BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CHƯƠNG TRÌNH CHUYÊN SÂU THPT CHUYÊN MÔN: HÓA HỌC Hà Nội, 12/2009 LỚP 10 I. MỤC ĐÍCH: Thống nhất trên phạm vi toàn quốc kế hoạch dạy học và nội dung dạy học môn Hoá học cho trường THPT chuyên. Thống nhất trên phạm vi toàn quốc nội dung bồi dưỡng học sinh giỏi cấp THPT II. KẾ HOẠCH DẠY HỌC: Tổng số tiết: 150% số tiết của chương trình nâng cao, trong đó 50% dành cho nội dung chuyên sâu Số TT Nội dung Lí Luyện Thực Ôn tập Kiểm tra Tổng thuyết tập hành 1 Nguyên tử 12 4 0 16 2 Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học và 9 2 1 12 định luật tuần hoàn 3 Liên kết hoá học 12 4 0 16 4 Phản ứng hoá học 5 4 1 10 5 Lý thuyết về phản ứng hoá học 7 6 1 14 6 Dung dịch điện ly 12 5 1 18 7 Nhóm Halogen 10 4 2 16 8 Nhóm Oxi 10 6 2 18 Ôn tập đầu năm, cuối năm, học kì 6 6 Kiểm tra 8 8 Tổng 77 35 8 6 8 134 2 III.
NỘI DUNG DẠY HỌC Ôn tập bổ sung, hệ thống hoá kiến thức hoá học trường THCS (2 tiết) CHỦ ĐỀ NỘI DUNG GHI CHÚ 1. Các đơn vị đo lường và danh pháp hoá học KIẾN 2. Nguyên tử THỨC 2. Thành phần nguyên tử.
Tính chất sóng – hạt của vật chất CƠ SỞ 2. Hạt nhân nguyên tử (thành phần, điện tích, số khối, nguyên tử khối, khối lượng. Nguyên tố hoá học. Nguyên tử khối trung bình.
Sơ lược hoá học hạt nhân CHUNG 2. Sự chuyển động của electron trong nguyên tử - Obitan nguyên tử. Năng lượng của electron trong nguyên tử. Cấu hình electron trong nguyên tử.
Bảng tuần hoàn và định luật tuần hoàn các nguyên tố hoá học 3. Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học. Sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron nguyên tử các nguyên tố hoá học 3. Sự biến đổi tuần hoàn tính chất các nguyên tố hoá học.
Định luật tuần hoàn. Ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học. Liên kết hoá học 4. Khái niệm về liên kết hoá học.
Độ dài liên kết. Năng lượng liên kết. Momen lưỡng cực. Lực Van der Waals.
Một số loại liên kết hoá học: liên kết ion, liên kết cộng hoá trị, liên kết cho nhận, liên kết hidro. Phương pháp cặp electron. Độ âm điện và liên kết hoá học. Sự lai hoá các obitan nguyên tử và hình dạng của phân tử.
Sự xen phủ obitan tạo thành liên kết đơn, liên kết đôi và liên kết ba. Liên kết kim loại. Mạng lưới tinh thể phân tử, nguyên tử, ion. Phản ứng hoá học 5.
Hoá trị và số oxi hoá của các nguyên tố trong phân tử 5. Phản ứng oxi hoá - khử. Phân loại phản ứng oxi hoá - khử. Phân loại phản ứng hoá học.
Lý thuyết về phản ứng hoá học 6. Khái niệm nhiệt trong hoá học. Chiều và giới hạn tự diễn biến của các quá trình 5. Cân bằng hoá học và các yếu tố ảnh hưởng.
Hằng số cân bằng Kc. Tốc độ phản ứng hoá học và các yếu tố ảnh hưởng. Dung dịch – Sự điện ly 7. Khái niệm về dung dịch.
Sự hoà tan. Định luật Raoult 2. Áp suất thẩm thấu. Sự điện ly.
Chất điện ly mạnh, yếu. Hằng số điện ly. Định luật bảo toàn nồng độ. Tích số ion của nước.
Khái niệm pH, chỉ thị màu. Thuyết axit – bazơ của Bronsted. Hằng số axit – bazơ. Cặp axit – bazơ liên hợp.
