Luận văn thạc sĩ ussh chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa nghiên cứu trường hợp các doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành sản xuất mũ bảo hiểm.

• Tác giả: Đào Trọng Phúc
• Người hướng dẫn: PGS.TS Mai Hà
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa (Nghiên cứu trường hợp các doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH VẼ
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do nghiên cứu
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN NỘI DUNG
• 2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH VÀ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 2.1.1. Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp
• 2.1.1.2. Doanh nghiệp đổi mới sáng tạo
• 2.1.2. Đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp
• 2.1.2.1. Đổi mới công nghệ
• 2.1.2.2. Hoạt động đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp
• 2.1.2.3. Tiêu chí đánh giá hoạt động đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp
• 2.1.2.4. Vai trò của hoạt động đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp
• 2.1.2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến đổi mới công nghệ
• 2.1.3. Chính sách tài chính trong doanh nghiệp
• 2.1.3.1. Chính sách
• 2.1.3.2. Chính sách tài chính
• 2.1.4. Tác động của chính sách tài chính đến hoạt động đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp
• 2.2. THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT MŨ BẢO HIỂM
• 2.2.1. Thực trạng năng lực đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm
• 2.2.1.1. Thực trạng về nhân lực trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2.1.2. Tình hình tài chính và những rào cản trong tiếp cận tài chính
• 2.2.2. Thực trạng về chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm
• 2.2.2.1. Cơ sở pháp lý hiện hành
• 2.2.2.2. Những chính sách hỗ trợ gián tiếp
• 2.3. GIẢI PHÁP CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH NHẰM THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 2.3.1. Kinh nghiệm quốc tế về chính sách tài chính nhằm thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp
• 2.3.1.1. Kinh nghiệm của Malaysia
• 2.3.1.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 2.3.1.3. Kinh nghiệm của Hàn Quốc
• 2.3.1.4. Kinh nghiệm của các nước OECD
• 2.3.1.5. Bài học cho Việt Nam
• 2.3.2. Giải pháp chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 2.3.2.1. Quan điểm sử dụng giải pháp tài chính đối với thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các DNNVV tại Việt Nam
• 2.3.2.2. Giải pháp chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• 2.3.2.3. Một số khuyến nghị, đề xuất hoàn thiện chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ cho DNNVV
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chính sách tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Những chính sách này không chỉ giúp cải thiện khả năng tài chính mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng công nghệ mới. Theo báo cáo của VCCI, DNNVV chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng góp lớn vào GDP và tạo ra nhiều việc làm. Tuy nhiên, nhiều DNNVV vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và công nghệ hiện đại.

1.1. Định nghĩa và vai trò của chính sách tài chính

Chính sách tài chính là tập hợp các biện pháp nhằm điều chỉnh và quản lý nguồn lực tài chính của doanh nghiệp. Nó giúp DNNVV có thể tiếp cận vốn đầu tư, từ đó thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

1.2. Tình hình hiện tại của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

DNNVV tại Việt Nam hiện đang phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm việc tiếp cận công nghệ và nguồn vốn. Chỉ khoảng 10% DNNVV sử dụng công nghệ hiện đại, trong khi 52% vẫn sử dụng công nghệ lạc hậu.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Mặc dù chính sách tài chính đã được cải thiện, nhưng vẫn còn nhiều thách thức đối với DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn và công nghệ. Các rào cản như thủ tục hành chính phức tạp và thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ tài chính vẫn tồn tại. Điều này ảnh hưởng đến khả năng đổi mới công nghệ của doanh nghiệp.

2.1. Rào cản trong tiếp cận tài chính

Nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn do yêu cầu về tài sản thế chấp và hồ sơ phức tạp. Điều này làm giảm khả năng đầu tư vào công nghệ mới.

2.2. Thiếu thông tin và hỗ trợ từ chính phủ

Nhiều doanh nghiệp không nắm rõ các chính sách hỗ trợ tài chính hiện có. Việc thiếu thông tin này dẫn đến việc không tận dụng được các cơ hội từ chính sách tài chính.

III. Phương pháp cải cách chính sách tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Để thúc đẩy đổi mới công nghệ, cần có những cải cách trong chính sách tài chính. Các biện pháp như đơn giản hóa thủ tục vay vốn, cung cấp thông tin rõ ràng về các chương trình hỗ trợ sẽ giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận hơn. Ngoài ra, việc tăng cường hợp tác giữa các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp cũng rất quan trọng.

