Luận án: Xây dựng chương trình cầu lông ngoại khóa cho HS THPT Tuyên Quang

Luận án nghiên cứu xây dựng chương trình và tổ chức tập luyện cầu lông ngoại khóa cho học sinh THPT, đánh giá thực trạng và hiệu quả áp dụng.

• Tác giả: Nguyễn Mỹ Việt
• Người hướng dẫn: Nguyễn Đình Chung
• Trường học: Trường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Nghiên cứu Xây dựng Chương trình và Tổ chức Tập luyện Ngoại khóa Môn Cầu lông cho Học sinh Trung học Phổ thông Thành phố Tuyên Quang
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bắc Ninh

Tóm tắt

I. Khái niệm và ý nghĩa của chương trình tập luyện cầu lông ngoại khóa

Chương trình tập luyện cầu lông ngoại khóa là hoạt động thể dục thể thao được tổ chức bên ngoài thời gian học tập chính khóa tại các trường THPT. Đây là một hình thức giáo dục thể chất quan trọng, giúp học sinh phát triển toàn diện cả về thể chất và tinh thần. Tập luyện cầu lông ngoại khóa mang lại nhiều lợi ích thiết thực: nâng cao sức khỏe, phát triển kỹ năng vận động, rèn luyện tính kỷ luật và tinh thần đoàn kết. Theo luận án tiến sĩ của Nguyễn Mỹ Việt, việc xây dựng chương trình tập luyện có hệ thống giúp học sinh THPT phát triển thể lực và kỹ năng môn cầu lông một cách khoa học và hiệu quả.

1.1. Định nghĩa chương trình tập luyện ngoại khóa

Chương trình tập luyện ngoại khóa là tập hợp các hoạt động có tính chất giáo dục, được thiết kế và tổ chức bên ngoài khuôn khổ giáo dục chính khóa. Đối với cầu lông ngoại khóa, chương trình này bao gồm các bài tập kỹ thuật, chiến thuật và nâng cao thể lực theo từng giai đoạn. Mục đích là giúp học sinh THPT không chỉ nắm vững kỹ năng cơ bản mà còn phát triển đam mê với môn thể thao này, tạo nền tảng cho những vận động viên tiềm năng.

1.2. Ý nghĩa giáo dục và sức khỏe

Tập luyện cầu lông ngoại khóa có ý nghĩa sâu sắc trong giáo dục toàn diện học sinh THPT. Hoạt động này không chỉ tăng cường sức khỏe thể chất mà còn phát triển các kỹ năng mềm như tư duy chiến thuật, khả năng hợp tác nhóm và sự kiên trì. Theo nghiên cứu, các học sinh tham gia huấn luyện cầu lông thường có kết quả học tập tốt hơn, tinh thần tự tin cao và khả năng quản lý thời gian tối ưu hơn.

II. Đặc điểm sinh lý và tâm lý học sinh THPT trong tập luyện cầu lông

Học sinh THPT ở độ tuổi 15-18 đang trong giai đoạn phát triển đặc biệt, với những thay đổi lớn về thể chất và tâm lý. Chương trình tập luyện cầu lông cần được thiết kế phù hợp với các đặc điểm này để đạt hiệu quả tối ưu. Trong giai đoạn này, huấn luyện viên cần hiểu rõ nhu cầu của học sinh, động lực tham gia, khả năng tiếp thu và phát triển kỹ năng. Cầu lông là môn thể thao yêu cầu sự nhanh nhẹn, khéo léo và tư duy chiến thuật cao, phù hợp với khả năng nhận thức của học sinh THPT. Việc tổ chức tập luyện ngoại khóa cần chú ý đến việc duy trì sự hứng thú và tạo môi trường tích cực để phát huy tiềm năng của từng học sinh.

2.1. Đặc điểm sinh lý và phát triển thể lực

Học sinh THPT đang ở tuổi phát triển cao về cơ bắp và khả năng sức mạnh. Tập luyện cầu lông kích thích phát triển toàn bộ các nhóm cơ, đặc biệt là cơ tay, vai, lưng và chân. Giai đoạn này là thời điểm vàng để phát triển thể lực và kỹ năng vận động vì vậy chương trình huấn luyện cần khai thác tối đa tiềm năng sinh lý của học sinh thông qua các bài tập bài bản, khoa học.

