Chính sách tiền tệ và phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam

Nghiên cứu chính sách tiền tệ và tác động đến phân phối thu nhập hộ gia đình tại Việt Nam qua mô hình DSGE, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn A
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Chính sách tiền tệ với phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam: Bằng chứng từ mô hình DSGE
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
• 1.7. Thiết kế nghiên cứu
• 1.8. Kết cấu của luận án
• 1.9. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ, PHÂN PHỐI THU NHẬP VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về chính sách tiền tệ truyền thống
• 2.1.1. Khái niệm chính sách tiền tệ truyền thống
• 2.1.2. Các công cụ của chính sách tiền tệ truyền thống
• 2.1.3. Truyền dẫn của chính sách tiền tệ truyền thống
• 2.2. Cơ sở lý thuyết về chính sách tiền tệ phi truyền thống
• 2.2.1. Khái niệm chính sách tiền tệ phi truyền thống
• 2.2.2. Các công cụ của chính sách tiền tệ phi truyền thống
• 2.2.3. Truyền dẫn của chính sách tiền tệ phi truyền thống
• 2.3. Cơ sở lý thuyết về phân phối thu nhập
• 2.3.1. Các thước đo bất bình đẳng trong phân phối thu nhập
• 2.3.2. Lý thuyết về phân phối thu nhập
• 2.3.3. Tác động của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình
• 2.4. Các cơ sở lý thuyết về mô hình nghiên cứu
• 2.4.1. Mô hình cân bằng tổng quát theo Lý thuyết chu kỳ kinh doanh
• 2.4.2. Mô hình cân bằng tổng quát theo Lý thuyết Tân cổ điển
• 2.4.3. Mô hình tự hồi quy theo véc tơ
• 2.5. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan về chính sách tiền tệ với phân phối thu nhập hộ gia đình và mô hình DSGE áp dụng tại Việt Nam
• 2.5.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.5.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.5.3. Tổng hợp các kết quả nghiên cứu trước và khoảng trống nghiên cứu
• 2.6. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình DSGE đề xuất
• 3.2. Mô hình thực nghiệm VAR
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5. Quy trình nghiên cứu
• 3.6. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tổng quan về điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam giai đoạn 1996 – 2021
• 4.1.1. Điều hành chính sách tiền tệ truyền thống
• 4.1.2. Điều hành chính sách tiền tệ phi truyền thống
• 4.2. Tổng quan về phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam giai đoạn 1996 – 2021
• 4.3. Phân tích và thảo luận kết quả từ các mô hình thực nghiệm
• 4.3.1. Thống kê mô tả
• 4.3.2. Kiểm định tính dừng của dữ liệu
• 4.3.3. Phản ứng khu vực hộ gia đình Việt Nam đối với cú sốc chính sách tiền tệ: Tiếp cận từ mô hình DSGE
• 4.3.4. Tác động của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam: Mô hình thực nghiệm VAR
• 4.3.5. Dự báo các biến số vĩ mô giai đoạn 2022 – 2025
• 4.4. Tóm tắt chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Tóm tắt các kết quả chính của luận án
• 5.2. Hàm ý chính sách và khuyến nghị
• 5.3. Hạn chế nghiên cứu
• 5.4. Tóm tắt chương 5
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• DANH MỤC BẢNG, HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Chính Sách Tiền Tệ Đến Hộ Gia Đình

Nghiên cứu về tác động phân phối của chính sách tiền tệ đối với bất bình đẳng thu nhập và của cải ngày càng được quan tâm sau khủng hoảng tài chính. Trong bối cảnh thị trường tài chính chưa hoàn thiện, việc tiếp cận các tổ chức tài chính chính thức còn hạn chế, làm gia tăng tác động của các biến động kinh tế vĩ mô lên phân phối thu nhập của hộ gia đình. Luận án này tập trung đánh giá tác động của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập của hộ gia đình tại Việt Nam, thông qua thu nhập, chi tiêu và bất bình đẳng thu nhập, từ đó đưa ra những bằng chứng khoa học về lý thuyết và thực nghiệm.

