Tìm Hiểu Chức Năng và Nhiệm Vụ của Cơ Sở Sản Xuất Nấm tại Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

Luận văn phân tích chức năng và nhiệm vụ của chủ cơ sở sản xuất nấm tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành nông nghiệp.

• Tác giả: Lương Văn Thiệu
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Giang
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Tìm Hiểu Chức Năng, Nhiệm Vụ Của Cơ Sở Sản Xuất Nấm Tại Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2.1. Về chuyên môn
• 1.2.2. Về thái độ
• 1.2.3. Về kỹ năng sống, kỹ năng làm việc
• 1.2.3.1. Kỹ năng sống
• 1.2.3.2. Kỹ năng làm việc
• 1.3. Nội dung và phương pháp thực hiện
• 1.3.1. Nội dung thực tập
• 1.3.2. Phương pháp thực hiện
• 1.3.2.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 1.3.2.1.1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
• 1.3.2.1.2. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
• 1.3.2.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 1.3.2.3. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả sản xuất
• 1.3.2.4. Phương pháp trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng
• 1.4. Thời gian và địa điểm thực tập
• 1.4.1. Thời gian thực tập
• 1.4.2. Địa điểm thực tập
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Về cơ sở lý luận
• 2.2. Một số khái niệm liên quan đến nội dung thực tập
• 2.2.1. Khái niệm cơ sở sản xuất
• 2.2.2. Khái niệm cơ sở sản xuất trồng nấm
• 2.2.3. Khái niệm cơ sở sản xuất nấm
• 2.2.4. Cơ sở kinh doanh nông nghiệp
• 2.2.5. Hộ sản xuất
• 2.3. Tổ chức lao động và quá trình lao động của cơ sở sản xuất nấm
• 2.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế của cơ sở sản xuất
• 2.4.1. Nhóm những yếu tố đến từ bên ngoài
• 2.4.1.1. Chính sách về tín dụng
• 2.4.1.2. Chính sách đất đai
• 2.4.1.3. Chính sách lao động
• 2.4.1.4. Thị trường tiêu thụ sản phẩm
• 3. Phần 3: KẾT QUẢ THỰC TẬP
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của địa bàn nghiên cứu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Quá trình hình thành và phát triển của cơ sở sản xuất nấm
• 3.3. Những thành tựu đã đạt được của cơ sở sản xuất nấm anh Phạm Bá Duy
• 3.4. Những khó khăn và thuận lợi của cơ sở sản xuất anh Phạm Bá Duy
• 3.5. Kết quả thực tập
• 3.5.1. Mô tả, tóm tắt những công việc đã làm tại cơ sở
• 3.5.2. Phân tích hiệu quả sản xuất kinh doanh của cơ sở sản xuất Phạm Bá Duy
• 3.5.3. Hiệu quả sản xuất kinh doanh của cơ sở Phạm Bá Duy
• 3.5.4. Tìm hiểu thị trường tiêu thụ nấm ăn và bịch thành phẩm nấm tại cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy
• 3.5.5. Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tế
• 3.6. Đề xuất giải pháp
• 4. Phần 4: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Cơ Sở Sản Xuất Nấm tại Đại Học Nông Lâm

Cơ sở sản xuất nấm tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đóng vai trò quan trọng trong việc kết hợp giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học và sản xuất thực tế. Đây không chỉ là nơi cung cấp nấm ăn và nấm dược liệu cho thị trường mà còn là môi trường thực hành lý tưởng cho sinh viên. Cơ sở này đối mặt với nhiều thách thức, từ việc duy trì chất lượng sản phẩm đến việc cạnh tranh với các đơn vị sản xuất khác. Tuy nhiên, với sự đầu tư và quản lý hiệu quả, cơ sở có thể trở thành mô hình sản xuất nấm bền vững, đóng góp vào sự phát triển của ngành nông nghiệp địa phương. Theo khóa luận tốt nghiệp của Lương Văn Thiệu năm 2017, việc nghiên cứu về chức năng, nhiệm vụ của chủ cơ sở sản xuất nhằm phát huy mọi tiềm năng về trí tuệ, nâng cao trình độ chuyên môn và nhiệt huyết nghề nghiệp của người quản lý để phát triển NN, nông thôn ở nói chung và ở cơ sở sản xuất nói chung nói riêng là việc làm cần thiết.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Cơ Sở Nấm

Cần tìm hiểu rõ quá trình hình thành và phát triển của cơ sở sản xuất nấm Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, từ những ngày đầu thành lập đến giai đoạn hiện tại. Điều này bao gồm việc xác định các cột mốc quan trọng, những thay đổi về quy mô sản xuất, công nghệ áp dụng và đội ngũ cán bộ. Việc nắm vững lịch sử phát triển giúp đánh giá được những thành tựu và hạn chế của cơ sở, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp cho tương lai.

1.2. Vai Trò của Cơ Sở Nấm trong Đào Tạo và Nghiên Cứu

Cơ sở sản xuất nấm không chỉ là đơn vị kinh tế mà còn là một phần quan trọng của quá trình đào tạo và nghiên cứu tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Cần làm rõ vai trò của cơ sở trong việc cung cấp kiến thức thực tế cho sinh viên, tạo điều kiện cho các hoạt động nghiên cứu khoa học về công nghệ sản xuất nấm, giống nấm mới và các vấn đề liên quan đến nấm Thái Nguyên.

