Khóa luận mô hình tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh của cơ sở nấm Phạm Bá Duy

Luận văn tập trung phân tích mô hình tổ chức sản xuất tại cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy thuộc Trường Đại học… 75 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2018.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc
• Người hướng dẫn: ThS. Đoàn Thị Mai
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Tìm hiểu mô hình tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy - Trường Đại học Nông Lâm
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH SÁCH CÁC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập
• 1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Nội dung và phương pháp thực hiện
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Một số khái niệm liên quan đến nội dung thực tập
• 2.1.1. Khái niệm về mô hình tổ chức
• 2.1.2. Khái niệm và đặc điểm của nấm
• 2.1.3. Khái niệm và đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh
• 2.1.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế của cơ sở sản xuất
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Mô hình tổ chức sản xuất

Luận văn tập trung phân tích mô hình tổ chức sản xuất tại cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy thuộc Trường Đại học Nông Lâm. Mô hình này được xây dựng dựa trên cơ cấu tổ chức rõ ràng, bao gồm các bộ phận chuyên môn như quản lý sản xuất, kỹ thuật trồng nấm, và kinh doanh. Sơ đồ tổ chức thể hiện mối quan hệ báo cáo và quyền lực giữa các bộ phận, đảm bảo tính hiệu quả trong hoạt động sản xuất. Đặc biệt, mô hình này nhấn mạnh tính tập trung và tiêu chuẩn hóa, giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực và nâng cao hiệu quả sản xuất.

1.1. Cơ cấu tổ chức

Cơ cấu tổ chức của cơ sở sản xuất nấm được thiết kế theo mô hình phân cấp, với các bộ phận chuyên trách như quản lý sản xuất, kỹ thuật, và kinh doanh. Mỗi bộ phận có nhiệm vụ cụ thể, đảm bảo quy trình sản xuất được vận hành trơn tru. Sơ đồ tổ chức thể hiện rõ mối quan hệ báo cáo và quyền lực, giúp tăng cường hiệu quả quản lý.

1.2. Tính tập trung và tiêu chuẩn hóa

Mô hình tổ chức của cơ sở sản xuất nấm đặc trưng bởi tính tập trung và tiêu chuẩn hóa. Tính tập trung thể hiện qua việc quyền lực được tập trung vào một số cá nhân chủ chốt, trong khi tính tiêu chuẩn hóa đảm bảo các hoạt động sản xuất được thực hiện theo quy trình chuẩn, giảm thiểu sai sót và nâng cao chất lượng sản phẩm.

II. Hoạt động sản xuất kinh doanh nấm

Luận văn đi sâu vào phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh nấm tại cơ sở Phạm Bá Duy. Quy trình sản xuất bao gồm các bước từ chuẩn bị nguyên liệu, kỹ thuật trồng nấm, đến thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm. Cơ sở đã áp dụng các kỹ thuật tiên tiến trong trồng nấm, đảm bảo chất lượng và năng suất cao. Bên cạnh đó, hoạt động kinh doanh được thực hiện thông qua việc phân phối sản phẩm đến các thị trường trong và ngoài tỉnh, mang lại doanh thu ổn định.

2.1. Quy trình sản xuất nấm

Quy trình sản xuất nấm tại cơ sở bao gồm các bước chính: chuẩn bị nguyên liệu (mùn cưa, bột dinh dưỡng), cấy giống, chăm sóc, và thu hoạch. Các kỹ thuật trồng nấm được áp dụng đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình sản xuất.

2.2. Phân phối và tiêu thụ sản phẩm

Cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy đã xây dựng được mạng lưới phân phối rộng khắp, bao gồm các thị trường địa phương và khu vực lân cận. Sản phẩm nấm được tiêu thụ thông qua các kênh bán lẻ và bán buôn, mang lại doanh thu ổn định và góp phần phát triển kinh tế địa phương.

III. Nghiên cứu sản xuất nấm

Luận văn cung cấp cái nhìn tổng quan về nghiên cứu sản xuất nấm, tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất như kỹ thuật trồng, điều kiện môi trường, và quản lý sản xuất. Các nghiên cứu được thực hiện tại cơ sở Phạm Bá Duy đã chỉ ra rằng việc áp dụng các kỹ thuật tiên tiến và quản lý chặt chẽ có thể cải thiện đáng kể năng suất và chất lượng nấm.

3.1. Kỹ thuật trồng nấm

Các kỹ thuật trồng nấm được áp dụng tại cơ sở bao gồm việc sử dụng mùn cưa và bột dinh dưỡng làm nguyên liệu chính, kết hợp với quy trình cấy giống và chăm sóc khoa học. Những kỹ thuật này giúp tối ưu hóa điều kiện phát triển của nấm, đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.2. Quản lý sản xuất

Quản lý sản xuất tại cơ sở được thực hiện thông qua việc giám sát chặt chẽ các yếu tố đầu vào và đầu ra, đảm bảo quy trình sản xuất được vận hành hiệu quả. Các biện pháp quản lý này giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh tế của cơ sở.