Dung dịch đệm. Tích số tan 7. Phản ứng của các ion trong dung dịch: phản ứng axit – bazơ, phản ứng tạo hợp chất ít tan, phản ứng thuỷ phân muối, phản ứng oxihoá - khử, phản ứng tạo phức. Nhóm Halogen HOÁ 8.
Khái quát về nhóm halogen. Các hợp chất có oxi và không có oxi của clo. Các halogen khác: Flo, Brom, Iot. Một số hợp chất có oxi và không có oxi của brom, iot.
Khái quát về nhóm oxi. Oxi - Ozon - Hiđro peoxit. Các hợp chất của lưu huỳnh: Đihidro sunfua và muối sunfua Lưu huỳnh đioxit, lưu huỳnh trioxit. 4 Axit sunfuric và muối sunfat Sơ lược một số axit có oxi khác của lưu huỳnh.
Một số thao tác cơ bản trong thực hành thí nghiệm hoá học. Bảng tuần hoàn các HÀNH nguyên tố hoá học và định luật tuần hoàn. Phản ứng oxi hoá- khử. Tốc độ phản ứng và cân bằng hoá học.
Dung dịch điện ly 5. Tính chất của halogen 6. Tính chất các hợp chất của halogen. Nhận biết ion Cl- Br-, I-.
Tính chất của oxi, lưu huỳnh 8. Tính chất các hợp chất của lưu huỳnh. Ôn tập đầu năm, học kì 1, cuối năm ÔN TẬP, Ôn luyện tập và chữa bài tập. Bài luyện tập 1, 2, 3, 4: Nguyên tử TẬP 2.
Bài luyện tập 5, 6 : Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học và định luật tuần hoàn. Bài luyện tập 7, 8, 9, 10: Liên kết hoá học. Bài luyện tập 11, 12, 13, 14: Phản ứng oxi hoá- khử 5. Bài luyện tập 15, 16, 17, 18: Lý thuyết phản ứng hoá học 6.
Bài luyện tập 19, 20, 21, 22, 23: Dung dịch điện ly 5. Bài luyện tập 24, 25, 26, 27, 28, 29: Nhóm Halogen. Bài luyện tập 30, 31, 32, 33, 34, 35: Nhóm Oxi. KIỂM - Kiểm tra 45 phút: 6 bài, mỗi học kỳ 3 bài TRA - Kiểm tra học kì I và cuối năm: 2 bài 5 IV.
CHUẨN KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG 1. ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG VÀ DANH PHÁP TRONG HOÁ VÔ CƠ Nội dung Mức độ cần đạt Chú ý 1) Đơn vị đo lường Kiến thức Biết: - Các đơn vị đo lường theo hệ SI và sự liên hệ giữa các đơn vị Kĩ năng - Biết sử dụng và chuyển các loại đơn vị 2) Danh pháp Kiến thức Biết: - Cách gọi tên các đơn chất, nguyên tố, hợp chất có hai, ba nguyên tố. Kĩ năng - Biết cách gọi tên các đơn chất, nguyên tố, hợp chất có hai, ba nguyên tố theo danh pháp IUPAC. NGUYÊN TỬ Nội dung Mức độ cần đạt Chú ý 1) Thành phần Kiến thức nguyên tử Hiểu: - Nguyên tử gồm hạt nhân nằm ở tâm nguyên tử mang điện tích dương và vỏ electron của nguyên tử gồm các electron mang điện tích âm; chuyển động xung quanh hạt nhân.
Hạt nhân gồm các hạt proton và nơtron. Khối lượng nguyên tử tập trung ở hạt nhân, khối lượng các electron là không đáng kể. 6 Biết: - Đơn vị khối lượng, Kích thước của nguyên tử; Kí hiệu, khối lượng và điện tích của electron, proton và nơtron. - Tính chất lưỡng tính sóng – hạt của vật chất.
Kĩ năng - Quan sát mô hình các thí nghiệm, rút ra nhận xét. - So sánh khối lượng của electron với proton và nơtron. - So sánh kích thước của hạt nhân với electron và với nguyên tử. - Tính được khối lượng và kích thước của nguyên tử.
