CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Quan điểm của Đảng và nhà nước về Giáo dục thể chất và Thể dục thể thao trường học Hiến pháp Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 tại điều 41 quy định: “…Nhà nước thống nhất quản lý sự nghiệp phát triển thể dục, thể thao; quy định chế độ GDTC bắt buộc trong trường học, khuyến khích và giúp đỡ phát triển các hình thức tổ chức TDTT tự nguyện của nhân dân, tạo các điều kiện cần thiết để không ngừng mở rộng các hoạt động TDTT quần chúng, chú trọng hoạt động thể thao chuyên nghiệp, bồi dưỡng các tài năng thể thao” [89]. Mục tiêu cơ bản, lâu dài của công tác TDTT là hình thành nền TDTT phát triển và tiến bộ, góp phần nâng cao sức khoẻ, thể lực, đáp ứng nhu cầu văn hoá tinh thần của nhân dân. Thực hiện GDTC trong tất cả các trường học, nhằm mục tiêu làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết HS, SV.
Để tạo điều kiện thuận lợi cho sự nghiệp phát triển TDTT nước nhà, Thủ tướng chính phủ đã ban hành chỉ thị số 133/TTg ngày 3 tháng 3 năm 1995 về việc xây dựng quy hoạch phát triển ngành thể dục - thể thao, trong đó nêu rõ: [118]. “…Bộ GD&ĐT cần đặc biệt coi trọng việc GDTC trong nhà trường, cải tiến nội dung giảng dạy thể dục – thể thao nội khoá, ngoại khoá, quy định tiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho HS, SV ở các cấp học; có quy chế bắt buộc các trường, nhất là các trường Đại học phải có sân bãi, nhà tập thể dục - thể thao; có định biên hợp lý và có kế hoạch tích cực đào tạo đội ngũ giảng viên thể dục – thể thao, đáp ứng nhu cầu ở tất cả các cấp bậc học. Với tinh thần chỉ thị trên một lần nữa tại Đại hội Đảng toàn quốc khoá VIII năm 1996 nhấn mạnh: “Tạo chuyển biến tích cực về chất lượng và hiệu quả GDTC trong trường học”. Để thực hiện tốt các nhiệm vụ cũng như các mục tiêu đặt ra đối với GDTC, trong Quyết định số 57/2002/QĐ - TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt quy hoạch phát triển ngành TDTT đến năm 2010 [110].
Xác định được vị trí 7 quan trọng của TDTT nói chung và GDTC trong trường học nói riêng Đảng và Nhà nước ta đề ra hai mục tiêu đó là: mục tiêu trước mắt và mục tiêu lâu dài. - Mục tiêu trước mắt là: “Góp phần trực tiếp nâng cao sức khoẻ cho con người để phục vụ sản xuất, chiến đấu, xây dựng nếp sống mới và công tác”. Mục tiêu này nó còn có ý nghĩa thúc đẩy xã hội, làm cho cả hệ thống chính trị, kinh tế quốc phòng của đất nước được củng cố và phát triển. - Mục tiêu lâu dài là chiến lược: “Xúc tiến quá trình cải tạo nòi giống Việt Nam.
Nhờ TDTT, mà những yếu tố xã hội rất quan trọng như: Sức khoẻ cường tráng, chiều cao, cân nặng, khả năng chống bệnh tật, tuổi thọ được duy trì và phát triển”. Do đó, Nghị quyết về chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ của nhân dân ghi rõ: “TDTT góp phần làm giảm tỷ lệ mắc bệnh, nâng cao thể lực, tăng tuổi thọ, làm cho nòi giống ngày càng tốt đẹp hơn”. Tại Chỉ thị 17 CT/TW Ban Bí thư ngày 23/10/2002 “Công tác TDTT phải góp phần tích cực thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, Quốc phòng, an ninh và mở rộng quan hệ đối ngoại của đất nước, trước hết là góp phần nâng cao sức khoẻ, rèn luyện ý chí, giáo dục đạo đức, nhân cách, lối sống và nâng cao đời sống văn hoá, tinh thần của nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, nâng cao lòng tự hào dân tộc và đẩy lùi tệ nạn xã hội ở từng địa phương. Theo Luật Thể dục, Thể thao được ban hành ngày 29 tháng 11 năm 2006 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Giáo dục thể chất và thể thao trong nhà trường bao gồm 2 nội dung chính: “Giáo dục thể chất là môn học chính khoá thuộc chương trình giáo dục nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản cho người học thông qua các bài tập và trò chơi vận động, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện”, đây còn được gọi là Thể dục nội khóa; “Hoạt động thể thao trong nhà trường là hoạt động tự nguyện của người học được tổ chức theo phương thức ngoại khoá phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi và sức khoẻ nhằm tạo điều kiện cho người học thực hiện quyền vui chơi, giải trí, phát triển năng khiếu thể thao”, còn được gọi là thể dục, thể thao ngoại khóa.
