Luận văn thạc sĩ ueh chính sách tiền tệ ở một nền kinh tế mở nhỏ với tỷ giá cố định bằng chứng thực nghiệm ở việt nam giai đoạn 2000 2015

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueh chính sách tiền tệ ở một nền kinh tế mở nhỏ với tỷ giá cố định bằng chứng thực nghiệm ở việt, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Quang Bình
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Chính sách tiền tệ ở một nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định. Bằng chứng thực nghiệm ở Việt Nam giai đoạn 2000 – 2015
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi và Phương Pháp Nghiên Cứu
• 1.4. Những đóng góp mới của bài nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC BÀI NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Mô hình New Keynesian trong phân tích chính sách tiền tệ
• 2.2. Chính sách tiền tệ của một nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định
• 2.3. Ứng dụng mô hình New Keynesian trong phân tích chính sách tiền tệ
• 2.4. Mô phỏng mô hình New Keynesian cho nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định
• 2.5. Đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam những năm 2000 – 2015
• 2.6. Phân tích việc thực thi chính sách tiền tệ của Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình GMM
• 3.2. Ứng dụng GMM và hệ phương trình New Keynesian
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị
• 4.3. Kết quả hồi quy GMM
• 4.4. Kiểm định tính vững của kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
• 5.1. Hạn chế của nghiên cứu và hàm ý chính sách
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC BIẾN SỐ VÀ NGUỒN DỮ LIỆU
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH NGHIỆM ĐƠN VỊ
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ HỒI QUY BẰNG PHƯƠNG PHÁP GMM TRÊN EVIEW

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách tiền tệ ở Việt Nam giai đoạn 2000 2015

Chính sách tiền tệ ở Việt Nam trong giai đoạn 2000-2015 đã trải qua nhiều biến động lớn. Nền kinh tế Việt Nam, với đặc điểm là một nền kinh tế mở và nhỏ, đã phải đối mặt với nhiều thách thức từ bên ngoài và bên trong. Chính sách tiền tệ được thực hiện bởi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhằm kiểm soát lạm phát và duy trì sự ổn định của tỷ giá hối đoái. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc điều hành chính sách tiền tệ trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. Các yếu tố như lạm phát, lãi suất và tỷ giá hối đoái đã có tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế.

1.1. Đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn này

Nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2000-2015 có nhiều đặc điểm nổi bật. Đầu tiên, Việt Nam là một nền kinh tế mở với tỷ lệ xuất nhập khẩu cao. Thứ hai, lạm phát luôn là một vấn đề đáng lo ngại, ảnh hưởng đến sức mua và ổn định kinh tế. Cuối cùng, chính sách tiền tệ phải đối mặt với áp lực từ các yếu tố bên ngoài như biến động giá hàng hóa toàn cầu.

1.2. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành chính sách tiền tệ. Với mục tiêu kiểm soát lạm phát và duy trì tỷ giá hối đoái, ngân hàng đã áp dụng nhiều biện pháp như điều chỉnh lãi suất và quản lý dự trữ ngoại hối. Sự linh hoạt trong chính sách tiền tệ đã giúp Việt Nam ứng phó với các cú sốc kinh tế từ bên ngoài.

II. Những thách thức trong chính sách tiền tệ Việt Nam

Chính sách tiền tệ ở Việt Nam trong giai đoạn 2000-2015 đã phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Một trong những thách thức chính là việc duy trì tỷ giá hối đoái cố định trong bối cảnh lạm phát gia tăng. Ngoài ra, sự phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài như chính sách tiền tệ của Mỹ cũng đã tạo ra áp lực lớn lên chính sách tiền tệ trong nước.

2.1. Tác động của lạm phát đến chính sách tiền tệ

Lạm phát là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ. Khi lạm phát tăng cao, Ngân hàng Nhà nước phải điều chỉnh lãi suất để kiểm soát giá cả. Tuy nhiên, việc này có thể dẫn đến những tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế.

2.2. Ảnh hưởng của chính sách tiền tệ quốc tế

Chính sách tiền tệ của các quốc gia lớn như Mỹ có tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế Việt Nam. Sự thay đổi trong lãi suất của Mỹ có thể dẫn đến dòng vốn chảy vào hoặc ra khỏi Việt Nam, ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ trong nước.