1.1. Bối Cảnh Nghiên Cứu Chính Sách Tiền Tệ và Hộ Gia Đình

Sau khủng hoảng tài chính, các nghiên cứu về tác động của chính sách tiền tệ đến bất bình đẳng thu nhập và của cải ngày càng được chú trọng. Tại các nền kinh tế mới nổi, vấn đề này càng trở nên quan trọng do thị trường tài chính chưa hoàn thiện và khả năng tiếp cận các tổ chức tài chính chính thức còn hạn chế. Điều này làm tăng tính nhạy cảm của hộ gia đình trước các biến động kinh tế vĩ mô. Theo tài liệu gốc, CSTT mở rộng có thể có những tác động không rõ ràng đối với phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Tác Động Phân Phối Thu Nhập

Luận án tập trung đánh giá tác động của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập của hộ gia đình tại Việt Nam thông qua các yếu tố như thu nhập, chi tiêu và bất bình đẳng thu nhập. Mục tiêu là cung cấp bằng chứng khoa học về lý thuyết và thực nghiệm, từ đó đưa ra các hàm ý điều hành chính sách tiền tệ hướng tới giảm bất bình đẳng thu nhập khu vực hộ gia đình. Nghiên cứu này khác biệt so với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam bằng cách ứng dụng mô hình DSGE và thực nghiệm VAR.

II. Thách Thức Bất Bình Đẳng Thu Nhập và Chính Sách Tiền Tệ

Mặc dù chính sách tiền tệ có thể góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, nhưng nó cũng có thể ảnh hưởng đến phân phối thu nhập. Lãi suất, tỷ giá hối đoái và lạm phát đều có thể tác động đến các nhóm thu nhập khác nhau trong xã hội. Việc điều hành chính sách tiền tệ cần cân nhắc đến các tác động này để đảm bảo sự công bằng và bền vững. Theo tài liệu gốc, giai đoạn 1996 – 2021 có sự bất bình đẳng thu nhập tương đối, khoảng cách giàu nghèo theo thời gian có cải thiện hơn đặc biệt trong giai đoạn Nhà nước có các chính sách an sinh xã hội, chương trình xoá đói giảm nghèo.

2.1. Tác Động Không Rõ Ràng của Chính Sách Tiền Tệ

Về mặt lý thuyết, chính sách tiền tệ mở rộng có thể có những tác động không rõ ràng đối với phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình. Một mặt, nó có thể làm gia tăng bất bình đẳng do làm tăng giá tài sản, có lợi cho hộ gia đình thu nhập cao. Mặt khác, nó có thể làm giảm bất bình đẳng do có lợi cho người đi vay và tác động tích cực đến thu nhập của người lao động ở nhóm thu nhập thấp. Cần có các nghiên cứu thực nghiệm để xác định tác động thực tế của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập.

2.2. Vai Trò của Chính Sách An Sinh Xã Hội

Giai đoạn 1996 – 2021 cho thấy sự bất bình đẳng thu nhập tương đối tại Việt Nam, nhưng khoảng cách giàu nghèo đã được cải thiện nhờ các chính sách an sinh xã hội và chương trình xóa đói giảm nghèo. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của các chính sách hỗ trợ trong việc giảm thiểu tác động tiêu cực của bất bình đẳng thu nhập. Chính sách tiền tệ cần được phối hợp với các chính sách kinh tế vĩ mô khác để đạt được mục tiêu phát triển bền vững và công bằng.

III. Mô Hình DSGE Đánh Giá Tác Động Chính Sách Tiền Tệ

Luận án sử dụng mô hình DSGE (Dynamic Stochastic General Equilibrium) để đánh giá tác động của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập của hộ gia đình tại Việt Nam. Mô hình này được xây dựng dựa trên 04 phương trình đã được Vụ Dự báo Thống kê (NHNN) xây dựng, bổ sung phương trình hàm cung tiền và phương trình hàm tiêu dùng. Mô hình DSGE cho phép đo lường phản ứng của khu vực hộ gia đình đối với các cú sốc chính sách tiền tệ một cách phù hợp với thực tiễn điều hành của NHNN Việt Nam.

