Chủ nghĩa mác lênin với vận mệnh và tương lai của chủ nghĩa xã hội hiện thực

Tìm hiểu về chủ nghĩa Mác-Lênin, vận mệnh và tương lai của chủ nghĩa xã hội hiện thực. Nghiên cứu chuyên sâu tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

• Tác giả: Th.s Mai Hoài Anh
• Người hướng dẫn: Gs.ts Nguyễn Ngọc Long
• Trường học: Học viện Chính trị - chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa Mác - Lênin
• Đề tài: Chủ nghĩa Mác - Lênin với vận mệnh và tương lai của chủ nghĩa xã hội hiện thực
• Loại tài liệu: Đề tài nhánh
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: SỰ HÌNH THÀNH CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở LIÊN XÔ VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA NÓ
• 1.1. Chủ nghĩa Mác - Lênin với cách mạng vô sản ở Nga
• 1.1.1. Sự truyền bá chủ nghĩa Mác vào Nga và việc thành lập đảng của giai cấp công nhân
• 2. CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG THẾ GIỚI XHCN VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA NÓ
• 3. CHƯƠNG 3: THẤT BẠI CỦA CÔNG CUỘC CẢI TẠO Ở LIÊN XÔ: NGUYÊN NHÂN VÀ BÀI HỌC LỊCH SỬ
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chủ nghĩa Mác Lênin Vận Mệnh XHCN Hiện Thực

Sau sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu, việc nghiên cứu mối liên hệ giữa chủ nghĩa Mác-Lênin và vận mệnh của chủ nghĩa xã hội hiện thực trở thành một hướng nghiên cứu cấp thiết. Mục tiêu của những người cộng sản chân chính là vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin vào giải phóng con người, cải tạo xã hội cũ và xây dựng xã hội mới - xã hội xã hội chủ nghĩa. Chỉ trên cơ sở nghiên cứu mối liên hệ này mới làm sáng tỏ được rằng việc giải quyết những vấn đề thực tiễn của chủ nghĩa xã hội hiện thực không thể xa rời lập trường của chủ nghĩa Mác-Lênin. Chủ nghĩa xã hội hiện thực, về bản chất, là chủ nghĩa Mác-Lênin trong “tính hiện thực trực tiếp” của nó. Nghiên cứu thành tựu và giá trị của chủ nghĩa xã hội hiện thực là kết quả của sự vận dụng sáng tạo lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin, cũng như những hậu quả, những sự trả giá do xa rời hay vận dụng không đúng lý luận. Điều này có ý nghĩa to lớn đối với việc làm sáng tỏ vận mệnh của chủ nghĩa xã hội. Từ những thành công và thất bại, chúng ta rút ra bài học cho việc vận dụng lý luận và bổ sung, hoàn thiện, phát triển lý luận.

1.1. Tính Cấp Thiết Nghiên Cứu Chủ Nghĩa Mác Lênin Hiện Nay

Nghiên cứu chủ nghĩa xã hội hiện thực thông qua thực tiễn cải tổ, đổi mới, mở cửa, cải cách với những thành công, thất bại, những vấn đề đặt ra sẽ góp phần quan trọng vào bổ sung, hoàn thiện, phát triển lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin. Trên cơ sở đó, góp phần làm rõ hơn vai trò của chủ nghĩa Mác-Lênin với vận mệnh của chủ nghĩa xã hội hiện thực và nhận thức rõ hơn vận mệnh của chính chủ nghĩa Mác-Lênin. Vận mệnh của chủ nghĩa Mác-Lênin gắn liền với vận mệnh của chủ nghĩa xã hội hiện thực. Đồng thời, việc nghiên cứu này cũng gợi mở cho chúng ta những vấn đề lý luận trong vận dụng cũng như trong bổ sung, phát triển sáng tạo lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin.

1.2. Mối Liên Hệ Biện Chứng Giữa Chủ Nghĩa Mác Lênin và XHCN Hiện Thực

Thông qua nghiên cứu chủ nghĩa xã hội hiện thực, chúng ta sẽ có cơ sở nhận thức đúng đắn hơn vận mệnh của chủ nghĩa Mác-Lênin. Trên cơ sở đó, có căn cứ để khẳng định sự cần thiết phải kiên trì chủ nghĩa Mác-Lênin, cũng như tính tất yếu phải bổ sung lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin trong tình hình mới. Do vậy, đề tài “Chủ nghĩa Mác-Lênin với vận mệnh của chủ nghĩa xã hội hiện thực” có ý nghĩa hết sức to lớn cả về mặt lý luận cả về mặt thực tiễn.

II. Thách Thức Phê Phán Chủ Nghĩa Mác Lênin Sau Sự Sụp Đổ

Sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu là một kịch biến lớn nhất của lịch sử ở thế kỷ XX. Vì thế, kịch biến Liên Xô và Đông Âu, vận mệnh của chủ nghĩa xã hội cũng như của chủ nghĩa Mác - Lênin đã trở thành những chủ đề thu hút sự quan tâm đặc biệt của nhà khoa học cũng như nhà chính trị, từ người cộng sản đến những “kẻ” chống cộng. Việc xem xét những vấn đề của chủ nghĩa xã hội trên lập trường cộng sản được thể hiện không chỉ ở khối lượng khổng lồ các công trình nghiên cứu cá nhân mà còn ở các văn kiện chính thức của các Đảng Cộng sản và công nhân trên thế giới với những kiến giải cụ thể đương nhiên là có sự khác nhau, thậm chí trái ngược nhau.

2.1. Các Hội Thảo Quốc Tế Về Chủ Nghĩa Mác Lênin và XHCN

Những cuộc hội nghị, hội thảo quốc tế với chủ đề về Mác và chủ nghĩa xã hội liên tiếp được tổ chức ở nhiều nơi trên hầu khắp các châu lục nhất là châu Á, châu Âu và châu Mỹ như: Hội nghị "Chủ nghĩa Mác bên thềm thế kỷ XXI" tại Elgerbua (Đức), tháng 3-1999; Cuộc gặp gỡ quốc tế của hơn 1000 đại biểu đến từ hơn 60 nước, từ 30-11 đến 2-12-2000 tại Pari; Hội thảo quốc tế "Chủ nghĩa xã hội: hiện thực và phát triển" từ 11 đến 14-11-2001 tại Bắc Kinh.

2.2. Nghiên Cứu Chủ Nghĩa Mác Lênin trong Bối Cảnh Đổi Mới Ở Việt Nam

Ở nước ta, trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới, việc nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin và những vấn đề của chủ nghĩa xã hội được đẩy mạnh theo tinh thần "đổi mới tư duy lý luận" để "nhận thức lại" về chủ nghĩa xã hội, với khá nhiều công trình được công bố, nhiều cuộc hội thảo quốc gia, quốc tế được tổ chức. Đặc biệt là từ sau Đại hội VII, việc nghiên cứu chủ nghĩa Mác - Lênin ngày càng đi sâu vào những vấn đề của chủ nghĩa xã hội nảy sinh từ thực tiễn đổi mới, nhằm từng bước làm sáng tỏ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

III. Cách Giải Vận Dụng Sáng Tạo Chủ Nghĩa Mác Lênin Hiện Đại

Một điểm thống nhất trong quan điểm của những người cộng sản là khẳng định vai trò lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học đối với sự nghiệp đổi mới; đồng thời đòi hỏi phải vận dụng sáng tạo, bổ sung, phát triển. Tuy nhiên, "chủ nghĩa xã hội khoa học" được hiểu không hoàn toàn đồng nhất (học thuyết Mác - Lênin hay chỉ là học thuyết Mác?) Tinh thần sáng tạo thường được thể hiện bằng việc tìm những đặc điểm, "màu sắc", "đặc sắc". Dân tộc và kết hợp với tư tưởng, lý luận của các lãnh tụ tiêu biểu của đảng mình.

3.1. Giải Quyết Mâu Thuẫn Giữa Học Thuyết và Thực Tiễn XHCN

Câu hỏi trước hết đặt ra là: chủ nghĩa xã hội đã tồn tại hơn 70 năm ở thế kỷ XX, một mảng lớn quan trọng đã bị sụp đổ, đang được tiếp tục tồn tại ở một số nước xã hội chủ nghĩa còn lại, được gọi là chủ nghĩa xã hội hiện thực, có quan hệ như thế nào với học thuyết về chủ nghĩa xã hội của chủ nghĩa Mác - Lênin?. Nói cách khác, có sự "liên đới trách nhiệm" giữa học thuyết và thực tiễn trong sự thất bại của chủ nghĩa xã hội ở cuối thế kỷ XX hay không? Tính chất phức tạp của vấn đề là ở chỗ trong câu trả lời khẳng định hay phủ định đều bao hàm những quan điểm khác nhau, thậm chí đối lập nhau.

3.2. Đổi Mới Tư Duy Lý Luận về Chủ Nghĩa Xã Hội Khoa Học

Hai quan điểm đối lập trong khi xem chủ nghĩa xã hội hiện thực là sự thể hiện học thuyết Mác về chủ nghĩa xã hội trong thực tiễn. Khẳng định nghĩa thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử mà chủ nghĩa xã hội hiện thực đã đạt được. Sự khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội có nguyên nhân từ sự lạc hậu của nhận thức lý luận trong quá trình vận dụng lý luận. Ngược lại, quan điểm ngược lại, xem kịch biến Liên Xô - Đông Âu là bằng chứng đầy đủ nhất về sự phá sản của học thuyết cộng sản mang tính không tưởng của chủ nghĩa Mác.

IV. Phương Pháp Nghiên Cứu Lịch Sử và Lôgic Chủ Nghĩa Mác Lênin

Đây là loại đề tài nghiên cứu lý luận trên cơ sở thực tiễn, vì vậy trong khi vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn. Coi trọng phương pháp tổng kết thực tiễn; trên cơ sở đó bổ sung, phát triển lý luận.

4.1. Kết Hợp Phương Pháp Lịch Sử và Logic Trong Nghiên Cứu

Sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể: Kết hợp phương pháp logic và phương pháp lịch sử; không "mô tả" lịch sử mà khái quát lịch sử từ đó vạch ra logic của sự phát triển. Thông qua logic đó thấy được xu hướng vận động, phát triển của CNXH trong quá khứ và từ hiện tại đến tương lai.

4.2. Tầm Quan Trọng Của Tổng Kết Thực Tiễn và Bổ Sung Lý Luận

Sử dụng chuyên gia có kinh nghiệm trong việc biên tập để sản phẩm đáp ứng yêu cầu bản thảo một tập sách trong công trình nhiều tập của các chương trình khoa học trọng điểm cấp Học viện năm 2005 - 2007.

V. Triển Vọng Phát Triển Chủ Nghĩa Xã Hội Thế Kỷ 21

Với tình hình nghiên cứu trên đây cho thấy, cho đến nay nhiều vấn đề lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về chủ nghĩa xã hội và thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội vẫn đang cần được làm sáng tỏ. Từ góc độ mối liên hệ của chủ nghĩa xã hội hiện thực với chủ nghĩa Mác - Lênin, câu hỏi trước hết đặt ra là: chủ nghĩa xã hội đã tồn tại hơn 70 năm ở thế kỷ XX, một mảng lớn quan trọng đã bị sụp đổ, đang được tiếp tục tồn tại ở một số nước xã hội chủ nghĩa còn lại, được gọi là chủ nghĩa xã hội hiện thực, có quan hệ như thế nào với học thuyết về chủ nghĩa xã hội của chủ nghĩa Mác - Lênin?. Nói cách khác, có sự "liên đới trách nhiệm" giữa học thuyết và thực tiễn trong sự thất bại của chủ nghĩa xã hội ở cuối thế kỷ XX hay không?

5.1. Ảnh Hưởng Của Toàn Cầu Hóa Đến Chủ Nghĩa Mác Lênin

Sự phức tạp của vấn đề là ở chỗ trong câu trả lời khẳng định hay phủ định đều bao hàm những quan điểm khác nhau, thậm chí đối lập nhau. Hai quan điểm đối lập trong khi xem chủ nghĩa xã hội hiện thực là sự thể hiện học thuyết Mác về chủ nghĩa xã hội trong thực tiễn. Khẳng định nghĩa thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử mà chủ nghĩa xã hội hiện thực đã đạt được. Sự khủng hoảng của chủ nghĩa xã hội có nguyên nhân từ sự lạc hậu của nhận thức lý luận trong quá trình vận dụng lý luận.

5.2. Chủ Nghĩa Mác Lênin và Phát Triển Bền Vững Trong Tương Lai

Ngược lại, quan điểm ngược lại, xem kịch biến Liên Xô - Đông Âu là bằng chứng đầy đủ nhất về sự phá sản của học thuyết cộng sản mang tính không tưởng của chủ nghĩa Mác. Ý kiến của những người phủ nhận mối liên hệ giữa học thuyết Mác với chủ nghĩa xã hội hiện thực cũng còn khác nhau: Một số người cho rằng chủ nghĩa xã hội đã ra đời và tồn tại trước đây không phù hợp, thậm chí đi ngược lại với học thuyết Mác; không thể gọi đó là chủ nghĩa xã hội hiện thực.

VI. Kết Luận Kiên Định và Phát Triển Chủ Nghĩa Mác Lênin Hiện Nay

Việc nghiên cứu chủ nghĩa xã hội hiện thực chính là nhận thức chủ nghĩa Mác - Lênin thông qua thực tiễn; qua đó, không chỉ khẳng định tính chân lý của chủ nghĩa Mác - Lênin mà còn thấy được phương hướng vận dụng sáng tạo, bổ sung, phát triển nó trong giai đoạn hiện nay.

6.1. Bổ Sung và Phát Triển Lý Luận Chủ Nghĩa Mác Lênin

Liên quan trực tiếp đến đề tài này có đề tài khoa học cấp Nhà nước giai đoạn 2001-2005, KX.09: "Triển vọng của chủ nghĩa xã hội trong hai thập niên đầu thế kỷ XXI" do GS.TS Nguyễn Ngọc Long làm chủ nhiệm, đã được nghiệm thu.

6.2. Ý Nghĩa Của Nghiên Cứu Chủ Nghĩa Xã Hội Hiện Thực

Đề tài tìm hiểu CNXH hiện thực trong mối liên hệ với chủ nghĩa Mác - Lênin; đề tài cũng đề cập đến tương lai của chủ nghĩa xã hội chỉ như một xu hướng phát triển mà thôi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Häc viÖn ChÝnh trÞ - chÝnh trÞ Quèc gia Hå ChÝ Minh Ch−¬ng tr×nh khoa häc cÊp bé "Chñ nghÜa M¸c - Lªnin vµ thêi ®¹i ngµy nay" TæNG HîP C¸C CHUY£N §Ò NGHI£N CøU §Ò tµi nh¸nh 3 chñ nghÜa M¸c - Lªnin víi vËn mÖnh vµ t−¬ng lai cña chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc Chñ nhiÖm ®Ò tµi : GS.TS NguyÔn Ngäc Long C¬ quan chñ tr× : Häc viÖn CT-HCQG Hå ChÝ Minh 6961-1 28/8/2008 Hµ Néi - 2008 Danh s¸ch céng t¸c viªn Th.S Mai Hoµi Anh PGS.TS NguyÔn Duy B¾c Th.S Ch¨n ®en Vi lay xóc PGS.TS Hå Ch©u Th.TS Ph¹m V¨n §øc PGS.TS NguyÔn Hoµng Gi¸p GS.TS NguyÔn Hïng HËu TS. NguyÔn §×nh Hoµ Th.TS Hµ Mü H−¬ng PGS.TS NguyÔn ThÕ KiÖt PGS.TS TrÇn Ngäc Linh TS. NguyÔn Thanh Long TS. Th¸i V¨n Long TS.

