Chính sách thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở ấn độ trung quốc ma lai xia thái lan và bài học cho việt nam

Chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược… 71 trang · Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân · 2008.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Chính sách thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Ấn Độ, Trung Quốc, Ma-Lai-Xia, Thái Lan và bài học cho Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG
• 1.1. Khái niệm
• 1.2. Tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: CHÍNH SÁCH THU HÚT FDI CỦA ẤN ĐỘ, TRUNG QUỐC, THÁI LAN VÀ MA-LAI-XIA
• 2.1. Ấn Độ
• 2.1.1. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Ấn Độ
• 2.1.1.1. Tổng quan về FDI vào Ấn Độ từ 1997-2005
• 2.1.2. Tình hình thu hút FDI của Ấn Độ năm 2008-2009
• 2.1.3. Các chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Ấn Độ
• 2.1.3.1. Điều chỉnh chính sách đầu tư nước ngoài
• 2.1.3.1.1. Điều chỉnh cơ cấu sở hữu vốn đầu tư theo ngành

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách thu hút FDI ở Ấn Độ Trung Quốc Malaysia Thái Lan

Chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của nhiều quốc gia, đặc biệt là Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia và Thái Lan. Những quốc gia này đã áp dụng nhiều biện pháp khác nhau để thu hút FDI, từ việc cải cách hành chính đến việc tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi. Mỗi quốc gia có những đặc điểm riêng trong chính sách thu hút FDI, nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là tăng trưởng kinh tế và cải thiện cơ sở hạ tầng.

1.1. Đặc điểm chính của chính sách thu hút FDI ở Ấn Độ

Ấn Độ đã thực hiện nhiều cải cách để thu hút FDI, bao gồm việc nới lỏng quy định sở hữu nước ngoài và cải thiện môi trường đầu tư. Chính phủ Ấn Độ đã tạo ra các khu công nghiệp và khu chế xuất để khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài. Đặc biệt, ngành công nghệ thông tin và dịch vụ đã thu hút một lượng lớn FDI.

1.2. Chính sách thu hút FDI của Trung Quốc và bài học cho Việt Nam

Trung Quốc đã áp dụng chính sách mở cửa từ những năm 1980, tạo ra các khu vực kinh tế đặc biệt để thu hút FDI. Chính sách này đã giúp Trung Quốc trở thành một trong những điểm đến hàng đầu cho FDI toàn cầu. Việt Nam có thể học hỏi từ mô hình này để cải thiện chính sách thu hút FDI.

II. Thách thức trong chính sách thu hút FDI ở các nước châu Á

Mặc dù đã có nhiều thành công trong việc thu hút FDI, nhưng các quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia và Thái Lan cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh gay gắt giữa các quốc gia trong khu vực, vấn đề về cơ sở hạ tầng và môi trường đầu tư không ổn định. Đặc biệt, sự thay đổi trong chính sách kinh tế toàn cầu cũng ảnh hưởng đến dòng chảy FDI.

2.1. Cạnh tranh giữa các quốc gia trong khu vực

Sự cạnh tranh giữa các quốc gia châu Á trong việc thu hút FDI ngày càng gia tăng. Các quốc gia như Việt Nam, Thái Lan và Malaysia đang nỗ lực cải thiện chính sách để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này tạo ra áp lực lớn cho các quốc gia trong khu vực để nâng cao chất lượng môi trường đầu tư.

2.2. Vấn đề cơ sở hạ tầng và môi trường đầu tư

Cơ sở hạ tầng yếu kém và môi trường đầu tư không ổn định là những thách thức lớn đối với việc thu hút FDI. Các quốc gia cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng và cải cách hành chính để tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

III. Phương pháp thu hút FDI hiệu quả từ Ấn Độ và Trung Quốc

Các quốc gia như Ấn Độ và Trung Quốc đã áp dụng nhiều phương pháp hiệu quả để thu hút FDI. Những phương pháp này bao gồm việc cải cách chính sách thuế, tạo ra các khu vực kinh tế đặc biệt và cải thiện chất lượng nguồn nhân lực. Những biện pháp này không chỉ giúp thu hút FDI mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

3.1. Cải cách chính sách thuế để thu hút FDI

Cải cách chính sách thuế là một trong những biện pháp quan trọng giúp thu hút FDI. Ấn Độ đã giảm thuế doanh nghiệp và tạo ra các ưu đãi thuế cho các nhà đầu tư nước ngoài. Điều này đã giúp tăng cường sức hấp dẫn của Ấn Độ đối với các nhà đầu tư.