2.2. Động lực và nhu cầu tâm lý

Ở độ tuổi THPT, học sinh có nhu cầu mạnh mẽ về thành công, tự khẳng định bản thân và thuộc về một nhóm cộng đồng. Tập luyện cầu lông ngoại khóa đáp ứng các nhu cầu này bằng cách tạo cơ hội để học sinh thể hiện khả năng, cạnh tranh lành mạnh và phát triển kỹ năng xã hội. Việc công nhận thành tích, tổ chức giải đấu là những yếu tố động lực quan trọng để học sinh duy trì sự tham gia.

III. Xây dựng và tổ chức chương trình tập luyện ngoại khóa

Việc xây dựng một chương trình tập luyện cầu lông ngoại khóa hiệu quả đòi hỏi phải có kế hoạch chi tiết, rõ ràng và khoa học. Chương trình cần được chia thành các giai đoạn khác nhau, từ cơ bản đến nâng cao, phù hợp với trình độ của từng học sinh. Huấn luyện viên chuyên nghiệp, cơ sở vật chất đủ tiêu chuẩn và quản lý chặt chẽ là những yếu tố then chốt. Theo kết quả nghiên cứu tại các trường THPT thành phố Tuyên Quang, những chương trình có tổ chức tập luyện bài bản và quản lý tốt có hiệu quả đào tạo cao hơn so với những chương trình không có hệ thống. Cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học và tiêu chí đánh giá hiệu quả.

3.1. Mục tiêu và nội dung chương trình

Mục tiêu chương trình tập luyện cầu lông ngoại khóa cần rõ ràng: phát triển kỹ năng cơ bản như nắm vợt, động tác di chuyển, các cú đánh cơ bản; nâng cao kỹ năng về chiến thuật và tâm lý thi đấu. Nội dung chương trình bao gồm: tập luyện kỹ thuật, rèn luyện thể lực, học chiến thuật, tâm lý thi đấu và tổ chức giải đấu. Mỗi học kỳ cần có kế hoạch học tập cụ thể với các buổi tập định kỳ, đánh giá tiến độ và điều chỉnh kịp thời.

3.2. Tổ chức và quản lý tập luyện

Tổ chức tập luyện ngoại khóa cần có lãnh đạo, chỉ đạo rõ ràng từ phòng giáo dục hoặc ban giám hiệu trường. Cần thành lập câu lạc bộ cầu lông với huấn luyện viên có đủ năng lực, được hỗ trợ bởi nhân viên cơ sở vật chất. Lịch tập nên được sắp xếp hợp lý, không ảnh hưởng đến học tập chính khóa. Cần có quy định về tham dự, hành vi, kỷ luật và thưởng phạt rõ ràng để duy trì phong trào tập luyện hiệu quả.

IV. Đánh giá hiệu quả và ứng dụng thực tiễn chương trình

Để đánh giá hiệu quả của chương trình tập luyện cầu lông ngoại khóa, cần sử dụng các tiêu chí đo lường khác nhau bao gồm: kiểm tra kỹ năng thực hành, đánh giá thể lực, kết quả thi đấu, mức độ tham gia học sinh và thái độ, hành vi. Thực nghiệm tại các trường THPT trên địa bàn Tuyên Quang đã chứng minh rằng chương trình được thiết kế khoa học có thể nâng cao thể lực của học sinh lên 20-30% trong 6 tháng. Ngoài ra, học sinh tham gia huấn luyện cầu lông thường có sức khỏe tốt hơn, ý thức rèn luyện cao hơn và thành tích học tập không giảm. Việc ứng dụng chương trình này vào các trường THPT khác sẽ mang lại nhiều lợi ích cho giáo dục thể chất ngoại khóa ở địa phương.

4.1. Tiêu chí đánh giá hiệu quả

Đánh giá hiệu quả chương trình cần bao gồm nhiều tiêu chí: (1) Kỹ năng cầu lông: kiểm tra các động tác cơ bản, kỹ thuật, chiến thuật thông qua các bài kiểm tra thực hành. (2) Thể lực: đo lường thể lực chung qua các bài kiểm tra chạy, nhảy, linh hoạt. (3) Mục tiêu giáo dục: đánh giá ý thức, kỷ luật, tinh thần đoàn kết. (4) Tham gia: thống kê mức độ tham gia của học sinh và tỷ lệ chuyên công định kỳ.