IV. Phát triển nấm và kỹ thuật trồng nấm

Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển nấm và kỹ thuật trồng nấm trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất. Các kỹ thuật trồng nấm tiên tiến được áp dụng tại cơ sở Phạm Bá Duy đã giúp cải thiện đáng kể năng suất và chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, việc nghiên cứu và phát triển các giống nấm mới cũng được chú trọng, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

4.1. Phát triển giống nấm

Cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy đã đầu tư vào nghiên cứu và phát triển các giống nấm mới, nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường. Các giống nấm được phát triển có khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu và môi trường, đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.2. Ứng dụng kỹ thuật trồng nấm

Các kỹ thuật trồng nấm tiên tiến được áp dụng tại cơ sở bao gồm việc sử dụng mùn cưa và bột dinh dưỡng làm nguyên liệu chính, kết hợp với quy trình cấy giống và chăm sóc khoa học. Những kỹ thuật này giúp tối ưu hóa điều kiện phát triển của nấm, đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa với độ ẩm cao, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nghề nuôi trồng nấm quanh năm. Bên cạnh lợi thế về tự nhiên, nguồn phế phụ phẩm từ hoạt động nông nghiệp, lâm nghiệp và công nghiệp chế biến như rơm rạ, mùn cưa, bã mía, thân lõi ngô và bông phế loại rất dồi dào tại các vùng nông thôn. Việc tận dụng các nguồn nguyên liệu này để sản xuất nấm không chỉ tạo ra thực phẩm giàu dinh dưỡng (chứa nhiều protein, vitamin B1, B2, C, PP, các khoáng chất canxi, sắt, kali, magie, photpho, lưu huỳnh và các axit amin không làm tăng cholesterol) mà còn góp phần giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường, tái tạo sinh khối và cân bằng sinh thái.

Tại tỉnh Thái Nguyên, cơ sở sản xuất nấm của anh Phạm Bá Duy (xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên) là một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng công nghệ nuôi trồng nấm ăn và nấm dược liệu. Cơ sở đã duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định, cung cấp sản phẩm cho thị trường và tạo việc làm cho lao động địa phương. Nhằm đánh giá toàn diện mô hình này, tác giả thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài "Tìm hiểu mô hình tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy - Trường Đại học Nông Lâm".

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể trên hai phương diện:

• Về chuyên môn:
  1. Tìm hiểu quá trình hình thành và cơ cấu tổ chức của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy.
  2. Tìm hiểu các hoạt động sản xuất của cơ sở nhằm nhận diện những khó khăn, vướng mắc, từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục phù hợp.
  3. Trực tiếp tham gia thực hiện các công đoạn kỹ thuật trong quy trình sản xuất nấm tại cơ sở.
  4. Đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh để làm rõ thực trạng hoạt động của cơ sở trong năm nghiên cứu.
• Về thái độ:
  1. Xây dựng mối quan hệ làm việc hài hòa với chủ cơ sở và người lao động.
  2. Chấp hành nghiêm túc nội quy, quy chế làm việc của cơ sở sản xuất.
  3. Hoàn thành đầy đủ các nhiệm vụ chuyên môn được phân công hàng ngày.
  4. Thể hiện tính chủ động trong công việc, hỗ trợ chủ cơ sở trong các hoạt động vận hành thực tế.

Nhiệm vụ nghiên cứu chính gồm:

• Khảo sát nguồn lực hiện có của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy.
• Phân tích quá trình hình thành, phát triển và mô hình tổ chức bộ máy.
• Đánh giá hoạt động sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ và hiệu quả kinh tế.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Mô hình tổ chức quản lý, quy trình kỹ thuật nuôi trồng và hiệu quả sản xuất kinh doanh ba loại nấm (nấm Sò, nấm Mộc Nhĩ, nấm Linh Chi).
• Phạm vi không gian: Cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy, xóm 10, xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Đề tài thu thập số liệu và thực nghiệm từ ngày 15/01/2018 đến ngày 30/05/2018 (sử dụng dữ liệu hoạt động năm 2017 và giai đoạn 2009–2018).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận vấn đề nghiên cứu dựa trên các khái niệm quản trị và kinh tế nông nghiệp:

• Lý thuyết tổ chức: Tiếp cận quan điểm của Duncan (1981), tổ chức được định nghĩa là tập hợp các cá nhân tương tác lẫn nhau, cùng hướng tới mục tiêu chung theo một cơ cấu nhất định. Mô hình tổ chức phản ánh hệ thống phân công nhiệm vụ, quan hệ quyền lực và báo cáo với hai đặc trưng cơ bản là tính tập trung và tính tiêu chuẩn hóa.
• Lý thuyết sản xuất kinh doanh nông nghiệp: Phân tích hoạt động tạo ra lợi nhuận của chủ thể kinh doanh gắn liền với sự vận động của đồng vốn, cơ chế thị trường và mô hình quản lý một cấp phù hợp với quy mô kinh tế hộ/trang trại nông thôn.
• Đặc tính sinh học đối tượng nuôi trồng:
  • Nấm Sò (Pleurotus spp.): Chia thành nhóm chịu lạnh (nhiệt độ quả thể 10–20°C) và nhóm ưa nhiệt (24–28°C hoặc 25–30°C), tai nấm dạng phễu lệch gồm mũ, phiến và cuống.
  • Nấm Linh Chi: Nấm hóa mộc dược liệu, gồm mũ nấm (lớp bóng nâu đỏ, thụ tầng tổ ong), bào tử, chân nấm và khuẩn ty; có dược tính bảo vệ gan, trợ tim, tiêu đờm, lợi tiểu.
  • Nấm Mộc Nhĩ: Quả thể dạng tai người, dày 0,6–1,6 mm, rộng 2–9 cm, chất keo khi tươi và chất da khi khô.

Cơ sở pháp lý được sử dụng bao gồm:

• Quyết định số 2690/QĐ-BNN-KHCN năm 2013 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt Đề án khung phát triển sản phẩm quốc gia "Sản phẩm nấm ăn và nấm dược liệu".
• Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT quy định tiêu chí và thủ tục cấp giấy chứng nhận kinh tế trang trại.
• Nghị định số 30/1998/NĐ-CP và Nghị định số 51/1999/NĐ-CP về thuế thu nhập doanh nghiệp và khuyến khích đầu tư trong nước.
• Nghị định số 85/NĐ-CP và Nghị định số 163/1999/NĐ-CP về giao đất, cho thuê đất nông lâm nghiệp; Luật Đất đai năm 2003 (Điều 82).
• Thông tư số 51/TT-BNN&PTNT năm 2014 về an toàn thực phẩm; Nghị định số 14/2004/NĐ-CP về thành lập xã Quyết Thắng.

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu từ báo cáo kinh tế - xã hội của UBND xã Quyết Thắng, tài liệu của các cơ quan quản lý chuyên ngành, các công trình nghiên cứu và sách báo khoa học.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp (Công cụ PRA):
  • Phỏng vấn sâu trực tiếp chủ cơ sở sản xuất và các thành viên.
  • Quan sát tham dự trực tiếp tại các khu nhà xưởng đóng bịch, lò hấp, phòng cấy giống, nhà ươm và nhà nuôi trồng thu hái.
• Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả, phương pháp chuyên khảo và phương pháp hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh.
• Hệ thống chỉ tiêu kinh tế:
  • Giá trị sản xuất ($GO = \sum P_i \cdot Q_i$).
  • Chi phí trung gian ($IC = \sum C_i$).
  • Giá trị gia tăng ($VA = GO - IC = V + C + M$, trong đó $V$ là chi phí lao động, $C$ là khấu hao tài sản cố định, $M$ là giá trị thặng dư).
  • Các chỉ tiêu hiệu quả: $GO/\text{ha}$, $VA/\text{ha}$, tỷ suất $GO/IC$, năng suất lao động $GO/\text{LĐ}$ và $VA/\text{LĐ}$.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Đặt vấn đề

Phần này trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ tiềm năng phát triển nghề trồng nấm tại Việt Nam, nhu cầu thực phẩm sạch trên thị trường và thực trạng hoạt động của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy tại địa bàn thành phố Thái Nguyên. Tác giả xác định rõ hệ thống mục tiêu chuyên môn, mục tiêu thái độ, nội dung thực hiện, phương pháp điều tra thu thập dữ liệu sơ cấp - thứ cấp, phương pháp xử lý thông tin, hệ thống chỉ tiêu hạch toán và phạm vi nghiên cứu từ tháng 01/2018 đến tháng 05/2018.

Phần 2: Tổng quan tài liệu và cơ sở thực tiễn

Chương này tổng kết các khái niệm lý luận về tổ chức, cơ cấu bộ máy quản lý, đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và các yếu tố ảnh hưởng (chính sách tín dụng, đất đai, lao động, thị trường và năng lực người quản lý).

Về cơ sở thực tiễn, tác giả tổng hợp tình hình ngành nấm:

• Thế giới: Khoảng 2.000 loài nấm được phát hiện, 80 loài nuôi trồng thương mại, sản lượng toàn cầu đạt khoảng 25 triệu tấn/năm. Trung Quốc dẫn đầu (20,2 triệu tấn năm 2010, giá trị khoảng 300 tỷ NDT), Hàn Quốc đạt giá trị sản xuất nấm gần 8 tỷ USD năm 2008.
• Việt Nam: Sản xuất khoảng 16 loại nấm với sản lượng khoảng 250.000 tấn/năm, kim ngạch xuất khẩu đạt 25–30 triệu USD (năm 2011 đạt 90 triệu USD). Vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long chiếm 90% sản lượng nấm rơm và 70% sản lượng nấm mộc nhĩ; các tỉnh phía Bắc chiếm ưu thế về nấm sò, nấm hương và nấm linh chi.
• Bài học kinh nghiệm: Phân tích mô hình sản xuất công nghiệp tại Công ty TNHH Công nghệ sinh học Phú Gia (Đại Từ, Thái Nguyên - diện tích 25.000 m², máy đóng bịch 36 bịch/phút, lò hấp 89 m³, quy mô 30 lao động) và mô hình trang trại nông hộ của chị Nguyễn Thị Linh (Đông Anh, Hà Nội - diện tích 1.500 m², sản lượng trên 3 tấn nấm thương phẩm, lợi nhuận hơn 500 triệu đồng/năm).