NguyÔn ThÕ Lùc TS. Tr−¬ng Ngäc Nam TS. NguyÔn An Ninh TS. §oµn ThÞ Minh Oanh PGS.TS NguyÔn V¨n O¸nh PGS.TS TrÇn Sü Ph¸n PGS.TS NguyÔn Quèc PhÈm TS.

NguyÔn ThÞ QuÕ PGS.TS NguyÔn Huy Quý TS.TS NguyÔn Kh¾cThanh PGS.TS TrÇn Thµnh GS.TS TrÇn Phóc Th¨ng PGS.TS NguyÔn ViÕt Th¶o TS. Lª ThÞ Thñy CN. NguyÔn ThÞ Thñy TS. TS TrÞnh Quèc TuÊn Vµ c¸c céng t¸c viªn kh¸c.

Nh÷ng ch÷ viÕt t¾t CHDCND : Céng hoµ d©n chñ nh©n d©n CN§Q : Chñ nghÜa ®Õ quèc CNTB : Chñ nghÜa t− b¶n CNXH : Chñ nghÜa x· héi CNXHHT : Chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc GCVS : Giai cÊp v« s¶n GCTS : Giai cÊp t− s¶n GPDT : Gi¶i phãng d©n téc KTTT : Kinh tÕ thÞ tr−êng KTTT TBCN : Kinh tÕ thÞ tr−êng t− b¶n chñ nghÜa KTTT XHCN : Kinh tÕ thÞ tr−êng x· héi chñ nghÜa PTCN : Phong trµo c«ng nh©n TBCN :T− b¶n chñ nghÜa XHCN : X· héi chñ nghÜa Môc lôc Trang Më ®Çu PhÇn I Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña chñ nghÜa x∙ héi hiÖn thùc tr−íc ®æi míi vµ ý nghÜa cña nã 7 Ch−¬ng 1: Sù h×nh thµnh chñ nghÜa x· héi ë Liªn X« vµ ý nghÜa lÞch sö cña nã 7 Ch−¬ng 2: HÖ thèng thÕ giíi XHCN vµ ý nghÜa lÞch sö cña nã 95 Ch−¬ng 3: ThÊt b¹i cña c«ng cuéc c¶i tæ ë Liªn X«: Nguyªn nh©n vµ bµi häc lÞch sö 130 PhÇn II Chñ nghÜa x∙ héi hiÖn thùc - ®æi míi vµ ph¸t triÓn 197 Ch−¬ng 1: C«ng cuéc c¶i c¸ch x©y dùng chñ nghÜa x· héi ®Æc s¾c Trung Quèc 197 Ch−¬ng 2: C«ng cuéc ®æi míi trªn con ®−êng "qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi bá qua chÕ ®é t− b¶n chñ nghÜa" ë ViÖt Nam 397 Ch−¬ng 3: VÒ con ®−êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi ë Céng hoµ Cu Ba, Céng hoµ D©n chñ nh©n d©n Lµo, Céng hoµ D©n chñ nh©n d©n TriÒu Tiªn 560 PhÇn III Qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x∙ héi lµ xu thÕ kh¸ch quan cña thêi ®¹i 676 Ch−¬ng 1: T−¬ng lai cña chñ nghÜa x· héi nh×n d−íi gãc ®é chñ nghÜa t− b¶n hiÖn ®¹i 676 Ch−¬ng 2: Kiªn tr× vµ ph¸t triÓn chñ nghÜa M¸c - Lªnin trong sù nghiÖp c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa vµ sù nghiÖp x©y dùng CNXH trong thÕ kû XXI 676 KÕt luËn 677 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 680 Më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Sau sù sôp ®æ cña chñ nghÜa x· héi ë Liªn X« vµ §«ng ¢u th× viÖc nghiªn cøu, t×m hiÓu chñ nghÜa M¸c-Lªnin víi vËn mÖnh cña chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc lµ h−íng nghiªn cøu cÇn thiÕt ®èi víi tÊt c¶ nh÷ng ng−êi céng s¶n ch©n chÝnh, trong ®ã cã nh÷ng ng−êi céng s¶n ViÖt Nam. Bëi lÏ, môc tiªu cña nh÷ng ng−êi céng s¶n lµ vËn dông chñ nghÜa M¸c-Lªnin vµo gi¶i phãng con ng−êi th«ng qua c¸ch m¹ng c¶i t¹o x· héi cò, x©y dùng thµnh c«ng x· héi míi-x· héi x· héi chñ nghÜa. ChØ trªn c¬ së nghiªn cøu mèi liªn hÖ gi÷a chñ nghÜa M¸c-Lªnin víi chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc th× míi lµm s¸ng tá ®−îc r»ng, viÖc gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò thùc tiÔn cña chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc kh«ng thÓ xa rêi lËp tr−êng cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin.

Chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc vÒ b¶n chÊt lµ chñ nghÜa M¸c-Lªnin trong “tÝnh hiÖn thùc trùc tiÕp” cña nã. V× vËy, nghiªn cøu chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc víi nh÷ng thµnh tùu, nh÷ng gi¸ trÞ víi t− c¸ch lµ kÕt qu¶ cña sù vËn dông s¸ng t¹o lý luËn cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin còng nh− nh÷ng hËu qu¶, nh÷ng sù tr¶ gi¸ do xa rêi hay vËn dông kh«ng dóng lý luËn cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin lµ vÊn ®Ò cã ý nghÜa to lín ®èi víi viÖc lµm s¸ng tá vËn mÖnh cña chñ nghÜa x· héi. Bëi lÏ, tõ nh÷ng thµnh c«ng vµ thÊt b¹i cña chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc, chóng ta sÏ rót ra ®−îc nh÷ng bµi häc cho viÖc vËn dông lý luËn cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin trong x©y dùng, hoµn thiÖn chñ nghÜa x· héi. §ång thêi, chóng ta còng sÏ rót ra ®−îc nh÷ng bµi häc cho viÖc bæ sung, hoµn thiÖn, ph¸t triÓn lý luËn cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin.

Nghiªn cøu chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc th«ng qua thùc tiÔn c¶i tæ, ®æi míi, më cöa, c¶i c¸ch víi nh÷ng thµnh c«ng, thÊt b¹i, nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra sÏ gãp phÇn quan träng vµo bæ sung, hoµn thiÖn, ph¸t triÓn lý luËn cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin. Trªn c¬ së ®ã, gãp phÇn lµm râ h¬n vai trß cña chñ nghÜa M¸c- Lªnin víi vËn mÖnh cña chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc vµ nhËn thøc râ h¬n vËn mÖnh cña chÝnh chñ nghÜa M¸c-Lªnin. Bëi lÏ, vËn mÖnh cña chñ nghÜa M¸c- Lªnin g¾n liÒn víi vËn mÖnh cña chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc. §ång thêi, viÖc 1 nghiªn cøu nµy còng gîi më cho chóng ta nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn trong vËn dông còng nh− trong bæ sung, ph¸t triÓn s¸ng t¹o lý luËn cña chñ nghÜa M¸c- Lªnin.

Nãi kh¸c ®i, th«ng qua nghiªn cøu chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc, chóng ta sÏ cã c¬ së nhËn thøc ®óng ®¾n h¬n vËn mÖnh cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin. Trªn c¬ së ®ã, cã c¨n cø ®Ó kh¼ng ®Þnh sù cÇn thiÕt ph¶i kiªn tr× chñ nghÜa M¸c- Lªnin, còng nh− tÝnh tÊt yÕu ph¶i bæ sung lý luËn chñ nghÜa M¸c-Lªnin trong t×nh h×nh míi. Do vËy, ®Ò tµi “Chñ nghÜa M¸c-Lªnin víi vËn mÖnh cña chñ nghÜa x∙ héi hiÖn thùc” cã ý nghÜa hÕt søc to lín c¶ vÒ mÆt lý luËn c¶ vÒ mÆt thùc tiÔn. T×nh h×nh nghiªn cøu 2.

Sù sôp ®æ cña chÕ ®é x· héi chñ nghÜa ë Liªn X« vµ §«ng ¢u lµ kÞch biÕn lín nhÊt cña lÞch sö ë thÕ kû XX. V× thÕ, kÞch biÕn Liªn X« vµ §«ng ¢u, vËn mÖnh cña chñ nghÜa x· héi còng nh− cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin ®· trë thµnh nh÷ng chñ ®Ò thu hót sù quan t©m ®Æc biÖt cña nhµ khoa häc còng nh− nhµ chÝnh trÞ, tõ ng−êi céng s¶n ®Õn nh÷ng “kΔ chèng céng. ViÖc xem xÐt nh÷ng vÊn ®Ò cña chñ nghÜa x· héi trªn lËp tr−êng céng s¶n ®−îc thÓ hiÖn kh«ng chØ ë khèi l−îng khæng lå c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu c¸ nh©n mµ cßn ë c¸c v¨n kiÖn chÝnh thøc cña c¸c §¶ng Céng s¶n vµ c«ng nh©n trªn thÕ giíi víi nh÷ng kiÕn gi¶i cô thÓ ®−¬ng nhiªn lµ cã sù kh¸c nhau, thËm chÝ tr¸i ng−îc nhau. Nh÷ng cuéc héi nghÞ, héi th¶o quèc tÕ víi chñ ®Ò vÒ chñ nghÜa M¸c vµ chñ nghÜa x· héi liªn tiÕp ®−îc tæ chøc ë nhiÒu n¬i trªn hÇu kh¾p c¸c ch©u lôc nhÊt lµ ch©u ¸, ch©u ¢u vµ ch©u Mü nh−: Héi nghÞ "Chñ nghÜa M¸c bªn thÒm thÕ kû XXI" t¹i Elgerbua (§øc), th¸ng 3-1999; Cuéc gÆp gì quèc tÕ cña h¬n 1000 ®¹i biÓu ®Õn tõ h¬n 60 n−íc, tõ 30-11 ®Õn 2-12-2000 t¹i Pari; Héi th¶o quèc tÕ "Chñ nghÜa x· héi: hiÖn thùc vµ ph¸t triÓn" tõ 11 ®Õn 14-11-2001 t¹i B¾c Kinh; Héi nghÞ c¸c nhµ khoa häc x· héi chñ nghÜa do c¸c nh©n sÜ c¸nh t¶ nh÷ng khëi x−íng tõ 13 ®Õn 15-4-20001 t¹i Niu Oãc, víi h¬n 2.000 nhµ khoa häc tham dù; Cuéc gÆp gì t¹i Mªhic« th¸ng 3-2003, cã ®¹i biÓu cña trªn 60 §¶ng Céng s¶n vµ c«ng nh©n trªn thÕ giíi tham dù.