4.2. Ứng dụng thực tiễn và triển khai

Chương trình tập luyện cầu lông ngoại khóa được xây dựng cần được triển khai thử nghiệm tại các trường THPT để kiểm chứng hiệu quả thực tế trước khi nhân rộng. Các nhà trường cần chuẩn bị cơ sở vật chất, đội ngũ huấn luyện viên, tài chính và quản lý hành chính để tổ chức thành công. Cần có hỗ trợ từ Sở Giáo dục và ban giám hiệu để đảm bảo chương trình được thực hiện bài bản, liên tục và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề: Thể dục thể thao trường học là bộ phận đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao sức khoẻ và thể lực, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức ý chí, giáo dục nhân cách cho học sinh, sinh viên góp phần đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. TDTT trường học là môi trường thuận lợi giàu tiềm năng để phát hiện và bồi dưỡng tài năng thể thao cho đất nước. Mục đích GDTC của nước ta là: Bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những người phát triển toàn diện, có sức khoẻ dồi dào, thể chất cường tráng, có dũng khí kiên cường để kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta một cách đắc lực và sống một cuộc sống vui tươi lành mạnh. Sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa ở nước ta phát triển với tốc độ ngày càng cao với quy mô ngày càng lớn, thúc đẩy ngày càng sâu sắc, toàn diện các hoạt động trong mọi lĩnh vực như kinh tế, chính trị, văn hoá xã hội, TDTT…, trong đó phát triển lĩnh vực hoạt động TDTT chiếm một vị trí vô cùng quan trọng, là một yếu tố không thể thiếu được đối với sự phát triển con người toàn diện trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước.

Chỉ thị 36 CT/TW ngày 24/03/1994 đã chỉ rõ: “Phát triển TDTT là một bộ phận quan trọng không thể thiếu được trong chính sách phát triển kinh tế xã hội của Đảng và Nhà nước ta”. [4] Cũng như các môn thể thao khác, Cầu lông là môn thể thao được phát triển mạnh mẽ trên thế giới nhất là ở các nước như: Inđônêxia, Malaixia, Trung quốc, Hàn quốc, Đan mạch, Thuỵ điển. [90] Cầu lông được du nhập vào Việt Nam từ những năm 60 của thế kỷ XIX. Tuy xuất hiện muộn hơn so với các môn thể thao khác, nhưng do tính hấp dẫn của môn thể thao đối kháng, mặt khác phương thức tập luyện đơn giản nên Cầu lông đã thu hút được đông đảo quần chúng tham gia tập luyện và thi đấu.

[90] Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Uỷ ban TDTT trước đây và tổng cục TDTT ngày nay cũng như liên đoàn cầu lông Việt Nam, các 2 VĐV nước ta đã có điều kiện đi tập huấn và cọ xát ở một số nước có phong trào cầu lông phát triển mạnh và đã tham gia thi đấu ở nhiều giải khu vực cũng như trên thế giới như Nguyễn Tiến Minh, Vũ Thị Trang, Nguyễn Thùy Linh. Nhận thức rõ tầm quan trọng của việc phát triển thể chất đối với người học, nhiều tác giả đã triển khai nghiên cứu các biện pháp nâng cao hiệu quả GDTC cho học sinh, sinh viên thuộc các khối ngành khác nhau. Đề tài nghiên cứu của: Đào Tiến Dân, Nguyễn Gắng, Trần Thùy Linh , Phạm Khánh Minh, [21], [22], [44],[45],….Là những nghiên cứu thuộc về TDTT ngoại khóa. Đi sâu nghiên cứu về những mặt cụ thể của TDTT ngoại khóa phải kể tới nghiên cứu của Nguyễn Đức Thành [68], [69], Nguyễn Ngọc Việt [89].; Nghiên cứu để phát triển, nâng cao thể chất cho HSSV đã có không ít công trình, luận án, luận văn, tuy nhiên đề tài mang tính tổng hợp có quy mô vào cuối thế kỷ 20 đầu thế kỷ 21 phải kể tới của tác giả Trần Đức Dũng và cộng sự [19].