Phần 3: Kết quả thực tập và nghiên cứu thực tế

Chương này tập trung phản ánh các kết quả khảo sát thực tế tại địa bàn và cơ sở:

• Điều kiện tự nhiên - xã hội xã Quyết Thắng: Diện tích tự nhiên 1.155,52 ha (đất nông nghiệp 793,31 ha, đất phi nông nghiệp 347,47 ha, đất chưa sử dụng 14,74 ha); dân số 10.345 người với 2.387 hộ; lực lượng lao động 4.000 người (nông nghiệp chiếm 60%, dịch vụ 35%, công nghiệp - xây dựng 5%).
• Quá trình phát triển của cơ sở Phạm Bá Duy: Thành lập ngày 31/7/2009 (Giấy chứng nhận ĐKKD số 17A80016820 do UBND thành phố Thái Nguyên cấp), vốn điều lệ 630 triệu đồng, năm 2014 thành lập Hiệp hội nấm Linh Chi Việt, năm 2016 mở rộng thành lập Hợp tác xã Quyết Thắng gồm 7 thành viên. Quy mô nhà xưởng ban đầu 3.000 m² và phát triển mạng lưới các hộ gia đình vệ tinh.

Danh sách 7 thành viên sáng lập HTX Quyết Thắng được tổng hợp trong bảng sau:

STT	Họ và tên	Năm sinh	Trình độ học vấn	Dân tộc	Địa chỉ thường trú
1	Phạm Bá Duy	1986	12/12	Kinh	P. Quang Vinh, TP. Thái Nguyên
2	Nguyễn Trọng Hiệp	1974	12/12	Kinh	Xã Quyết Thắng, TP. Thái Nguyên
3	Ma Văn Diên	1988	12/12	Tày	Xã La Hiên, H. Võ Nhai, T. Thái Nguyên
4	Trần Văn Lợi	1991	12/12	Kinh	Xã Vĩnh Quang, H. Vĩnh Bảo, TP. Hải Phòng
5	Đặng Quang Tảo	1973	12/12	Kinh	Xã Hóa Thượng, H. Đồng Hỷ, T. Thái Nguyên
6	Phạm Huy Toàn	1958	7/10	Kinh	Tổ 5, P. Túc Duyên, TP. Thái Nguyên
7	Dương Quốc Trọng	1991	12/12	Kinh	P. Bách Quang, TP. Sông Công, T. Thái Nguyên

• Cơ cấu tổ chức: Cơ sở vận hành theo mô hình trực tuyến 1 cấp quản lý do ông Phạm Bá Duy điều hành chung, phân chia thành 3 bộ phận chức năng:
  • Bộ phận sản xuất (3 lao động: Nguyễn Thị Hoa, Nguyễn Thị Toàn, Nguyễn Thị Ánh) phụ trách chăm sóc, thu hái.
  • Bộ phận bán hàng - marketing (1 nhân sự: Trần Văn Kiên) phụ trách tiếp thị và phân phối.
  • Bộ phận quản lý - hậu cần (3 nhân sự: Phạm Huy Toàn, Đặng Thị Tuyết, Nguyễn Thị Thương) quản lý vật tư, sửa chữa máy móc và sổ sách.
• Kỹ thuật phối trộn nguyên liệu: Cơ sở áp dụng định lượng phối trộn mùn cưa và phụ gia dinh dưỡng theo công thức riêng cho từng loại nấm.

STT	Loại nấm	Lượng mùn cưa (kg)	Bột nhẹ (%)	Cám ngô (%)	Cám gạo (%)
1	Nấm Linh Chi	350	1,5	7	7
2	Nấm Mộc Nhĩ	450	-	23	-
3	Nấm Sò	450	-	20	-