2) Hạt nhân nguyên Kiến thức tử Hiểu: - Sự liên quan giữa điện tích hạt nhân, số p và số e, số khối và số đơn vị điện tích hạt nhân và nơtron. - Nguyên tử khối và khối lượng hạt nhân nguyên tử Kĩ năng - Xác định được số electron, số proton, số nơtron khi biết kí hiệu nguyên tử và số khối của nguyên tử và ngược lại. 3) Đồng vị Kiến thức Nguyên tử khối Biết được: trung bình. - Khái niệm đồng vị, đồng vị bền, nguyên tử khối trung bình của một nguyên tố.
Khái niệm nguyên tố hoá học - Nguyên tử khối tương đối thường viết gọn là nguyên tử khối và không có thứ nguyên. Kĩ năng Giải được bài tập: tính nguyên tử khối trung bình của nguyên tố có nhiều đồng vị, tính tỷ lệ % khối lượng mỗi đồng vị và một số bài tập khác liên quan. 7 4) Sơ lược về hoá Kiến thức học hạt nhân Biết được: - Độ hụt khối. Năng lượng liên kết của hạt nhân.
- Khái niệm về hiện tượng phóng xạ, họ phóng xạ, độ phóng xạ, định luật bảo toàn số khối. định luật bảo toàn proton, định luật phân rã phóng xạ, chu kỳ phân rã của đồng vị phóng xạ. Ứng dụng của đồng vị phóng xạ. - Khái niệm về phản ứng hạt nhân Kĩ năng - Biết cách tính độ hụt khối và năng lượng liên kết hạt nhân - Biết viết phương trình phân rã phóng xạ và phản ứng hạt nhân dựa vào các định luật - Biết cách tính cường độ phóng xạ, thời gian phân rã phóng xạ (tuổi), lượng chất còn lại sau khi phân rã phóng xạ, thời gian bán rã v.
5) Sự chuyển động Kiến thức của electron Biết được: trong nguyên tử. - Mô hình hiện đại về sự chuyển động của electron trong nguyên tử. Obitan nguyên tử Obitan nguyên tử, hình dạng các obitan nguyên tử S, Px, Py, Pz. - Khái niệm lớp , phân lớp electron và số obitan trong mỗi lớp và mỗi phân lớp.
Các số lượng tử, giá trị các số lượng tử và ý nghĩa của chúng. Kĩ năng - Xác định được thứ tự các lớp electron trong nguyên tử, số obitan trong mỗi lớp, mỗi phân lớp. - Xác định được mối liên hệ giữa electron, lớp electron với các số lượng tử. 6) Năng lượng của Kiến thức các ellectron Hiểu được: trong nguyên tử.
- Mức năng lượng obitan trong nguyên tử và trật tự sắp xếp. Cấu hình - Các nguyên lí và quy tắc phân bố electron trong nguyên tử: Nguyên lí electron nguyên vứng bền, nguyên lí Pauli, qui tắc Hun. - Cấu hình electron và cách viết cấu hình electron trong nguyên tử. - Sự phân bố electron trên các phân lớp, lớp và cấu hình electron nguyên tử của 20 nguyên tố đầu tiên.
- Đặc điểm của lớp electron ngoài cùng. Kĩ năng - Viết được cấu hình electron dưới dạng ô lượng tử của một số nguyên tố - Dựa vào cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử suy ra tính chất cơ bản của nguyên tố đó là kim loại, phi kim hay khí hiếm. BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC - ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN Nội dung Mức độ cần đạt Chú ý 1) Bảng tuần hoàn Kiến thức các nguyên tố hoá Hiểu được: học - Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn. - Cấu tạo của bảng tuần hoàn: ô, chu kì, nhóm nguyên tố (nhóm A, nhóm B), các nguyên tố họ Lantan, họ Actini.
- Ô nguyên tố gồm: kí hiệu, tên nguyên tố, số hiệu nguyên tử, nguyên tử khối, cấu hình electron, độ âm điện. Kĩ năng - Từ vị trí trong bảng tuần hoàn của nguyên tố (ô, nhóm, chu kì) suy ra cấu hình electron và ngược lại. 2) Sự biến đổi tuần Kiến thức hoàn cấu hình Hiểu được: electron của - Đặc điểm cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố nguyên tử các nhóm A.