Chính Sách Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài Tại Tỉnh Hải Dương

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Hải Dương giai đoạn 2010-2020, đánh giá hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Lê Thị Đông
• Người hướng dẫn: GS.TS Đinh Văn Sơn
• Trường học: Đại học Kinh tế và quản trị kinh doanh Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Chính Sách Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài Tại Tỉnh Hải Dương: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết đề tài
• 0.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan
• 0.3. Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VÀ CHÍNH SÁCH THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Khái niệm, hình thức của đầu tư nước ngoài chính sách đầu tư nước ngoài
• 1.1.1. Khái niệm đầu tư nước ngoài
• 1.1.2. Các hình thức đầu tư nước ngoài
• 1.1.3. Khái niệm chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài
• 1.1.4. Một số lý thuyết về chính sách thu hút đầu tư nước ngoài
• 1.1.5. Nội dung chính sách thu hút đầu tư nước ngoài
• 1.1.5.1. Chính sách đảm bảo đầu tư
• 1.1.5.2. Chính sách về cơ cấu đầu tư
• 1.1.5.3. Chính sách tài chính và các công cụ khuyến khích tài chính
• 1.1.5.4. Chính sách tiền tệ và vốn liên quan đến đầu tư nước ngoài
• 1.1.5.5. Chính sách đất đai
• 1.1.5.6. Chính sách lao động
• 1.1.5.7. Chính sách về môi trường đầu tư
• 1.1.5.8. Các biện pháp khuyến khích đầu tư khác
• 1.1.6. Tác động của đầu tư nước ngoài, tác động của chính sách thu hút vốn đầu tư đối với hoạt động đầu tư nước ngoài
• 1.1.6.1. Tác động của đầu tư nước ngoài
• 1.1.6.2. Tác động của chính sách thu hút vốn đầu tư đối với hoạt động đầu tư nước ngoài
• 1.1.7. Các yếu tố ảnh hưởng tới chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài
• 1.1.8. Bài học kinh nghiệm của một số địa phương trong nước và nước ngoài
• 1.1.8.1. Bài học kinh nghiệm của một số địa phương trong nước
• 1.1.8.2. Bài học kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG TỪ NĂM 2010 ĐẾN NAY
• 2.1. Tình hình thu hút vốn đầu tư nước ngoài của tỉnh Hải Dương trong những năm qua
• 2.1.1. Tình hình thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài của tỉnh Hải Dương
• 2.1.2. Tình hình thu hút vốn đầu tư gián tiếp (FII)
• 2.1.3. Những đóng góp chủ yếu của đầu tư nước ngoài đối với nền kinh tế
• 2.2. Chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài
• 2.2.1. Chính sách xúc tiến đầu tư và công tác quản lý đầu tư
• 2.2.2. Chính sách phát triển khu công nghiệp
• 2.2.3. Chính sách hành chính
• 2.2.4. Chính sách đất đai
• 2.2.5. Chính sách đào tạo nguồn nhân lực
• 2.3. Bài học kinh nghiệm từ chính sách thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài của tỉnh Hải Dương
• 2.3.1. Kinh nghiệm thành công
• 2.3.2. Những bài học kinh nghiệm chưa thành công
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ TỪ NƯỚC NGOÀI CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Quan điểm và định hướng thu hút vốn đầu tư nước ngoài của Tỉnh Hải Dương giai đoạn 2015-2020
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện chính sách thu hút vốn đầu tư của Tỉnh Hải Dương
• 3.2.1. Giải pháp hoàn thiện chính sách cải cách hành chính trong thẩm định và cấp giấy phép đầu tư
• 3.2.2. Giải pháp về các thủ tục hành chính và hoàn thiện hệ thống pháp luật
• 3.2.3. Giải pháp về quản lý đầu tư và phát triển cơ sở hạ tầng ở một số khu công nghiệp
• 3.2.4. Tăng cường công tác vận động xúc tiến đầu tư
• 3.2.5. Thực hiện chính sách đất đai - tạo sự hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài
• 3.2.6. Nhóm giải pháp về phát triển nguồn nhân lực
• 3.3. Một số kiến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài Tại Hải Dương

Chính sách thu hút đầu tư nước ngoài tại tỉnh Hải Dương đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương. Tỉnh Hải Dương, với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn nhân lực dồi dào, đã xác định việc thu hút đầu tư nước ngoài là một trong những ưu tiên hàng đầu. Chính sách này không chỉ giúp tăng cường nguồn vốn mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

1.1. Định Nghĩa và Vai Trò Của Đầu Tư Nước Ngoài

Đầu tư nước ngoài (ĐTNN) là hoạt động chuyển giao vốn từ quốc gia này sang quốc gia khác nhằm mục đích thu lợi nhuận. ĐTNN đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế, cung cấp công nghệ và kỹ năng quản lý cho các doanh nghiệp trong nước.