3.2. Tạo ra các khu vực kinh tế đặc biệt

Trung Quốc đã thành công trong việc tạo ra các khu vực kinh tế đặc biệt, nơi các nhà đầu tư nước ngoài có thể hoạt động với các quy định linh hoạt hơn. Mô hình này có thể được áp dụng tại Việt Nam để thu hút FDI hiệu quả hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về FDI

Nghiên cứu cho thấy rằng FDI không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều việc làm và cải thiện chất lượng cuộc sống. Các quốc gia như Ấn Độ và Trung Quốc đã chứng minh rằng việc thu hút FDI có thể mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế. Việt Nam cần học hỏi từ những kinh nghiệm này để tối ưu hóa chính sách thu hút FDI.

4.1. Tác động của FDI đến tăng trưởng kinh tế

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng FDI có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế. Các quốc gia thu hút được nhiều FDI thường có tốc độ tăng trưởng cao hơn và khả năng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường quốc tế.

4.2. Vai trò của FDI trong việc tạo việc làm

FDI đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm cho người lao động. Các công ty nước ngoài thường mang đến công nghệ mới và kỹ năng cho lực lượng lao động địa phương, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

V. Kết luận và tương lai của chính sách thu hút FDI ở Việt Nam

Chính sách thu hút FDI ở Việt Nam cần được cải cách để phù hợp với xu hướng toàn cầu. Việc học hỏi từ các quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia và Thái Lan sẽ giúp Việt Nam tối ưu hóa chính sách và thu hút nhiều FDI hơn. Tương lai của FDI ở Việt Nam phụ thuộc vào khả năng cải cách và tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi.

5.1. Hướng đi mới cho chính sách thu hút FDI

Việt Nam cần xác định các lĩnh vực ưu tiên để thu hút FDI. Các lĩnh vực như công nghệ thông tin, sản xuất và dịch vụ có thể là những điểm nhấn trong chính sách thu hút FDI trong tương lai.

5.2. Tạo môi trường đầu tư thuận lợi hơn

Cải cách hành chính và nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng là những yếu tố quan trọng để tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi. Việt Nam cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng và cải cách quy trình cấp phép để thu hút nhiều FDI hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 1988–2006 ghi nhận tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 78,248 tỷ USD, song nguồn vốn thực hiện mới chỉ dừng lại ở mức 37,271 tỷ USD, tương ứng tỷ lệ giải ngân khoảng 47,6%. Bước sang năm 2007, dòng vốn đăng ký thiết lập kỷ lục mới khi tăng vọt lên 21,3 tỷ USD với số vốn thực hiện đạt hơn 8 tỷ USD. Mặc dù vậy, nhu cầu vốn đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế và xã hội của Việt Nam trong giai đoạn 2006–2010 đòi hỏi tới 140 tỷ USD, đặt ra bài toán cấp bách về việc nâng cao hiệu quả thu hút và sử dụng nguồn vốn quốc tế.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu xoay quanh sự mất cân đối giữa lượng vốn đăng ký và dòng vốn thực hiện, nguy cơ gia tăng thâm hụt tài khoản vãng lai khi doanh nghiệp chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, cùng thách thức chuyển dịch từ gia công giá trị thấp sang công nghệ cao. Mục tiêu của đề tài là phân tích sâu sắc thực trạng chính sách, cơ chế ưu đãi và hiệu quả thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại 4 nền kinh tế tiêu biểu gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan và Malaysia.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn phát triển từ năm 1971 đến năm 2009 tại khu vực Châu Á, từ đó đối chiếu trực tiếp với bối cảnh kinh tế Việt Nam. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế đầu tư, hướng tới mục tiêu nâng cao tỷ lệ giải ngân thực tế đạt trên 70% tổng vốn đăng ký, đồng thời gia tăng tỷ trọng xuất khẩu các ngành công nghệ cao vượt mốc 40% trong tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa các lý thuyết kinh tế quốc tế kinh điển và hiện đại. Trọng tâm là mô hình khoảng trống kép của Hollis Chenery và Alan Strout xác lập năm 1966, chỉ ra rằng các quốc gia đang phát triển thường xuyên đối mặt với sự thiếu hụt nguồn vốn tiết kiệm nội địa và ngoại tệ trong thương mại quốc tế, do đó nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đóng vai trò bù đắp khoảng trống tài chính và thúc đẩy tăng trưởng. Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp quan điểm rủi ro cán cân thanh toán của Michal Kalecki và Michael Dooley năm 1994, nhấn mạnh rằng tỷ suất lợi nhuận tại các nước đang phát triển dao động từ 16% đến 18%, nếu dòng lợi nhuận và chi phí bản quyền chuyển về nước chính quốc vượt ngưỡng kiểm soát sẽ gây áp lực nghiêm trọng lên tài khoản vãng lai.