II. Thách Thức và Vấn Đề trong Sản Xuất Nấm tại Trường

Sản xuất nấm tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm biến động về giá cả nguyên vật liệu, khó khăn trong kiểm soát chất lượng sản phẩm và cạnh tranh từ các đơn vị sản xuất khác. Ngoài ra, việc thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao và hạn chế về cơ sở vật chất sản xuất nấm cũng là những vấn đề cần giải quyết. Để vượt qua những thách thức này, cơ sở cần có chiến lược phát triển rõ ràng, tập trung vào nâng cao chất lượng sản phẩm, áp dụng quy trình sản xuất nấm tiên tiến và xây dựng thương hiệu uy tín.

2.1. Biến Động Giá Nguyên Vật Liệu và Ảnh Hưởng

Giá cả nguyên vật liệu như mùn cưa, cám gạo, và các chất dinh dưỡng khác có thể biến động mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất nấm. Cần phân tích mức độ ảnh hưởng của biến động giá đến lợi nhuận của cơ sở, đồng thời đề xuất các giải pháp để giảm thiểu rủi ro, như tìm kiếm nguồn cung ổn định, sử dụng nguyên liệu thay thế hoặc áp dụng các biện pháp tiết kiệm chi phí.

2.2. Kiểm Soát Chất Lượng Nấm và An Toàn Thực Phẩm

Đảm bảo chất lượng nấm và an toàn thực phẩm nấm là yếu tố then chốt để xây dựng uy tín và cạnh tranh trên thị trường. Cần đánh giá quy trình kiểm soát chất lượng hiện tại của cơ sở, từ khâu chọn giống, chuẩn bị nguyên liệu đến thu hoạch và bảo quản. Đồng thời, cần đề xuất các biện pháp cải tiến để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm.

2.3. Cạnh Tranh Thị Trường và Xây Dựng Thương Hiệu

Thị trường nấm ngày càng cạnh tranh với sự tham gia của nhiều đơn vị sản xuất lớn nhỏ. Cần phân tích đối thủ cạnh tranh, xác định điểm mạnh, điểm yếu của cơ sở so với đối thủ. Đồng thời, cần xây dựng chiến lược marketing hiệu quả để quảng bá sản phẩm, xây dựng thương hiệu uy tín và mở rộng thị trường tiêu thụ.

III. Chức Năng Chính của Cơ Sở Sản Xuất Nấm Hướng Dẫn Chi Tiết

Chức năng chính của cơ sở sản xuất nấm tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên bao gồm sản xuất nấm ăn, nấm dược liệu, cung cấp giống nấm, và chuyển giao công nghệ nấm. Cơ sở cần đảm bảo sản xuất ra các sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường và tuân thủ các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm. Đồng thời, cơ sở cần tích cực tham gia vào các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển giống nấm mới và chuyển giao công nghệ cho các đơn vị sản xuất khác. Theo tài liệu, cơ sở sản xuất nấm là hình thức tổ chức sản xuất cơ sở trong nông nghiệp (bao gồm cả nông lâm - ngư - nghiệp) mà tư liệu sản xuất thuộc quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng của một người chủ độc lập.

3.1. Sản Xuất Nấm Ăn và Nấm Dược Liệu Chất Lượng Cao

Sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu là chức năng cốt lõi của cơ sở. Cần tập trung vào việc nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm thông qua việc áp dụng các quy trình sản xuất nấm tiên tiến, sử dụng giống nấm tốt và kiểm soát chặt chẽ các yếu tố môi trường. Đồng thời, cần đa dạng hóa các loại nấm để đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường.

3.2. Cung Cấp Giống Nấm Chất Lượng và Uy Tín

Cung cấp giống nấm chất lượng là một trong những chức năng quan trọng của cơ sở. Cần đảm bảo giống nấm được sản xuất theo quy trình nghiêm ngặt, có nguồn gốc rõ ràng và được kiểm tra chất lượng thường xuyên. Đồng thời, cần cung cấp thông tin đầy đủ về đặc tính, cách trồng và chăm sóc cho người mua giống.

3.3. Chuyển Giao Công Nghệ Sản Xuất Nấm Hiệu Quả

Chuyển giao công nghệ sản xuất nấm cho các đơn vị sản xuất khác là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cơ sở. Cần xây dựng các chương trình đào tạo, tập huấn về kỹ thuật trồng nấm, cung cấp tài liệu hướng dẫn và hỗ trợ kỹ thuật cho người nhận chuyển giao. Đồng thời, cần liên kết với các tổ chức, doanh nghiệp khác để mở rộng phạm vi chuyển giao công nghệ.