1.2. Lịch Sử và Phát Triển Chính Sách Tại Hải Dương

Chính sách thu hút đầu tư nước ngoài tại Hải Dương đã được triển khai từ những năm đầu thế kỷ 21. Tỉnh đã có nhiều nỗ lực trong việc cải thiện môi trường đầu tư, từ việc xây dựng cơ sở hạ tầng đến việc đơn giản hóa thủ tục hành chính.

II. Thực Trạng Chính Sách Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài Tại Hải Dương

Thực trạng thu hút đầu tư nước ngoài tại Hải Dương cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Mặc dù đã thu hút được nhiều dự án đầu tư lớn, nhưng hiệu quả sử dụng vốn vẫn chưa đạt yêu cầu. Các nhà đầu tư nước ngoài vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và thủ tục hành chính.

2.1. Tình Hình Thu Hút Vốn Đầu Tư Nước Ngoài

Trong giai đoạn 2010-2020, Hải Dương đã thu hút được nhiều dự án đầu tư nước ngoài, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp chế biến và sản xuất. Tuy nhiên, số lượng dự án vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của tỉnh.

2.2. Những Thách Thức Trong Chính Sách Đầu Tư

Một số thách thức lớn trong chính sách thu hút đầu tư nước ngoài bao gồm sự cạnh tranh từ các tỉnh lân cận, vấn đề về cơ sở hạ tầng và sự thiếu minh bạch trong các quy định pháp lý.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách Thu Hút Đầu Tư Nước Ngoài

Để nâng cao hiệu quả của chính sách thu hút đầu tư nước ngoài, Hải Dương cần thực hiện một số giải pháp đồng bộ. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện môi trường đầu tư mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài.

3.1. Cải Cách Thủ Tục Hành Chính

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu thời gian và chi phí cho các nhà đầu tư. Việc đơn giản hóa các quy trình sẽ giúp thu hút nhiều dự án hơn.

3.2. Tăng Cường Cơ Sở Hạ Tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đặc biệt là giao thông và điện, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động. Hải Dương cần chú trọng phát triển hạ tầng để thu hút đầu tư hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Hải Dương

Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chính sách thu hút đầu tư nước ngoài đã mang lại nhiều lợi ích cho tỉnh Hải Dương. Tuy nhiên, cần có những đánh giá cụ thể để xác định hiệu quả thực sự của các dự án đầu tư.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Dự Án Đầu Tư

Đánh giá hiệu quả của các dự án đầu tư nước ngoài là cần thiết để xác định những lĩnh vực cần cải thiện. Các chỉ số như tạo việc làm, tăng trưởng kinh tế cần được xem xét kỹ lưỡng.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Tỉnh Khác

Học hỏi từ kinh nghiệm của các tỉnh khác trong việc thu hút đầu tư nước ngoài sẽ giúp Hải Dương có những điều chỉnh phù hợp. Các tỉnh thành công thường có chính sách minh bạch và hỗ trợ tốt cho nhà đầu tư.

V. Kết Luận và Triển Vọng Tương Lai Của Chính Sách Đầu Tư Tại Hải Dương

Chính sách thu hút đầu tư nước ngoài tại Hải Dương cần được tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Tỉnh cần có những chiến lược dài hạn để thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư nước ngoài.

5.1. Tương Lai Của Chính Sách Đầu Tư

Tương lai của chính sách thu hút đầu tư nước ngoài tại Hải Dương phụ thuộc vào khả năng cải cách và đổi mới của tỉnh. Việc tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi sẽ là yếu tố quyết định.