• Quy trình công nghệ và chăm sóc:
  • Xử lý nguyên liệu: Mùn cưa được tạo ẩm bằng nước vôi (pH = 12), ủ đống từ 20–40 ngày (nấm sò ủ 4–6 ngày có đảo đống), đóng túi PP/nilon chịu nhiệt trọng lượng 1,5–2,0 kg/túi (hoặc 1,3–1,4 kg mùn ướt).
  • Hấp khử trùng: Thực hiện ở nhiệt độ 95–100°C trong nồi hấp áp suất hoặc lò hơi thủ công (thời gian hấp 10–12 giờ đối với thùng phi hoặc 15–18 giờ đối với lò áp suất).
  • Cấy giống và nuôi sợi: Cấy giống trong phòng vô trùng trên ngọn đèn cồn (tỷ lệ 1 túi giống 0,5 kg cấy cho 30–40 bịch phôi; tương đương 16–20 bịch/kg giống). Nuôi sợi trong nhà tối, thoáng khí từ 20–30 ngày (nấm sò 20–25 ngày, mộc nhĩ 22–28 ngày).
  • Rạch bịch và chăm sóc: Bịch nấm sò được rạch 6–8 đường so le dài 5–6 cm; sau rạch 4–6 ngày tiến hành tưới phun sương 4–6 lần/ngày. Nấm mộc nhĩ và linh chi xếp trên giàn sắt/gỗ hoặc treo dây cách nhau 10–15 cm, tạo lối đi rộng 80 cm.
  • Thu hoạch và chế biến: Năng suất nấm tươi đạt 900–1.000 kg/tấn nguyên liệu. Nấm tươi bảo quản ở 5–8°C giữ được 24 giờ; nấm sấy phơi ở nhiệt độ 40–50°C đạt độ ẩm dưới 12%; nấm muối chế biến theo tỷ lệ 1 kg nấm + 0,2 lít dung dịch muối bão hòa + 0,3 kg muối khô + 3 gam axit citric.

Kết quả và đóng góp

Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh:

• Trong năm 2017, cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy đã cung ứng ra thị trường tổng cộng 70.700 bịch nấm thương phẩm và nấm giống thành phẩm.
• Tổng doanh thu bán hàng của cơ sở trong năm 2017 đạt 702.000.000 đồng.
• Về mặt thị trường, cơ sở đã mở rộng kênh phân phối từ nội tỉnh Thái Nguyên sang các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Bắc Kạn, Hà Giang.
• Cơ sở giải quyết việc làm thường xuyên cho 4 lao động địa phương và tạo việc làm bán thời gian cho sinh viên Trường Đại học Nông Lâm.

Các đề xuất và giải pháp của tác giả:

• Về kỹ thuật và công nghệ: Đề xuất chuyển đổi từ phương pháp đóng bịch và đảo nguyên liệu thủ công sang sử dụng máy móc chuyên dụng; nâng cấp hệ thống lò sấy nhiệt hiện đại thay thế cho sấy bếp than thủ công nhằm hạn chế nấm bị đen đầu, ám khói và ẩm mốc; kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ, độ ẩm và phòng trừ ruồi nấm, mốc xanh, mốc đen.
• Về quản lý và lao động: Tổ chức tập huấn kỹ thuật bài bản cho lao động mùa vụ; hoàn thiện hệ thống sổ sách kế toán theo dõi chi phí đầu vào và doanh thu định kỳ.
• Về thị trường: Xây dựng thương hiệu nấm sạch, mở rộng hợp đồng tiêu thụ trực tiếp với các bếp ăn tập thể, siêu thị và tăng cường liên kết chuyển giao kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm cho các hộ vệ tinh trong HTX Quyết Thắng.

Đóng góp của đề tài:

• Khóa luận đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về mô hình tổ chức 1 cấp quản lý và hạch toán kinh tế tại cơ sở sản xuất nấm quy mô nông hộ - hợp tác xã.
• Cung cấp các thông số kỹ thuật thực nghiệm chi tiết (tỷ lệ phối trộn phụ gia, chế độ nhiệt - ẩm, thời gian hấp vô trùng, định mức cấy giống) có khả năng ứng dụng thực tế cho các cơ sở sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu tại khu vực miền núi phía Bắc.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi thời gian nghiên cứu thực địa giới hạn trong 4,5 tháng (từ tháng 01/2018 đến tháng 05/2018), do đó dữ liệu hạch toán chi phí - doanh thu chỉ mới phản ánh trọn vẹn năm tài chính 2017 mà chưa so sánh được chuỗi biến động đa năm.
• Nghiên cứu tập trung chính vào khâu sản xuất và tiêu thụ nấm thô, chưa đi sâu phân tích định lượng các hoạt chất sinh học (dược tính) của nấm Linh Chi sau các quy trình chế biến và sấy khô khác nhau.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của chuỗi liên kết giá trị giữa Hợp tác xã Quyết Thắng với mạng lưới các hộ nông dân vệ tinh trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
• Nghiên cứu ứng dụng các thiết bị tự động hóa kiểm soát vi khí hậu (nhiệt độ, độ ẩm, nồng độ khí) trong nhà nuôi trồng nấm nhằm giảm thiểu rủi ro do biến đổi thời tiết.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học và giảng viên các chuyên ngành Phát triển nông thôn, Kinh tế nông nghiệp, Nông học và Công nghệ sinh học tại các trường đại học khối nông - lâm nghiệp.
• Các cá nhân, hộ nông dân và chủ trang trại đang chuẩn bị khởi nghiệp hoặc mở rộng mô hình trồng nấm ăn, nấm dược liệu; đặc biệt có giá trị tham khảo cao ở bảng định lượng tỷ lệ phối trộn mùn cưa với cám ngô, cám gạo, bột nhẹ và quy trình xử lý nguyên liệu, khử trùng, cấy giống.
• Các cán bộ khuyến nông và cơ quan quản lý nông nghiệp địa phương trong việc xây dựng mô hình kinh tế trang trại và hợp tác xã nông nghiệp kiểu mới.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ phối trộn mùn cưa và bột dinh dưỡng cho từng loại nấm tại cơ sở Phạm Bá Duy được quy định như thế nào? Theo số liệu điều tra tại cơ sở, tỷ lệ phối trộn được xác định cụ thể:

• Nấm Linh Chi: 350 kg mùn cưa phối trộn với 1,5% bột nhẹ, 7% cám ngô và 7% cám gạo.
• Nấm Mộc Nhĩ: 450 kg mùn cưa phối trộn với 23% cám ngô.
• Nấm Sò: 450 kg mùn cưa phối trộn với 20% cám ngô.

2. Cơ cấu tổ chức bộ máy của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy gồm những bộ phận nào và được bố trí nhân sự ra sao? Cơ sở hoạt động theo mô hình 1 cấp quản lý do ông Phạm Bá Duy trực tiếp điều hành chung toàn bộ hoạt động. Bộ máy gồm 3 bộ phận trực thuộc:

• Bộ phận sản xuất (3 người): Bà Nguyễn Thị Hoa, bà Nguyễn Thị Toàn, bà Nguyễn Thị Ánh (trực tiếp trồng, chăm sóc và thu hoạch).
• Bộ phận bán hàng - marketing (1 người): Ông Trần Văn Kiên (phụ trách tiếp thị và tiêu thụ).
• Bộ phận quản lý - hậu cần (3 người): Ông Phạm Huy Toàn, bà Đặng Thị Tuyết, bà Nguyễn Thị Thương (quản lý công cụ, sửa chữa thiết bị, ghi chép sổ sách và nhập nguyên vật liệu).

3. Quy trình hấp khử trùng và định mức cấy giống nấm tại cơ sở được thực hiện theo tiêu chuẩn nào? Nguyên liệu sau khi đóng túi chịu nhiệt được hấp khử trùng ở nhiệt độ 95–100°C trong 10–12 giờ (đối với thùng phi hấp cách thủy) hoặc 15–18 giờ (đối với lò hấp hơi nước bão hòa). Sau khi để nguội 24 giờ, bịch nấm được cấy giống trong phòng kín gió trên ngọn đèn cồn với định mức 1 túi giống 0,5 kg cấy cho 30–40 bịch phôi (tương đương tỷ lệ 16–20 bịch/kg giống).

4. Quy mô sản xuất và kết quả doanh thu năm 2017 của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy đạt mức bao nhiêu? Trong năm 2017, cơ sở đã sản xuất và thu hoạch được 70.700 bịch nấm thương phẩm và bịch giống thành phẩm, mang lại tổng doanh thu đạt 702.000.000 đồng, thị trường tiêu thụ mở rộng sang các tỉnh Tuyên Quang, Bắc Kạn, Hà Giang.

5. Năng suất sinh học và phương pháp bảo quản, chế biến nấm sau thu hoạch tại cơ sở được thực hiện ra sao? Năng suất nấm tươi của cơ sở đạt 900–1.000 kg trên 1 tấn nguyên liệu mùn cưa. Sản phẩm được chế biến theo 3 hình thức: bán tươi (bảo quản ở 5–8°C trong 24 giờ), phơi/sấy khô ở nhiệt độ 40–50°C (đưa độ ẩm xuống dưới 12% rồi đóng 2 lớp túi PE kín) và muối nấm (chần nước sôi 5–7 phút, phối trộn 1 kg nấm với 0,2 lít dung dịch muối bão hòa, 0,3 kg muối khô và 3 g axit citric).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Ngọc đã phản ánh toàn diện thực trạng tổ chức quản lý và quy trình kỹ thuật sản xuất kinh doanh tại cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy - HTX Quyết Thắng. Đề tài cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chi tiết về định mức phối trộn dinh dưỡng, quy trình nuôi cấy nấm Sò, Mộc Nhĩ, Linh Chi và phân tích kết quả kinh tế đạt doanh thu 702 triệu đồng trong năm 2017. Các giải pháp đề xuất về cơ giới hóa, nâng cấp công nghệ sấy và hoàn thiện chuỗi liên kết hộ vệ tinh có giá trị ứng dụng thiết thực cho việc phát triển ngành sản xuất nấm tại tỉnh Thái Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập Trong tất cả các nước trên Thế Giới thì Việt Nam là một trong những nước được thiên nhiên ưu đãi với điều kiện thời tiết khí hậu thuận lợi và nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới ẩm. Là một lợi thế đặc biệt trong việc phát triển nghề trồng nấm quanh năm. Mặc khác Việt Nam còn có các nguồn nguyên liệu dồi dào như : rơm rạ mạc cưa, bã mía….