Khung phân tích của luận văn làm rõ 4 khái niệm nền tảng: đầu tư trực tiếp nước ngoài theo tiêu chuẩn của Tổ chức Thương mại Thế giới, tỷ lệ vốn thực hiện so với vốn đăng ký, hiệu ứng lan tỏa công nghệ thông qua các dự án nghiên cứu phát triển, và tỷ lệ nội địa hóa trong chuỗi cung ứng phụ trợ. Mô hình nghiên cứu vận dụng ma trận so sánh thể chế chính sách nhằm đánh giá tác động của trần sở hữu vốn, ưu đãi thuế quan và quy hoạch hạ tầng đến chất lượng dòng vốn quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp của luận văn được tổng hợp và kiểm chứng từ các tổ chức uy tín gồm Báo cáo Đầu tư Thế giới của UNCTAD giai đoạn 1999–2006, Ngân hàng Thế giới, Niên giám Thống kê Kinh tế Ấn Độ, Cục Phát triển Đầu tư Malaysia và số liệu chính thức của Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 4 quốc gia có bước chuyển mình ấn tượng tại Châu Á với chuỗi số liệu trải dài gần 40 năm từ 1971 đến 2009, bao quát hàng chục nghìn dự án đầu tư quốc tế. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm lựa chọn những nền kinh tế có điều kiện tự nhiên, dân số và xuất phát điểm tương đồng với Việt Nam, nhưng đã tạo dựng thành công các thế mạnh chuyên biệt: Ấn Độ dẫn đầu về công nghệ phần mềm, Trung Quốc thống lĩnh sản xuất quy mô lớn, Thái Lan thành công với công nghiệp phụ trợ ô tô, và Malaysia đột phá trong lĩnh vực bán dẫn điện tử.

Phương pháp phân tích so sánh định tính kết hợp thống kê mô tả chuỗi thời gian được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc bóc tách các mốc thay đổi chính sách pháp luật, từ đó đánh giá tác động trực tiếp đến dòng vốn luân chuyển qua từng thời kỳ kinh tế. Timeline nghiên cứu được thực hiện chuyên sâu trong giai đoạn 2008–2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã rút ra 4 phát hiện quan trọng mang tính quy luật về chiến lược thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại các quốc gia được khảo sát:

Thứ nhất, Trung Quốc thực hiện thành công chiến lược mở cửa từng bước từ điểm đến diện, khởi đầu từ 5 đặc khu kinh tế năm 1980 đến 14 thành phố mở cửa ven biển năm 1984 và chiến lược 3 ven. Năm 2003, Trung Quốc thu hút 53 tỷ USD, vượt Mỹ với 40 tỷ USD để trở thành điểm đến số một thế giới. Đến năm 2005, dòng vốn đạt mốc 100 tỷ USD và các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đóng góp tới 58% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn quốc.

Thứ hai, Ấn Độ tạo đột phá bằng cách tự do hóa tỷ lệ sở hữu vốn nước ngoài từ mức 26-40% trước năm 1991 lên 100% trong các ngành hạ tầng, năng lượng và viễn thông vào năm 2007. Kim ngạch xuất khẩu phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin tăng trưởng phi mã từ 500 triệu USD năm 1992 lên 17,2 tỷ USD và vượt mức 40 tỷ USD mỗi năm, đồng thời thu hút hơn 30% trong tổng số 885 dự án nghiên cứu phát triển toàn Châu Á giai đoạn 2002–2004.