5.2. Định Hướng Phát Triển Kinh Tế

Định hướng phát triển kinh tế của Hải Dương trong thời gian tới cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện cơ sở hạ tầng để thu hút đầu tư nước ngoài hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động thu hút đầu tư nước ngoài giữ vai trò xung kích trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại các nền kinh tế đang phát triển. Nguồn vốn này không chỉ bù đắp khoảng trống thiếu hụt vốn tích lũy nội địa mà còn thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ cao, phương thức quản trị tiên tiến và mở rộng thương mại quốc tế. Nằm tại vị trí trung tâm của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, tỉnh Hải Dương đã chủ động xây dựng nhiều cơ chế thông thoáng nhằm huy động tối đa nguồn lực quốc tế. Lũy kế đến giai đoạn nghiên cứu, toàn tỉnh đã thu hút 289 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng vốn đăng ký đạt 6.380,5 triệu USD đến từ 24 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai chính sách cho thấy kết quả thu hút dòng vốn vẫn chưa tương xứng với tiềm năng địa kinh tế của tỉnh. Cơ cấu dự án còn tập trung nhiều vào các ngành thâm dụng lao động, tỷ lệ nội địa hóa chưa cao và sự lan tỏa công nghệ sang khu vực kinh tế tư nhân trong nước còn hạn chế. Luận văn tập trung nghiên cứu toàn diện chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 2010 - 2020, dựa trên các chuỗi số liệu thực chứng giai đoạn 2010 - 2015.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá thực trạng hiệu quả các chính sách ưu đãi tài chính, đất đai, phát triển hạ tầng khu công nghiệp và xúc tiến đầu tư. Qua đó, tác giả nhận diện rõ điểm nghẽn thể chế và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm tối ưu hóa chất lượng dòng vốn. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện rõ nét qua việc cung cấp luận cứ khoa học để tỉnh duy trì tốc độ tăng trưởng sản xuất công nghiệp khu vực đầu tư nước ngoài ở mức bình quân 53,3%/năm, đồng thời nâng cao kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 45 triệu USD và giải quyết việc làm bền vững cho hàng vạn lao động địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết chu kỳ sống sản phẩm quốc tế của Raymond Vernon, trong đó nhấn mạnh rằng chi phí nhân công, vị trí địa lý và các gói ưu đãi thuế là những yếu tố quyết định hành vi lựa chọn địa điểm đặt cơ sở sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia. Bên cạnh đó, luận văn tích hợp lý thuyết về rủi ro chính trị và môi trường pháp lý của Green, Stevens và Dan Haendel (1979). Khung phân tích này chỉ rõ mức độ minh bạch của hệ thống chính sách, khả năng bảo hộ quyền tài sản và sự tự do luân chuyển vốn ra nước ngoài có tác động trực tiếp đến mức độ an toàn của dòng vốn đầu tư.

Khung lý thuyết của nghiên cứu bao gồm 4 khái niệm nền tảng:

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Hình thức đầu tư mà nhà đầu tư nước ngoài đưa vốn bằng tiền hoặc tài sản hợp pháp vào nước sở tại để trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về hiệu quả kinh tế theo quy định của Luật Đầu tư.
• Đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) và vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA): Hình thức đầu tư mua cổ phần, trái phiếu hoặc các nguồn vốn hỗ trợ phát triển hạ tầng mà quyền sở hữu tách rời quyền trực tiếp vận hành dự án.
• Chính sách thu hút đầu tư: Hệ thống các công cụ kinh tế, hành chính và pháp luật do chính quyền ban hành nhằm tạo lập môi trường kinh doanh hấp dẫn, kích thích dòng vốn dịch chuyển vào các ngành trọng điểm.
• Ưu đãi tài chính và phi tài chính: Các chính sách miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, ưu đãi tiền thuê đất, hỗ trợ đào tạo lao động và đầu tư kết cấu hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ hệ thống báo cáo thường niên giai đoạn 2010 - 2015 của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương, Cục Thống kê và Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 289 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài đang hoạt động trên địa bàn, mạng lưới 10 khu công nghiệp tập trung với tổng vốn hạ tầng quy hoạch 2.015 triệu USD, cùng 3 dự án hạ tầng sử dụng nguồn vốn ODA trọng điểm với tổng vốn đầu tư trên 36,6 triệu USD.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ theo chuỗi thời gian (time-series) được áp dụng nhằm thu thập đầy đủ biến động của dòng vốn FDI và FII. Tác giả kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp chỉ số kinh tế và phương pháp so sánh đối chiếu liên tỉnh giữa Hải Dương với các trung tâm công nghiệp lân cận như Bắc Ninh (địa phương thu hút hơn 390 dự án FDI quy mô lớn) và Hải Phòng. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, lượng hóa chính xác mối quan hệ nhân quả giữa việc ban hành chính sách ưu đãi với tốc độ tăng trưởng vốn đăng ký, cơ cấu ngành nghề và tỷ lệ giải quyết việc làm. Toàn bộ quy trình thu thập, xử lý và kiểm định dữ liệu được hoàn thiện trong giai đoạn 2014 - 2015 nhằm phục vụ công tác hoạch định chiến lược cho tầm nhìn 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô thu hút vốn đầu tư nước ngoài tại tỉnh Hải Dương đã có bước tăng trưởng vượt bậc theo thời gian. Tính lũy kế đến hết giai đoạn nghiên cứu, tỉnh đã tiếp nhận 289 dự án FDI với tổng vốn đăng ký đạt 6.380,5 triệu USD. Riêng trong năm 2014, tỉnh đã cấp mới Giấy chứng nhận đầu tư cho 36 dự án với tổng vốn đăng ký đạt 395 triệu USD, tăng 75% về số lượng dự án và gấp 6,3 lần về giá trị vốn đăng ký so với năm 2013.

