Chương 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XÂY DỰNG VÀ BÁN CHƯƠNG TRÌNH DU LỊCH 1. Chương trình du lịch 1. Khái niệm chương trình du lịch Theo Luật Du Lịch của Việt Nam thì: “Chương trình du lịch là lịch trình, các dịch vụ và giá bán chương trinh được định trước cho chuyến đi của khách du lịch từ nơi xuất phát đến điểm kết thúc chuyến đi” [6, tr.12] Với khách du lịch thì chương trình du lịch là một hành trình khép kín bao gồm một hay nhiều nơi đến, điểm đến tham quan du lịch, và tất nhiên phải quay trở về nơi xuất phát. Với người kinh doanh du lịch (Công ty lữ hành, đại lý du lịch….) thì chương trình du lịch cùng là hành trình du lịch khép kín trong đó quy định: nơi xuất phát (cũng như nơi kết thúc) của hành trình, những điểm đến trong chương trình, độ dài thời gian chuyến đi và các dịch vụ kèm theo nhằm thỏa mãn tối đa nhu cầu của khách du lịch.
Với nhà quản lý du lịch thì theo Quy chế Quản lý Lữ hành của Tổng cục du lịch Việt Nam quy định: “Chương trình du lịch là một tập hợp các dịch vụ như xuất cảnh, lưu trú, ăn uống, phương tiện vận chuyển và chương trình tham quan”. Quy định này nhằm giúp các doanh nghiệp lữ hành hiểu đúng phạm vi hoạt động và đặc điểm sản phẩm dịch vụ mà doanh nghiệp đang kinh doanh. Theo David Wright trong cuốn: “Tư vấn nghề nghiệp lữ hành” thì: “Chương trình du lịch là các dịch vụ trong lộ trình du lịch, thông thường bao gồm dịch vụ giao thông, nơi ăn ở, di chuyển và tham quan một quốc gia hay nhiều hơn, vùng lãnh thổ hay thành phố. Sự phục vụ này phải được đăng ký đầy đủ hoặc hợp đồng trước với một doanh nghiệp lữ hành và khách du lịch phải thanh toán đầy đủ trước khi các dịch vụ được thực hiện”.
11] Từ các định nghĩa trên, có thể hiểu một cách tổng quát về bản chất của chương trình du lịch như sau: Sinh viên: Phạm Huy Hoàng - VH1801 5 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng - Chương trình du lịch là một hành trình khép kín bắt đầu từ điểm xuất phát đến điểm kết thúc được xây dựng lên bao gồm nhiều điểm đến và các điểm tham quan du lịch. - Chương trình du lịch là tập hợp của các dịch vụ như vận chuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí…. - Mức giá của chương trình du lịch là một mức giá tổng hợp thường được xác định cụ thể theo các dịch vụ kèm theo trong chương trình. - Một chương trình du lịch có thể được thực hiện nhiều lần và vào nhiều thời điểm khác nhau.
Khi doanh nghiệp lữ hành xây dựng một chương trình du lịch, ngoài các yếu tố chung là nơi xuất phát và điểm kết thúc (thường gắn với khu vực địa lý mà doanh nghiệp lữ hành đang hoạt động) thì còn có các yếu tố riêng như: Các điểm đến trong chương trình; Các hoạt động bổ sung tại điểm; Phương tiện vận chuyển; Dịch vụ lưu trú, ăn uống, bảo hiểm, hướng dẫn viên… Chính nhờ những yếu tố riêng này mà các doanh nghiệp lữ hành xây dựng được các chương trình du lịch phong phú đa dạng để đáp ứng và thỏa mãn nhu cầu của du khách. Đồng thời chính những chương trình du lịch này sẽ tạo ra bản sắc riêng cho các doanh nghiệp lữ hành để tạo thành những sản phẩm đặc trưng của mỗi doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tạo được vị thế và có khả năng cạnh tranh với các đối thủ khác. Phân loại chương trình du lịch Có rất nhiều tiêu chí để phân loại chương trình du lịch. Tuy nhiên, đơn giản nhất có thể phân loại theo một số tiêu chí cơ bản sau: a.
Căn cứ vào nguồn gốc phát sinh. - Chương trình du lịch chủ động: Công ty lữ hành chủ động nghiên cứu nhu cầu thị trường, khảo sát tuyến điểm du lịch, xây dựng chương trình với bảng giá chi tiết và ấn định ngày thực hiện. Sau đó công ty lữ hành mới tiến hành khuếch trương, quảng cáo chương trình đến tay du khách, chào bán và thực hiện chương trình. Tuy nhiên, do tính rủi do cao nên không phải công ty lữ hành nào cũng có thể làm được điều này.
Chỉ có các công ty lớn có thị trường khách ổn định, có khả năng liên kết chặt chẽ với các công Sinh viên: Phạm Huy Hoàng - VH1801 6 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng ty lữ hành vừa và nhỏ mới có khả năng thực hiện những chương trình du lịch chủ động này (khi công ty đó đã định ra ngày khởi hành thì dù có đủ khách hay không vẫn phái tiến hành thực hiện chương trình du lịch để giữ uy tín cho công ty. Vì vậy, nếu không có một nguồn khách ổn định hoặc không được các công ty khác hỗ trợ ghép khách thì nguy cơ lỗ là rất cao). - Chương trình du lịch bị động Chương trình này được thực hiện khi khách tự tìm đến với công ty lữ hành để đưa ra các yêu cầu và nguyện vọng của họ. Sau khi nắm bắt được nhu cầu của khách, nhà điều hành tiến hành xây dựng chương trình với mức giá cụ thể.