Trong công trình nghiên cứu của mình, các tác giả đã theo dõi dọc sự phát triển thể chất của học sinh từ lớp 1 tới lớp 12. Các nghiên cứu về chương trình GDTC và tập luyện TDTT ngoại khóa cho đến nay còn rất hạn chế. Có thể nhắc tới một vài nghiên cứu về chương trình GDTC như: Nguyễn Kỳ Anh, Vũ Đức Thu (1993), Nguyễn Đại Dương và cộng sự (2018), Mai Thị Bích Ngọc (2017) , Trần Vũ Phương (2016), Hồ Đắc Sơn (2004).[2], [20], [48], [51], [65] Thực tế đã ghi nhận, các công trình nghiên cứu kể trên là những đề tài nghiên cứu rất công phu, sâu và có giá trị thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của môn học cho học sinh tại địa bàn nghiên cứu. Tuy nhiên lý luận và thực tiễn cũng chỉ ra rằng, các giải pháp, phương pháp muốn phát huy được hiệu quả phải xuất phát từ thực tế khách quan, phù hợp với đặc điểm người học và điều kiện của địa phương.

Tuy là các tài liệu quý nhưng không thể cho phép áp dụng một cách máy móc vào mọi nơi, mọi đối tượng. Thành phố Tuyên Quang thuộc tỉnh Tuyên Quang là tỉnh miền núi có phong trào tập luyện Cầu lông tương đối phát triển. Tuy nhiên, quan sát thực tế cho thấy, việc tổ chức tập luyện Cầu lông ngoại khóa cho học sinh các trường THPT trên địa 3 bàn thành phố Tuyên Quang phát triển chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Việc tổ chức hoạt động ngoại khóa môn Cầu lông cho học sinh chưa được quan tâm thích đáng, chưa có chương trình tập luyện Cầu lông ngoại khóa phù hợp cho học sinh.

chính vì vậy, việc tập luyện Cầu lông ngoại khóa của học sinh phần lớn vẫn chỉ dừng lại ở mức độ tự phát là chính. Nhiều học sinh yêu thích môn Cầu lông nhưng chưa tham gia tập luyện Cầu lông ngoại khóa; nhiều học sinh đã tập luyện Cầu lông ngoại khóa nhưng chưa được tổ chức tập luyện phù hợp cũng như chưa có chương trình tập luyện cầu lông ngoại khóa khoa học. Chính vì vậy, xây dựng chương trình và tổ chức tập luyện ngoại khóa phù hợp, có hiệu quả cho học sinh THPT thành phố Tuyên Quang là nhiệm vụ cần thiết và có đóng góp tích cực cho sự phát triển Cầu lông ngoại khóa cho học sinh trong các trường THPT thành phố Tuyên Quang nói riêng và trong hệ thống trường học các cấp nói chung. Từ những phát hiện về thực trạng, và tình hình nghiên cứu cũng như những nhu cầu kể trên, với mong muốn đóng góp xây dựng phong trào cầu lông ở địa phương và nâng cao thể chất cho học sinh tôi nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu xây dựng chương trình và tổ chức tập luyện ngoại khóa môn Cầu lông cho học sinh trung học phổ thông Thành phố Tuyên Quang ”.

Mục đích nghiên cứu: Xây dựng chương trình và tổ chức tập luyện ngoại khóa môn Cầu lông cho học sinh trung học phổ thông thành Phố Tuyên Quang trước hết là nhằm góp phần phát triển tốt phong trào tập luyện TDTT ngoại khóa trong trường học trong đó có môn Cầu lông ở học sinh THPT, sau nữa là để nâng cao trình độ thể lực cho các em. Nhiệm vụ nghiên cứu: Nhiệm vụ 1. Đánh giá thực trạng chương trình và tổ chức tập luyện ngoại khóa môn Cầu lông ở học sinh các trường THPT trên địa bàn Tp. Xây dựng chương trình và tổ chức tập luyện ngoại khóa môn Cầu lông cho học sinh THPT trên địa bàn Thành phồ Tuyên Quang.