Thứ hai, cơ cấu thu hút dòng vốn chuyển dịch tích cực vào các khu công nghiệp tập trung và bắt đầu xuất hiện những dự án quy mô lớn. Trong tổng số 289 dự án, có 146 dự án bố trí trong các khu công nghiệp với quy mô vốn đạt 3.035,1 triệu USD, chiếm gần 48% tổng vốn đăng ký toàn tỉnh. Điển hình trong năm 2014, dự án Bệnh viện Quốc tế Đại An Việt Nam - Canada với quy mô vốn 225 triệu USD đã đưa Canada trở thành quốc gia dẫn đầu về vốn cấp mới (chiếm 57,2%), trong khi Hàn Quốc giữ vị trí quán quân về số lượng dự án mới (chiếm 40%).

Thứ ba, khu vực đầu tư nước ngoài đóng vai trò động lực thúc đẩy sản xuất công nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Giá trị sản xuất công nghiệp của khối doanh nghiệp FDI tăng trưởng phi mã với tốc độ bình quân đạt 53,3%/năm, tăng từ 44,9 tỷ đồng năm 2011 lên 194,9 tỷ đồng năm 2012. Dòng vốn FDI đã thúc đẩy tỷ trọng nông - lâm nghiệp giảm từ 40,6% năm 2011 xuống 35,6% năm 2013, trong khi tỷ trọng ngành dịch vụ tăng từ 24,5% năm 2005 lên 28% năm 2013, đồng thời góp phần kéo giảm tỷ lệ thất nghiệp trên địa bàn từ mức trên 9% xuống còn 4,0%.

Thứ tư, nguồn vốn hỗ trợ phát triển gián tiếp (ODA) đóng vai trò nền tảng tạo dựng hạ tầng phục vụ thu hút FDI. Tỉnh đã tiếp nhận và giải ngân khoảng 47 triệu USD vốn ODA. Trong đó, 3 dự án hạ tầng đô thị trọng điểm gồm dự án cấp nước thành phố Hải Dương (22,62 triệu USD do Hà Lan tài trợ), dự án thoát nước và xử lý nước thải (8,5 triệu EUR do Đức tài trợ) và dự án chế biến rác thải thành phân compost (5,5 triệu USD do Tây Ban Nha tài trợ) đã cải thiện căn bản hạ tầng kỹ thuật và môi trường sống của tỉnh.

Thảo luận kết quả

Sự bứt phá về số lượng và quy mô dự án FDI tại Hải Dương bắt nguồn từ chính sách quy hoạch phát triển đồng bộ 10 khu công nghiệp tập trung như Đại An (vốn đầu tư 604 triệu USD), Cộng Hòa (357 triệu USD), Tân Trường (311 triệu USD) và Nam Sách (63 triệu USD). Bên cạnh đó, việc thành lập Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Doanh nghiệp và Xúc tiến Đầu tư cùng quy chế đối thoại định kỳ hàng năm đã giải quyết kịp thời các vướng mắc về thủ tục giao đất, cho thuê đất và cấp phép xây dựng.

Khi so sánh với bài học kinh nghiệm từ tỉnh Bắc Ninh, có thể thấy Bắc Ninh đã rất thành công khi thu hút các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Samsung, Nokia, Canon bằng cách tiên phong áp dụng mô hình đối tác công tư (PPP) theo Quyết định số 71/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và thiết lập các tiêu chuẩn khắt khe về công nghệ thân thiện môi trường. Ngược lại, nguồn vốn FDI tại Hải Dương vẫn còn tập trung nhiều vào các ngành gia công cơ khí, may mặc, giày dép và lắp ráp linh kiện đơn giản.

Để tối ưu hóa việc phân tích dữ liệu cho các nhà quản lý, các chuỗi số liệu về tốc độ tăng trưởng vốn đăng ký giai đoạn 2005 - 2014 nên được trình bày trực quan bằng biểu đồ kết hợp (combo chart) giữa cột giá trị vốn và đường số lượng dự án. Đồng thời, cấu trúc chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế (nông nghiệp giảm từ 40,6% xuống 35,6%) và phân bổ 10 khu công nghiệp tập trung nên được tổng hợp qua bảng phân tích tương quan đa biến, giúp các cấp thẩm quyền nhận diện rõ dư địa thu hút đầu tư của từng địa bàn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm hoàn thiện chính sách thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài của tỉnh:

• Tối ưu hóa thủ tục hành chính trong thẩm định và cấp phép đầu tư: Ban Quản lý các Khu công nghiệp phối hợp cùng Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Hải Dương triển khai triệt để cơ chế một cửa liên thông hiện đại hóa, đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý hồ sơ cấp Giấy chứng nhận đầu tư xuống dưới 15 ngày làm việc trong giai đoạn 2016 - 2018, đồng thời công khai 100% quy trình trên cổng thông tin điện tử.
• Hoàn thiện kết cấu hạ tầng kỹ thuật và nâng cao tỷ lệ lấp đầy khu công nghiệp: Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương chỉ đạo các chủ đầu tư hạ tầng đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và xây dựng đồng bộ mạng lưới cấp thoát nước, xử lý chất thải tại 10 khu công nghiệp đã quy hoạch (tổng vốn đầu tư hạ tầng 2.015 triệu USD), phấn đấu đạt tỷ lệ lấp đầy bình quân trên 70% toàn bộ diện tích đất công nghiệp trước năm 2020.
• Đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư theo chiều sâu: Trung tâm Xúc tiến Đầu tư và Hỗ trợ Doanh nghiệp tỉnh xây dựng danh mục dự án mời gọi đầu tư giai đoạn 2016 - 2020 có trọng tâm, chuyển từ thu hút đại trà sang chủ động tiếp cận các tập đoàn đa quốc gia tại Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh Châu Âu (EU), đặt mục tiêu thu hút từ 3 đến 5 dự án công nghệ cao có quy mô vốn trên 100 triệu USD.
• Phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao và hoàn thiện chính sách đất đai: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì liên kết giữa các trường cao đẳng, đại học trên địa bàn với các doanh nghiệp FDI, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo kỹ thuật đạt trên 65% vào năm 2020, cung ứng kịp thời hơn 50.000 vị trí việc làm có tay nghề cao cho các ngành công nghiệp phụ trợ và công nghệ chính xác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu này mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh: Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên tại Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp, Sở Tài nguyên và Môi trường có thể ứng dụng khung đề xuất để rà soát quy hoạch đất đai, xây dựng bảng giá thuê đất cạnh tranh và cải tiến quy trình xúc tiến đầu tư FDI.
• Doanh nghiệp phát triển hạ tầng và các nhà đầu tư nước ngoài: Các tập đoàn kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI từ 24 quốc gia và vùng lãnh thổ có thể sử dụng các số liệu về 10 khu công nghiệp quy hoạch (với tổng vốn hạ tầng 2.015 triệu USD) để đánh giá chi phí cơ hội, tiềm năng kết nối hạ tầng và xây dựng phương án kinh doanh khả thi.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Kinh tế: Những người làm công tác nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế Thương mại, Kinh tế Phát triển, Quản lý Kinh tế có thể khai thác hệ thống dữ liệu thực chứng và phương pháp kiểm chứng lý thuyết Vernon, Haendel để làm tài liệu học thuật tham khảo.
• Chuyên gia tư vấn đầu tư và tổ chức xúc tiến thương mại quốc tế: Các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài (như KoCham, Jetro, AmCham) có thể sử dụng bức tranh tổng thể 289 dự án và 6.380,5 triệu USD vốn đầu tư để cung cấp báo cáo phân tích môi trường kinh doanh chính xác cho các nhà đầu tư mới gia nhập thị trường Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Hải Dương đã đạt được quy mô thu hút vốn FDI lũy kế như thế nào trong giai đoạn nghiên cứu?
Toàn tỉnh Hải Dương đã thu hút thành công 289 dự án FDI với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 6.380,5 triệu USD đến từ 24 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, có 146 dự án nằm trong khu công nghiệp với số vốn 3.035,1 triệu USD và 143 dự án ngoài khu công nghiệp với số vốn 3.345,4 triệu USD.

Khu vực kinh tế có vốn FDI đóng góp như thế nào vào sản xuất công nghiệp của tỉnh?
Khu vực doanh nghiệp có vốn FDI duy trì tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp vượt bậc, đạt mức tăng bình quân 53,3%/năm, nâng giá trị từ 44,9 tỷ đồng năm 2011 lên 194,9 tỷ đồng năm 2012, qua đó trở thành động lực then chốt thúc đẩy công nghiệp hóa toàn tỉnh.

Cơ cấu đối tác đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Hải Dương có điểm gì nổi bật trong năm 2014?
Năm 2014 ghi nhận sự bứt phá của các nhà đầu tư Canada, chiếm tỷ trọng cao nhất với 57,2% tổng vốn cấp mới nhờ dự án Bệnh viện Quốc tế Đại An quy mô 225 triệu USD. Trong khi đó, Hàn Quốc tiếp tục dẫn đầu về số lượng dự án cấp mới, chiếm 40% tổng số dự án.