III. Phương pháp nghiên cứu chính sách tiền tệ

Để phân tích chính sách tiền tệ ở Việt Nam, nghiên cứu đã áp dụng mô hình New Keynesian. Mô hình này cho phép đánh giá tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát và sản lượng. Dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm IMF và Tổng cục thống kê Việt Nam.

3.1. Mô hình New Keynesian trong phân tích

Mô hình New Keynesian là một công cụ mạnh mẽ để phân tích chính sách tiền tệ. Mô hình này kết hợp các yếu tố như đường cong IS, đường cong Phillips và quy tắc lãi suất, giúp đánh giá tác động của chính sách tiền tệ đến nền kinh tế.

3.2. Dữ liệu và phương pháp phân tích

Dữ liệu được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm các biến như lạm phát, lãi suất và sản lượng. Phương pháp hồi quy GMM được áp dụng để kiểm tra mối quan hệ giữa các biến này, từ đó đưa ra những kết luận về chính sách tiền tệ.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách tiền tệ của Việt Nam có tác động đáng kể đến lạm phát và sản lượng. Mặc dù duy trì tỷ giá hối đoái cố định, Ngân hàng Nhà nước vẫn có thể thực hiện chính sách tiền tệ độc lập nhờ vào các biện pháp kiểm soát vốn. Kết quả này có thể được áp dụng để cải thiện chính sách tiền tệ trong tương lai.

4.1. Tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát

Nghiên cứu cho thấy rằng chính sách tiền tệ có thể kiểm soát lạm phát hiệu quả, đặc biệt là trong bối cảnh tỷ giá hối đoái cố định. Việc điều chỉnh lãi suất đã giúp ổn định giá cả và duy trì sự phát triển kinh tế.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để điều chỉnh chính sách tiền tệ trong tương lai. Việc hiểu rõ tác động của chính sách tiền tệ đến lạm phát và sản lượng sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định đúng đắn hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ ở Việt Nam trong giai đoạn 2000-2015 đã đạt được nhiều thành tựu nhưng cũng gặp không ít thách thức. Trong tương lai, việc điều hành chính sách tiền tệ cần phải linh hoạt hơn để ứng phó với các biến động từ bên ngoài. Các nhà hoạch định chính sách cần tiếp tục nghiên cứu và điều chỉnh chính sách để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.

5.1. Những bài học rút ra từ nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc duy trì tỷ giá hối đoái cố định có thể tạo ra những thách thức cho chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, với các biện pháp kiểm soát vốn, Ngân hàng Nhà nước vẫn có thể thực hiện chính sách độc lập.

5.2. Triển vọng tương lai của chính sách tiền tệ

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chính sách tiền tệ cần phải được điều chỉnh để phù hợp với tình hình kinh tế thế giới. Việc nghiên cứu và áp dụng các mô hình mới sẽ giúp cải thiện hiệu quả của chính sách tiền tệ trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2000 – 2015, nền kinh tế toàn cầu trải qua hàng loạt biến động tài chính sâu rộng từ hậu quả cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997, khủng hoảng nợ dưới chuẩn tại Mỹ giai đoạn 2007 – 2009 cho đến khủng hoảng nợ công châu Âu. Theo báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu của Ngân hàng Thế giới, mức tăng trưởng bình quân của các nền kinh tế đang phát triển bị hạ dự báo xuống 4.2% vào năm 2015, phản ánh áp lực giảm tốc rõ rệt. Đối với Việt Nam, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra mạnh mẽ sau khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới năm 2007 và ký kết hàng loạt hiệp định thương mại tự do khiến tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt trên 150% GDP.