Thứ ba, Thái Lan xây dựng năng lực công nghiệp hỗ trợ vững chắc trong ngành ô tô với mạng lưới 1.800 nhà cung cấp phục vụ 15 nhà máy lắp ráp thông qua quy định tỷ lệ nội địa hóa 40% đến 54%. Nhờ đó, nước này đã biến mức thâm hụt thương mại 9,5 tỷ USD năm 1991 thành thặng dư thương mại 11,973 tỷ USD vào năm 2007.

Thứ tư, Malaysia cơ cấu lại nền kinh tế hiệu quả khi nâng tỷ trọng vốn vào ngành điện và điện tử từ 9% năm 1980 lên 23,1% năm 1990, trong khi tỷ trọng vốn vào nông nghiệp giảm từ 19,1% xuống 15,1%, thông qua chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 5 năm có chọn lọc cho công nghệ cao.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm khẳng định rằng chính sách ưu đãi tài chính đơn thuần chỉ có tác dụng ngắn hạn, trong khi việc cải cách thủ tục hành chính và đầu tư hạ tầng đồng bộ mới là yếu tố quyết định dòng vốn dài hạn. Điển hình như cơ chế phê chuẩn tự động qua mạng của Ấn Độ và việc Trung Quốc phát triển 54.000 km đường sắt cùng 1,178 triệu km đường bộ đã tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thúc đẩy tỷ lệ giải ngân thực tế tại Ấn Độ đạt mức trên 80% trong giai đoạn 2001–2004 so với chỉ 18,1% của năm 1992.

Kết quả này củng cố cảnh báo về tính bất ổn cán cân thanh toán khi Thái Lan buộc phải bán tháo gần 15 tỷ USD dự trữ ngoại hối trong cuộc khủng hoảng năm 1997 do phụ thuộc vào dòng vốn vay ngắn hạn tài trợ cho mức thâm hụt tài khoản vãng lai 7,9% GDP năm 1996.

Để truyền tải trực quan các luận điểm, dữ liệu nghiên cứu có thể được thể hiện qua bảng so sánh cơ chế ưu đãi thuế suất giữa 4 quốc gia và biểu đồ đường thể hiện tương quan giữa mức độ nới lỏng tỷ lệ sở hữu vốn với tỷ lệ giải ngân thực tế tại Ấn Độ, cùng biểu đồ cột chồng mô tả chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế tại Malaysia giai đoạn 1971–1997.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược cho Việt Nam:

Một là, thiết lập cơ chế phê chuẩn tự động và cổng thông tin cấp phép đầu tư trực tuyến một cửa, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cấp phép dự án từ 45 ngày xuống dưới 15 ngày làm việc. Chủ thể thực hiện là Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp cùng Ủy ban Nhân dân các tỉnh, lộ trình triển khai hoàn thành trong giai đoạn 2010–2012.

Hai là, tái cấu trúc chính sách ưu đãi thuế theo hướng có chọn lọc, áp dụng mức thuế suất thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong 15 năm và miễn thuế tối đa 4 năm cho các dự án công nghệ sinh học, linh kiện bán dẫn và các trung tâm nghiên cứu phát triển. Mục tiêu nâng tỷ trọng vốn đầu tư vào công nghệ cao đạt mức tối thiểu 35% tổng vốn đăng ký trước năm 2015, do Bộ Tài chính chủ trì điều chỉnh các văn bản luật thuế.

Ba là, triển khai Đề án Phát triển Công nghiệp hỗ trợ quốc gia, ban hành cơ chế khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp đa quốc gia và nhà cung ứng nội địa nhằm nâng tỷ lệ nội địa hóa trong ngành điện tử và ô tô đạt 40% đến 50% vào năm 2015. Chủ thể điều phối là Bộ Công Thương và các hiệp hội doanh nghiệp ngành nghề.

Bốn là, đẩy mạnh phát triển hạ tầng giao thông logistics và năng lượng thông qua mô hình hợp tác công tư và hợp đồng xây dựng chuyển giao, phấn đấu giải ngân 15 đến 20 tỷ USD vốn hạ tầng mỗi năm trong giai đoạn 2011–2020. Trách nhiệm thực thi thuộc về Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Xây dựng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm 1: Các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính và Ban Quản lý các Khu công nghiệp. Đối tượng này có thể ứng dụng ma trận so sánh thể chế và các bài học về chính sách thuế, mô hình phê chuẩn tự động để tham mưu ban hành các văn bản pháp luật điều chỉnh dòng vốn đầu tư.