Các dự án vốn ODA đã hỗ trợ như thế nào cho môi trường thu hút đầu tư tại Hải Dương?
Nguồn vốn ODA khoảng 47 triệu USD đã tạo đòn bẩy nâng cấp cơ sở hạ tầng, tiêu biểu với 3 dự án trọng điểm: Cấp nước đô thị 22,62 triệu USD do Hà Lan tài trợ, Thoát nước và xử lý nước thải 8,5 triệu EUR do Đức tài trợ, và Nhà máy chế biến rác thải compost 5,5 triệu USD do Tây Ban Nha tài trợ.

Bài học cốt lõi từ các địa phương đi trước như Bắc Ninh giúp ích gì cho Hải Dương?
Kinh nghiệm của Bắc Ninh cho thấy việc đa dạng hóa hình thức hợp tác công tư (PPP) theo Quyết định số 71/2010/QĐ-TTg và kiên quyết sàng lọc dự án theo tiêu chuẩn công nghệ cao đã giúp địa phương đón đầu các tập đoàn hàng đầu thế giới như Samsung, Nokia, đây là hướng đi then chốt Hải Dương cần áp dụng.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về vai trò của dòng vốn đầu tư nước ngoài và các công cụ chính sách ưu đãi tài chính, đất đai, thủ tục hành chính cấp địa phương.
• Phân tích bức tranh thực chứng thu hút FDI tại tỉnh Hải Dương với quy mô lũy kế 289 dự án đạt 6.380,5 triệu USD và 10 khu công nghiệp tập trung có tổng vốn quy hoạch hạ tầng 2.015 triệu USD.
• Khẳng định vai trò đòn bẩy của 47 triệu USD vốn ODA trong việc đồng bộ hóa hạ tầng cấp thoát nước và xử lý chất thải đô thị phục vụ phát triển công nghiệp bền vững.
• Nhận diện những hạn chế về tỷ lệ dự án công nghệ cao và đề xuất hệ sinh thái 4 giải pháp chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh dòng vốn đến năm 2020.
• Cung cấp nguồn tư liệu học thuật và bằng chứng thực tiễn có giá trị cao cho các cơ quan quản lý, doanh nghiệp hạ tầng và giới nghiên cứu kinh tế.

Bước tiếp theo trong lộ trình 2016 - 2020, tỉnh cần khẩn trương số hóa quy trình thẩm định đầu tư, hoàn thiện mạng lưới kết cấu hạ tầng khu công nghiệp và ban hành tiêu chí sàng lọc công nghệ thân thiện môi trường. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý quan tâm có thể khai thác toàn bộ hệ thống biểu mẫu, số liệu chi tiết trong luận văn để triển khai ứng dụng vào thực tiễn quản lý kinh tế địa phương ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VÀ CHÍNH SÁCH THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI 1. Khái niệm, hình thức của đầu tư nước ngoài chính sách đầu tư nước ngoài 1. Khái niệm đầu tư nước ngoài Quan hệ kinh tế quốc tế xuất hiện từ khi con người thực hiện hành vi trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia. Đầu tư nước ngoài (ĐTNN) là một hoạt động kinh kế đối ngoại ra đời muộn hơn các hoạt động kinh tế đối ngoại khác.

Tuy nhiên, từ khi xuất hiên lần đầu tiên trên thế giới vào khoảng cuối thế kỷ XIX đến nay, hoạt động ĐTNN đã có nhiều biến đổi sâu sắc. Xu hướng chung là ngày càng tăng lên cả về số lượng, quy mô, hình thức, thị trường, lĩnh vực đầu tư và thể hiện vị trí, vai trò ngày càng to lớn trong các Quan hệ kinh tế quốc tế. Có thể hiểu: ĐTNN là một quá trình di chuyển vốn từ quốc gia này sang quốc gia khác nhằm những mục đích, mục tiêu nhất định. Vốn ở đây phải được hiểu theo nghĩa rông và mục đích, mục tiêu đầu tư là khá đa dạng.

Vốn ĐTNN có thể được biểu hiên dưới nhiều hình thức khác nhau như bằng các loại tiền mặt, đất đai, thiết bị, các sáng chế, phát minh, bí quyết công nghệ, nhãn hiệu hàng hoá. Mục đích chủ yếu của hoạt động ĐTNN là các nhà đầu tư thu được lợi ích về kinh tế. Ngoài ra, lợi ích về chính trị, văn hoá - xã hội cũng được tính đến trong nhiều dự án đầu tư. Theo định nghĩa trong Luật Đầu tư của Viêt Nam: ĐTNN là viêc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Viêt Nam vốn bằng tiền và các tài sản hợp pháp khác để tiến hành hoạt động đầu tư (Mục12 - Điều 3 - Luật đầu tư ngày 29-11-2005).