[92] Nghị định số 11/2015/NĐ-CP ngày 31/01/2015 của Thủ tướng Chính phủ “Quy định về GDTC và hoạt động thể thao trong nhà trường”: “GDTC trong nhà 8 trường là nội dung giáo dục, môn học bắt buộc, thuộc chương trình giáo dục của các cấp học và trình độ đào tạo, nhằm trang bị cho HS, SV các kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, hình thành thói quen luyện tập thể dục, thể thao để nâng cao sức khỏe, phát triển thể lực, tầm vóc, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện”. [26] Chiến lược phát triển TDTT Việt Nam đến năm 2020 đã dành riêng một phần quan trọng cho GDTC và hoạt động thể thao trường học. Đề cập đến những yếu kém, tồn tại của công tác GDTC, Chiến lược đã nêu: “Công tác GDTC trong nhà trường và các hoạt động thể thao ngoại khóa của HS, SV chưa được coi trọng, chưa đáp ứng yêu cầu duy trì và nâng cao sức khỏe cho HS, SV là một trong số các nguyên nhân khiến cho thể lực và tầm vóc người Việt Nam thua kém rõ rệt so với một số nước trong khu vực… Chương trình chính khóa cũng như nội dung hoạt động ngoại khóa còn nghèo nàn, chưa hợp lý, không hấp dẫn HS, SV tham gia các hoạt động thể thao ngoại khóa”. Nhằm phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa, Thủ tướng đã phê duyệt Đề án tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011-2030; trong đó có chương trình phát triển thể lực, tầm vóc bằng giải pháp tăng cường GDTC.
Một trong những nội dung chủ yếu của chương trình này là: “Đảm bảo chất lượng dạy và học TD chính khóa, các hoạt động thể thao ngoại khóa cho HS, SV xây dựng chương trình GDTC hợp lý.” và “Tận dụng các công trình TDTT tại các cơ sở để phục vụ cho hoạt động GDTC trong trường học” [113]. Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 01 tháng 12 năm 2011 về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về TDTT đến năm 2020: “Mục tiêu của Nghị Quyết này là nhằm tiếp tục hoàn thiện bộ máy tổ chức, đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thể dục, thể thao; tăng cường CSVC, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, công nghệ làm nền tảng phát triển mạnh mẽ và vững chắc sự nghiệp TDTT; đến năm 2020”[7]; Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 08NQ/TW ngày 01/12/2011 của Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tạo bước phát triển mạnh mẽ về thể dục, thể thao 9 đến năm 2020 (Ban hành kèm theo Nghị quyết số 16/NQ-CP ngày 14/01/2013 của Chính phủ) đã khẳng định: “Đổi mới chương trình và phương pháp GDTC, gắn GDTC với giáo dục ý chí, đạo đức, giáo dục quốc phòng, giáo dục sức khỏe và kỹ năng sống của HS, SV. Mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động TDTT quần chúng: Nâng cao chất lượng phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”, vận động và thu hút đông đảo nhân dân tham gia tập luyện thể dục, thể thao…; Các cấp uỷ Đảng, chính quyền, mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cần quán triệt sâu sắc các quan điểm của Đảng về công tác thể dục, thể thao” [8]. Tóm lại, các văn bản, chỉ thị của Đảng và Nhà nước đã thể hiện tư tưởng nhất quán: Coi trọng và đề cao vai trò của TDTT trong xã hội, trong đó có TDTT trong trường học các cấp; đồng thời, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là một yêu cầu khách quan và cấp bách tại nước ta trong giai đoạn hiện nay.
GDTC là một môn học thuộc chương trình giáo dục quốc dân, là một mặt giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, chủ nhân tương lai của đất nước nhằm đào tạo cho đất nước một thế hệ phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức, đáp ứng yêu cầu của quá trình CNH, HĐH đất nước. Chính vì vậy, đổi mới công tác GDTC và TDTT trong trường học các cấp cũng là vấn đề cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Quan điểm của Bộ Công an về rèn luyện thể lực và huấn luyện võ thuật với lực lượng Công an nhân dân “Công an nhân dân Việt Nam là Công an của nhân dân, từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà phục vụ. Trong các giai đoạn cách mạng, dưới sự lãnh đạo của Ðảng và Bác Hồ kính yêu, được nhân dân đùm bọc, giúp đỡ, lực lượng Công an nhân dân ngày càng trưởng thành về mọi mặt, vượt qua mọi khó khăn, thử thách; dũng cảm, mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, xứng đáng là lực lượng nòng cốt trong cuộc đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, phản động và các loại tội phạm, bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, góp phần to lớn vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” điều này đã được nguyên Chủ tịch nước Trần Đại Quang khẳng định trong bài viết đăng trên báo Nhân dân điện tử 10 ngày 18/08/2014 nhân kỷ niệm 69 năm ngày truyền thống lực lượng Công an nhân dân (19/8/1945 – 19/8/2014) [60].
Điều này một lần nữa được Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm khẳng định trong bài viết: “Xây dựng lực lượng công an nhân dân vững mạnh toàn diện, xứng đáng là lực lượng nòng cốt giữ vững an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội” đăng trên trang điện tử của Tạp chí cộng sản ngày 25/10/2017. Trong đó nêu rõ “Công an nhân dân Việt Nam là lực lượng vũ trang trọng yếu, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân.