Luận văn thạc sĩ về chính sách xây dựng nông thôn mới tại thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách xây dựng nông thôn mới tại các xã thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thế Hiệp
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hữu Hải
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. Chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.2. Khái niệm nông thôn và xây dựng nông thôn mới
• 1.3. Khái niệm chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.4. Nội dung chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.5. Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.5.1. Khái niệm thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.5.2. Vai trò của thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.5.3. Chủ thể thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.5.4. Quy trình thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.5.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.6. Kinh nghiệm thực thi chính sách xây dựng nông thôn mới ở một số địa phương
• 1.6.1. Kinh nghiệm của Thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
• 1.6.2. Kinh nghiệm của huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
• 1.6.3. Kinh nghiệm của huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình
• 1.7. Những bài học kinh nghiệm cho việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình trong những năm tiếp theo
• 1.8. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 3. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI CÁC XÃ THUỘC THÀNH PHỐ HÒA BÌNH, TỈNH HÒA BÌNH
• 2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội thành phố Hòa Bình
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế, văn hóa - xã hội
• 2.2. Thực trạng triển khai và kết quả thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2010 - 2019
• 2.2.1. Thực trạng triển khai thực hiện chính sách xây dựng NTM
• 2.2.2. Kết quả thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 2.3. Đánh giá việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình
• 2.3.1. Những hạn chế
• 2.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 4. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI CÁC XÃ THUỘC THÀNH PHỐ HÒA BÌNH, TỈNH HÒA BÌNH
• 3.1. Định hướng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2020 - 2025
• 3.2. Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình giai đoạn 2020 - 2025
• 3.2.1. Giải pháp tuyên truyền, vận động và thi đua xây dựng nông thôn mới
• 3.2.2. Giải pháp về công tác đào tạo, tập huấn
• 3.2.3. Phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu nông thôn, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho cư dân nông thôn
• 3.2.4. Giải pháp chế độ, chính sách cho cán bộ làm công tác nông thôn mới để góp phần nâng cao hiệu quả công việc
• 3.2.5. Tiếp tục huy động, bố trí và sử dụng hiệu quả nguồn lực xây dựng nông thôn mới
• 3.3. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách xây dựng nông thôn mới tại Hòa Bình

Chính sách xây dựng nông thôn mới (NTM) tại thành phố Hòa Bình là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Chính sách này không chỉ nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân mà còn tạo ra sự chuyển biến tích cực trong cơ sở hạ tầng và môi trường sống. Theo Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, mục tiêu chính là phát triển bền vững nông thôn, đảm bảo hài hòa giữa các vùng miền. Việc thực hiện chính sách này đã mang lại nhiều kết quả khả quan, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho các cấp chính quyền và cộng đồng.

1.1. Khái niệm và nội dung chính sách xây dựng nông thôn mới

Chính sách xây dựng NTM bao gồm nhiều nội dung như phát triển hạ tầng, cải thiện đời sống người dân, và bảo vệ môi trường. Các tiêu chí quốc gia về NTM được xác định rõ ràng, từ đó tạo cơ sở cho việc triển khai thực hiện tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình.

1.2. Vai trò của chính sách trong phát triển nông thôn

Chính sách xây dựng NTM đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn. Nó không chỉ giúp cải thiện cơ sở hạ tầng mà còn tạo điều kiện cho việc phát triển kinh tế địa phương, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh Hòa Bình.

II. Thách thức trong việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, việc thực hiện chính sách xây dựng NTM tại Hòa Bình vẫn gặp phải nhiều thách thức. Nhận thức của người dân và chính quyền về vai trò của NTM còn hạn chế, dẫn đến sự tham gia chưa cao trong các hoạt động xây dựng. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính và nhân lực cũng là một yếu tố cản trở lớn trong quá trình triển khai.

2.1. Nhận thức của cộng đồng về xây dựng nông thôn mới

Nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về lợi ích của chính sách xây dựng NTM, dẫn đến sự tham gia hạn chế trong các hoạt động. Cần có các chương trình tuyên truyền để nâng cao nhận thức và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng.

2.2. Hạn chế về nguồn lực tài chính và nhân lực

Việc huy động nguồn lực cho xây dựng NTM gặp nhiều khó khăn. Nguồn ngân sách địa phương còn hạn chế, trong khi đó, đội ngũ cán bộ làm công tác NTM chưa được đào tạo bài bản, ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai.

III. Phương pháp giải quyết thách thức trong xây dựng nông thôn mới

Để khắc phục những thách thức trong việc thực hiện chính sách xây dựng NTM, cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc tăng cường công tác tuyên truyền, đào tạo cán bộ, và huy động nguồn lực từ cộng đồng là những giải pháp quan trọng.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và vận động

Cần có các chương trình tuyên truyền mạnh mẽ để nâng cao nhận thức của người dân về chính sách xây dựng NTM. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về lợi ích và trách nhiệm của mình.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ

Đào tạo cán bộ làm công tác NTM là rất cần thiết. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu để nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, giúp họ có đủ kiến thức và kỹ năng để triển khai hiệu quả chính sách.

IV. Kết quả thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại Hòa Bình

Kết quả thực hiện chính sách xây dựng NTM tại thành phố Hòa Bình đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Số lượng xã đạt chuẩn NTM ngày càng tăng, cơ sở hạ tầng được cải thiện rõ rệt, và đời sống người dân cũng được nâng cao. Tuy nhiên, cần tiếp tục duy trì và phát huy những kết quả này.

4.1. Số lượng xã đạt chuẩn nông thôn mới

Tính đến năm 2018, thành phố Hòa Bình đã có 7/7 xã đạt chuẩn NTM, trở thành đơn vị đầu tiên trong tỉnh hoàn thành mục tiêu này. Đây là một thành công lớn trong việc thực hiện chính sách.

4.2. Cải thiện đời sống người dân

Chính sách xây dựng NTM đã góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Nhiều hộ gia đình đã có thu nhập ổn định hơn nhờ vào các chương trình phát triển sản xuất và hỗ trợ nông dân.

V. Định hướng tương lai cho chính sách xây dựng nông thôn mới tại Hòa Bình

Trong tương lai, chính sách xây dựng NTM tại Hòa Bình cần được điều chỉnh và hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Cần chú trọng đến việc phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

5.1. Phát triển kinh tế bền vững

Cần có các chính sách khuyến khích phát triển kinh tế nông thôn bền vững, từ đó tạo ra nhiều việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Việc phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp sạch cũng cần được chú trọng.

5.2. Bảo vệ môi trường trong xây dựng nông thôn mới

Bảo vệ môi trường là một yếu tố quan trọng trong chính sách xây dựng NTM. Cần có các biện pháp cụ thể để giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, đảm bảo sự phát triển bền vững cho các thế hệ sau.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xây dựng nông thôn mới (NTM) là một trong những chính sách trọng điểm của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhằm phát triển kinh tế - xã hội bền vững khu vực nông thôn. Từ năm 2010 đến 2019, chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM đã được triển khai rộng khắp, trong đó thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình, đã hoàn thành 7/7 xã đạt chuẩn NTM vào cuối năm 2018, trở thành đơn vị đầu tiên của tỉnh hoàn thành mục tiêu này. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn nhiều khó khăn như nhận thức của cán bộ và người dân chưa đồng đều, nguồn lực hạn chế, và công tác phối hợp chưa hiệu quả.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng thực hiện chính sách xây dựng NTM tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình trong giai đoạn 2010-2019, nhằm đánh giá kết quả đạt được, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp tăng cường hiệu quả thực hiện chính sách trong giai đoạn 2020-2025. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và các cấp chính quyền địa phương nhằm nâng cao chất lượng xây dựng NTM, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình chính sách công, bao gồm:

• Lý thuyết thực thi chính sách công: Nhấn mạnh quá trình đưa chính sách vào thực tiễn thông qua các quy định, chương trình, dự án nhằm đạt mục tiêu đề ra.
• Mô hình xây dựng nông thôn mới: Bao gồm 5 nội dung chính: hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, phát triển sản xuất bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đảm bảo an ninh trật tự.
• Khái niệm chính sách xây dựng NTM: Tập hợp các chủ trương, hành động của Nhà nước nhằm phát triển nông thôn toàn diện, bao gồm 11 nội dung và 19 tiêu chí cụ thể về quy hoạch, hạ tầng, kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và hệ thống chính trị.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: nông thôn, xây dựng nông thôn mới, chính sách xây dựng NTM, thực hiện chính sách xây dựng NTM, vai trò các chủ thể tham gia, quy trình thực hiện và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ các văn bản chính thức của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các báo cáo của UBND thành phố Hòa Bình, các tài liệu nghiên cứu khoa học, sách chuyên khảo và số liệu thống kê giai đoạn 2010-2019.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích định tính và định lượng, tổng hợp, so sánh số liệu thực trạng và kết quả thực hiện chính sách xây dựng NTM tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ 7 xã thuộc thành phố Hòa Bình giai đoạn trước sáp nhập, đảm bảo tính đại diện cho thực trạng địa phương.
• Timeline nghiên cứu: Từ năm 2018 đến 2020, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích, đánh giá và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2020-2025.

Phương pháp luận dựa trên chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, đường lối của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Kết quả thực hiện chính sách xây dựng NTM: Đến năm 2018, 100% xã thuộc thành phố Hòa Bình đạt chuẩn NTM, tăng từ 2/7 xã năm 2015. Tỷ lệ km đường giao thông nông thôn được bê tông hóa đạt khoảng 75,77%, 100% hộ dân sử dụng điện an toàn, 100% trạm y tế xã đạt chuẩn quốc gia. Thu nhập bình quân đầu người tại các xã tăng từ khoảng 15 triệu đồng năm 2010 lên gần 40 triệu đồng năm 2019.

2. Nguồn lực huy động: Tổng vốn đầu tư xây dựng NTM giai đoạn 2010-2019 đạt hơn 3.121 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp khoảng 242,2 tỷ đồng và hơn 2.400 ngày công lao động. Vốn ngân sách nhà nước và doanh nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng trong đầu tư cơ sở hạ tầng và phát triển sản xuất.

3. Nhận thức và sự tham gia của người dân: Mức độ nhận thức về chính sách xây dựng NTM của cán bộ và người dân được cải thiện rõ rệt qua các năm, tuy nhiên vẫn còn khoảng 20% người dân chưa thực sự hiểu sâu về các tiêu chí và lợi ích của chương trình. Sự đồng thuận và tham gia đóng góp của người dân là yếu tố then chốt giúp hoàn thành các tiêu chí.

4. Hạn chế và nguyên nhân: Một số xã còn gặp khó khăn trong huy động nguồn lực, công tác phối hợp giữa các cơ quan chưa đồng bộ, trình độ cán bộ cơ sở còn hạn chế, đặc biệt trong công tác tuyên truyền và vận động nhân dân. Ngoài ra, địa hình núi chiếm 75% diện tích tự nhiên của thành phố gây khó khăn trong xây dựng hạ tầng giao thông và thủy lợi.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách xây dựng NTM tại thành phố Hòa Bình đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Việc huy động đa dạng nguồn lực, đặc biệt là sự đóng góp của nhân dân, đã tạo nên sức mạnh tổng hợp cho chương trình. So sánh với các địa phương như huyện Lương Sơn (Hòa Bình), huyện Tiền Hải (Thái Bình) và thị xã Từ Sơn (Bắc Ninh), thành phố Hòa Bình có nhiều điểm tương đồng về cách thức tổ chức thực hiện và huy động nguồn lực, tuy nhiên còn hạn chế về năng lực cán bộ và điều kiện tự nhiên.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ xã đạt chuẩn NTM theo năm, cơ cấu nguồn vốn đầu tư, mức tăng thu nhập bình quân đầu người và mức độ tham gia của người dân. Bảng tổng hợp các tiêu chí đạt được và các hạn chế cũng giúp minh họa rõ nét hơn về thực trạng.

Việc nâng cao nhận thức và năng lực cán bộ, đồng thời cải thiện công tác phối hợp liên ngành là những yếu tố quyết định để duy trì và phát triển bền vững chương trình xây dựng NTM trong giai đoạn tiếp theo.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động: Đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng về mục tiêu, nội dung và lợi ích của xây dựng NTM đến cán bộ, đảng viên và người dân nhằm nâng cao nhận thức và sự đồng thuận. Thời gian thực hiện: 2021-2025. Chủ thể: UBND thành phố, Ban chỉ đạo xây dựng NTM, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.

2. Nâng cao năng lực cán bộ cơ sở: Tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn chuyên sâu về quản lý, kỹ thuật xây dựng NTM và kỹ năng vận động nhân dân cho cán bộ xã, thôn. Thời gian: 2021-2023. Chủ thể: Sở Nội vụ, Học viện Hành chính Quốc gia phối hợp với UBND thành phố.

3. Đổi mới cơ chế huy động và sử dụng nguồn lực: Xây dựng cơ chế chính sách đặc thù phù hợp với điều kiện địa phương để huy động hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách, doanh nghiệp và nhân dân, đảm bảo minh bạch và hiệu quả. Thời gian: 2021-2025. Chủ thể: UBND thành phố, các sở ngành liên quan.

4. Phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu nông nghiệp: Khuyến khích phát triển các mô hình sản xuất hàng hóa tập trung, ứng dụng công nghệ cao, phát triển sản phẩm OCOP nhằm nâng cao thu nhập cho người dân. Thời gian: 2021-2025. Chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND các xã.

5. Cải thiện hạ tầng giao thông và thủy lợi: Ưu tiên đầu tư nâng cấp, mở rộng hệ thống giao thông nông thôn và thủy lợi để tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt. Thời gian: 2021-2024. Chủ thể: UBND thành phố, Sở Giao thông vận tải, Sở Nông nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp: Giúp hiểu rõ thực trạng, khó khăn và giải pháp trong thực hiện chính sách xây dựng NTM, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và chỉ đạo.

2. Nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để điều chỉnh, hoàn thiện chính sách xây dựng NTM phù hợp với điều kiện địa phương.

3. Các tổ chức chính trị - xã hội và Mặt trận Tổ quốc: Hỗ trợ công tác tuyên truyền, vận động và giám sát thực hiện chính sách, tăng cường sự tham gia của người dân.

4. Các nhà nghiên cứu, học viên cao học chuyên ngành chính sách công, phát triển nông thôn: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý luận và thực tiễn xây dựng NTM tại địa phương miền núi, giúp phát triển nghiên cứu sâu hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách xây dựng nông thôn mới là gì?
   Chính sách xây dựng NTM là tập hợp các chủ trương, hành động của Nhà nước nhằm phát triển toàn diện kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và hệ thống chính trị ở khu vực nông thôn, nâng cao đời sống người dân và thu hẹp khoảng cách với đô thị.

2. Ai là chủ thể chính trong thực hiện chính sách xây dựng NTM?
   Chủ thể chính gồm các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và đặc biệt là người dân nông thôn, những người trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ chương trình.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách xây dựng NTM?
   Bao gồm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội địa phương, năng lực cán bộ, sự phối hợp giữa các chủ thể, nguồn lực tài chính và sự đồng thuận của người dân.

4. Thành phố Hòa Bình đã đạt được những kết quả gì trong xây dựng NTM?
   Đến năm 2018, 100% xã đạt chuẩn NTM, tỷ lệ đường giao thông nông thôn bê tông hóa đạt gần 76%, 100% hộ dân sử dụng điện an toàn, thu nhập bình quân đầu người tăng gấp đôi so với đầu thập niên.

5. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả xây dựng NTM tại thành phố Hòa Bình?
   Tăng cường tuyên truyền, nâng cao năng lực cán bộ, đổi mới cơ chế huy động nguồn lực, phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu nông nghiệp và cải thiện hạ tầng giao thông, thủy lợi.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về chính sách xây dựng nông thôn mới, tập trung nghiên cứu tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình giai đoạn 2010-2019.
• Kết quả thực hiện chính sách đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn.
• Những hạn chế về nguồn lực, năng lực cán bộ và điều kiện tự nhiên được phân tích kỹ lưỡng, làm cơ sở đề xuất các giải pháp phù hợp.
• Giải pháp đề xuất tập trung vào tăng cường tuyên truyền, nâng cao năng lực cán bộ, đổi mới cơ chế huy động nguồn lực, phát triển sản xuất và cải thiện hạ tầng.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý địa phương trong việc nâng cao hiệu quả xây dựng NTM giai đoạn 2020-2025.

Hành động tiếp theo: Các cấp chính quyền và tổ chức liên quan cần triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá để điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn phát triển của thành phố Hòa Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết thúc, phụ lục, danh mục các chữ viết tắt, danh mục các hình và bảng, danh mục tài liệu tham khảo; luận văn đƣợc bố trí theo 3 chƣơng sau: Chƣơng 1: Cơ sở khoa học về thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới. Chƣơng 2: Thực trạng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình. Chƣơng 3: Định hƣớng và giải pháp tăng cƣờng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại các xã thuộc thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình. 11 Chƣơng 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.

Chính sách xây dựng nông thôn mới 1. Khái niệm nông thôn và xây dựng nông thôn mới 1. Khái niệm nông thôn Hiện nay, trên thế giới có nhiều quan điểm khác nhau về nông thôn. Có quan điểm cho rằng cần dựa vào chỉ tiêu trình độ phát triển của cơ sở hạ tầng, vùng nông thôn có cơ sở hạ tầng không phát triển bằng vùng đô thị.

Quan điểm khác cho rằng nên dựa vào chỉ tiêu trình độ tiếp cận thị trƣờng, phát triển hàng hóa để xác định vùng nông thôn vì cho rằng nông thôn có trình độ sản xuất hàng hóa và khả năng tiếp cận thị trƣờng so với đô thị là thấp hơn. Cũng có ý kiến cho rằng nên dùng chỉ tiêu mật độ dân cƣ và số lƣợng dân trong vùng để xác định vì vùng nông thôn thƣờng có số dân và mật độ dân thấp hơn vùng thành thị. Một quan điểm khác nêu ra, nông thôn là vùng có dân cƣ làm nông nghiệp là chủ yếu, tức là nguồn sinh kế chính của cƣ dân trong vùng là từ sản xuất nông nghiệp [7]. Theo cuốn sách Từ điển bách khoa Việt Nam: “Nông thôn là vùng lãnh thổ của một nƣớc hay một số đơn vị hành chính nằm ngoài lãnh thổ đô thị, có môi trƣờng tự nhiên, hoàn cảnh KT-XH, điều kiện sống khác biệt với thành thị và dân cƣ chủ yếu làm nông nghiệp” [35].

Nông thôn là địa bàn mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỉ trọng lớn, đƣợc xem xét trên nhiều góc độ: kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội… Kinh tế nông thôn là một khu vực của nền kinh tế gắn liền với địa bàn nông thôn. Kinh tế nông thôn vừa mang những đặc trƣng chung của nền kinh tế về lực lƣợng sản xuất và quan hệ sản xuất, về cơ chế kinh tế… vừa có những đặc điểm riêng gắn liền với nông nghiệp, nông thôn [4]. 12 Theo Thông tƣ số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT): "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn đƣợc quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã" [2]; Và theo Thông tƣ số 41/2013/TT- BNNPTNT ngày 04/10/2013 của Bộ NN&PTNT thì khái niệm về nông thôn đƣợc trình bày ngắn gọn hơn: “Nông thôn là phần lãnh thổ đƣợc quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã” [3]. Ở Việt Nam nông thôn gắn liền với địa danh làng, xã, nơi cƣ trú chủ yếu của nông dân, lấy nông nghiệp làm nghề chính.

Cƣ dân nông thôn có mối quan hệ họ tộc và gia đình với những quy định cụ thể. Những ngƣời cùng sinh sống kể cả ngoài họ tộc luôn có tinh thần giúp đỡ lẫn nhau tạo nên tình làng nghĩa xóm. Trong một khu dân cƣ, gia đình, dòng họ, làng xóm, các hành vi ứng xử đƣợc quy định bởi tộc ƣớc, hƣơng ƣớc, quy ƣớc tạo nên sức mạnh của cộng đồng làng, xã. Nông thôn, trong đó có đầy đủ các yếu tố, các vấn đề về kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trƣờng.

Nhƣ vậy, nông thôn là một vùng sinh sống của tập hợp dân cƣ, trong đó có nhiều nông dân với sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn và đƣợc quản lý với cấp hành chính cơ sở là UBND xã. Khái niệm xây dựng nông thôn mới Nghị quyết 26-NQ/T.Ƣ của Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân và nông thôn đã xác định: Nông thôn mới là khu vực nông thôn có kết cấu hạ tầng KT-XH từng bƣớc hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trƣờng sinh thái đƣợc bảo vệ; An ninh trật tự (ANTT) đƣợc giữ vững; đời 13 sống vật chất và tinh thần của ngƣời dân đƣợc nâng cao; theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa [1]. Nhƣ vậy, mô hình NTM là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng tính tiên tiến ở 5 nội dung: Thứ nhất, làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; Thứ hai, sản xuất phát triển bền vững theo hƣớng kinh tế hàng hóa, thu nhập đảm bảo, nhân dân có việc làm ổn định; Thứ ba, đời sống vật chất, tinh thần của ngƣời dân nông thôn ngày càng đƣợc nâng cao; Thứ tư, bản sắc văn hóa dân tộc đƣợc giữ gìn và phát triển; Thứ năm, tình hình ANTT xã hội của nông thôn tốt, dân chủ ngày càng đƣợc nâng cao. Xây dựng NTM là quá trình xây dựng kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, môi trƣờng nông thôn nhằm nâng cao chất lƣợng cuộc sống ngƣời dân nông thôn, phát triển hài hòa, rút ngắn khoảng cách giữa thành thị với nông thôn.

Quá trình xây dựng với vai trò chủ thể là ngƣời dân nông thôn và có sự hỗ trợ tích cực của Nhà nƣớc và các tổ chức khác [17]. Xây dựng NTM là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cƣ ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trƣờng và ANTT nông thôn đƣợc đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của ngƣời dân đƣợc nâng cao. Xây dựng NTM giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh. Khái niệm chính sách xây dựng nông thôn mới Chính sách xây dựng NTM đƣợc Đảng, Nhà nƣớc ta coi trọng, quan tâm, thể hiện bằng việc ban hành các chủ trƣơng, nghị quyết, quyết định về nông nghiệp, nông dân và nông thôn.

14 Tại các kỳ Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng, từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III, năm 1960 đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, năm 2016, chủ trƣơng của Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã thể hiện rõ trong các Nghị quyết của Đại hội. Tiêu biểu tại Nghị quyết của các kỳ Đại hội Đảng: - Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII năn 1991, chủ trƣơng của Đảng là: “Phát triển nông, lâm, ngƣ nghiệp gắn với công nghiệp chế biến, phát triển toàn diện kinh tế nông thôn và xây dựng NTM là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để ổn định tình hình kinh tế - xã hội” [10, tr. - Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X năm 2006 đã nêu rõ: “Phải luôn luôn coi trọng đẩy mạnh CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn. Gắn phát triển kinh tế với xây dựng NTM, giải quyết tốt hơn mối quan hệ giữa nông thôn và thành thị, giữa các vùng miền, góp phần giữ vững ổn định chính trị xã hội” [11, tr.

- Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII năm 2016, Đảng ta xác định “Chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn gắn với xây dựng NTM và quá trình đô thị hóa một cách hợp lý, nâng cao chất lƣợng dịch vụ và kết cấu hạ tầng KT- XH, thu hẹp khoảng cách về phát triển giữa đô thị và nông thôn, tăng cƣờng kết cấu nông thôn - đô thị, phối hợp các chƣơng trình phát triển nông nghiệp, nông thôn với phát triển công nghiệp, dịch vụ” [12, tr. Đặc biệt Hội nghị lần thứ 7, Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa X đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Để cụ thể nghị quyết của Đảng, Nhà nƣớc về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, thực hiện Chƣơng trình MTQG về xây dựng NTM, Thủ tƣớng Chính phủ đã ký Quyết định 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về NTM giai đoạn 2010 - 2020. Trong quá trình tổ chức thực hiện Chƣơng trình MTQG về xây dựng NTM, đã xuất hiện những 15 nội dung, những tiêu chí cần điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phƣơng trên cả nƣớc, vì vậy Thủ tƣớng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1980/QĐ-TTg ngày 17/10/2016 về việc ban hành Bộ TCQG về xây dựng NTM giai đoạn 2016 - 2020.

Bộ TCQG về xây dựng NTM đƣợc ban hành, bao gồm 19 tiêu chí, đƣợc khái quát thành 05 nhóm nội dung: Quy hoạch; Hạ tầng KT-XH; Kinh tế và tổ chức sản xuất; Văn hóa, xã hội, môi trƣờng và Hệ thống chính trị. Các xã trên phạm vi cả nƣớc đều đƣợc hƣớng dẫn và tổ chức thực hiện. Chính sách xây dựng NTM là tập hợp các chủ trƣơng và hành động của chính phủ nhằm tạo cho nông thôn phát triển bằng cách tác động vào việc cung cấp các yếu tố đầu vào (đất đai, lao động, vốn, cơ sở hạ tầng), tác động tới giá đầu vào hay giá đầu ra trong nông thôn, tác động về việc thay đổi tổ chức, trong đó thị trƣờng đầu vào và cả đầu ra đƣợc thực hiện, tác động vào chuyển giao công nghệ [14]. Chính sách xây dựng NTM là cuộc cách mạng, cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cƣ ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hóa, môi trƣờng và an ninh nông thôn đƣợc đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của ngƣời dân đƣợc nâng cao.

Nội dung chính sách xây dựng nông thôn mới Với mục tiêu xây dựng NTM để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho ngƣời dân; có kết cấu hạ tầng KT-XH phù hợp; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị; xã hội nông thôn dân chủ, bình đẳng, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trƣờng sinh thái đƣợc bảo vệ; quốc phòng, an ninh đƣợc giữ vững [23].