Đặc trưng nổi bật của Việt Nam trong giai đoạn này là một nền kinh tế mở quy mô nhỏ, duy trì cơ chế tỷ giá cố định có quản lý neo theo đồng USD, đồng thời đối mặt với tình trạng lạm phát biến động phức tạp và áp lực thâm hụt thương mại kéo dài. Vấn đề cốt lõi đặt ra là liệu Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có thể duy trì được tính độc lập của chính sách tiền tệ theo khuôn khổ "Bộ ba bất khả thi" hay hoàn toàn bị chi phối bởi các cú sốc bên ngoài.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm giải quyết mục tiêu xác định cơ chế truyền dẫn của chính sách tiền tệ đến lạm phát và sản lượng trong điều kiện tỷ giá cố định, đồng thời lượng hóa vai trò của dự trữ ngoại hối và mức độ tác động từ lãi suất của Mỹ. Phạm vi không gian đặt tại thị trường tài chính Việt Nam với chuỗi dữ liệu chu kỳ 186 tháng từ tháng 01/2000 đến tháng 06/2015. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở định lượng quan trọng cho việc tái cấu trúc khuôn khổ điều hành tiền tệ quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết Tân Keynes (New Keynesian) kết hợp các đột phá của mô hình chu kỳ kinh doanh thực với giả định giá cả danh nghĩa cứng nhắc theo mô hình định giá Calvo và chi phí thực đơn. Mô hình kinh tế vi mô hóa này gồm ba chủ thể chính: hộ gia đình tối đa hóa hữu dụng trọn đời, doanh nghiệp tối đa hóa lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh độc quyền, và ngân hàng trung ương điều tiết nền kinh tế thông qua công cụ lãi suất danh nghĩa.

Mô hình cấu trúc gồm ba phương trình cốt lõi được hiệu chỉnh cho nền kinh tế mở quy mô nhỏ:

• Đường cong IS phản ánh tổng cầu: Lỗ hổng sản lượng là hàm số phụ thuộc vào kỳ vọng sản lượng tương lai và lãi suất thực tế trong nước.
• Đường cong Phillips phản ánh tổng cung: Tỷ lệ lạm phát chịu sự tác động đồng thời từ kỳ vọng lạm phát tương lai và độ lệch của lỗ hổng sản lượng.
• Quy tắc lãi suất Taylor mở rộng: Lãi suất điều hành được điều chỉnh dựa trên chênh lệch lạm phát mục tiêu, lỗ hổng sản lượng, bổ sung thêm biến dự trữ ngoại hối chính thức và lãi suất của Mỹ nhằm nắm bắt đặc thù nền kinh tế neo tỷ giá.

Khung phân tích sử dụng 4 khái niệm kinh tế chủ chốt: lỗ hổng sản lượng (đo lường độ lệch giữa sản lượng thực tế và tiềm năng), lạm phát kỳ vọng duy lý, quán tính chính sách tiền tệ, và cơ chế can thiệp ngoại hối trung lập.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng hồi quy hệ phương trình đồng thời thông qua phương pháp Moment Tổng quát (GMM-System) do Lars Peter Hansen phát triển. Phương pháp GMM được lựa chọn vì tính ưu việt vượt trội trong việc xử lý triệt để hiện tượng nội sinh, tương quan chuỗi và sai số đo lường trong mô hình kinh tế lượng chuỗi thời gian vĩ mô.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ 186 quan sát theo tháng liên tục trong 15 năm (01/2000 – 06/2015). Dữ liệu được trích xuất từ các nguồn công bố chuẩn hóa quốc tế gồm Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF IFS), Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Tổng cục Thống kê Việt Nam. Các bước tiền xử lý dữ liệu bao gồm:

• Sử dụng phương pháp lọc Census X-12 để loại bỏ yếu tố mùa vụ khỏi chỉ số giá tiêu dùng (CPI).
• Áp dụng bộ lọc Hodrick-Prescott (HP Filter) để bóc tách thành phần xu hướng dài hạn và chu kỳ ngắn hạn cho chỉ số sản xuất công nghiệp (IP) và dự trữ ngoại tệ.
• Kiểm định tính dừng bằng kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF), kết quả cho thấy toàn bộ chuỗi dữ liệu đạt tính dừng ở sai phân bậc 1 với mức ý nghĩa 1% và 5%.
• Kiểm định tính hợp lệ của biến công cụ thông qua thống kê Sargan-Hansen (J-statistic) với giá trị p-value lớn hơn 0.05, xác nhận hệ thống phương trình không bị vi phạm ràng buộc xác định quá mức.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích hồi quy hệ phương trình GMM trên phần mềm kinh tế lượng mang lại các phát hiện thực nghiệm mang tính then chốt:

• Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam duy trì được tính độc lập đáng kể trong điều hành chính sách tiền tệ dù neo giữ tỷ giá danh nghĩa. Hệ số quán tính lãi suất kỳ trước đạt mức 0.8684 với ý nghĩa thống kê cao ở mức 1% (p < 0.01), chứng minh hành vi điều hành có tính định hướng mục tiêu dài hạn và ổn định vững chắc.
• Thứ hai, phương trình đường cong Phillips xác nhận lạm phát trong nước phản ứng rất nhạy bén trước biến động của tổng cầu. Hệ số của lỗ hổng sản lượng đạt 1.9953 với ý nghĩa thống kê ở mức 1% (p < 0.01), cho thấy mức tăng 1% của khoảng cách sản lượng thực tế so với tiềm năng tạo ra áp lực gia tăng lạm phát xấp xỉ 2%.
• Thứ ba, phương trình đường cong IS chỉ ra mối quan hệ nghịch chiều giữa lãi suất thực và tổng cầu. Hệ số tác động của lãi suất thực lên lỗ hổng sản lượng đạt -0.000562 có ý nghĩa ở mức 10% (p < 0.10), khẳng định kênh truyền dẫn chi phí vốn vẫn phát huy hiệu lực điều tiết kinh tế thực.
• Thứ tư, biến lãi suất điều hành của Mỹ không đạt ý nghĩa thống kê trong việc giải thích lãi suất tái cấp vốn của Việt Nam. Điều này chỉ ra chính sách tiền tệ quốc nội không bị phụ thuộc máy móc vào các bước đi của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Thảo luận kết quả

Các kết quả thực nghiệm chỉ ra rằng các biện pháp kiểm soát dòng vốn kết hợp với mức độ phát triển chưa hoàn thiện của thị trường tài chính đã tạo ra một khoảng đệm chính sách cần thiết. Cơ chế này giúp Việt Nam nới lỏng sự ràng buộc khắt khe của "Bộ ba bất khả thi", cho phép nhà điều hành tập trung vào các mục tiêu nội địa như lạm phát và tăng trưởng sản lượng. Phát hiện này hoàn toàn tương thích với các bằng chứng thực nghiệm quốc tế của Clarida và các đồng sự khi phân tích phản ứng chính sách tiền tệ tại các thị trường mới nổi.

Tuy nhiên, cơ chế này có sự khác biệt rõ rệt so với các nền kinh tế phát triển thả nổi tỷ giá hoàn toàn như Na Uy hay New Zealand, nơi lãi suất nước ngoài lập tức truyền dẫn mạnh vào mặt bằng lãi suất trong nước. Dữ liệu thực nghiệm của luận văn được cấu trúc trực quan qua hệ thống 8 đồ thị bóc tách chu kỳ HP và bảng ma trận tương quan. Hệ số tương quan âm giữa dự trữ ngoại hối và chỉ số sản xuất công nghiệp ở mức -0.6979 phản ánh rõ nét việc cơ quan quản lý thường sử dụng dự trữ ngoại hối như một công cụ hấp thụ các cú sốc bên ngoài nhằm bảo vệ khu vực sản xuất nội địa.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng vững chắc, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tối ưu hóa hiệu lực điều hành chính sách tiền tệ:

• Từng bước chuyển đổi cơ chế tỷ giá sang hình thức thả nổi có quản lý: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần chủ động nới rộng biên độ dao động tỷ giá từ mức cố định sang dải băng linh hoạt ±3% đến ±5% trong giai đoạn 2016 – 2020. Mục tiêu nhằm giảm áp lực can thiệp trực tiếp bằng ngoại tệ và tăng cường không gian độc lập cho chính sách lãi suất.
• Xây dựng quy mô dự trữ ngoại hối quốc gia đạt ngưỡng an toàn chuẩn quốc tế: Cơ quan quản lý ngoại hối cần duy trì quy mô quỹ dự trữ chính thức tối thiểu tương đương 12 đến 14 tuần nhập khẩu (khoảng 35 – 40 tỷ USD theo quy mô thương mại giai đoạn nghiên cứu). Lộ trình tích lũy cần gắn liền với các giai đoạn cán cân vốn thặng dư nhằm gia tăng sức chống chịu trước dòng vốn đảo chiều.
• Hoàn thiện khung truyền dẫn chính sách qua kênh lãi suất thị trường liên ngân hàng: Ngân hàng Nhà nước cần lấy lãi suất tái cấp vốn và lãi suất qua đêm liên ngân hàng làm mục tiêu hoạt động trung gian then chốt, thu hẹp chênh lệch trần lãi suất huy động dưới mức 1.5%/năm nhằm thúc đẩy các tổ chức tín dụng định giá tài sản theo cơ chế thị trường.
• Nâng cao năng lực mô hình hóa và dự báo kinh tế vĩ mô: Vụ Chính sách Tiền tệ cần vận hành định kỳ mô hình New Keynesian mở rộng trên nền tảng GMM và VAR để dự báo lỗ hổng sản lượng và kỳ vọng lạm phát theo quý, duy trì sai số mục tiêu dưới 0.5% làm cơ sở ban hành quyết định lãi suất đón đầu chu kỳ kinh tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và phương pháp luận của đề tài mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính: Ứng dụng khung mô hình New Keynesian hiệu chỉnh để lượng hóa tác động của các quyết định lãi suất và tỷ giá lên tăng trưởng kinh tế, thiết kế các kịch bản ứng phó rủi ro tỷ giá.
• Chuyên gia phân tích vĩ mô và chiến lược tại các ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư: Sử dụng tham số quán tính lãi suất 0.8684 và các hệ số co giãn tổng cầu để dự báo xu hướng lãi suất điều hành, từ đó tối ưu hóa danh mục đầu tư trái phiếu và quản trị rủi ro thanh khoản.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh khối ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo mẫu mực về quy trình hồi quy hệ phương trình GMM-System trên chuỗi thời gian 186 tháng kết hợp các kỹ thuật lọc nâng cao như HP filter và Census X-12.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu học thuật: Khai thác tài liệu làm minh chứng thực nghiệm sinh động trong giảng dạy các học phần Kinh tế vĩ mô nâng cao, Lý thuyết Tiền tệ và Tài chính Quốc tế tại các trường đại học.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao Việt Nam duy trì được chính sách tiền tệ độc lập dù neo tỷ giá theo USD? Nhờ duy trì các rào cản kiểm soát dòng vốn và thị trường tài chính đang trong quá trình hoàn thiện, hiện tượng kinh doanh chênh lệch lãi suất quốc tế bị hạn chế. Điều này tạo điều kiện cho Ngân hàng Nhà nước tự chủ thiết lập mức lãi suất phù hợp với mục tiêu kinh tế trong nước.

• Mô hình New Keynesian trong nghiên cứu có điểm gì khác biệt so với mô hình gốc? Mô hình chuẩn của Gali và Woodford được hiệu chỉnh bằng cách bổ sung biến dự trữ ngoại hối chính thức và lãi suất của Mỹ vào quy tắc lãi suất Taylor, giúp phản ánh chính xác đặc tính của một nền kinh tế mở quy mô nhỏ với tỷ giá cố định.

• Tại sao phương pháp hồi quy GMM-System lại vượt trội hơn OLS trong nghiên cứu này? Phương pháp OLS thông thường sẽ cho ước lượng chệch do biến lạm phát kỳ vọng và lỗ hổng sản lượng có tính chất nội sinh. GMM-System sử dụng các biến công cụ dạng độ trễ giúp loại bỏ triệt để hiện tượng nội sinh và tự tương quan trong chuỗi thời gian.

• Chuỗi dữ liệu 186 tháng có đảm bảo độ tin cậy để ước lượng mô hình kinh tế lượng không? Quy mô mẫu gồm 186 quan sát liên tục từ năm 2000 đến 2015 hoàn toàn đáp ứng các điều kiện về mẫu lớn của kiểm định tiệm cận GMM, đảm bảo các ước lượng hệ số đạt tính vững và hiệu quả thống kê cao.