Các hình thức đầu tư nước ngoài ĐTNN được thực hiện bởi các loại hình đầu tư chủ yếu là: đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp. Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) FDI là hình thức đầu tư được hiểu trên nhiều giác độ khác nhau: Luan van 7 - Xét về địa lý: Quỹ tiền tề quốc tế (IMF) đã đưa ra định nghĩa về FDI là hình thức đầu tư đem lại lợi ích lâu dài cho một doanh nghiệp khi thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh tại một đất nước khác. - Xét trên khía cạnh về quyền sở hữu: FDI là loại hình đầu tư nước ngoài mà quyền sử dụng gắn liền với quyền sở hữu tài sản đầu tư. Để nhận biết một hoạt động đầu tư cụ thể có phải là FDI hay không mỗi nước đều đưa ra tiêu chuẩn xác định riêng.

Ví dụ: phòng Thương Mại của Mỹ xác định: nếu một nhà đầu tư Mỹ nắm giữ ít nhất là 10% cổ phiếu ghi danh hoặc tài sản tương đương của một công ty nước ngoài thì được xác nhận đó là FDI. - Xét trên khía cạnh lưu chuyển tài sản: FDI là sự di chuyển vốn đầu tư từ nước đầu tư sang nước nhận đầu tư. Trong trường hợp này thì các hoạt động đầu tư ở nước ngoài được coi là đầu tư trực tiếp khi (1) công ty trực tiếp sự quản lý tài sản, cổ phiếu; (2) phần vốn đầu tư đó là một phần tài sản của công ty thực hiện đầu tư ở nước nhận đầu tư. - Xét về phạm vi hoạt động: FDI được thực hiện chủ yếu dưới dạng các công ty con hoặc các công ty liên doanh trực thuộc các công ty đa quốc gia.

Do đó, FDI có thể được định nghĩa là sự mở rộng phạm vi hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty đa quốc gia trên phạm vi quốc tế. Sự mở rộng đó bao gổm sự chuyển giao vốn, công nghệ, các kỹ năng sản xuất và bí quyết quản lý tới nước tiếp nhận đầu tư để thực hiện quá trình sản xuất kinh doanh theo kế hoạch của dự án đầu tư. Đặc điểm của đầu tư trực tiếp nước ngoài: - FDI là hình thức chủ yếu trong ĐTNN : xét về xu thế và hiệu quả thì FDI thể hiện rõ hơn sự chuyển biến về chất lượng trong nền kinh tế thế giới, gắn liền với quá trình sản xuất trực tiếp, tham gia vào sự phân công lao động quốc tế theo chiều sâu và tạo thành cơ sở của sự hoạt động của các công ty xuyên quốc gia và các doanh nghiệp quốc tế. - FDI là hình thức đầu tư bằng vốn của tư nhân do các chủ đầu tư tự quyết định đầu tư, quyết định sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiêm về lỗ lãi.

Hình thức này mang tính khả thi và hiêu quả kinh tế cao. Luan van 8 - Đây là hình thức chuyển giao lớn về vốn, kỹ năng quản lý và công nghệ. Thông qua FDI, nước chủ nhà có thể tiếp nhận được công nghệ, kỹ thuật tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm quản lý của các nước phát triển. Các hình thức FDI chủ yếu Theo tiêu chí từ phía nhà đầu tư và nước nhận đầu tư: - Trên giác độ của nhà đầu tư có thể chia FDI thành 3 loại: Đầu tư theo chiều rông: là hình thức đầu tư nhằm mở rộng sản xuất các sản phẩm tương tự với sản phẩm đã được sản xuất trong nước của nhà đầu tư.

Các nhà đầu tư sử dụng hình thức đầu tư này để xây dựng các nhà máy sản xuất nhằm cung cấp sản phẩm cho thị trường nước nhận đầu tư. Đầu tư theo chiều sâu: là hình thức đầu tư nhằm sử dụng các nguồn nguyên vật liêu thô để sản xuất sản phẩm cung cấp cho cả thị trường nước nhận đầu tư và nước đầu tư. Đầu tư theo cả chiều rông và chiều sâu. - Trên giác độ của nước nhận đầu tư, FDI có thể phân chia như sau: Đầu tư thay thế nhập khẩu: loại hình đầu tư này nhằm sản xuất các loại hàng hoá mà nước nhận đầu tư thường phải nhập khẩu và chịu ảnh hưởng của dung lượng thị trường nước nhận đầu tư.