Kiểm nghiệm và đánh giá hiệu quả chương trình và tổ chức tập luyện ngoại khóa môn Cầu lông đã xây dựng cho học sinh THPT trên địa bàn Tp. Đối tượng nghiên cứu Chương trình và tổ chức tập luyện ngoại khóa môn cầu lông cho học sinh THPT trên địa bàn Thành phố Tuyên Quang Phạm vi nghiên cứu Giới hạn nghiên cứu Xây dựng chương trình tập luyện cầu lông ngoại khóa cho sinh thức tập CLB Cầu lông ngoại khóa trong các trường THPT Tp. Đối tượng quan trắc: Là học sinh tham gia tập luyện Cầu lông ngoại khóa nói riêng và tập luyện TDTT NK nói chung trong các trường THPT thành phố Tuyên Quang. Số lượng mẫu nghiên cứu: Số lượng mẫu nghiên cứu thực trạng phong trào: gồm 36 cán bộ giáo viên, 1800 học sinh thuộc các trường THPT trên địa bàn thành phố Tuyên Quang.

Số lượng mẫu đánh giá thực trạng thể lực: Gồm 1800 học sinh thuộc các trường THPT trên địa bàn thành phố Tuyên Quang, trong đó có 900 học sinh nam và 900 học sinh nữ, mỗi khối học có 600 học sinh, trong đó mỗi trường có 50 học sinh nam và 50 học sinh nữ; Số lượng mẫu thực nghiệm: Gồm 409 học sinh thuộc các trường THPT trên địa bàn thành phố Tuyên Quang. Số lượng trường THPT tiến hành nghiên cứu: Gồm 06 trường THPT trên địa bàn thành phố Tuyên Quang. Giả thuyết khoa học: Cầu lông là môn thể thao được đông đảo học sinh trên địa bàn Tp. Tuyên Quang yêu thích nhưng tỷ lệ học sinh tham gia tập luyện Cầu lông ngoại khóa lại chưa cao.

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới thực trạng trên nhưng giả thuyết 5 nguyên nhân chính là do chưa xây dựng được chương trình và hình thức tập luyện Cầu lông ngoại khóa phù hợp cho học sinh. Nếu xây dựng được chương trình và tổ chức tập luyện tập luyện Cầu lông ngoại khóa phù hợp cho học sinh THPT Tp. Tuyên Quang sẽ giúp thu hút đông đảo học sinh tham gia tập luyện Cầu lông ngoại khóa, đồng thời phát triển thể lực cho học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động TDTT NK trong các trường THPT Tp. Ý nghĩa khoa học Đề tài đã hệ thống hóa, bổ sung và hoàn thiện các kiến thức lý luận về một số vấn đề cơ bản của hoạt động thể dục thể thao ngoại khóa trong trường học các cấp, thống nhất các khái niệm có liên quan, phân tích những vấn đề cơ bản về xây dựng chương trình tập luyện TDTT ngoại khóa, tác dụng của tập luyện ngoại khóa môn Cầu lông cũng như phân tích đặc điểm tâm, sinh lý học sinh THPT và những công trình nghiên cứu có liên quan, làm căn cứ xây dựng chương trình và tổ chức tập luyện ngoại khóa môn Cầu lông cho học sinh trung học phổ thông thành phố Tuyên Quang.

Đặc biệt luận án đã xác định 10 nhóm yếu tố ảnh hưởng đến phong trào tập luyện TDTT ngoại khóa làm cơ sở cho việc đánh giá thực trạng vấn đề đặt ra của đề tài, cũng như lựa chọn được 6 nhóm tiêu chí đảm bảo tính khách quan và tin cậy để thẩm định chương trình ngoại khóa môn Cầu lông cho đối tượng nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn Luận án đi sâu đánh giá thực trạng chương trình và tổ chức tập luyện môn Cầu lông ngoại khóa, và đưa ra một hiện trạng về thể lực không mấy sáng sủa của học sinh Trung học phổ thông thành phố Tuyên Quang, đồng thời xây dựng được 03 chương trình và tổ chức tập luyện ngoại khóa môn Cầu lông cho 3 năm tập luyện, bước đầu ứng dụng chương trình và tổ chức tập luyện Cầu lông ngoại khóa đã xây dựng của đề tài luận án vào thực tế đã có hiệu quả cao làm cơ sở cho việc ứng dụng rộng rãi sau này. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số vấn đề cơ bản về hoạt động thể dục thể thao ngoại khóa trong trường học các cấp 1.