Nhóm 2: Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế quốc tế và Quản lý kinh tế. Luận văn cung cấp khung lý thuyết hoàn chỉnh, chuỗi số liệu lịch sử 1971–2009 phong phú và phương pháp so sánh đa quốc gia để phục vụ công tác giảng dạy và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Nhóm 3: Lãnh đạo và chuyên gia phân tích chiến lược tại các tập đoàn kinh tế và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Nghiên cứu giúp nắm bắt bức tranh toàn cảnh về chính sách kinh tế khu vực, các cam kết gia nhập WTO và yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa để xây dựng chiến lược kinh doanh tối ưu tại Việt Nam.

Nhóm 4: Các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp phụ trợ trong nước. Luận văn gợi mở cách thức kết nối vào chuỗi giá trị toàn cầu, học hỏi kinh nghiệm nâng cao năng lực công nghệ và tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật từ các dự án quy mô lớn.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Luận văn tập trung so sánh chính sách thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của những quốc gia nào? Trả lời: Luận văn phân tích chuyên sâu kinh nghiệm của 4 quốc gia gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan và Malaysia. Số liệu chứng minh Trung Quốc dẫn đầu thế giới với 53 tỷ USD vốn thu hút năm 2003, còn Ấn Độ đạt 50,7 tỷ USD năm 2006. Việc đối chiếu các mô hình này giúp xác định những chính sách phù hợp cho thực tiễn kinh tế Việt Nam.

Câu hỏi 2: Bài học quan trọng nhất từ cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ Thái Lan năm 1997 là gì? Trả lời: Bài học cốt lõi là kiểm soát chặt chẽ dòng vốn vay ngắn hạn và quản lý linh hoạt tỷ giá hối đoái. Khi thâm hụt tài khoản vãng lai lên tới 7,9% GDP năm 1996, Thái Lan đã tiêu tốn gần 15 tỷ USD dự trữ ngoại tệ để can thiệp tỷ giá trước khi buộc phải thả nổi, khiến đồng Baht mất giá trên 20% và gây bất ổn vĩ mô nghiêm trọng.

Câu hỏi 3: Ấn Độ đã vận dụng giải pháp đột phá nào để trở thành trung tâm gia công phần mềm toàn cầu? Trả lời: Ấn Độ đã nới lỏng tỷ lệ sở hữu vốn của nhà đầu tư nước ngoài lên 100% trong ngành phần mềm, thành lập các Công viên Công nghệ Phần mềm với chính sách miễn thuế nhập khẩu thiết bị, đồng thời áp dụng cơ chế cấp phép tự động. Nhờ đó, kim ngạch xuất khẩu phần mềm tăng từ 500 triệu USD năm 1992 lên 17,2 tỷ USD những năm đầu thập niên 2000.

Câu hỏi 4: Đâu là giải pháp căn bản để thu hẹp khoảng cách giữa vốn đăng ký và vốn thực hiện tại Việt Nam? Trả lời: Cần đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính qua cơ chế cấp phép điện tử, thẩm định chặt chẽ năng lực tài chính của nhà đầu tư và tập trung giải ngân 140 tỷ USD vốn đầu tư hạ tầng trong giai đoạn 2006–2010. Năm 2007, Việt Nam đạt 21,3 tỷ USD vốn đăng ký nhưng chỉ giải ngân hơn 8 tỷ USD, phản ánh nhu cầu cấp bách phải hoàn thiện mặt bằng và mạng lưới hạ tầng.

Câu hỏi 5: Vai trò của chính sách phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ trong thu hút đầu tư nước ngoài là gì? Trả lời: Công nghiệp hỗ trợ tạo ra chuỗi cung ứng khép kín giúp gia tăng giá trị nội địa và giữ chân nhà đầu tư lâu dài. Điển hình tại Thái Lan, chính sách phát triển 1.800 nhà cung cấp linh kiện ô tô đã giúp chuyển từ nhập siêu 9,5 tỷ USD năm 1991 sang xuất siêu bền vững 11,973 tỷ USD vào năm 2007.

