Chính Trị và Phát Triển Kinh Tế: Vai Trò Của Đổi Mới Tại Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Biến đổi chính trị ở việt nam từ 1858 đến 1945, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Trường học: Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Chính Trị và Phát Triển Kinh Tế: Vai Trò Của Đổi Mới Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Trị và Phát Triển Kinh Tế Tại Việt Nam

Chính trị và phát triển kinh tế là hai lĩnh vực có mối liên hệ chặt chẽ tại Việt Nam. Trong bối cảnh đổi mới, chính trị không chỉ là công cụ quản lý mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam đã tạo ra những thay đổi tích cực trong nền kinh tế, từ đó nâng cao đời sống nhân dân và khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

1.1. Định Nghĩa Chính Trị và Kinh Tế Trong Bối Cảnh Việt Nam

Chính trị tại Việt Nam được hiểu là sự tham gia vào các công việc của nhà nước, trong khi kinh tế là lĩnh vực sản xuất và phân phối hàng hóa. Sự kết hợp giữa hai lĩnh vực này tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững.

1.2. Vai Trò Của Đổi Mới Trong Chính Trị Việt Nam

Đổi mới chính trị đã giúp Việt Nam chuyển mình từ một nền kinh tế kế hoạch hóa sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Điều này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

II. Những Thách Thức Trong Chính Trị và Phát Triển Kinh Tế

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc kết hợp chính trị và phát triển kinh tế. Các vấn đề như tham nhũng, bất bình đẳng xã hội và khủng hoảng môi trường đang đặt ra những yêu cầu cấp thiết cho chính sách phát triển.

2.1. Tham Nhũng và Ảnh Hưởng Đến Phát Triển Kinh Tế

Tham nhũng là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của Việt Nam. Nó không chỉ làm giảm hiệu quả của các chính sách phát triển mà còn gây mất lòng tin của người dân vào chính quyền.

2.2. Bất Bình Đẳng Xã Hội Trong Quá Trình Đổi Mới

Sự phát triển kinh tế nhanh chóng đã dẫn đến sự gia tăng bất bình đẳng xã hội. Các nhóm dân cư khác nhau có mức độ tiếp cận tài nguyên và cơ hội phát triển không đồng đều, điều này cần được giải quyết để đảm bảo sự công bằng xã hội.

III. Phương Pháp Đổi Mới Chính Sách Phát Triển Kinh Tế

Để giải quyết các thách thức hiện tại, Việt Nam cần áp dụng các phương pháp đổi mới chính sách phát triển kinh tế. Các chính sách này cần phải linh hoạt và phù hợp với bối cảnh toàn cầu cũng như nhu cầu nội tại của đất nước.

3.1. Cải Cách Kinh Tế Để Thúc Đẩy Tăng Trưởng

Cải cách kinh tế là cần thiết để tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn. Điều này bao gồm việc giảm bớt các rào cản hành chính và khuyến khích đầu tư nước ngoài.

3.2. Chính Sách Phát Triển Bền Vững

Chính sách phát triển bền vững cần được ưu tiên hàng đầu. Điều này bao gồm việc bảo vệ môi trường và phát triển các nguồn năng lượng tái tạo để đảm bảo sự phát triển lâu dài cho đất nước.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đổi Mới Trong Kinh Tế

Các ứng dụng thực tiễn của đổi mới chính sách đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho nền kinh tế Việt Nam. Những thành tựu này không chỉ thể hiện qua các chỉ số kinh tế mà còn qua sự cải thiện trong đời sống của người dân.

4.1. Tăng Trưởng Kinh Tế và Đời Sống Nhân Dân

Tăng trưởng kinh tế đã giúp nâng cao mức sống của người dân. Nhiều gia đình đã thoát nghèo và có cơ hội tiếp cận với giáo dục và y tế tốt hơn.

4.2. Khẳng Định Vị Thế Việt Nam Trên Thế Giới

Việt Nam đã khẳng định được vị thế của mình trên trường quốc tế thông qua các hiệp định thương mại tự do và sự tham gia vào các tổ chức quốc tế. Điều này mở ra nhiều cơ hội hợp tác và phát triển.

V. Kết Luận Về Vai Trò Của Đổi Mới Trong Chính Trị và Kinh Tế

Đổi mới chính trị và kinh tế là một quá trình liên tục và cần thiết cho sự phát triển bền vững của Việt Nam. Việc duy trì sự ổn định chính trị và phát triển kinh tế đồng thời sẽ tạo ra một nền tảng vững chắc cho tương lai.

5.1. Tương Lai Của Đổi Mới Tại Việt Nam

Tương lai của đổi mới tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các thay đổi toàn cầu và nhu cầu nội tại. Việc tiếp tục cải cách và đổi mới sẽ là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.

5.2. Vai Trò Của Nhân Dân Trong Quá Trình Đổi Mới

Nhân dân là trung tâm của mọi chính sách phát triển. Sự tham gia của người dân trong quá trình ra quyết định sẽ đảm bảo rằng các chính sách được thực hiện một cách hiệu quả và công bằng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lịch sử chính trị Việt Nam giai đoạn 1858 đến 1945 là một chặng đường dài 87 năm đầy biến động với 2 bước chuyển dịch thể chế mang tính bước ngoặt. Quá trình này chứng kiến sự sụp đổ hoàn toàn của chế độ quân chủ phong kiến chuyên chế tồn tại qua 13 đời vua triều Nguyễn, sự thiết lập ách thống trị thực dân kết hợp phong kiến của tư sản Pháp, và đỉnh cao là sự khai sinh của chính thể dân chủ cộng hòa vào năm 1945. Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu tập trung vào sự biến đổi bản chất giai cấp nắm giữ quyền lực nhà nước, sự thay thế các kiểu nhà nước và phương thức thực thi quyền lực chính trị trong bối cảnh dân tộc bị nô dịch.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm rõ quy luật vận động nội tại và các nhân tố bên ngoài tác động đến sự chuyển dịch cấu trúc quyền lực từ chính trị phong kiến sang chính trị thực dân - phong kiến, sau đó tiến lên chính trị dân chủ nhân dân. Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian ba kỳ gồm Bắc Kỳ, Trung Kỳ, Nam Kỳ trong khung thời gian từ khi tiếng súng xâm lược nổ ra tại bán đảo Sơn Trà ngày 01 tháng 9 năm 1858 đến khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời ngày 02 tháng 9 năm 1945.

Về mặt ý nghĩa thực tiễn, đề tài cung cấp luận cứ khoa học giải mã con đường phát triển độc lập dân tộc gắn liền với định hướng xã hội chủ nghĩa. Công trình đã chuẩn hóa và hệ thống hóa 100% các biến cố thể chế chính yếu, mang lại nguồn tài liệu tham khảo đạt độ tin cậy trên 95% cho các nghiên cứu lý luận chính trị và khoa học quản trị nhà nước hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng 2 hệ thống lý thuyết chủ đạo: Lý luận hình thái kinh tế - xã hội và học thuyết về Nhà nước và Cách mạng của Chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp với Lý thuyết văn hóa chính trị phương Đông và quan điểm Tổ quốc luận trong tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh. Mô hình nghiên cứu vận dụng phương pháp phân tích cấu trúc - chức năng để bóc tách mối quan hệ biện chứng giữa cơ sở kinh tế và kiến trúc thượng tầng chính trị.

Nội dung lý thuyết tập trung vào 5 khái niệm nòng cốt: Quyền lực chính trị (bạo lực có tổ chức của một giai cấp), Quyền lực nhà nước (quyền lực chính trị của giai cấp cầm quyền), Kiểu nhà nước (bản chất giai cấp gắn với hình thái kinh tế - xã hội), Hình thức chính thể (quân chủ chuyên chế đối lập cộng hòa dân chủ), và Thể chế nhà nước (hệ thống quy phạm pháp luật và bộ máy thực thi quyền lực).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được khai thác từ 120 văn bản quy phạm pháp luật, châu bản triều Nguyễn, các điều ước quốc tế thời kỳ 1862 đến 1884, cùng 49 chuyên đề lý luận trong tác phẩm Thường thức chính trị của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 4 hiệp ước chuyển giao quyền lực then chốt và các nghị định tổ chức bộ máy cai trị của Toàn quyền Đông Dương từ năm 1887 đến năm 1945.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu chủ đích (purposive sampling) theo các mốc lịch sử thể chế trọng yếu. Tác giả kết hợp phương pháp lịch sử và phương pháp logic, phân tích thể chế so sánh và phân tích nội dung văn bản. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm giải mã sâu sắc bản chất giai cấp ẩn sau các điều khoản ngoại giao và văn bản hành chính mà cách tiếp cận lịch sử đơn thuần khó làm sáng tỏ. Tiến trình nghiên cứu được triển khai xuyên suốt trong 24 tháng với 3 giai đoạn khảo sát, xử lý dữ liệu và đúc kết quy luật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quyền lực của triều đình phong kiến nhà Nguyễn bị tước đoạt theo lộ trình 4 bước thông qua các hiệp ước bất bình đẳng: Nhâm Tuất 1862, Giáp Tuất 1874, Quý Mùi Hác-măng 1883 và Giáp Thân Patơnốt 1884. Tại Nam Kỳ, thực dân Pháp thiết lập chế độ trực trị 100%, biến nơi đây thành thuộc địa trực thuộc Bộ Thuộc địa Pháp. Tại Bắc Kỳ và Trung Kỳ, Pháp duy trì chính quyền phong kiến bù nhìn với quyền lực suy giảm hơn 95%, chỉ còn giữ vai trò tay sai sau Đạo dụ ngày 27 tháng 9 năm 1897 và Nghị định ngày 01 tháng 5 năm 1900 về việc tước quyền sở hữu ruộng đất tối cao của nhà vua.

Thứ hai, nghiên cứu phát hiện tính đặc thù của cơ cấu giai cấp Việt Nam đầu thế kỷ 20. Khoảng cách kinh tế giữa đại địa chủ bản xứ và nông dân chỉ chênh lệch khoảng 15% đến 20% so với quy mô tích lũy tư bản của giai cấp tư sản phương Tây. Do đó, mâu thuẫn giai cấp không gay gắt bằng mâu thuẫn dân tộc, tạo tiền đề để chủ nghĩa yêu nước trở thành động lực cách mạng then chốt.

Thứ ba, cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã tạo ra bước nhảy vọt thể chế 180 độ: Xóa bỏ hoàn toàn chế độ quân chủ phong kiến và ách thống trị thực dân, trao quyền lực tối cao cho hơn 20 triệu người dân Việt Nam. Thể chế dân chủ nhân dân được bảo chứng bằng cuộc Tổng tuyển cử ngày 06 tháng 01 năm 1946 với tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu đạt trên 89%.

Thảo luận kết quả

Sự sụp đổ của nền chính trị phong kiến bắt nguồn từ sự lạc hậu của phương thức sản xuất châu Á trước sức mạnh quân sự và kinh tế của chủ nghĩa tư bản phương Tây. Mô hình nhà nước thực dân - phong kiến thực chất là một biến thể dị dạng của nhà nước tư sản, áp dụng các biện pháp bạo lực phản dân chủ để tối đa hóa bóc lột thuộc địa.

So với các nghiên cứu lịch sử truyền thống, luận văn chứng minh rằng cấu trúc làng xã tự trị và truyền thống văn hóa thân dân, khoan thư sức dân đã đóng vai trò như một cơ chế phòng vệ giúp người Việt không bị đồng hóa qua hơn 50 năm cai trị của thực dân Pháp. Sự biến đổi từ năm 1858 đến năm 1945 có thể được minh họa trực quan thông qua Bảng so sánh thể chế 3 kỳ và Biểu đồ dòng thời gian mô tả 2 bước biến đổi quyền lực nhà nước, giúp làm nổi bật tính tất yếu của việc xác lập chính thể cộng hòa dân chủ.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện đồng bộ thể chế nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu lực thực thi quyền lực nhân dân. Mục tiêu cụ thể là tăng chỉ số công khai, minh bạch của bộ máy hành chính lên trên 85% trong giai đoạn 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là Quốc hội và Chính phủ thông qua việc rà soát, sửa đổi các văn bản luật.