3.1. Ưu Điểm của Mô Hình DSGE trong Nghiên Cứu

Mô hình DSGE có nhiều ưu điểm trong việc phân tích tác động của chính sách tiền tệ. Nó cho phép mô phỏng các cú sốc kinh tế và đánh giá tác động của chúng đến các biến số vĩ mô, bao gồm cả phân phối thu nhập. Mô hình DSGE cũng cho phép xem xét các tương tác giữa các khu vực khác nhau trong nền kinh tế, từ đó đưa ra cái nhìn toàn diện về tác động của chính sách tiền tệ. Theo tài liệu gốc, với phương pháp ước lượng MLE, kết quả từ mô hình DSGE cho thấy phản ứng của khu vực hộ gia đình đúng như lý thuyết kỳ vọng.

3.2. Ứng Dụng Mô Hình DSGE tại Việt Nam

Luận án ứng dụng mô hình DSGE với 04 phương trình đã được Vụ Dự báo Thống kê (NHNN) xây dựng, bổ sung phương trình hàm cung tiền và phương trình hàm tiêu dùng. Điều này cho phép đo lường phản ứng của khu vực hộ gia đình đối với các cú sốc chính sách tiền tệ một cách phù hợp với thực tiễn điều hành của NHNN Việt Nam. Việc sử dụng mô hình DSGE giúp đưa ra các ước lượng cụ thể và khoa học về tác động của chính sách tiền tệ đến khu vực hộ gia đình và phân phối thu nhập tại Việt Nam.

IV. Mô Hình VAR Phân Tích Tác Động Bất Ổn Vĩ Mô Toàn Cầu

Bên cạnh mô hình DSGE, luận án còn sử dụng mô hình VAR (Vector Autoregression) để thực nghiệm và đánh giá tác động của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập trong bối cảnh bất ổn vĩ mô toàn cầu. Mô hình VAR được bổ sung thêm hệ số Gini, chỉ số bất ổn thương mại thế giới và chỉ số bất ổn thế giới. Điều này cho phép đo lường phản ứng của hộ gia đình thông qua phân phối thu nhập, có tính đến yếu tố bất ổn vĩ mô thế giới.

4.1. Ưu Điểm của Mô Hình VAR trong Nghiên Cứu

Mô hình VAR có ưu điểm là không yêu cầu các giả định chặt chẽ về cấu trúc kinh tế. Nó cho phép phân tích mối quan hệ giữa các biến số một cách linh hoạt và đánh giá tác động của các cú sốc kinh tế đến các biến số này. Việc bổ sung thêm các chỉ số bất ổn vĩ mô thế giới vào mô hình VAR giúp đánh giá tác động của chính sách tiền tệ trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế.

4.2. Kết Quả Ước Lượng từ Mô Hình VAR

Ước lượng từ mô hình VAR cho kết quả tương tự như mô hình DSGE, đó là cú sốc chính sách tiền tệ làm thu hẹp bất bình đẳng sau khoảng 2-3 quý và quá trình này có xu hướng tắt dần trong dài hạn. Lãi suất chính sách từ phân rã phương sai giải thích cho tiêu dùng hộ gia đình 2,5% (sau 8 quý) và bất bình đẳng thu nhập 4% (sau 9 quý). Các kết quả này cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tác động của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập tại Việt Nam.

V. Ứng Dụng Dự Báo Lạm Phát và Hàm Ý Chính Sách Tiền Tệ

Luận án đưa ra một số dự báo về tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn 2022 – 2025, dựa trên kết quả ước lượng mô hình DSGE. Kết quả phân tích thực trạng thu nhập, chi tiêu và bất bình đẳng thu nhập hộ gia đình, cùng với kết quả định lượng từ 02 mô hình DSGE và VAR, là cơ sở cho hàm ý chính sách của luận án. Luận án đề xuất điều hành chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam bên cạnh mục tiêu cuối cùng là ổn định giá cả còn có thể xem xét hướng tới mục tiêu giảm bất bình đẳng thu nhập.

5.1. Dự Báo Lạm Phát Giai Đoạn 2022 2025

Luận án sử dụng mô hình DSGE để dự báo tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn 2022-2025. Các dự báo này cung cấp thông tin hữu ích cho NHNN trong việc điều hành chính sách tiền tệ để đạt được mục tiêu ổn định giá cả. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các dự báo này có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bất ổn khác trong nền kinh tế.