• Biến dự trữ ngoại hối đóng vai trò như thế nào trong phương trình quy tắc lãi suất? Dự trữ ngoại hối hoạt động như một chỉ báo phản ánh áp lực thị trường ngoại hối. Khi dự trữ sụt giảm, dư địa thực hiện chính sách tiền tệ độc lập bị thu hẹp, buộc ngân hàng trung ương phải điều chỉnh lãi suất để bảo vệ tỷ giá danh nghĩa.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bằng chứng định lượng vững chắc khẳng định chính sách tiền tệ Việt Nam giai đoạn 2000 – 2015 vẫn giữ được tính độc lập thực chất dù duy trì cơ chế neo tỷ giá.
• Hệ phương trình Tân Keynes hiệu chỉnh ước lượng qua phương pháp GMM với 186 quan sát đã chứng minh tác động rõ rệt của lãi suất thực lên tổng cầu và áp lực mạnh mẽ của lỗ hổng sản lượng lên lạm phát.
• Nghiên cứu chỉ ra việc kiểm soát vốn đóng vai trò lá chắn then chốt giúp triệt tiêu sự phụ thuộc trực tiếp vào biến động lãi suất từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.
• Dự trữ ngoại hối chính thức được xác nhận là công cụ bổ trợ sống còn giúp bảo vệ không gian chính sách tiền tệ trước các cú sốc bên ngoài.
• Để nâng cao năng lực hội nhập trong giai đoạn tiếp theo, việc chuyển dịch linh hoạt sang cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý và hoàn thiện kênh truyền dẫn lãi suất là yêu cầu cấp thiết. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý có thể kế thừa mô hình này để phát triển khung phân tích dự báo vĩ mô trong kỷ nguyên kinh tế số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, bài viết đã trình bày bối cảnh nghiên cứu, tình hình nền kinh tế Việt Nam trong một nền kinh tế quốc tế đầy biến động và chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu tố như tỉ giá, chính trị, nợ công và sự tương tác của các yếu tố này. Bằng việc sử dụng dữ liệu theo tháng từ 01/2000 đến tháng 06/2015 của các biến như chỉ số giá sản xuất, lạm phát, chỉ số sản xuất công nghiệp, lãi suất danh nghĩa, lãi suất thực và lãi suất của quốc gia có tỷ giá mà Việt Nam neo vào, sử dụng các biến số này vào mô này New Keynesian hiệu chỉnh rồi hồi quy bằng phương pháp GMM. Kết quả kì vọng đạt được sẽ trả lời cho câu hỏi chính sách tiền tệ của Việt Nam sẽ tác động đến lạm phát và sản lượng như thế nào khi vẫn duy trì tỷ giá cố định. Mặt LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 khác bài nghiên cứu cũng kỳ vọng trả lời cho câu hỏi chính sách tiền tệ của Việt Nam chịu tác động của chính sách tiền tệ của Mỹ, vai trò của dự trữ ngoại hối cũng như mức độ hợp lý của các quyết định trong chính sách tiền tệ.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 CHƢƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC BÀI NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY 2.1 Mô hình New Keynesian trong phân tích chính sách tiền tệ Trong những năm gần đây, khuôn khổ lý thuyết New Keynesian đã trở thành khuôn khổ chi phối việc phân tích chính sách tiền tệ. Khuôn khổ này kết hợp đồng thời những tiến bộ của mô hình kinh tế vĩ mô từ lý thuyết chu kỳ kinh doanh thực tế – kỹ thuật cân bằng động tổng quát vào một mô hình rõ ràng và công nhận sự tồn tại tính cứng nhắc của mức giá danh nghĩa, dẫn đến hiệu ứng phi trung lập của chính sách tiền tệ. Mô hình đơn giản nhất phát sinh từ khuôn khổ này chính là mô hình New Keynesian. Mô hình New Keynesian bao gồm ba phương trình - đường cong IS xác định sản lượng; đường cong Phillips xác định lạm phát; và quy tắc lãi suất xác định hành vi của chính sách tiền tệ.

Mô hình New Keynesian có lý thuyết dễ dàng ứng dụng trong công việc nghiên cứu, tương tự cấu trúc trong mô hình truyền thống IS/LM nhưng được bắt đầu xác định từ kinh tế vi mô với các yếu tố đại diện được tối ưu hóa. Do đó, mô hình này tạo điều kiện thuận lợi kết nối các nhà hoạch định chính sách với các nhà nghiên cứu về mặt lý thuyết theo cùng một định hướng (Soderstrom và đồng sự, 2002). Còn theo Olivier Blanchard và Jordi Gali (2010) thì cho rằng mô hình New Keynesian đã nổi lên như là một công cụ mạnh để phân tích chính sách tiền tệ trong sự hiện diện của tính cứng của giá cả danh nghĩa. Một số lượng lớn các bài nghiên cứu đã áp dụng mô hình New Keynesian để phân tích chính sách tiền tệ: Clarida và các đồng sự (1998) công bố bài nghiên cứu “Chính sách tiền tệ trong thực tế – Một vài bằng chứng quốc tế”, nghiên cứu phản ứng của chính sách tiền tệ cho hai nhóm nước: G3 (Đức, Nhật, Mỹ) và E3 (Anh, Pháp và Ý).