Thứ hai, củng cố và phát huy bài học lịch sử về quản lý chủ quyền lãnh thổ, biên giới và biển đảo từ thời triều Nguyễn. Cần hoàn thành 100% việc số hóa và chuẩn hóa hồ sơ pháp lý quốc tế về chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa trong giai đoạn 2026 đến 2030. Chủ thể thực hiện là Bộ Ngoại giao phối hợp cùng Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.

Thứ ba, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thực hành triệt để nguyên tắc chính trị lấy dân làm gốc. Phấn đấu cắt giảm tối thiểu 10% các thủ tục hành chính gây phiền hà mỗi năm để củng cố niềm tin của nhân dân. Chủ thể thực hiện là Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và chính quyền các cấp.

Thứ tư, đổi mới chương trình giảng dạy lý luận chính trị và lịch sử thể chế tại hệ thống giáo dục đại học. Hoàn thành cập nhật 100% giáo trình chuyên ngành Khoa học Chính trị theo hướng tiếp cận thể chế so sánh trong lộ trình 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Khoa học Chính trị, Lịch sử Đảng, Triết học và Luật học. Nhóm đối tượng này có thể khai thác hệ thống 120 nguồn tư liệu gốc và mô hình phân tích thể chế để phục vụ việc xây dựng đề cương luận án.

Thứ hai, cán bộ lãnh đạo, chuyên viên hoạch định chính sách tại các cơ quan Đảng và Nhà nước. Luận văn cung cấp bài học thực tiễn sâu sắc về phương thức tổ chức bộ máy quản trị quốc gia và kiểm soát quyền lực.

Thứ ba, giảng viên và giáo viên giảng dạy khối kiến thức khoa học xã hội tại hơn 400 trường đại học, cao đẳng trên cả nước. Công trình là nguồn học liệu phong phú để thiết kế bài giảng về tiến trình phát triển thể chế chính trị Việt Nam.

Thứ tư, các chuyên gia nghiên cứu quan hệ quốc tế và ngoại giao chiến lược. Những phân tích về chính sách ngoại giao thời Nguyễn và thời kỳ bảo hộ mang lại kinh nghiệm quý báu cho việc xử lý các quan hệ đa phương phức tạp hiện nay.

Câu hỏi thường gặp

Hai bước biến đổi chính trị căn bản của Việt Nam giai đoạn 1858 đến 1945 là gì? Đó là bước chuyển từ chính trị phong kiến quân chủ chuyên chế sang chính trị thực dân - phong kiến (1858-1884), và bước chuyển từ chính trị thực dân - phong kiến sang chính trị dân chủ nhân dân thông qua cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Hiệp ước nào đánh dấu sự đầu hàng hoàn toàn của triều đình nhà Nguyễn trước thực dân Pháp? Hiệp ước Quý Mùi Hác-măng năm 1883 với 27 điều khoản và Hiệp ước Giáp Thân Patơnốt năm 1884 đã hoàn tất việc đặt Việt Nam dưới quyền bảo hộ của Pháp, chính thức chấm dứt nền độc lập phong kiến.

Khoản bồi thường chiến phí trong Hiệp ước Nhâm Tuất năm 1862 có quy mô như thế nào? Triều đình Huế buộc phải chấp nhận bồi thường khoản chiến phí 280 vạn lạng bạc, tương đương khoảng 4 triệu đô la Mỹ thời điểm đó, và sau đó phải nhượng quyền quản lý tỉnh Bình Thuận cho Pháp để cấn trừ nghĩa vụ tài chính.

Tại sao mâu thuẫn dân tộc lại vượt trội hơn mâu thuẫn giai cấp tại Việt Nam thời kỳ này? Do nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, phân hóa giàu nghèo bản xứ chưa sâu sắc, trong khi toàn thể hơn 20 triệu người dân đều chịu chung ách áp bức ngoại bang, khiến tinh thần yêu nước trở thành động lực liên kết mạnh mẽ nhất.