5.2. Hàm Ý Chính Sách Giảm Bất Bình Đẳng Thu Nhập

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách tiền tệ có thể được sử dụng để giảm bất bình đẳng thu nhập tại Việt Nam. Luận án đề xuất NHNN nên xem xét mục tiêu giảm bất bình đẳng thu nhập bên cạnh mục tiêu ổn định giá cả khi điều hành chính sách tiền tệ. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và các chính sách kinh tế vĩ mô khác, đặc biệt là các chính sách an sinh xã hội và chương trình xóa đói giảm nghèo.

VI. Kết Luận Chính Sách Tiền Tệ và Phân Phối Thu Nhập Bền Vững

Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng khoa học về tác động của chính sách tiền tệ đến phân phối thu nhập của hộ gia đình tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách tiền tệ có thể được sử dụng để giảm bất bình đẳng thu nhập, nhưng cần có sự phối hợp chặt chẽ với các chính sách kinh tế vĩ mô khác. Việc điều hành chính sách tiền tệ cần cân nhắc đến các tác động đến các nhóm thu nhập khác nhau trong xã hội để đảm bảo sự công bằng và phát triển bền vững.

6.1. Đóng Góp của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này có đóng góp về mặt lý thuyết và bằng chứng khoa học thực nghiệm cho thấy được hiệu quả thực tế từ điều hành chính sách tiền tệ của NHNN Việt Nam, đặc biệt trong một số giai đoạn có bất ổn vĩ mô. Đó là: linh hoạt, thận trọng và có sự phối hợp các biện pháp khác nhau một cách kịp thời nhằm đạt được mục tiêu ổn định giá cả, góp phần ổn định môi trường kinh tế vĩ mô tại Việt Nam.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Nghiên cứu này có một số hạn chế, chẳng hạn như việc sử dụng dữ liệu có sẵn và các giả định đơn giản hóa trong mô hình. Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc thu thập dữ liệu chi tiết hơn về phân phối thu nhập và sử dụng các mô hình phức tạp hơn để đánh giá tác động của chính sách tiền tệ. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu về tác động của các yếu tố khác, chẳng hạn như giáo dục, y tế và tiếp cận tài chính, đến phân phối thu nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VỚI PHÂN PHỐI THU NHẬP KHU VỰC HỘ GIA ĐÌNH VIỆT NAM: BẰNG CHỨNG TỪ MÔ HÌNH DSGE LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH, THÁNG 5 NĂM 2023 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ VỚI PHÂN PHỐI THU NHẬP KHU VỰC HỘ GIA ĐÌNH VIỆT NAM: BẰNG CHỨNG TỪ MÔ HÌNH DSGE LUẬN ÁN TIẾN SĨ (BẢO VỆ CẤP TRƯỜNG) TP.HỒ CHÍ MINH, THÁNG 5 NĂM 2023 i LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là , nghiên cứu sinh khóa của trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, hiện đang công tác tại . Tôi xin cam đoan, luận án“Chính sách tiền tệ với phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam: Bằng chứng từ mô hình DSGE” chưa từng được trình nộp để lấy học vị Tiến sĩ tại bất cứ một cơ sở đào tạo nào. Luận án này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. , kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được dẫn nguồn đầy đủ trong luận án. năm 2023 ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin được phép gửi lời cảm ơn chân thành đến người hướng dẫn khoa học PGS. , đã tận tình chỉ dẫn, động viên, hỗ trợ tôi từ lúc tôi có ý tưởng nghiên cứu cho đến lúc thực hiện và hoàn thành luận án. Ngoài ra, xin gửi lời cảm ơn chân thành đến PGS. TS là những người đã truyền thụ kiến thức, tiếp thêm động lực và quyết tâm cho tôi để có thể hoàn thành luận án này thông qua những buổi học các chuyên đề của lớp Nghiên cứu sinh. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn Khoa Sau Đại học, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong các quy trình thủ tục để có thể hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh của mình. Xin cảm ơn quý thầy cô của các Hội đồng khoa học của các buổi bảo vệ từ lúc tôi bắt đầu dự tuyển đầu vào chương trình nghiên cứu sinh năm 2020 cho đến lúc bảo vệ luận án tiến sĩ cấp cơ sở đào tạo, Hội đồng khoa học phản biện của các Tạp chí trong và ngoài nước, đã có những phản hồi, phản biện, lời khuyên hết sức chân tình và thiết thực, giúp ích cho tôi rất nhiều trong quá trình hoàn thiện luận án. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Ban Lãnh đạo Khoa cùng quý thầy cô Khoa Tài chính - Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, là đơn vị tôi đang công tác hiện nay, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi trong công tác, động viên và hỗ trợ nhiệt tình để tôi có thể yên tâm vừa công tác vừa hoàn thành chương trình học của mình. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến gia đình tôi, đặc biệt là chồng tôi, ông Hồ Ngọc Kỳ đã luôn động viên tôi trong quá trình tôi học tập và hoàn thành chương trình. Một lần nữa, xin chân thành cảm ơn tất cả! iii TÓM TẮT Nghiên cứu về tác động phân phối của chính sách tiền tệ (CSTT) đối với bất bình đẳng thu nhập và của cải được quan tâm nhiều hơn từ sau khủng hoảng tài chính. Trong khi đang còn nhiều tranh cãi ở các nền kinh tế phát triển liên quan đến mức độ tác động của nó thì tại các nền kinh tế mới nổi, vấn đề này cũng ngày càng được quan tâm nhiều hơn. Ở những thị trường tài chính chưa hoàn thiện cùng với việc không được tiếp cận đầy đủ với các tổ chức tài chính chính thức làm hạn chế khả năng của các hộ gia đình để bảo đảm chống lại trước các cú sốc và làm phóng đại hơn tác động phân bổ của các biến động kinh tế vĩ mô tổng thể. Về mặt lý thuyết, CSTT mở rộng có thể có những tác động không rõ ràng đối với phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình: (i) làm gia tăng bất bình đẳng (làm tăng giá tài sản, điều này có lợi cho hộ gia đình thu nhập cao nắm giữ tài sản tài chính lớn hơn; làm gia tăng lạm phát, điều này ảnh hưởng đến hộ gia đình thu nhập thấp nắm giữ tài sản tính lỏng nhiều hơn), (ii) làm giảm bất bình đẳng (có lợi cho những người đi vay và bất lợi đối những người gửi tiết kiệm; hoạt động kinh tế tác động nhiều hơn đến thu nhập của những người lao động ở nhóm thu nhập thấp nhất của phân phối). Luận án tập trung đánh giá tác động của CSTT với phân phối thu nhập khu vực hộ gia đình Việt Nam thông qua thu nhập, chi tiêu và bất bình đẳng thu nhập từ đó đưa ra những bằng chứng khoa học về lý thuyết và thực nghiệm nhằm hàm ý điều hành CSTT hướng tới giảm bất bình đẳng thu nhập khu vực hộ gia đình. Khác với các nghiên cứu trước đây về chủ đề này đã thực hiện tại Việt Nam, luận án ứng dụng mô hình DSGE với 04 phương trình đã được Vụ Dự báo Thống kê (NHNN) xây dựng trong dự án nghiên cứu được hỗ trợ bởi các chuyên gia IMF và JICA (Nhật Bản), bổ sung phương trình hàm cung tiền và phương trình hàm tiêu dùng nhằm đo lường phản ứng khu vực hộ gia đình đối với các cú sốc CSTT phù hợp với thực tiễn điều hành CSTT của NHNN Việt Nam. Bên cạnh đó, luận án sẽ thực nghiệm cùng bộ dữ liệu với mô hình VAR bổ sung thêm hệ số Gini, chỉ số bất ổn thương mại thế giới và chỉ số bất ổn thế giới, đo lường phản ứng hộ gia đình thông qua phân phối thu nhập có tính đến yếu tố bất ổn vĩ mô thế giới. Luận án kỳ vọng có thể đưa ra các ước lượng cụ thể và khoa học về đánh giá tác động của CSTT đến khu vực hộ gia đình và phân phối thu nhập tại Việt Nam. Sau cùng, luận án cũng có một đóng góp nhỏ khác là đưa ra một số dự báo về tác động của CSTT đến lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn 2022 – 2025 trên cơ sở kết quả ước lượng mô hình DSGE mà luận án đã đề xuất. iv Từ phân tích, đánh giá tổng quan về điều hành CSTT của NHNN và tổng quan về phân phối thu nhập hộ gia đình Việt Nam cho thấy giai đoạn 1996 – 2021 có sự bất bình