Có nhiều ở nông thôn, ở các hộ gia đình. Có nguồn nhân lực dồi dào, giá lao động rẻ, điều kiện khí hậu thời tiết thuận lợi để cho nấm phát triển, với vốn đầu tư ban đầu không quá cao, kỹ thuật trồng không quá phức tạp, nhu cầu tiêu thụ nấm trong nước và trên thế giới đang ngày càng tăng. Trong những năm gần đây, nghề trồng nấm nước ta mới dần được phát triển mạnh mẽ. Ngày càng có nhiều người biết đến tác dụng của nấm và khả năng thích ứng của nấm phù hợp với điều kiện thời tiết khí hậu nhiệt đới ẩm có thể trồng được quanh năm.

Nấm là một loại thức ăn rất giàu dinh dưỡng cho con người. Nấm được đánh giá là một loại“rau sạch”trong đó chứa nhiều protein và các loại acid amin không gây xơ cứng động mạch, không làm tăng lượng cholesterol trong máu, nấm còn chứa nhều loại vitamin B1, B2, C, PP, và các chất như canxi, sắt, kali, magie, photpho, lưu huỳnh…(10) Hơn nữa việc phát triển nghề trồng nấm còn góp phần tích cực giải quyết các phế thải trong nông nghiệp, lâm nghiệp và công nghiệp như: rơm rạ, mùn cưa, thân cây gỗ, thân lõi ngô, bông phế loại ở các nhà máy dệt, bã mía ở các nhà máy đường., trên cơ sở đó góp phần bảo vệ môi trường và xác lập cân bằng sinh thái cho môi trường sống của con người. Hơn một nữa tổng lượng sinh khối do cây tạo ra là phế thải như rơm rạ, thân cây, lá cây, cành h 2 hoặc gốc rễ và cả những phế liệu của những quá trình nông lâm và công nghiệp. Chúng là những chất thải chưa được sử dụng và có nguy cơ là những tác nhân gây ô nhiễm môi trường sống của con người.

Hiện nay, con người đã xây dựng công nghệ nuôi trồng nấm ăn thích hợp trên các phế thải này. Vì vậy, cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy là một trong những cơ sở trồng nấm đã và đang thực hiện. Và mang lại lợi nhuận tương đối ổn định cho cơ sở. Không những thế cơ sở còn tạo được công ăn việc làm cho một số lao động tại địa phương tạo được lượng thu thập ổn định cho người dân.

Từ những lý do đó, em đã lựa chọn đề tài: “Tìm hiểu mô hình tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy- trường Đại học Nông Lâm” nhằm biết được mô hình tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh của cở sở sản xuất, qua đó có thể tìm ra những nguyên nhân tồn tại và nêu ra một số giải pháp để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của cơ sở. Mục tiêu cụ thể 1. Về chuyên môn − Tìm hiểu quá trình hình thành và cơ cấu tổ chức của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy. − Tìm hiểu các hoạt động sản xuất của cơ sở để biết được những khó khăn mà cơ sở gặp phải để từ đó tìm ra các giải pháp phù hợp để khắc phục.

− Tham gia làm một số công việc liên quan đến việc làm nấm tại cơ sở sản xuất nấm. − Đánh giá hiệu quả sản xuất kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm để biết được tình hình sản xuất kinh doanh của cơ sở trong năm đó như thế nào. Về thái độ − Tạo mối quan hệ hài hòa với chủ cơ sở sản và các thành viên trong cơ sở đó. − Thực hiện nghiêm túc các nội quy, quy định của cơ sở sản xuất.

− Hoàn thành các công việc được giao mỗi ngày. − Chủ động trong mỗi công việc, hỗ trợ và trợ giúp chủ cơ sở sản xuất trong quá trình sản xuất tại cơ sở sản xuất nấm. Nội dung và phương pháp thực hiện 1. Nội dung thực tập − Tìm hiểu về nguồn lực của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy.

− Tìm hiểu về quá trình hình thành phát triển và cơ cấu tổ chức của cơ sở. − Tìm hiểu hoạt động sản xuất kinh doanh và đánh giá hoạt động sản xuất của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy. − Đưa ra các đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất cho cơ sở Phạm Bá Duy trong những năm tới. Phương pháp thực hiện 1.

Phương pháp điều tra thu thập số liệu Các số liệu sơ cấp và số liệu thứ cấp có liên quan đến nội dung nghiên cứu sẽ được điều tra thu thập trong quá trình thực hiện đề tài. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp: là phương pháp thu thập các thông tin, số liệu, thông tin liên quan trực tiếp và gián tiếp vấn đề nghiên cứu của đề tài đã được công bố chính thức tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, như lấy số liệu từ các ban ngành của huyện, xã các báo cáo tổng kết liên quan đến cơ sở sản xuất nấm và qua internet. h 4 Sử dụng phương pháp kế thừa và cập nhật các báo cáo tổng kết, báo cáo kết quả thực hiện kinh tế, xã hội, sách báo, internet, số liệu thống kê của các phòng ban trong trang trại. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp Phương pháp PRA: PRA là một loạt các biện pháp tiếp cận và phương pháp khuyến khích lôi cuốn người dân tham gia cùng chia sẻ thảo luận, phân tích kiến thức của họ về đời sống, điều kiện nông thôn để họ lập kế hoạch thảo luận cũng như thực hiện và giám sát, đánh giá.