Đầu tư phục vụ xuất khẩu: hình thức đầu tư này chủ yếu là sử dụng các loại nguyên vật liêu thô sản xuất sản phẩm để xuất khẩu sang nước của các nhà đầu tư và các nước khác. Xét trên tiêu chí vốn góp và quản lý hoạt động, FDI trên thế giới hiện nay được thực hiện dưới 3 hình thức đầu tư chủ yếu: - Hình thức liên doanh: Hình thức này doanh nghiêp được hình thành do sự góp vốn của các bên thuôc cả nước đầu tư và nước nhận đầu tư. Doanh nghiêp liên doanh được thành lập có tư cách pháp nhân trong phạm vi luật pháp của nước chủ nhà. Các bên cùng góp vốn, cùng quản lý điều hành, cùng phân chia lợi nhuận và cùng chiu rủi ro.

Luan van 9 - Sử dụng hình thức đầu tư này phía nước nhận đầu tư sẽ thu hút được công nghệ mới, học tập được kinh nghiệm quản lý, có cơ hội xâm nhập thị trường quốc tế. Phía chủ đầu tư sẽ thuận lợi trong viêc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, thuận lợi trong việc tiếp thu văn hoá, phong tục, tập quán của nước sở tại và quản lý lao động. - Hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng: Là hình thức phía nước đầu tư và nước nhận đầu tư sẽ tiến hành ký hợp đồng hợp tác kinh doanh như hợp tác sản xuất phân chia lợi nhuận, phân chia sản phẩm. Trong hình thức đầu tư này, nhà đầu tư nước ngoài có thể là người cung cấp phần lớn hoặc toàn bộ vốn đầu tư.

Phía nước nhận đầu tư sẽ tham gia đóng góp về đất đai, nhà xưởng hiện có hoặc cũng có thể tham gia góp một phần vốn. - Hình thức doanh nghiêp 100% vốn nước ngoài: Là hình thức chủ đầu tư nước ngoài có thể thành lập, trực tiếp quản lý và điều hành công ty với vốn đầu tư là 100% của chủ đầu tư. Trong hình thức này, nước nhận đầu tư cho phép nhà đầu tư nước ngoài thuê đất, thuê nhân công, đào tạo cán bô quản lý, kỹ thuật và tay nghề cho công nhân, toàn quyền điều hành xí nghiêp, tự do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật của nước nhận đầu tư. - Ở mỗi nước nhận ĐTNN, đầu tư trực tiếp được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau tuỳ thuôc khuôn khổ pháp lý của nước đó, tuỳ thuôc lĩnh vực đầu tư và mục tiêu của chủ đầu tư.

Ngoài các hình thức nêu trên, các nước còn cho phép đa dạng hoá các phương thức đầu tư như: - Phương thức Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT), Hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT): Những hình thức này thường được sử dụng đối với các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng như đường xá, cầu cống, công trình công cộng. - Hình thức hợp tác phát triển: Là hình thức hợp tác giữa chủ đầu tư nước ngoài với nước nhận đầu tư nhằm cùng khai thác, sản xuất một số sản phẩm liên quan đến nguồn tài nguyên thiên nhiên như hợp tác về khai thác dầu khí. Đặc điểm của hình thức hợp tác này là các dự án hợp tác thường có độ rủi ro cao, vốn đầu tư lớn và lợi nhuận cao. Luan van 10 - Mỗi hình thức FDI đều có mặt mạnh và mặt hạn chế tuỳ theo tình hình thực tế của nhà đầu tư và nước nhận đầu tư.

Vì vậy, người ta đã đa dạng hóa các hình thức đầu tư, nhằm đồng thời giải quyết nhiều vấn đề của mục tiêu hợp tác đầu tư như: kết hợp lợi ích của bên đầu tư và bên nhận đầu tư. Đặc biệt với bên nhận đầu tư, cần kết hợp thực hiện mục tiêu thu hút vốn với điều chỉnh cơ cấu đầu tư phù hợp với cơ cấu chung của nền kinh tế và quy hoạch phát triển từng ngành, từng địa phương cũng như cả nước. Đầu tư gián tiếp nước ngoài Đầu tư gián tiếp nước ngoài (Foireign Indirect Investment): Là hình thức đầu tư mà quyền sở hữu tách rời quyền sử dụng đối với một tài sản đầu tư. Đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) gồm: đầu tư dưới hình thức mua cổ phần, cổ phiếu, trái phiếu và các giấy tờ có giá khác trực tiếp trên thị trường chứng khoán hoặc thông qua các định chế tài chính trung gian như quỹ đầu tư chứng khoán.

Đặc điểm của đẩu tư gián tiếp - Người đầu tư không trực tiếp tham gia vào việc tổ chức điều hành dự án đầu tư. Bên tiếp nhận đầu tư có quyền chủ đông hoàn toàn trong kinh doanh. Nhà đầu tư chỉ quan tâm đến lợi tức hoặc sự an toàn của những chứng khoán mà họ đầu tư vào. - Đầu tư gián tiếp có tính thanh khoản cao.