đẳng thu nhập tương đối, khoảng cách giàu nghèo theo thời gian có cải thiện hơn đặc biệt trong giai đoạn Nhà nước có các chính sách an sinh xã hội, chương trình xoá đói giảm nghèo. Cùng với đó, CSTT phối hợp với các chính sách kinh tế vĩ mô của Nhà nước, có tác động tới phân phối thu nhập hộ gia đình thông qua hệ số Gini và chi tiêu tiêu dùng. Các giai đoạn NHNN thực thi CSTT (thông qua tăng/giảm công cụ lãi suất và các biện pháp khác phối hợp) làm cho tiêu dùng hộ gia đình bị giảm/tăng trong ngắn hạn, bất bình đẳng thu nhập hộ gia đình được thu hẹp lại. Mô hình thực nghiệm ước lượng cho mẫu từ 1996Q1 đến hết 2021Q4 (104 quan sát) với số liệu được thu thập từ nguồn NHNN (SBV), Tổng cục Thống kê (GSO), Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB), Trung tâm hội nhập khu vực Châu Á - Ngân hàng Phát triển Châu Á (Asia Regional Integration Center – ARIC, ADB), ST. Louis FED, Cơ sở dữ liệu về bất bình đẳng thu nhập thế giới được chuẩn hóa (SWIID) và Cơ sở dữ liệu về bất ổn vĩ mô thế giới (WUI). Với phương pháp ước lượng MLE, kết quả từ mô hình DSGE cho thấy phản ứng của khu vực hộ gia đình đúng như lý thuyết kỳ vọng, một cú sốc CSTT xảy ra làm tăng lãi suất chính sách 0,29% dẫn đến sụt giảm trong tiêu dùng 0,041%, cú sốc tắt dần sau 1 năm. Ước lượng từ mô hình VAR cho kết quả tương tự, cú sốc CSTT làm thu hẹp bất bình đẳng sau khoảng 2-3 quý và quá trình này có xu hướng tắt dần trong dài hạn. Lãi suất chính sách từ phân rã phương sai giải thích cho tiêu dùng hộ gia đình 2,5% (sau 8 quý) và bất bình đẳng thu nhập 4% (sau 9 quý). Các phát hiện của nghiên cứu có đóng góp về mặt lý thuyết và bằng chứng khoa học thực nghiệm cho thấy được hiệu quả thực tế từ điều hành CSTT của NHNN Việt Nam, đặc biệt trong một số giai đoạn có bất ổn vĩ mô, đó là: linh hoạt, thận trọng và có sự phối hợp các biện pháp khác nhau một cách kịp thời nhằm đạt được mục tiêu ổn định giá cả, góp phần ổn định môi trường kinh tế vĩ mô tại Việt Nam. Sau cùng, kết quả phân tích thực trạng thu nhập, chi tiêu và bất bình đẳng thu nhập hộ gia đình trong cùng diễn biến với hoạt động điều hành CSTT và kết quả định lượng từ 02 mô hình DSGE và mô hình VAR là cơ sở cho hàm ý chính sách của luận án trong việc đề xuất điều hành CSTT của NHNN Việt Nam bên cạnh mục tiêu cuối cùng là ổn định giá cả còn có thể xem xét hướng tới mục tiêu giảm bất bình đẳng thu nhập. v ABSTRACT Research on the distributional effects of monetary policy on income and wealth inequality has received more attention since the financial crisis. While there is much debate in developed economies regarding its impact, in emerging economies, this issue is also receiving more and more attention. In mature financial markets, coupled with inadequate access to formal financial institutions, it limits the ability of households to insure against shocks and exaggerates the distributive effects of overall macroeconomic fluctuations. In theory, expansionary monetary policy could have ambiguous effects on household income distribution: (i) increasing inequality (increasing asset prices, which is in favour of high- income households holding larger financial assets; increasing inflation, which affects low- income households holding more liquid assets), (ii) reducing inequality (to the advantage of borrowers and disadvantage of savers; economic activity impacts more on the incomes of workers in the lowest income quintile of the distribution). The thesis focuses on assessing the impact of monetary policy on income distribution in the Vietnamese household sector through income, expenditure and income inequality, thereby providing scientific evidence for the theory and experiments to imply monetary policy implementation towards reducing income inequality.