Đề tài này đã sử dụng các công cụ PRA sau + Phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp của chủ sản xuất nấm. + Quan sát trực tiếp: Tiến hành quan sát trực tiếp tham gia các hoạt động sản xuất của cơ sở, nhằm hiểu biết tổng quát, đồng thời đánh giá độ tin cậy của các số liệu mà chủ cơ sở sản xuất đã cung cấp. Phương pháp phân tích và xử lý thông tin Phương pháp thống kê: Được coi là chủ đạo để nghiên cứu các mối quan hệ giữa các yếu tố đầu vào, đầu ra, qua đó đánh giá so sánh và rút ra những kết luận, nhằm đưa ra các giải pháp có tính khoa học cũng như thực tế trong việc phát triển kinh tế của cơ sở. Phương pháp chuyên khảo: Dùng để thu thập và lựa chọn các thông tin, tài liệu, kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài.

Thông qua việc nghiên cứu để lựa chọn, kế thừa những gì tiến bộ vận dụng vào thực tiễn để nâng cao hiệu quả sản xuất của cơ sở. Phương pháp hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh: Phương pháp này đòi hỏi người quản lý trang trại phải ghi chép tỷ mỷ, thường xuyên, liên tục suốt trong quá trình sản xuất kinh doanh, nhằm biết được các yếu tố đầu vào, đầu ra từ đó biết được thu nhập của trang trại trong một kỳ sản xuất kinh doanh, thông qua kết quả đó rút ra các kết luận nhằm định hướng cho kỳ tới. Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá * Các chỉ tiêu đánh giá kết quả sản xuất + GO giá trị sản xuất (Gross Output): Trong đó: Pi là giá trị sản phẩm thứ i; Qi khối lượng sản phẩm thứ i. Vậy GO là toàn bộ của cải vật chất và dịch vụ được tạo ra trong một thời gian, hay một chu kỳ sản xuất nhất định.

Đối với trang trại thường người ta tính cho một năm (Vì trong một năm thì hầu hết các sản phẩm nông nghiệp đã có đủ thời gian sinh trưởng và cho sản phẩm) + VA giá trị gia tăng (Value Added) VA = GO - IC Trong đó: IC là chi phí trung gian (Intermediate Cost) IC Trong đó: Ci khoản chi phí thứ i. Vậy IC là toàn bộ chi phí vật chất thường xuyên và các dịch vụ được sử dụng trong tất cả quá trình sản xuất của trang trại như các chi phí: Giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, các loại chi phí khác,… Hay VA = V + C + M Trong đó: V là chi phí lao động sống. C là giá trị hoàn vốn cố định (hay trong kinh tế thường gọi đó là khấu hao tài sản cố định) M là giá trị thặng dư. Vậy VA là chênh lệch giữa giá trị sản xuất với chi phí trung gian, nó phản ánh phần giá trị mới tăng thêm do kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của trang trại trong một thời gian, hay một chu kỳ sản xuất nhất định.

h 6 * Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất của trang trại + Hiệu quả sử dụng đất GO/ha canh tác (Giá trị sản xuất sản phẩm trên 1 ha canh tác) VA/ha canh tác (Giá trị gia tăng của sản phẩm trên 1ha canh tác) + Hiệu quả sản xuất trên chi phí GO/IC (Tỷ suất giá trị nói lên chất lượng sản xuất kinh doanh của trang trại, với mức độ đầu tư một đồng chi phí trung gian thì sẽ tạo ra giá trị sản xuất là bao nhiêu lần). + Hiệu quả sử dụng lao động, năng suất lao động GO/LĐ (giá trị gia tăng do một lao động tạo ra) VA/LĐ (Giá trị tăng thêm trên lao động) 1. Phạm vi nghiên cứu - Địa điểm nghiên cứu: cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy_ trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. - Thời gian nghiên cứu: ngày 15/01/2018 đến ngày 30/05/2018 1.

Ý nghĩa của đề tài - Thông qua quá trình thực hiện đề tài giúp cho sinh viên củng cố kiến thức môn học, áp dụng kiến thức lý thuyết vào thực tiễn, đồng thời bổ sung những kiến thức còn thiếu, học tập kinh nghiệm… - Đề tài được dùng làm tài liệu tham khảo cho trường, khoa trong ngành và sinh viên các khóa tiếp theo. - Xác định rõ mô hình tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm. h 7 PHẦN 2 TỔNG QUAN 2. Một số khái niện liên quan đến nội dung thực tập * Khái niệm về mô hình tổ chức - Khái niệm tổ chức: Tổ chức có thể được định nghĩa theo các cách khác nhau.

Theo Ducan (1981), tổ chức là một tập hợp các cá nhân riêng lẻ tương tác lẫn nhau, cùng làm việc hướng tới những mục tiêu chung và mối quan hệ làm việc của họ được xác định theo cơ cấu nhất định.