Hai bên sẽ đi đến thỏa thuận và thực hiện chương trình du lịch sau khi đã đạt được sự nhất trí. Chương trình du lịch này ít mang tính mạo hiểm hơn song đòi hỏi công ty lữ hành phải có thương hiệu trên thị trường hoặc có khả năng quảng cáo để lượng khách tìm đến công ty đông, ổn định. Tuy nhiện nhược điểm lớn nhất của chương trình này là khiến cho công ty lữ hành rơi vào thế bị động. - Chương trình du lịch kết hợp Đây là chương trình du lịch kết hợp được ưu điểm của cả hai chương trình trên.
Các công ty sẽ tiến hành nghiên cứu nhu cầu thị trường, khảo sát các điểm du lịch sau đó sẽ xây dựng các chương trình du lịch mở (tức là chưa ấn định ngày thực hiện). Thông qua chiến lược tuyên truyền, quảng cáo để khách biết đến chương trình và đăng ký tour. Sau đó 2 bên sẽ trao đổi, bổ xung và sửa đổi chương trình sao cho phù hợp nhất cho du khách và tiến hành ký kết, cố định ngày đi tour. Loại chương trình này phù hợp với đại đa số các công ty du lịch hiện nay khi không có nguồn khách ổn định và dung lượng khách chưa thật lớn.
Hầu hết các công ty lữ hành đang bán chương trình du lịch theo cách này vì nó khá linh hoạt, mềm dẻo và đáp ứng được tối đa nhu cầu của du khách lại tránh đặt các công ty lữ hành vào thế bị động. Căn cứ vào nội dung và mục đích của chuyến du lịch - Chương trình du lịch nghỉ ngơi, giải trí và chữa bệnh. - Chương trình du lịch theo chuyền đề: văn hóa, lịch sử, phong tục tập quán, lễ hội, nghiên cứu. Sinh viên: Phạm Huy Hoàng - VH1801 7 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng - Chương trình du lịch tôn giáo, tín ngưỡng.
- Chương trình du lịch thể thao, khám phá, mạo hiểm, leo núi, lặn biển. - Chương trình du lịch đặc biệt: tham quan chiến trường xưa, DMZ. - Chương trình du lịch tổng hợp (như du lịch xuyên việt…. Căn cứ vào mức giá - Chương trình du lịch trọn gói Đây là chương trình du lịch theo mức giá trọn gói đã bao gồm hầu hết các dịch vụ chính như vận chuyển, lưu trú, ăn uống, hướng dẫn viên, vé thắng cảnh… trong quá trình thực hiện chương trình này, du khách sẽ không phái trả thêm khoản nào ngoài những chi tiêu cá nhân của họ.
Hầu hết các công ty lữ hành để áp dụng thực hiện chương trình du lịch trọn gói này vì nó mang lại sự liền mạch, liên kết các dịch vụ đơn lẻ thành một hệ thống hoàn chỉnh. Đây cùng là chương trình du lịch được du khách mua nhiều nhất vì họ có thể sử dụng hết các dịch vụ trong chương trình do công ty lữ hành đã đặt mà không phái lo lắng gì cả. - Chương trình du lịch với mức giá phổ cập Đây là chương trình du lịch được áp dụng phổ biến với các hãng hàng không, khách sạn… Giá của chương trình này chỉ bao gồm một số dịch vụ chủ yếu như vận chuyển, lưu trú…. Và nó được áp dụng cho khách du lịch công vụ hoặc khách đi tuần trăng mật (Thường là khách lẻ, không đi vào một ngày cố định nào cả, không chiu sự gò ép về không gian và thời gian….
- Chương trình du lịch với mức giá tự chọn. Với loại chương trình du lịch này, khách du lịch có thể tùy ý lựa chọn tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ theo khả năng chi trả thực tế của mình, ví dụ như lựa chọn về thứ hạng của khách sạn, loại phương tiện vận chuyển, mức tiêu chuẩn về ăn uống…. Khách có thể lựa chọn đối với từng thành phần riêng lẻ của chương trình hoặc các mức khác nhau trong cả một chương trình tổng thể. Ưu điểm nổi bật của chương trình này là giúp công ty lữ hành phân loại ra được từng nhóm khách theo khả năng chi trả của họ.
Từ đó, họ có thể phục vụ khách được tốt hợn và đáp ứng tối đa nhu cầu chính đáng của khách. Sinh viên: Phạm Huy Hoàng - VH1801 8 Khóa luận tốt nghiệp Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng d. Căn cứ vào thị trường khách du lịch hay đối tượng khách. - Chương trình du lịch nội địa Là chương trình du lịch đưa người Việt nam, người nước ngoài định cư ở Việt Nam đi du lịch trong nước.
- Chương trình du lịch inbound Là chương trình du lịch đưa người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch. - Chương trình du lịch Outbound Là chương trình du lịch đưa người Việt Nam, người nước ngoài định cư ở Việt Nam đi du lịch nước ngoài. Các yếu tố cấu thành chương trình du lịch Như đã nói ở trên, chương trình du lịch là một tập hợp của tất cả các dịch vụ du lịch, có thể là dịch vụ trọn gói hoặc chỉ một vài dịch vụ đơn lẻ tùy thuộc vào từng hoàn cảnh cụ thể. Tuy nhiên cấu thành của một chương trình du lịch thông thường sẽ bao gồm các thành phần cơ bản: Vận chuyển, lưu trú, ăn uống, hướng dẫn, lịch trình và dịch vụ bổ xung.
Vai trò của các yếu tố cấu thành trên là ngang nhau, tùy thuộc vào mỗi chương trình du lịch cụ thể mà yếu tố cấu thành nào là quan trọng nhất.