Chương 1: Những cơ sở của Hiến pháp Chương 2: Các quyền và tự do của con người và công dân Chương 3: Cơ cấu Liên bang Nga Chương 4: Tổng thống Liên bang Nga 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chương 5: Nghị viện Liên bang Nga Chương 6: Chính phủ Liên bang Nga Chương 7: Hệ thống các cơ quan pháp luật Chương 8: Tự quản địa phương Chương 9: Những sửa đổi Hiến pháp và việc xem xét lại Hiến pháp Phần thứ hai: Kết luận Nguyên tắc để xây dựng Hiến pháp mới dựa trên cơ sở phân chia quyền lực ở một đất nước vừa theo chế độ tổng thống vừa theo chế độ đại nghị. Quyền lực nhà nước được chia thành ba loại: Lập pháp, hành pháp và tư pháp. Tất cả các nhánh quyền lực này đều hoạt động độc lập. Nhưng giữa chúng vẫn có sự hợp tác và được điều phối theo Hiến pháp.
Trong đó vai trò điều hành mọi nhánh quyền lực là do Tổng thống nắm giữ. Hiến pháp mới khác với các bản hiến pháp cũ ở chỗ quy định về vai trò của tổng thống rộng hơn nhiều: Tái lập uy quyền của chính phủ dưới quyền lãnh đạo của một tổng thống mạnh và thiết lập một Nghị viện "hợp tác hoá" tức là một Nghị viện với quyền lực hạn chế về chính trị và lập pháp. Hiến pháp mới thành lập một chính thể đại nghị nhưng trong đó Nghị viện không còn lấn át hành pháp như trong các chế độ cộng hoà trước [22]. Sau khi Liên Xô tan rã Tổng thống Nga Boris Yeltsin đã chủ trương một công cuộc cải cách lớn mà trước tiên là cải cách về chính trị.
Lợi dụng uy tín của mình đang tăng cao, Yeltsin mong muốn xây dựng một hiến pháp mới trao cho tổng thống quyền hạn lớn. Hiến pháp Liên bang Nga thông qua bằng cuộc trưng cầu ý ngày 12/12/1993 đã chính thức tuyên bố: "Liên bang Nga là nhà nước pháp quyền Liên bang dân chủ với mô hình chính thể cộng hoà (Điều 1)". Nguyên tắc phân công quyền lực được ghi nhận tại điều 10 Hiến 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com pháp: "Quyền lực nhà nước ở Liên bang Nga được thực hiện trên cở sở phân công thành lập pháp, hành pháp và tư pháp. Các cơ quan của quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp là độc lập".
Theo Hiến pháp 1993, Liên bang Nga là một nước Cộng hòa liên bang với tổng thống được bầu trực tiếp cho nhiệm kỳ 4 năm (nhiệm kỳ tới là 6 năm). Tổng thổng sống và làm việc tại điện Kremli, chỉ định các chức vụ chính quyền cao nhất, bao gồm thủ tướng, là người được Đuma quốc gia (Hạ nghị viện của Quốc hội Nga) thông qua. Tổng thống có thể thông qua các sắc lệnh mà không cần sự thỏa thuận của Quốc hội và là người đứng đầu của Hội đồng quân sự Nga và của Hội đồng an ninh quốc gia Nga. Quốc hội Nga là quốc hội lưỡng viện bao gồm thượng nghị viện là Hội đồng Liên bang với 178 thượng nghị sĩ có nhiệm kỳ 4 năm (hai đại biểu từ mỗi một trong số 89 thể chế hành chính cấp liên bang), và hạ nghị viện là Đuma quốc gia với 450 hạ nghị sĩ cũng có nhiệm kỳ 4 năm (nhiệm kỳ tới là 5 năm) được bầu theo đại diện tỷ lệ từ danh sách các đảng phái phổ biến nhất (đạt tỷ lệ bỏ phiếu trên 7%).
Chính phủ là cơ quan hành pháp của chính quyền Liên bang có thẩm quyền chung. Chính phủ lãnh đạo toàn bộ hệ thống cơ quan của chính quyền hành pháp và đảm bảo sự hoạt động thống nhất của các cơ quan đó. Trong phạm vi của mình, Chính phủ chịu trách nhiệm hoàn toàn về việc thực hiện quyền hành pháp trên phạm vi toàn Liên bang. Tóm lại, bên cạnh bối cảnh chính trị thì nền tảng tư tưởng cũng có những tác động không nhỏ đến việc tổ chức cơ cấu bộ máy quyền lực nhà nước Liên bang Nga.
Như trên đã phân tích, cơ sở cho việc hình thành Hiến pháp Nga nói riêng và cách thức tổ chức hệ thống chính trị ở Nga nói chung là các học thuyết kinh điển của Russeau, Montestquieur và đặc biệt là hệ tư tưởng Nga với hai ví dụ điển hình là chủ nghĩa dân tộc Đại Nga và chủ nghĩa cấp tiến. Đây là những yếu tố chủ quan quyết định sự hình thành chính thể Liên bang Nga. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chương 2 CHÍNH THỂ NHÀ NƯỚC LIÊN BANG NGA THEO HIẾN PHÁP HIỆN HÀNH 2. HỆ THỐNG TỔ CHỨC NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ LIÊN BANG NGA 2.
Tổng thống Liên bang Cơ sở hiến định của việc xác định vị trí pháp lý, các chức năng và thẩm quyền của Tổng thống Liên bang Nga là các quy phạm của Hiến pháp Nga 1993(các điều 80- 98), Luật của Liên bang Nga ngày 17/5/1995 "về bầu cử Tổng thống Liên bang Nga". Tổng thống cộng hoà Liên bang Nga do dân trực tiếp bầu ra theo nguyên tắc bỏ phiếu kín, phổ thông, bình đẳng và trực tiếp. Một người chỉ có thể giữ chức vụ Tổng thống tối đa 2 nhiệm kỳ (8 năm). (Ngày 26/11/2008 Nghị viện Nga đã thông qua sửa đổi Hiến pháp về việc kéo dài nhiệm kỳ Tổng thống và Đuma.
Tuy nhiên, điều luật này chỉ có hiệu lực từ năm 2012, tức là sau nhiệm kỳ của Tổng thống Medvedev). Thủ tục bầu cử Tổng thống do luật bầu cử Tổng thống được phê chuẩn 17/5/1995 quy định. Theo đó, ứng cử viên Tổng thống là công dân Nga, tuổi từ đủ 35, sống ở Nga ít nhất 10 năm liền trước khi ra ứng cử. Để ra tranh cử Tổng thống các ứng cử viên phải thu thập được đủ 1 triệu chữ ký trên các khu vực bầu cử ở Nga mà mỗi khu vực bầu cử thì một ứng cử viên chỉ được lấy nhiều nhất là 7% chữ ký trong tổng số 1 triệu chữ ký cần có.
Việc này nhằm đảm bảo rằng các ứng cử viên có được sự ủng hộ rộng rãi ở tất cả các khu vực lãnh thổ của Nga. Như vậy "Tổng thống Nga là do nhân dân trực tiếp bầu ra, không bắt buộc là Nghị viên". Bầu cử Tổng thống áp dụng phương thức bỏ phiếu nhiều vòng (2 vòng), vòng đầu tính theo phương pháp đa số tuyệt đối, vòng sau theo phương pháp đa số tương đối. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quyền hạn của Tổng thống: Nói về vị trí pháp lý của Tổng thống trong bộ máy quyền lực nhà nước, Điều 80 Hiến pháp Liên bang Nga quy định rằng Tổng thống là người đứng đầu nhà nước và người đảm bảo cho Hiến pháp, cũng như các quyền và tự do của công dân.
Theo những trật tự do Hiến pháp quy định, Tổng thống thông qua những biện pháp nhằm bảo vệ chủ quyền, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Liên bang Nga, điều phối hoạt động giữa các cơ quan nhà nước. Tổng thống chiếm vị trí đặc biệt trong hệ thống các cơ quan quyền lực nhà nước nhưng không thuộc về một nhánh quyền lực nào, là người có nhiệm vụ bảo đảm sự phối hợp hoạt động giữa các nhánh quyền lực trong hệ thống chính trị [22]. Tổng thống căn cứ vào Hiến pháp và các luật của Liên bang để xác định phương hướng cơ bản của chính sách đối nội và đối ngoại của nhà nước, đại diện cho Liên bang Nga ở trong nước và trong quan hệ quốc tế (Điều 80 Hiến pháp 1993). Tổng thống cùng với Nghị viện Liên bang tham gia vào quá trình hình thành các cơ quan liên bang.
Tổng thống bổ nhiệm Thủ tướng Chính phủ với sự đồng ý của Nghị viện, bổ nhiệm các Phó Thủ tướng và các Bộ trưởng theo đề nghị của Thủ tướng. Đối với các chức danh thuộc nhánh quyền lực tư pháp, Tổng thống đề cử các ứng cử viên vào các chức vụ Chánh án Toà án Hiến pháp, Tòa án tối cao, Toà án Trọng tài quốc tế, Viện trưởng Viện kiểm sát. Hội đồng liên bang bổ nhiệm các chức danh nói trên. Theo Điều 84 của Hiến pháp liên bang Nga, Tổng thống có những thẩm quyền liên quan đến hoạt động của Viện Đuma như: ấn định các cuộc bầu cử Đuma quốc gia theo quy định của Hiến pháp và luật Liên bang về bầu cử; giải tán Đuma trong trường hợp và theo trình tự do Hiến pháp quy định.
Tổng thống ký và công bố các đạo luật Liên bang. Tổng thống có quyền trình dự thảo luật ra trước Đuma: Khoản 1 Điều 104 Hiến pháp Nga quy định: 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quyền sáng kiến pháp luật thuộc về Tổng thống Liên bang, Hội đồng Liên bang, thành viên Hội đồng Liên bang, các đại biểu Đuma Quốc gia, Chính phủ Liên bang Nga và các cơ quan lập pháp của các chính thể Liên bang Nga, quyền sáng kiến lập pháp cũng thuộc về Toà án Hiến pháp Liên bang Nga, Tòa án tối cáo Liên bang Nga và các toà án trọng tài tối cao Liên bang Nga đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền của các toà án này [20]. Hình thức thông dụng là Tổng thống đọc những bản thông điệp trước Nghị viện nhằm định hướng hoạt động lập pháp. Điều 84 Hiến pháp Nga quy định "Tổng thống tuyên bố trước Nghị viện Liên bang những thông điệp về tình hình đất nước và những phương hướng cơ bản về chính sách đối nội, đối ngoại của quốc gia".
Bằng những bức thông điệp đó Tổng thống đưa ra các yêu cầu lập pháp của Nghị viện phục vụ những chính sách đối nội, đối ngoại của mình. Cách thức thứ hai là Tổng thống được quyền trực tiếp trình dự án luật trước Đuma Quốc gia (Điều 84 Hiến pháp Nga). Theo Điều 134 của Hiến pháp, Tổng thống có quyền cùng với các chủ thể khác đưa ra những kiến nghị bổ sung, sửa đổi Hiến pháp; có thẩm quyền chất vấn lên Toà án Hiến pháp về tính hợp hiến của các văn bản pháp quy, về việc giải thích Hiến pháp (Điều 125 Hiến pháp Liên bang Nga). Trong trường hợp không đồng ý với dự luật, Hiến pháp quy định Tổng thống có quyền phủ quyết đạo luật.
Khoản 3 Điều 108 Hiến pháp Nga: "Trong vòng mười bốn ngày kể từ khi đạo luật được trình lên, nếu Tổng thống bác bỏ thì Đuma Quốc gia và Hội đồng Liên bang xem xét các đạo luật theo thủ tục mà Hiến pháp quy định". Tổng thống cũng có những thẩm quyền liên quan tới hoạt động hành pháp. Tổng thống Liên bang Nga không phải là người đứng đầu Chính phủ nhưng có quyền chủ toạ các phiên họp của Chính phủ, quyết định về việc từ chức của Chính phủ (nhưng cần có sự chấp thuận của Đuma). Các nghị quyết, 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.