Kết luận

• Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là động lực then chốt thúc đẩy công nghiệp hóa và hiện đại hóa, nhưng cần được định hướng chặt chẽ nhằm bảo đảm an toàn cán cân thanh toán quốc gia.
• Chiến lược mở cửa đa tầng nấc và xây dựng các đặc khu kinh tế tổng hợp của Trung Quốc là bài học quý giá về quy hoạch vùng không gian kinh tế.
• Cơ chế cấp phép tự động và ưu tiên đầu tư nghiên cứu phát triển của Ấn Độ là giải pháp đột phá để vươn lên thành trung tâm dịch vụ công nghệ tri thức.
• Mô hình phát triển 19 ngành công nghiệp hỗ trợ và kiên định tỷ lệ nội địa hóa của Thái Lan là chìa khóa gia tăng giá trị thặng dư xuất khẩu.
• Chuyển đổi chính sách ưu đãi từ diện rộng sang công nghệ cao và tinh giản thủ tục một cửa là yêu cầu sống còn cho giai đoạn phát triển mới của Việt Nam.

Luận văn đã đóng góp hệ thống luận cứ khoa học toàn diện, đúc kết các bài học kinh nghiệm quốc tế sâu sắc và xây dựng bộ khuyến nghị khả thi cho tiến trình hội nhập kinh tế. Bước tiếp theo cần tập trung thể chế hóa các giải pháp ưu đãi công nghệ cao trong giai đoạn 2011–2015, định hướng tầm nhìn đến năm 2020. Các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động ứng dụng những bài học này nhằm tối ưu hóa hiệu quả dòng vốn đầu tư quốc tế vì mục tiêu phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Những lý luận chung 1.1 Khái niệm Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI = Foreign Direct Investment) là hình thức đầu tư dài hạn của cá nhân hay công ty nước này vào nước khác bằng cách thiết lập cơ sở sản xuất, kinh doanh.Cá nhân hay công ty nước ngoài đó sẽ nắm quyền quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh này. Tổ chức Thương mại Thế giới đưa ra định nghĩa như sau về FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác.

Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Trong những trường hợp đó, nhà đầu tư thường hay đựoc gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty". Tuy có các khái niệm khác nhau nhưng đều thống nhất ở điểm sau: - FDI- là hình thức đầu tư quốc tế - Cho phép các nhà đầu tư tham gia điều hành hoạt động đầu tư ở nước tiếp nhận đầu tư tuỳ theo tỷ lệ góp vốn. - Quyền sở hữu gắn liền với quyền sử dụng tài sản đầu tư,nhà đầu tư có thể có lợi hơn nếu kinh doanh hiệu quả và ngược lại phải chịu rủi ro nếu kinh doanh thua lỗ.2 Tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài Từ năm 1966, hai nhà kinh tế học là H.Strout đã viết rằng, các nước đang phát triển vừa thiếu vốn, vừa nhập siêu trong thương mại quốc tế nên FDI sẽ giúp họ khắc phục hai khó khăn trên.

Và vai trò của FDI sẽ là rất lớn. Tuy nhiên, cũng vào năm ấy, nhà kinh tế học Ba Lan Kalecki đã đưa ra ý kiến cho rằng, trong quá trình tăng thêm đầu tư và sử dụng một phần lợi nhuận để tái đầu tư, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ thu được lợi nhuận lớn, số tiền lợi nhuận đó ngày càng nhiều, cộng với tiền bán licence sẽ được liên tục 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chuyển ra khỏi nước chủ nhà, khiến cho mức bội thu trong tài khoản vãng lai của nước chủ nhà bị thu hẹp, thậm chí chuyển thành bội chi, do đó làm cho cán cân thanh toán quốc tế của nước chủ nhà xấu đi, dẫn đến khủng hoảng tài chính. Ý kiến này đã được một số học giải tán thành. Thí dụ, năm 1994, Dooley đã cho rằng, khi khủng hoảng tài chính xảy ra, nước nào có tỷ trọng FDI trong GDP càng cao thì biến động càng lớn.

Lập luận của các học giả nói trên là, mặc dù nước tiếp nhận đầu tư không phải trả lãi cho nhà đầu tư nước ngoài nhưng phải cho nhà đầu tư chuyển lợi nhuận về nước họ nên về thực chất, FDI cũng là một khoản nợ lãi suất cao với thời hạn rất dài. Tỷ suất lợi nhuận đầu tư cao hơn tỷ suất lợi nhuận đầu tư ở các nước đang phát triển là 16%-18%, ở các nước nghèo của châu Phi là 24%-30%. Khi số lợi nhuận này được chuyển ra khỏi nước chủ nhà đến một mức độ nào đó sẽ mang lại rủi ro cho cán cân tài khoản vãng lai, thậm chí là cho cán cân thanh toán quốc tế của nước chủ nhà. Cũng cần biết rằng cán cân thương mại (xuất – nhập khẩu) có ảnh hưởng rất lớn trong tài khoản vãng lai của một quốc gia.