IV. Nhiệm Vụ Quan Trọng của Cơ Sở Nấm Bí Quyết Thành Công

Nhiệm vụ của cơ sở sản xuất nấm tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên bao gồm nghiên cứu và phát triển giống nấm mới, đào tạo nguồn nhân lực, xây dựng mô hình sản xuất nấm hiệu quả và quảng bá sản phẩm. Cơ sở cần chủ động tìm kiếm các nguồn tài trợ, hợp tác với các tổ chức nghiên cứu khoa học và tham gia các hội chợ, triển lãm để giới thiệu sản phẩm và công nghệ. Theo tài liệu, các CSSX có phương hướng và quy mô sản xuất khác nhau thì việc lựa chọn tổ chúc lao động thì sẽ khác nhau. Nếu cơ sở sản xuất quy mô nhỏ thì có thể tổ chức sản xuất theo quy mô nhỏ.

4.1. Nghiên Cứu và Phát Triển Giống Nấm Mới Năng Suất Cao

Nghiên cứu và phát triển giống nấm mới có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu bệnh tật là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cơ sở. Cần đầu tư vào các phòng thí nghiệm, trang thiết bị hiện đại và đội ngũ cán bộ nghiên cứu có trình độ chuyên môn cao. Đồng thời, cần hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học khác để trao đổi kinh nghiệm và chia sẻ nguồn gen.

4.2. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Chuyên Nghiệp về Nấm

Đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao về sản xuất nấm là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cơ sở. Cần xây dựng các chương trình đào tạo ngắn hạn, dài hạn về kỹ thuật trồng nấm, quản lý sản xuất và kinh doanh nấm. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho sinh viên, học viên thực tập, nghiên cứu tại cơ sở.

4.3. Xây Dựng Mô Hình Sản Xuất Nấm Hiệu Quả và Bền Vững

Xây dựng mô hình sản xuất nấm hiệu quả và bền vững là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cơ sở. Cần áp dụng các công nghệ sản xuất nấm tiên tiến, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường. Đồng thời, cần xây dựng hệ thống quản lý chất lượng chặt chẽ và liên kết với các đơn vị tiêu thụ để đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu về Nấm tại Trường

Các kết quả nghiên cứu về nấm tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã được ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Các giống nấm mới được lai tạo có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu bệnh tật. Các quy trình sản xuất nấm tiên tiến được áp dụng giúp giảm chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Theo tài liệu, đất đai là yếu tố sản xuất, không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với nông nghiệp mà còn quan trọng đối với sản xuất công nghiệp và dịch vụ.

5.1. Ứng Dụng Giống Nấm Mới vào Sản Xuất Thực Tế

Việc ứng dụng các giống nấm mới vào sản xuất thực tế đã mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người trồng nấm. Các giống nấm này có năng suất cao hơn, chất lượng tốt hơn và khả năng chống chịu bệnh tật tốt hơn so với các giống nấm truyền thống. Cần tiếp tục nghiên cứu, lai tạo các giống nấm mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.2. Áp Dụng Quy Trình Sản Xuất Nấm Tiên Tiến

Việc áp dụng các quy trình sản xuất nấm tiên tiến đã giúp giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường. Các quy trình này bao gồm việc sử dụng nguyên liệu tái chế, tiết kiệm năng lượng và giảm thiểu chất thải. Cần tiếp tục nghiên cứu, cải tiến các quy trình sản xuất nấm để đạt hiệu quả cao nhất.

VI. Phát Triển Cơ Sở Nấm Định Hướng Tương Lai và Giải Pháp

Để phát triển cơ sở sản xuất nấm tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên một cách bền vững, cần có định hướng rõ ràng và các giải pháp cụ thể. Cơ sở cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ, tăng cường hợp tác với các đối tác và xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp. Theo tài liệu, để hình thành trang trại cần có quỹ đất cần thiết để phát triển trang trại. Để làm được điều này, Nhà nước phải đưa ra được những chính sách về đất đai phù hợp để chủ trang trại yên tâm sản xuất trên thửa đất được giao.

6.1. Nâng Cao Chất Lượng Sản Phẩm và Đa Dạng Hóa

Nâng cao chất lượng sản phẩm và đa dạng hóa các loại nấm là yếu tố then chốt để cạnh tranh trên thị trường. Cần áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt, kiểm soát chặt chẽ các khâu sản xuất và nghiên cứu, phát triển các sản phẩm mới có giá trị gia tăng cao.

6.2. Mở Rộng Thị Trường Tiêu Thụ và Xây Dựng Thương Hiệu

Mở rộng thị trường tiêu thụ và xây dựng thương hiệu uy tín là yếu tố quan trọng để đảm bảo đầu ra ổn định cho sản phẩm. Cần tham gia các hội chợ, triển lãm, quảng bá sản phẩm trên các phương tiện truyền thông và xây dựng hệ thống phân phối hiệu quả.

6.3. Tăng Cường Hợp Tác và Xây Dựng Đội Ngũ Chuyên Nghiệp

Tăng cường hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước là yếu tố quan trọng để tiếp cận công nghệ mới, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh. Cần xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp, có trình độ chuyên môn cao và tâm huyết với nghề.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nông nghiệp là ngành kinh tế trọng yếu tại Việt Nam, đóng góp gần 20% GDP quốc gia và thu hút khoảng 50% lực lượng lao động xã hội. Trước yêu cầu phát triển bền vững và hiện đại hóa nông nghiệp trong bối cảnh kinh tế thị trường hội nhập, năng lực quản lý và điều hành của đội ngũ cán bộ, chủ các cơ sở sản xuất đóng vai trò quyết định. Tại tỉnh Thái Nguyên, nghề nuôi trồng nấm ăn và nấm dược liệu bước đầu cho thấy tiềm năng phát triển nhờ tận dụng tốt phế phụ phẩm nông lâm nghiệp, nguồn lao động dồi dào và chi phí đầu tư ban đầu thấp. Tuy nhiên, phần lớn các mô hình sản xuất nấm trên địa bàn vẫn mang tính tự phát, quy mô nhỏ lẻ, phân tán, đồng thời chưa có các nghiên cứu mang tính hệ thống về chức năng, nhiệm vụ và phương thức điều hành của người quản lý cơ sở.

Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả Lương Văn Thiệu đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Phát triển nông thôn với đề tài: "Tìm hiểu chức năng, nhiệm vụ của chủ cơ sở sản xuất nấm tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo các nhóm nhiệm vụ:

1. Về chuyên môn:
   • Làm sáng tỏ các nội dung lý luận và thực tiễn liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của chủ cơ sở sản xuất nấm.
   • Nắm bắt quá trình hình thành, phát triển và mô hình tổ chức của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy (thuộc khuôn viên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên).
   • Đánh giá những mặt tích cực, hạn chế trong quá trình hoạt động của cơ sở và xác định nguyên nhân.
   • Trực tiếp tham gia thực hành các khâu kỹ thuật sản xuất các loại nấm ăn và nấm dược liệu tại cơ sở.
   • Đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh và đề xuất một số giải pháp phát triển cơ sở trên địa bàn xã Quyết Thắng, TP. Thái Nguyên.
2. Về thái độ: Xây dựng mối quan hệ làm việc hài hòa với chủ cơ sở và nhân công; chấp hành nghiêm túc nội quy, chủ động hỗ trợ công việc sản xuất hàng ngày.
3. Về kỹ năng: Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, kỹ năng làm việc nhóm, khả năng chịu áp lực và thuần thục các thao tác kỹ thuật nghề nấm.

• Đối tượng nghiên cứu: Chức năng, nhiệm vụ quản lý của chủ cơ sở và hoạt động sản xuất kinh doanh nấm ăn, nấm dược liệu.
• Phạm vi không gian: Cơ sở sản xuất nấm của anh Phạm Bá Duy (xóm 10, xã Quyết Thắng, TP. Thái Nguyên, đặt tại khuôn viên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên).
• Phạm vi thời gian: Quá trình thực tập và thu thập số liệu diễn ra từ ngày 20/01/2017 đến ngày 30/05/2017; số liệu thống kê kinh tế - xã hội sử dụng mốc thời gian năm 2016 - 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và các khái niệm sử dụng

Khóa luận tiếp cận vấn đề dựa trên các khái niệm và cơ sở lý luận về kinh tế nông nghiệp nông thôn:

• Cơ sở sản xuất và cơ sở sản xuất trồng nấm: Là hình thức tổ chức sản xuất hàng hóa nông nghiệp dựa trên tư liệu sản xuất thuộc sở hữu hoặc quyền sử dụng độc lập; vận hành theo cơ chế thị trường và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật để tạo ra nông sản hàng hóa.
• Cơ sở kinh doanh nông nghiệp và hộ sản xuất: Đơn vị kinh tế tự chủ, sử dụng lao động gia đình kết hợp thuê ngoài nhằm khai thác các yếu tố sản xuất để cung ứng sản phẩm, dịch vụ.
• Tổ chức lao động trong cơ sở sản xuất: Căn cứ vào phương hướng, quy mô sản xuất, trình độ trang bị máy móc thiết bị và năng lực quản lý của chủ cơ sở để phân công lao động phù hợp (quy mô 1 cấp quản lý, trực tiếp điều hành).
• Các nhóm nhân tố ảnh hưởng: Nhóm yếu tố bên ngoài (chính sách tín dụng, chính sách đất đai, chính sách lao động, thị trường tiêu thụ) và nhóm yếu tố bên trong (trình độ học vấn, sự nhạy bén, kinh nghiệm thực tiễn của chủ cơ sở).

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và cơ chế chính sách được trích dẫn gồm:

• Nghị định số 51/1999/NĐ-CP hướng dẫn Luật Khuyến khích đầu tư trong nước (sửa đổi);
• Nghị định số 30/1998/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp;
• Nghị định số 85/1999/NĐ-CP về giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình, cá nhân;
• Nghị định số 132/2008/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa;
• Quyết định số 439/QĐ-TTg ngày 16/04/2012 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Danh mục sản phẩm quốc gia (bao gồm nấm ăn và nấm dược liệu);
• Quyết định số 2441/QĐ-TTg ngày 31/12/2010 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phát triển sản phẩm quốc gia đến năm 2020;
• Quyết định số 2690/QĐ-BNN-KHCN ngày 12/11/2013 của Bộ Nông nghiệp & PTNT phê duyệt Đề án khung phát triển sản phẩm nấm ăn và nấm dược liệu;
• Thông tư số 51/TT-BNN&PTNT ngày 27/12/2014 của Bộ Nông nghiệp & PTNT về an toàn thực phẩm.

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Tác giả kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và hạch toán kinh tế ứng dụng:

• Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp: Thu thập tài liệu, số liệu thống kê từ UBND xã Quyết Thắng, Hạt Kiểm lâm, các báo cáo ngành nông nghiệp và tài liệu khoa học chuyên ngành.
• Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp:
  • Phỏng vấn trực tiếp: Trao đổi với chủ cơ sở Phạm Bá Duy về lịch sử hình thành, nguồn vốn, quy trình quản lý và thị trường tiêu thụ.
  • Tiếp cận có sự tham gia (PRA) và quan sát thực địa: Trực tiếp tham gia vào các khâu xử lý nguyên liệu, đóng bịch, khử trùng, cấy giống, ươm sợi, chăm sóc, thu hái và sơ chế nấm tại xưởng.
  • Thảo luận nhóm: Bàn bạc với chủ cơ sở về các khó khăn trong mùa vụ, dịch bệnh, lao động và giải pháp khắc phục.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu:
  • Đánh giá hiệu quả kinh tế thông qua các chỉ tiêu: Giá trị sản xuất ($GO = \sum Q_i \times P_i$), Chi phí trung gian ($IC = \sum C_{ij}$), Giá trị gia tăng ($VA = GO - IC$), cùng các tỷ suất $GO/IC$, $VA/IC$, $GO/LĐ$, $VA/LĐ$.
  • Phương pháp trích khấu hao tài sản cố định theo đường thẳng.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc nâng cao năng lực quản lý cơ sở sản xuất nông nghiệp trong bối cảnh hiện đại hóa; xác định mục tiêu nghiên cứu cụ thể về chuyên môn, thái độ và kỹ năng; giới thiệu nội dung, phương pháp nghiên cứu và khung thời gian thực tập từ 20/01/2017 đến 30/05/2017 tại cơ sở nấm Phạm Bá Duy.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Cơ sở lý luận: Tổng hợp các khái niệm về cơ sở sản xuất, cơ sở trồng nấm, hộ kinh tế và tổ chức lao động; phân tích tác động của hệ thống chính sách Nhà nước (đất đai, vốn vay, lao động) và năng lực cá nhân của chủ cơ sở.
• Cơ sở thực tiễn:
  • Thế giới: Sản lượng nấm toàn cầu đạt khoảng 25 triệu tấn/năm (tốc độ tăng trưởng 7-10%/năm); Trung Quốc dẫn đầu thế giới (năm 2010 đạt 20,2 triệu tấn, trị giá khoảng 300 tỷ NDT); Hàn Quốc đạt giá trị sản xuất nấm gần 8 tỷ USD (2008); thị trường tiêu thụ lớn nhất là Đức, Hoa Kỳ, Pháp, Nhật Bản.
  • Việt Nam: Nuôi trồng khoảng 16 loại nấm, sản lượng bình quân 250.000 tấn/năm, kim ngạch xuất khẩu chính ngạch 25 - 30 triệu USD; phân vùng sản xuất rõ rệt (phía Nam mạnh về nấm rơm, mộc nhĩ; phía Bắc tập trung nấm mỡ, nấm sò, nấm hương, linh chi).
  • Thái Nguyên: Nghề nấm bắt đầu phát triển tại Đại Từ, Phú Lương, Sông Công, TP. Thái Nguyên; tuy nhiên còn nhỏ lẻ, giá thành dao động 30.000 - 70.000 đồng/kg.
  • Mô hình tham khảo: Trang trại nấm 3.000 m2 của anh Nguyễn Trung Kiên tại xã Yên Phong, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình (đạt doanh thu gần 1 tỷ đồng/năm, giải quyết việc làm cho 20 lao động với thu nhập 2,5 - 3 triệu đồng/tháng).

Phần 3: Kết quả thực tập

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội địa bàn nghiên cứu:

  • Xã Quyết Thắng có diện tích tự nhiên 1.155,52 ha (đất nông nghiệp 656,16 ha; phi nông nghiệp 485,37 ha; chưa sử dụng 13,99 ha); dân số năm 2016 đạt 14.414 người, mật độ 1.115 người/km2.
  • Khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình năm 22 - 23°C, lượng mưa trung bình 2.007 mm/năm (tập trung 85% vào mùa mưa), độ ẩm trung bình 82%.
  • Kinh tế địa phương: Giá trị sản xuất công nghiệp đạt 15 tỷ đồng (2016); trồng trọt có 108 ha chè (sản lượng 1.295 tấn/năm), lúa đạt 1.839 tấn, rau các loại 710 tấn; chăn nuôi có đàn lợn 3.000 con, gia cầm 100.000 con.

• Quá trình phát triển của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy:

  • Thành lập ngày 31/7/2009 theo Giấy chứng nhận ĐKKD số 17A80016820 (đăng ký thay đổi lần 1 ngày 04/8/2014) do UBND TP. Thái Nguyên cấp; vốn điều lệ 630 triệu đồng, tổng nguồn vốn 1 tỷ đồng (lãi suất vay ngân hàng 9%/năm).
  • Năm 2014, thành lập Hiệp hội nấm Linh Chi Việt tại khuôn viên Trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên; đến năm 2016 chuyển đổi thành HTX Quyết Thắng với 7 thành viên, quy mô nhà xưởng gần 3.000 m2 đất thuê.
  • Sản phẩm chính: Bịch nấm thành phẩm và nấm thương phẩm (Nấm Linh chi đỏ, Nấm Sò, Nấm Mộc nhĩ đen). Cơ sở tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động và nhiều sinh viên làm thêm.

• Nội dung thực hiện và kết quả chuyên môn:

  • Hệ thống hóa chức năng, nhiệm vụ quản lý của chủ cơ sở: Gồm 3 chức năng chính (Hoạch định; Tổ chức phối hợp và điều khiển; Điều chỉnh và thúc đẩy) và 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm (Lập chiến lược; Quản lý nguồn vốn tự có/vốn vay/vốn cổ đông; Quản lý và điều phối nhân lực; Giám sát thu hoạch, bảo quản, tiêu thụ; Hạch toán kinh tế).
  • Mô tả quy trình kỹ thuật sản xuất 3 loại nấm: Khóa luận ghi nhận chi tiết quy trình từng bước từ xử lý nguyên liệu mùn cưa, đóng bịch, khử trùng, cấy giống, nuôi sợi, rạch bịch, tưới phun sương đến thu hái, sơ chế (nấm tươi, phơi/sấy khô ở 40 - 50°C, nấm muối).

Phần 4: Kết luận và đề xuất giải pháp

Tổng kết các nội dung đã đạt được trong đợt thực tập; đánh giá sự phù hợp của mô hình quản trị cơ sở quy mô hộ/hợp tác xã; đề xuất các nhóm giải pháp về vốn, cải tiến kỹ thuật sấy/bảo quản, đào tạo lao động và mở rộng kênh tiêu thụ sang các tỉnh lân cận (Bắc Kạn, Tuyên Quang, Hà Giang).

Kết quả và đóng góp thực tiễn

Các kết quả kỹ thuật và số liệu ghi nhận tại cơ sở

Khóa luận đã tổng hợp cụ thể công thức phối trộn nguyên liệu và các chỉ số kỹ thuật áp dụng trực tiếp tại xưởng sản xuất:

Loại nấm	Lượng mùn cưa cơ bản	Phụ gia và tỷ lệ dinh dưỡng phối trộn	Quy cách bịch và thời gian ươm sợi	Điều kiện chăm sóc & thu hoạch
Nấm Linh chi	350 kg mùn cưa	1,5% bột nhẹ; 7% cám ngô; 7% cám gạo; nước vôi pH 13 - 14	Ủ 2 đợt (7-8 ngày/đợt); nhiệt độ đống ủ 45 - 50°C; độ ẩm 60 - 65%	Ươm trên giàn sắt/gỗ; tháo cổ nút, chăm sóc độ ẩm cao, thu hái nấm dược liệu
Nấm Sò	450 kg mùn cưa	20% cám ngô/cám gạo; nước vôi tôi pH 12 (2 kg vôi/100 lít nước)	Bịch nilon 30 x 45 cm, nặng 2,4 - 2,7 kg; cấy 16 - 20 bịch/kg giống; ươm 20 - 25 ngày	Rạch 6 - 8 đường (dài 5-6 cm); tưới sương 4 - 6 lần/ngày; thu hái 3 - 4 đợt trong 30 - 45 ngày
Nấm Mộc nhĩ	450 kg mùn cưa (bồ đề, cao su)	1% bột nhẹ; 0,1 kg $MgSO_4$; 2% thỏi nghiền cám (hoặc 2-3% cám gạo)	Túi PP 19 x 38 cm, nặng 1,3 - 1,4 kg ướt; hấp 95-100°C (10-12h thủ công) hoặc 14-16h lò hơi; ươm 22 - 28 ngày	Treo dây 7 - 10 bịch/dây; rạch 12 - 16 vết (sâu 1-2 mm); tưới 4 - 5 lần/ngày khi ra quả thể

• Năng suất nấm sò tươi thu được đạt từ 900 - 1.000 kg/1 tấn nguyên liệu mùn cưa.
• Cơ sở xuất bán ra thị trường cả 2 nhóm mặt hàng: bịch phôi nấm giống (phôi đã ăn kín sợi) và nấm thương phẩm (tươi, sấy khô, nấm muối).
• Thị trường tiêu thụ được mở rộng từ nội tỉnh Thái Nguyên sang các tỉnh lân cận như Tuyên Quang, Bắc Kạn, Hà Giang.

Đóng góp thực tiễn của khóa luận

• Về mặt quản trị: Hệ thống hóa rõ ràng cơ cấu 1 cấp quản lý tại cơ sở sản xuất nông nghiệp quy mô vừa và nhỏ; chỉ ra cách thức người quản lý vừa trực tiếp tham gia sản xuất vừa điều phối lao động thời vụ (sinh viên), tối ưu hóa chi phí nhân công.
• Về mặt kỹ thuật và đào tạo nghề: Tư liệu hóa quy trình sản xuất nấm theo hướng chuẩn hóa, làm tài liệu hướng dẫn kỹ thuật cho các hộ nông dân vệ tinh liên kết với HTX Quyết Thắng.
• Đề xuất giải pháp: Đề xuất cơ sở cần đầu tư hệ thống lò sấy cơ nhiệt hiện đại nhằm thay thế việc phơi khô thủ công và bếp than (vốn dễ gây mốc hoặc làm đen đầu nấm); hoàn thiện phương thức bảo quản lạnh ở nhiệt độ 5 - 8°C (giữ nấm tươi trong 24 giờ); đồng thời kiến nghị chính quyền địa phương hỗ trợ vay vốn ưu đãi theo chương trình phát triển sản phẩm quốc gia.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Thời gian nghiên cứu và thực tập kéo dài hơn 4 tháng (từ tháng 1 đến tháng 5/2017), chưa bao quát hết trọn vẹn chu kỳ khí hậu 4 mùa trong năm tại miền Bắc (đặc biệt là giai đoạn nắng nóng đỉnh điểm mùa hè ảnh hưởng đến nấm sò chịu nhiệt).
  • Hoạt động bảo quản và chế biến sâu tại cơ sở còn mang tính thủ công, thiếu máy móc kiểm soát nhiệt độ tự động dẫn đến tỷ lệ hư hao do thời tiết thất thường và sâu bệnh (ruồi nấm, nấm mốc xanh/đen).
  • Lực lượng lao động biến động do phụ thuộc nhiều vào sinh viên làm thêm nhàn rỗi, đòi hỏi chủ cơ sở phải liên tục hướng dẫn lại kỹ thuật.
• Hướng phát triển tiếp theo:
  • Nghiên cứu sâu hơn về phân tích tài chính dài hạn, đánh giá cụ thể dòng tiền và hiệu quả hoàn vốn đầu tư các trang thiết bị hiện đại (lò hấp thanh trùng áp suất cao, máy sấy lạnh dược liệu).
  • Mở rộng khảo sát chuỗi liên kết giá trị giữa cơ sở sản xuất trung tâm với mạng lưới các hộ vệ tinh và hệ thống siêu thị, chuỗi thực phẩm sạch trên toàn miền Bắc.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên các ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp, Khuyến nông và Nông học: Tham khảo phương pháp tiếp cận nghiên cứu ca điển hình (case study), cách kết hợp giữa quản trị kinh tế trang trại và quy trình kỹ thuật nông nghiệp thực nghiệm.
• Chủ trang trại, hợp tác xã và hộ nông dân khởi nghiệp nghề nấm: Cung cấp thông số thực tế về định mức phối trộn dinh dưỡng, kích thước túi phôi, nhiệt độ - thời gian khử trùng, cách phòng trừ nấm mốc dại và bố trí lán trại nuôi trồng với mật độ hợp lý (25 dây treo/m3, nhà 300 - 360 m2 treo 8 - 10 vạn túi).
• Cán bộ khuyến nông cơ sở: Tham khảo để xây dựng giáo trình tập huấn, chuyển giao kỹ thuật trồng nấm ăn và nấm dược liệu cho lao động nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ sở sản xuất nấm của anh Phạm Bá Duy được thành lập vào thời gian nào và quy mô tổ chức ra sao? Cơ sở được thành lập ngày 31/7/2009 theo Giấy chứng nhận ĐKKD số 17A80016820 (UBND TP. Thái Nguyên cấp). Đến năm 2014 thành lập Hiệp hội nấm Linh Chi Việt và năm 2016 chuyển đổi thành HTX Quyết Thắng gồm 7 thành viên. Cơ sở thuê gần 3.000 m2 mặt bằng tại khuôn viên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, sử dụng 4 lao động thường xuyên kết hợp sinh viên làm thêm.

2. Tỷ lệ phối trộn dinh dưỡng cho nguyên liệu mùn cưa trồng nấm Linh chi tại cơ sở là bao nhiêu? Theo số liệu điều tra thực tế năm 2017 tại cơ sở, công thức trộn cho 350 kg mùn cưa nấm Linh chi gồm: 1,5% bột nhẹ, 7% cám ngô, 7% cám gạo, tạo ẩm bằng nước vôi có độ pH = 13 - 14, ủ đống ở nhiệt độ 45 - 50°C với độ ẩm đạt 60 - 65%.

3. Khóa luận phân tích chủ cơ sở sản xuất nấm thực hiện những chức năng quản trị nào? Chủ cơ sở thực hiện 3 chức năng quản trị chính: (1) Chức năng hoạch định (xác định mục tiêu, chiến lược kinh doanh và dự báo thị trường); (2) Chức năng tổ chức phối hợp và điều khiển (phân công nhiệm vụ, hướng dẫn kỹ thuật, đôn đốc nhân công); (3) Chức năng điều chỉnh và thúc đẩy (kiểm tra sai sót, điều chỉnh mất cân đối và áp dụng các biện pháp kinh tế - hành chính nhằm tăng năng suất).

4. Quy trình xử lý và thời vụ nuôi trồng nấm Sò tại cơ sở được thực hiện như thế nào? Mùn cưa được làm ướt bằng nước vôi pH = 12 (2 kg vôi/100 lít nước), ủ 4 - 6 ngày, trộn thêm 20% cám dinh dưỡng, đóng bịch nilon nặng 2,4 - 2,7 kg. Về thời vụ: nhóm nấm sò chịu lạnh (màu tím nhạt) nuôi trồng từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau (nhiệt độ 13 - 20°C); nhóm nấm sò chịu nóng (màu trắng) nuôi trồng từ tháng 5 đến tháng 8 (nhiệt độ 24 - 28°C).