Kết quả cho thấy từ năm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 1979, ngân hàng trung ương của các quốc gia nhóm G3 đã theo đuổi chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu ngầm, chính sách này đã đem lại thành công cho họ trong khoảng thời gian đó. Đối với các nước trong nhóm E3, ngân hàng trung ương đã sử dụng lãi suất cao hơn mức có thể làm ổn định nền kinh tế vĩ mô. Kết quả hỗ trợ cho giả thuyết rằng các ngân hàng trung ương nhắm đến mục tiêu lạm phát song song với tỷ giá cố định để cách đạt được mốc neo danh nghĩa trong chính sách tiền tệ. Soderstrom và các đồng sự (2002) trong bài nghiên cứu của mình cho rằng các nhà nghiên cứu thường sử dụng mô hình hiệu chỉnh bởi vì các giải pháp phân tích thường không có sẵn mô hình, nên cho dù số liệu là phù hợp thì cũng chưa chắc mô hình đó phù hợp để phân tích chính sách.

Do đó, mục đích của bài viết là để kiểm tra liệu mô hình New Keynesian có thể được hiệu chỉnh để phù hợp với đặc điểm lớn của dữ liệu Mỹ. Tác giả xem xét các quyết định của ngân hàng trung ương ảnh hưởng đến các đặc tính thời gian của lạm phát, lãi suất danh nghĩa và lỗ hổng sản lượng như thế nào và tác giả cũng hiệu chỉnh mô hình để phù hợp với một số sự kiện biến động lớn trong nền kinh tế Mỹ. Tác giả kết luận rằng quy tắc Taylor thật sự có một số lỗi trong ước tính và mô hình hiệu chỉnh theo Keynes cho ra kết quả hợp lý hơn với hành vi vi mô của các công ty thật sự có tác động đến chính sách tiền tệ hướng tới mục tiêu tương lai. Gerberding và các đồng sự (2008) nghiên cứu phản ứng chính sách tiền tệ thông qua lạm phát mục tiêu.

Bài viết xem xét phản ứng lãi suất đối với các thay đổi trong lạm phát, sự thay đổi trong khoảng cách đầu ra, với những cú sốc về cầu và độ trễ của lãi suất. Kết quả cho thấy rằng ngoài việc neo vào các kỳ vọng lạm phát dài hạn, chính sách tiền tệ còn nhắm tới những mục tiêu kỳ vọng khác trong tương lai dựa vào lỗ hổng sản lượng. Leith và các đồng sự (2009) cho rằng mô hình New Keynesian đã sử dụng thói quan tiêu dùng để suy ra sản lượng phản ứng với những cú sốc trong chính sách tiền tệ LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 theo quy tắc giá dính (không thể thay đổi lập tức). Tác giả nghiên cứu tác động của những thói quen tiêu dùng thường thấy và thói quen sâu hơn ở cấp độ cá nhân đã tạo ra những biến dạng trong nền kinh tế, làm cho chính sách tiền tệ không còn phát huy được tác dụng tối ưu, qua đó đề xuất những quy tắc tiêu chuẩn đơn giản của hành vi tiêu dùng.

Blanchard và Gali (2010) xây dựng một mô hình hữu ích dựa trên biến động giá dính danh nghĩa và thất nghiệp với những rào cản thị trường lao động, tiền lương thực tế cứng nhắc để giải thích biến động tỷ lệ thất nghiệp, những tác động của các cú sốc năng suất đến nền kinh tế, và vai trò của chính sách tiền tệ trong việc hình thành những hiệu ứng. Kết quả cho thấy rằng một thị trường lao động chặt chẽ hơn làm tăng chi phí cận biên và ảnh hưởng đến lạm phát. Lạm phát và thất nghiệp phụ thuộc vào đặc điểm của thị trường lao động. Những sự khác biệt này dẫn đến sự khác biệt quan trọng trong phản ứng của nền kinh tế trước những cú sốc.