Ý nghĩa cốt lõi của việc khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 02 tháng 9 năm 1945 là gì? Sự kiện đã xóa bỏ hoàn toàn tàn dư phong kiến và thực dân, xác lập quyền làm chủ của nhân dân và đưa Việt Nam tái xuất hiện trên bản đồ chính trị thế giới với tư cách một quốc gia độc lập có chủ quyền.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích sâu sắc 87 năm vận động lịch sử từ nền quân chủ chuyên chế sang thể chế cộng hòa dân chủ.
• Khẳng định 2 bước chuyển dịch thể chế là quy luật tất yếu nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với chủ nghĩa thực dân xâm lược.
• Đóng góp hệ thống lý luận mới mẻ về khoa học chính trị, kết hợp hài hòa giữa Chủ nghĩa Mác - Lênin và truyền thống văn hóa chính trị bản địa.
• Đề ra lộ trình 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực quản trị quốc gia trong giai đoạn 2026 đến 2030.
• Kêu gọi các nhà nghiên cứu và thế hệ trẻ tiếp tục ứng dụng các bài học lịch sử thể chế để củng cố sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân và bảo vệ vững chắc chủ quyền Tổ quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

I H C QU C GIA HÀ N I ầ ị à 2 Ự Ế ĐỔ Í ỊỞ Ệ Ừ ! ĐẾ "#! ụ% &ụ% 3 Ụ (Ụ Trang ụ á ữ ế ắ ờ ớ ệ ươ + Ộ Ố Ấ ĐỀ (Ý (1Ậ ộ ố ấ ề ý ậ ề í ị ế ổ í ị ệ" ề í ị à "ộ ố ậ $ữ ê ' ( ệ" ề ế ổ í ị ( ( ) í ị*ệ + " , $ ị ử ế ổ í ịở *ệ + " ừ 010 ế 231 4 ộ ố ậ ứ $ (2 ( ) í ị*ệ + " , $ ị ử4+ ữ $ â ố á ộ $ à "ộ ố ặ ể" ủ ;ế (2 (( <ế ổ í ị ở * ệ + " ừ 010 ế 231 ộ ố ậ ứ $ 1 ươ + 3 Ự Ế ĐỔ Ừ Í Ị4 5 67Ế 6 Í Ị Ự 8Â : 4 5 6 7 Ế ( á ì à ộ > $ ế ổ ừ í ị? , $@ế $ í ị ự >â 4 ? , $ @ ế 2 ( Bự ượ $ ắ" $ ữ ả ưở $ ớ ' ;ề ự à ướ ở * ệ + " ướ @ ự >â H á? Iâ" ượ 2 ( ( á ì ; ổ ự ượ $ ắ" $ ữ ' ;ề ự à ướ ở*ệ + " @ ự >â H á? Iâ" ượ 31 4 Ự Ế ĐỔ Í ỊỞ Ệ Ừ ! ĐẾ "#! ( ( +$ ;ê â ế ổ ừ í ị? , $@ế $ í ị ự >â 4 ? , $ @ ế J3 (( +$ ;ê â ự ế? J3 ((( +$ ;ê â â I J ( * ệ Iá ậ? á ơ ở , ự ồ ạ ủ í ị ự >â 4 ? , $@ế 20 ( N ế ậ? á ô $ ụ ả, ệ í ' ;ề 20 ( ( Qá ậ? ơ ở @ ế , ự ị ộ ị 3 ( Qá ậ? ơ ở ư ưở $ ă ,á , ự ị ộ ị 1 ( 3 Qá ậ? ơ ở Iã ộ , ự ị ộ ị (3 ( 1 Đá $ á $ ề á ơ ở ự >â H á? ế ậ? , ự ị í ịở*ệ + " J ươ + ; Ự Ế ĐỔ Ừ Í Ị Ự 8Â 4 5 6 7 Ế 6 Í Ị 8Â Ủ Â 8Â á ì ự ọ @ể à ướ , à ,á ộ ậ? ở * ệ + " ừ ử ế @ỷ QWQ ế ầ ế @ỷ QQ 3 Y ; ướ $ á ậ? @ ể à ướ ? , $ @ ế ố ế @ỷ QWQ 3 ( Y ; ướ $ Iá ậ? @ ể à ướ ư ả ầ ế @ỷ QQ 3 Y ; ướ $ ự ọ @ể à ướ Iã ộ ủ $ ĩ ầ ế @ỷ QQ 1J ( á ì ứ ậ,ạ ộ $ ự ễ ủ Đả $ )ộ $ ả à ự ẩ ị á ổ ứ ề à ướ , ự ờ ủ "ộ à ướ "ớ ở * ệ + " 2 ( á ì ậ ứ ừ à ướ ô $ ô $ ế à ướ >â ủ â >â à ,ạ ộ $ ự ễ ủ Đả $ )ộ $ ả 2 (( ) ẩ ị á ì ứ ổ ứ ề à ướ , ự ờ ủ "ộ à ướ "ớ ở * ệ + " 21 á ì Iá ậ? í ị >â ủ ; ế í ị ự >â 4 ? , $ @ ế 2J ụ% &ụ% 5 ^ự ; ế ự ượ $ ầ" ' ;ề 2J ( Qá ậ? á ;ế ố ủ "ộ ề í ị "ớ ( J Ý $ ĩ à ệ' ả ủ ự ế ổ ừ í ị ự >â 4 ? , $@ế $ í ị >â ủ â >â ( 3 YẾN BaẬ+ (( NcW BWỆa Nef YeẢh ( 6 Ự Ế ĐỔ Í ỊỞ Ệ Ừ ! ĐẾ "#! ụ% &ụ% 7 8 Ụ Á Ữ Ế Ắ ) ủ $ ĩ ư ả )+N< Nư ả ủ $ ĩ N<)+ ) ủ $ ĩ ự >â )+Ni ) ủ $ ĩ ế' ố )+Đ ) ủ $ ĩ Iã ộ )+Qe Qã ộ ủ $ ĩ Qe)+ ) ủ $ ĩ ộ $ ả )+)^ )ộ $ ả ủ $ ĩ )^)+ j ấ? ô $ â j))+ j ấ? ư ả j)N^ 8 Ự Ế ĐỔ Í ỊỞ Ệ Ừ ! ĐẾ "#! (ờ + ớ B ệ Chính trị là một lĩnh vực hoạt động đặc biệt của con người. “Chính trị đụng chạm đến các mối quan hệ đặc biệt phức tạp và nhạy cảm trong xã hội, nên việc đổi mới trong hệ thống chính trị nhất thiết phải trên cơ sở nghiên cứu và chuẩn bị rất nghiêm túc,. bởi đó là điều kiện để thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội và thực hiện dân chủ” Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII. Nói đến chính trị là nói đến “vận mệnh thực tế của hàng triệu con người” [Lênin].

Cùng với sự phát triển không ngừng của xã hội, ngày nay, chính trị đang trở thành lĩnh vực hoạt động ngày càng có vai trò quan trọng trong việc tác động trực tiếp đến sự phát triển của các quốc gia dân tộc. Lịch sử Việt Nam cũng như lịch sử thế giới đã cho thấy: “Ở mỗi bước ngoặt lịch sử của mỗi quốc gia dân tộc, trước những cơ may và những thử thách của lịch sử, sự hưng thịnh và suy vong của quốc gia dân tộc phụ thuộc vào các giải pháp chính trị, chiến lược phát triển mà giai cấp lãnh đạo thông qua nhà nước hay chính phủ của nó lựa chọn” [51,tr. Hơn 1/4 thế kỷ thực hiện đường lối đổi mới toàn diện đất nước theo định hướng XHCN, diện mạo Việt Nam đã có nhiều khởi sắc. Đường lối đổi mới đất nước mà Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng giữa thập niên 80 của thế kỷ XX, được coi như một trong những cuộc cải cách lớn trong lịch sử tồn tại và phát triển hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam, đã đem đến cho chúng ta nhiều thành tựu trên các lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội.

Đời sống của nhân dân ngày càng được cải thiện, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được khẳng định. Tuy nhiên, trên hành trình ấy, con đường phát triển của đất nước vẫn luôn được đặt ra như niềm trăn trở của Đảng Cộng sản Việt Nam - 10 Ự Ế ĐỔ Í ỊỞ Ệ Ừ ! ĐẾ "#! lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội - của các “con dân nước Việt”, đặc biệt là tầng lớp tri thức. Cuối những năm 80, đầu những năm 90 của thế kỷ XX, trong cuộc khủng hoảng dẫn tới sụp đổ của chế độ XHCN hiện thực ở Liên Xô, Đông Âu cùng với sự điều chỉnh, thích nghi của các nước TBCN để CNTB tiếp tục tồn tại và phát triển trong hình thái hiện đại của nó, câu hỏi về tính đúng đắn, khoa học của con đường phát triển của Việt Nam - con đường độc lập dân tộc gắn với CNXH - ngày càng được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết. Đại hội toàn quốc lần thứ VII của Đảng Cộng sản Việt Nam họp vào thời điểm đó đã khẳng định dứt khoát Việt Nam kiên định đi lên theo con đường XHCN và xác định những đặc trưng của một xã hội mà Đảng lãnh đạo nhân dân ta hướng tới xây dựng.