Đó chỉ là một phần tác động của FDI đối với nước nhận đầu tư. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2 Chính sách thu hút FDI của Ấn Độ, Trung Quốc,Thái Lan và Ma-lai-xia I - Ấn Độ.1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Ấn Độ 1.1 Tổng quan về FDI vào Ấn Độ từ 1997-2005 Với ưu thế là những thị trường lớn, lại đang nổi lên, Ấn Độ rất hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Và chính nhờ thu hút được khối lượng vốn đầu tư nước ngoài lớn đã góp phần tạo nên sức sống mới, làm nên những thành công của Ấn Độ. Trong thời kỳ 1997-2005, tổng FDI thực tế vào Ấn Độ là khoảng 34 tỷ USD.

FDI đã đem lại sự phát triển của nhiều ngành kinh tế, đặc biệt là các ngành công nghiệp chế tạo ở Ấn Độ và các ngành như: nhiên liệu, thông tin viễn thông, công nghiệp vận tải, dịch vụ. Trong vòng 7 năm trở lại đây (từ 1998), Ấn Độ được liệt vào danh sách các thị trường thu hút FDI hấp dẫn nhất thế giới. Từ năm 2002 đến năm 2004, các nhà đầu tư thế giới liên tục coi Ấn Độ là địa điểm đầu tư của họ; xét về tiêu chí thị trường hấp dẫn nhất. Trong đó, vị trí của Ấn Độ được nâng lên từ số 15 năm 2002 lên thứ 6 năm 2003 và thứ 3 năm 2004.

Bảng 1: FDI thực tế vào Ấn Độ, 1997-2001, tỷ USD Năm 1997 98 99 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Ấn Độ 3,619 2,633 2,168 2,319 3,403 3,7 4,3 5,3 6,0 Nguồn: Economic Survey 2004-2005; UNCTAD, Investment Brief, No. 1/2006; UNCTAD 2002, Aaditya Mattoo, India and the WTO, WB and Oxford University Prees 2003, tr. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tỷ lệ tăng trưởng kinh tế cao, liên tục đi liền với mức tăng tiêu dùng nội địa mạnh - làm tăng tổng dung lượng thị trường. Điều này đi liền với các yếu tố khác như: tỷ lệ lao động có kỹ năng gia tăng, giá lao động rẻ hơn, các quy định về đầu tư được nới lỏng, trong khi mức độ hội nhập vào kinh tế và mạng thông tin toàn cầu gia tăng… đã tạo ra sự hấp dẫn đối với đầu tư và thu hút được sự quan tâm của nhiều công ty lớn cũng như các nhà quản trị hàng đầu thế giới.

Phần lớn ĐTNN vào Ấn Độ đến từ các nước phát triển. Theo số liệu điều tra các năm 1986-87 và 1996-97, thì có đến 68,47% FDI vào Ấn Độ là đến từ các nước phát triển. Điều này theo chúng tôi, chẳng những có liên quan rất nhiều đến chất lượng công nghệ được chuyển giao thông qua FDI mà còn liên quan đến sự thay đổi trong cơ cấu ngành của nền kinh tế. Một số nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng, trong giai đoạn 1991-2000, trong số 10 nhóm các nhà đầu tư nước ngoài có mức đầu tư lớn nhất vào Ấn Độ (theo thứ tự từ nước có tỷ trọng lớn nhất: Mỹ, Maritus, Anh, Hàn Quốc, Nhật, Ấn Kiều, Đức, Úc, Malaysia, Pháp) thì chỉ có 2 trong số đó nằm ngoài nhóm các nước tư bản phát triển (Malaysia, Ấn Kiều).

Còn trong giai đoạn 1991-2004, trong số 5 nhà đầu tư lớn nhất vào Ấn Độ thì không có nhà đầu tư nào đến từ các nước đang phát triển (xem bảng 2). Bảng 2: Phần của 5 nhà cung cấp FDI lớn nhất ở Ấn Độ, 1991-2004 Xếp Nước Dòng FDI vào Ấn Độ Tỷ lệ/tổng hạng (Tỷ USD) số (%) 1 Mauritius 8,898 34.16% 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. non-resident Indians Đa số ĐTTNN ở Ấn Độ là các ngành công nghệ thông tin và dịch vụ. Theo đánh giá, có đến 39% trong đầu tư nước ngoài vào Ấn Độ có khả năng hướng tới ngành kỹ thuật tin học.