Điều này cho thấy rằng, tùy theo đặc điểm thị trường, ổn định làm phát có thể không phải là chính sách tiền tệ tốt nhất. Ổn định lạm phát nghiêm ngặt có thể dẫn đến biến động không thuận lợi, lớn, và liên tục của tỷ lệ thất nghiệp trong phản ứng với những cú sốc năng suất.2 Chính sách tiền tệ của một nền kinh tế mở, nhỏ với tỷ giá cố định Đặc điểm phân biệt hầu hết các nước đang phát triển so các nước công nghiệp lớn là sự biến động lớn trong cán cân thương mại khi chịu tác động của các cú sốc cung, đặc biệt ở thị trường tài chính quốc tế. Các quốc gia này khó có khả năng ổn định giá cả cũng như điều chỉnh các rủi ro mặc định trong cuộc khủng hoảng. Bị tác động mạnh với kết cấu một nền kinh tế mở, nhỏ, các quốc gia vẫn theo đuổi chính sách tỷ giá cố định liệu có thể có được một chính sách tiền tệ độc lập, tối ưu, hướng đến các mục tiêu trong nước hay không, đã có nhiều bài nghiên cứu đã được tiến hành để trả lời cho câu hỏi này.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 Dennis (2001) cho rằng tỷ giá hối đoái là một biến số quan trọng trong nền kinh tế mở, nhỏ. Biến động tỷ giá ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả của các hàng hóa được giao dịch trên thị trường thế giới. Hàng hóa nhập khẩu đều được mua bởi người tiêu dùng và được sử dụng như là đầu vào cho quá trình sản xuất. Khi tỷ giá hối đoái của nền kinh tế giảm, hàng nhập khẩu tăng giá, làm tăng giá hàng tiêu dùng, trực tiếp nâng cao chỉ số giá của người tiêu dùng.

Giá nguyên liệu đầu vào nhập khẩu trung gian cũng tăng lên, làm tăng chi phí sản xuất của các công ty. Chi phí sản xuất cao hơn cũng có xu hướng dẫn đến một giá tiêu dùng cao hơn. Về phía nền kinh tế thực, mức độ của tỷ giá hối đoái thực ảnh hưởng đến nhu cầu thế giới đối với hàng hoá sản xuất trong nước. Một sự giảm trong tỷ giá thực tế dẫn đến nhu cầu ít hơn đối với hàng hoá sản xuất trong nước, cả người tiêu dùng trong và ngoài nước đều thấy rằng hàng hóa nước ngoài rẻ hơn sơ với hàng hoá trong nước.

Do đó, một chiến lược nhắm mục tiêu lạm phát giá tiêu dùng có thể dẫn đến biến động lãi suất đáng kể, khi các nhà hoạch định chính sách cố gắng trung hòa tác động của tỷ giá hối đoái trên giá tiêu dùng. Lãi suất và biến động tỷ giá hối đoái có thể dẫn đến biến động của sản lượng thực tế. Do đó, nền kinh tế mở, nhỏ nên nhắm mục tiêu một thước đo lạm phát không bao gồm giá cả của hàng hóa có thể giao dịch, hoặc ít nhất, các nhà hoạch định chính sách nên loại ra ngoài biến động tỷ giá khi thiết lập chính sách. Tất nhiên điều này không dễ dàng thực hiện vì giá nhiều mặt hàng chịu ảnh hưởng của tỷ giá hối đoái, chứ không phải chỉ những hàng háo có thể giao dịch trên thị trường thế giới.

Nếu các nhà hoạch định chính sách đang lo ngại về những tác động thực sự của chính sách, họ có thể chuẩn bị sẵn sàng cho phép lạm phát quay trở lại với tỷ lệ mục tiêu của nó chậm hơn, sau khi biến động lãi suất và biến động tỷ giá hối đoái được ổn định. Stiglitz (2001) thảo luận về chính sách tiền tệ và tỷ giá hối đoái, rủi ro tài chính có liên quan đến các nền kinh tế mở, nhỏ cùng với phân tích các chính sách can thiệp để giảm thiểu và quản lý những rủi ro này cho trường hợp cụ thể của Iceland. Các nền kinh tế mở, nhỏ rất dễ bị khủng hoảng tiền tệ và tài chính.