§¸ng chó ý lµ cuéc gÆp 2 gì quèc tÕ t¹i Aten ®−îc §¶ng Céng s¶n Hy L¹p duy tr× ®Òu ®Æn hµng n¨m ®−îc sù ñng hé vµ tham gia cña nhiÒu §¶ng Céng s¶n vµ c«ng nh©n trªn thÕ giíi. ë n−íc ta, trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®−êng lèi ®æi míi, viÖc nghiªn cøu chñ nghÜa M¸c - Lªnin vµ nh÷ng vÊn ®Ò cña chñ nghÜa x· héi ®−îc ®Èy m¹nh theo tinh thÇn "®æi míi t− duy lý luËn" ®Ó "nhËn thøc l¹i" vÒ chñ nghÜa x· héi, víi kh¸ nhiÒu c«ng tr×nh ®−îc c«ng bè, nhiÒu cuéc héi th¶o quèc gia, quèc tÕ ®−îc tæ chøc. §Æc biÖt lµ tõ sau §¹i héi VII, viÖc nghiªn cøu chñ nghÜa M¸c - Lªnin ngµy cµng ®i s©u vµo nh÷ng vÊn ®Ò cña chñ nghÜa x· héi n¶y sinh tõ thùc tiÔn ®æi míi, nh»m tõng b−íc lµm s¸ng tá con ®−êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi ë n−íc ta. §¸ng chó ý lµ c¸c ch−¬ng tr×nh khoa häc cÊp Nhµ n−íc: KX.01: "Nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ chñ nghÜa x· héi vµ con ®−êng ®i lªn CNXH ë ViÖt Nam", giai ®o¹n 1991-1995; KHXH.01: "VÒ chñ nghÜa x· héi vµ con ®−êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam", giai ®o¹n 1996-2000 trong ®ã còng cã ®Ò tµi vÒ "Søc sèng cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin trong thêi ®¹i ngµy nay".

Tõ t×nh h×nh nghiªn cøu trªn ®©y cho thÊy, cho ®Õn nay nhiÒu vÊn ®Ò lý luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin vÒ chñ nghÜa x· héi vµ thùc tiÔn x©y dùng chñ nghÜa x· héi vÉn ®ang cÇn ®−îc lµm s¸ng tá. Tõ gãc ®é mèi liªn hÖ cña chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc víi chñ nghÜa M¸c - Lªnin, c©u hái tr−íc hÕt ®Æt ra lµ: chñ nghÜa x· héi ®· tån t¹i h¬n 70 n¨m ë thÕ kû XX, mét m¶ng lín quan träng ®· bÞ sôp ®æ, ®ang ®−îc tiÕp tôc tån t¹i ë mét sè n−íc x· héi chñ nghÜa cßn l¹i, ®−îc gäi lµ chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc, cã quan hÖ nh− thÕ nµo víi häc thuyÕt vÒ chñ nghÜa x· héi cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin?. Nãi c¸ch kh¸c, cã sù "liªn ®íi tr¸ch nhiÖm" gi÷a häc thuyÕt vµ thùc tiÔn trong sù thÊt b¹i cña chñ nghÜa x· héi ë cuèi thÕ kû XX hay kh«ng? TÝnh chÊt phøc t¹p cña vÊn ®Ò lµ ë chç trong c©u tr¶ lêi kh¼ng ®Þnh hay phñ ®Þnh ®Òu bao hµm nh÷ng quan ®iÓm kh¸c nhau, thËm chÝ ®èi lËp nhau. - Hai quan ®iÓm ®èi lËp trong khi xem chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc lµ sù thÓ hiÖn häc thuyÕt M¸c vÒ chñ nghÜa x· héi trong thùc tiÔn.

+ Kh¼ng ®Þnh nghÜa thµnh tùu to lín cã ý nghÜa lÞch sö mµ chñ nghÜa x· héi hiÖn thùc ®· ®¹t ®−îc. Sù khñng ho¶ng cña chñ nghÜa x· héi cã nguyªn nh©n tõ 3 sù l¹c hËu cña nhËn thøc lý luËn trong qu¸ tr×nh vËn dông lý luËn.