Đầu tư nước ngoài vào Ấn Độ vào ngành chế tạo chỉ có 3%. Đây cũng là một nhân tố dẫn đến sự khác nhau lớn về cơ cấu kinh tế. Trong đó dịch vụ lại chiếm vai trò chính. Trong xu thế vận động của thế giới hiện nay (chủ nghĩa khủng bố, xung đột khu vực, đặc biệt những diễn biến liên quan đến tình hình bất ổn ở một số nước xuất khẩu dầu mỏ lớn như Iran, Irắc, Nigiêria, Veleduêla…) - khi mà giá nhiều loại nguyên vật liệu, năng lượng có chiều hướng gia tăng nhanh thì cơ cấu kinh tế dựa nhiều vào dịch vụ như của Ấn Độ tỏ ra có ưu thế.

Trong những năm gần đây, khi mà các hoạt động kinh doanh nguồn ngoài (BPO) đang trở nên sôi động, với nhiều ưu thế như: sự phát triển và ứng dụng rộng rãi của công nghệ thông tin, sự phát triển mạnh của ngành chế tạo, nhiều trung tâm nghiên cứu và phát triển được thành lập, các hoạt động phân phối, mạng lưới văn phòng hỗ trợ kinh doanh, quản lý tri thức… các nhà đầu tư đều coi Ấn Độ là một trong những thị trường nguồn ngoài hàng đầu thế giới. Hai thị trường này theo ước tính sẽ nắm giữ khoảng hơn 1/2 tổng các hoạt động kinh doanh nguồn ngoài toàn cầu giai đoạn 2005- 2007. Bảng 3: Tổng FDI vào 10 nước nhận lớn nhất thế giới, 1997-2001, tỷ USD Xếp hạng Nước Khối lượng thu hút FDI 1 Mỹ 986,555 2 Anh 365,877 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 Trung Quốc 215,925 4 Brazin 131,663 5 Mehico 77,948 6 Nhật 33,628 7 Hàn Quốc 30,04 8 Thái Lan 18,902 9 Malaysia 17,275 10 Ấn Độ 14,142 Nguồn: UNCTAD 2002, Aaditya Mattoo, India and the WTO, WB and Oxford University Prees 2003, tr. Ở Ấn Độ các trung tâm kinh doanh nguồn ngoài như: New Dêli, Bombay, Bangalore… đang đứng trước nhiều như cầu lớn, đang gia tăng về IT, BPO khiến cho mức lương nhân công ở đây bị lâm vào tình trạng "lạm phát" với mức tăng hàng năm lên tới 10-20%.

Một điểm đáng chú ý trong hoạt động của FDI vào Ấn Độ là xu hướng gia tăng đầu tư vào nghiên cứu và phát triển. Có hơn 30% trong số 885 dự án R&D công bố ở Châu Á trong giai đoạn 2002-2004 được tập trung ở Ấn Độ. Chính vì vậy, trong khi phần lớn các hoạt động R&D trên thế giới vẫn tập trung ở các nước phát triển thì chỉ trong một thời gian ngắn Ấn Độ đã nổi nên như một điểm tựa quan trọng về R&D cho các công ty có phạm vi kinh doanh trên toàn cầu. Ở Ấn Độ, với hơn 2400 nhân viên, hãng General Electric đã thực hiện các hoạt động R&D trên nhiều lĩnh vực như: hàng liêu dùng lâu bên, thiết bị y tế, động cơ máy bay… Bên cạnh đó, nhiều hãng dược phẩm lớn như Eli Lily, Astra- Zeneca, Novartis, Pfizer & Sanofi- 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Aventis… đều đã và đang thực hiện nhiều nghiên cứu y học ở Ấn Độ vì nơi đây, việc thực hiện với chi phí thấp hơn nhiều, chỉ bằng 1/2 mức ở Mỹ.

Với xu thế này, Ấn Độ đang tiến vào một thời kỳ mà FDI hoạt động có hiệu quả hơn, lành mạnh hơn, do hội nhập sâu hơn và có nhiều tiến bộ hơn về công nghệ.