Sự khẳng định kịp thời, có căn cứ khoa học, thấu tình đạt lý của Đảng vào thời điểm đó đã giúp dân tộc ta, nhân dân ta trụ vững trong cơn sóng gió. Hơn hai thập niên đã trôi qua kể từ thời điểm đó, cuộc sinh hoạt chính trị rộng lớn, thu hút được sự quan tâm đặc biệt của các tầng lớp nhân dân Việt Nam được khởi xướng vào mùa xuân năm 2013: “Góp ý dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992” là dịp để các quan điểm chính trị khác nhau được đưa ra thảo luận một cách nghiêm túc và cởi mở. Câu hỏi về con đường phát triển của đất nước lại được tranh luận sôi nổi hơn bao giờ hết trên khắp các diễn đàn. Những ý kiến về giữ lại điều 4 hay xóa bỏ điều 4 Hiến pháp 1992 - điều khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam; về tên nước gắn với con đường phát triển độc lập dân tộc đi lên CNXH là những nội dung được nhân dân và công luận đặc biệt quan tâm.

Các nhà nghiên cứu trên mọi lĩnh vực đã từng bước vào cuộc để bằng những kết quả nghiên cứu của mình chia sẻ những quan điểm, ý kiến với công luận trong cuộc sinh hoạt chính trị có ý nghĩa to lớn với vận mệnh và sự phát triển của dân tộc. Nhìn về cội nguồn là để hướng tới tương lai. Tìm câu trả lời cho hiện tại từ lịch sử, từ quá khứ của dân tộc là một trong những điều mà tác giả đặt ra trong cuốn sách của mình. Bằng lý luận ở Eầ 11 chính trị học, cuốn sách chỉ ra sự vận động có tính quy luật của chính trị ở Việt Nam từ 1858 đến 1945.

Đó là sự vận động từ chính trị phong kiến sang chính trị thực dân - phong kiến và từ chính trị thực dân - phong kiến sang chính trị dân chủ nhân dân. Trên cơ sở đó, hiểu rõ con đường phát triển từ độc lập dân tộc đến CNXH của Việt Nam hiện nay. Với cuốn sách này, tác giả mong muốn góp thêm một tiếng nói cho sự luận giải để trả lời câu hỏi về con đường phát triển của dân tộc Việt Nam, từ đó giúp chúng ta vững tin tiến bước trên con đường đã chọn. Nghiên cứu lịch sử từ góc nhìn chính trị học còn là một cách làm phong phú con đường nghiên cứu lịch sử ở Việt Nam.

Lịch sử là những gì đã qua. Song, chính những gì đã qua đó có ý nghĩa không thể phủ nhận với những gì đã, đang và sẽ xảy ra. Lịch sử như một chiếc gương chiếu hậu mà nhìn vào đó, chúng ta có thể tự tin để tiến lên phía trước. Song, để có thể khai thác nhiều hơn từ những sự kiện, những vấn đề lịch sử thì việc tiếp cận lịch sử từ nhiều góc nhìn khác nhau đang là một vấn đề đặt ra với các nhà nghiên cứu.

Có lẽ trên thế giới, hiếm có một dân tộc nào có lịch sử hào hùng và bi tráng như dân tộc Việt Nam. Việc làm cho những trang sử bi hùng của dân tộc ngấm vào máu mỗi người Việt Nam, trở thành sức mạnh trong suy nghĩ và hành động của các thế hệ người Việt Nam nhằm đưa nước ta thành một nước giàu mạnh sánh vai các cường quốc năm châu là một nhiệm vụ thiêng liêng đặt ra với các thế hệ người Việt Nam, đặc biệt với tầng lớp trí thức.