5. Những khó khăn lớn nhất mà cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy gặp phải trong thực tế là gì? Cơ sở gặp khó khăn về biến động thời tiết (nắng nóng gay gắt, rét đậm kéo dài); sâu bệnh hại (ruồi nấm, nấm mốc xanh/đen lây lan nhanh); công nghệ bảo quản sau thu hoạch còn thô sơ (chủ yếu phơi sấy bằng bếp than dễ bị mốc/đen đầu); giá nguyên liệu đầu vào không ổn định và lao động thời vụ chưa qua đào tạo bài bản.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lương Văn Thiệu đã phản ánh chân thực, chi tiết bức tranh hoạt động sản xuất kinh doanh và mô hình quản trị tại cơ sở nấm Phạm Bá Duy thuộc Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Đề tài làm sáng tỏ mối quan hệ mật thiết giữa năng lực điều hành của chủ cơ sở với việc kiểm soát quy trình kỹ thuật nuôi trồng nấm Sò, Mộc nhĩ và Linh chi trên nền cơ chất mùn cưa. Các phân tích về tổ chức lao động, hạch toán kinh tế và giải pháp kỹ thuật trong công trình mang giá trị thực tiễn rõ nét, đóng góp tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nhân rộng mô hình kinh tế trang trại nấm tại các địa phương trung du miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập Nông nghiệp (NN) nước ta là một ngành rất quan trọng đối với nền kinh tế và đời sống của đa số người dân. Hiện nay ngành NN tạo ra gần 20% GDP cho cả nước, với 50% lao động đang hoạt động trong lĩnh vực NN. Vì vậy ngành NN được ưu tiên hàng đầu trong các chính sách phát triển của quốc gia.

đề ngành NN phát triển bền vững và tạo ra những bước tiến bộ trong quá trình sản xuất, đòi hỏi đội ngũ cán bộ quản lý cần có rất nhiều tố chất, năng lực về mọi mặt để điều hành một ngành NN ngày càng phát triển và hiện đại hóa trong thị trường mở hiện nay. Vấn đề năng lực quản lý các cơ sở doanh nghiệp nhận được sự quan tâm đặc biết của nhà nước và một số nước trên thế giới đặc biệt ở các quốc gia có điều kiện phát triển và điểm xuất phát giống Việt Nam như: Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc các nước đặc biệt chú trọng cho đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ công chức, coi đó là giải pháp cơ bản nhất để xây dựng nền công vụ có hiệu quả. Hiện nay các nước phát triển luôn coi năng lực cán bộ là hàng đầu trong việc tuyển chọn và đào thải, đồng thời không ngừng nâng cao và đạo tạo lại đội ngũ cán bộ. Các địa phương Việt Nam ngành NN vẫn là ngành quan trọng nhất và có số lượng lao động hoạt động trong lĩnh vực NN đông nhất.

Vì vậy năng lực cán bộ quản lý NN là vấn đề cần phải bàn hiện nay. Thực tế Việt Nam đã có nhiều chính sách để nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ như: Hàng năm tổ chức các buổi tập huấn, khóa đào tạo ngắn hạn cho đội ngũ cán bộ trong đó có cán bộ quản lý cơ sở sản xuất ở tất cả các doanh nghiệp. Tuy nhiên hiện nay chưa có một nghiên cứu hệ thống rõ ràng về nâng cao năng lực cán bộ quản lý một cách hệ thống. Việc nghiên cứu về chức năng, nhiệm vụ của chủ cơ sở sản xuất nhằm phát huy mọi tiềm năng về trí tuệ, nâng cao trình độ chuyên môn và nhiệt 2 huyết nghề nghiệp của người quản lý để phát triển NN, nông thôn ở nói chung và ở cơ sở sản xuất nói chung nói riêng là việc làm cần thiết.

Xuất phát từ thực tế trên tôi nghiên cứu đề tài: “Tìm hiểu chức năng, nhiệm vụ của chủ cơ sở sản xuất nấm tại Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên. Mục tiêu cụ thể 1. Về chuyên môn - Làm sáng tỏ các nội dung liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của chủ cơ sở sản xuất nấm. - Nắm được quá trình hình thành và phát triển cơ sở sản xuất nấm của anh Phạm Bá Duy.

- Những mặt tích cực và hạn chế trong quá trình làm việc ở cơ sở sản xuất nấm tại trường đại học nông lâm Thái Nguyên và những nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó. - Tham gia làm một số công việc liên quan đến việc làm nấm tại cơ sở sản xuất nấm. - Đánh giá lại hiệu quả kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm. - Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển cơ sở sản xuất nấm trên địa bàn xã Quyết Thắng.

Về thái độ - Tạo mối quan hệ hài hòa với chủ cơ sở sản và các thành viên trong cơ sở đó. - Thực hiện nghiêm túc các nội quy, quy định của cơ sở sản xuất. - Hoàn thành các công việc được giao mỗi ngày. - Chủ động trong mỗi công việc, hỗ trợ và trợ giúp chủ cơ sở sản xuất trong quá trình sản xuất tại cơ sở sản xuất nấm.