3.1. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn

Cần giảm bớt các yêu cầu về tài sản thế chấp và hồ sơ vay vốn để DNNVV có thể dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn.

3.2. Tăng cường thông tin và hỗ trợ từ chính phủ

Cần có các chương trình truyền thông để thông báo cho DNNVV về các chính sách hỗ trợ tài chính, giúp họ nắm bắt cơ hội và cải thiện khả năng đổi mới công nghệ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách tài chính

Nghiên cứu cho thấy rằng các chính sách tài chính hiệu quả có thể giúp DNNVV nâng cao năng lực đổi mới công nghệ. Các doanh nghiệp đã áp dụng các chính sách này thường có tỷ lệ thành công cao hơn trong việc cạnh tranh trên thị trường. Việc đầu tư vào công nghệ mới không chỉ giúp cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.1. Kết quả từ các doanh nghiệp áp dụng chính sách tài chính

Nhiều DNNVV đã thành công trong việc áp dụng công nghệ mới nhờ vào các chính sách tài chính hỗ trợ. Điều này đã giúp họ tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị trường.

4.2. Bài học từ các quốc gia khác

Kinh nghiệm từ các quốc gia như Malaysia và Hàn Quốc cho thấy rằng việc đầu tư vào công nghệ và cải cách chính sách tài chính có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong khả năng cạnh tranh của DNNVV.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính sách tài chính

Chính sách tài chính cần được cải cách để đáp ứng nhu cầu của DNNVV trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Việc thúc đẩy đổi mới công nghệ không chỉ giúp DNNVV tồn tại mà còn phát triển bền vững. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp để xây dựng một môi trường thuận lợi cho đổi mới công nghệ.

5.1. Tầm quan trọng của chính sách tài chính trong đổi mới công nghệ

Chính sách tài chính là yếu tố quyết định trong việc thúc đẩy đổi mới công nghệ cho DNNVV. Cần có những biện pháp cụ thể để hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận công nghệ mới.

5.2. Định hướng tương lai cho chính sách tài chính

Cần tiếp tục cải cách chính sách tài chính để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp cả nước, đóng góp 50% vào GDP, 33% vào ngân sách Nhà nước và tạo ra 62% việc làm cho toàn xã hội. Mặc dù giữ vị thế xương sống của nền kinh tế, năng lực công nghệ của khối doanh nghiệp này đang đối mặt với nguy cơ tụt hậu nghiêm trọng. Thống kê cho thấy có tới 52% máy móc, thiết bị đang sử dụng thuộc loại lạc hậu và rất lạc hậu từ 2 đến 3 thế hệ, trong khi tỷ lệ ứng dụng công nghệ cao chỉ đạt mức khiêm tốn 2%. Đáng chú ý, nguồn vốn đầu tư cho hoạt động đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp tư nhân chỉ chiếm khoảng 0,2% đến 0,3% tổng doanh thu hàng năm, và mức độ trang bị kỹ thuật chỉ bằng 3% so với các doanh nghiệp quy mô lớn.

Trước bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, nghiên cứu "Chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa (Nghiên cứu trường hợp các doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm)" được thực hiện nhằm giải quyết nút thắt về cơ chế phân bổ và tiếp cận nguồn vốn. Đề tài tập trung phân tích thực trạng năng lực công nghệ và hiệu quả của các chính sách tài chính hiện hành tại các cơ sở sản xuất mũ bảo hiểm trên phạm vi cả nước trong giai đoạn từ năm 2014 đến 2016.

Về mặt lý luận, luận văn góp phần hoàn thiện khung phân tích về mối quan hệ tương tác giữa các công cụ tài chính công và hành vi đầu tư công nghệ của doanh nghiệp. Về mặt thực tiễn, công trình cung cấp luận cứ thực chứng giúp các nhà hoạch định chính sách thu hẹp khoảng cách tăng trưởng công nghệ, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ đổi mới công nghệ hàng năm từ mức 10,68% lên trên 13%, cải thiện thứ hạng sẵn sàng công nghệ của Việt Nam và nâng cao tiêu chuẩn an toàn cho sản phẩm bảo hộ người tiêu dùng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên ba trụ cột lý thuyết kinh tế và quản trị hiện đại:

• Mô hình đổi mới chuỗi liên kết (Chain-linked Model): Khẳng định đổi mới công nghệ không diễn ra theo đường thẳng tuyến tính mà là sự tương tác liên tục giữa cơ sở tri thức, năng lực R&D nội bộ và tín hiệu nhu cầu từ thị trường tiêu thụ.
• Phương pháp Atlas công nghệ của APCTT/UN-ESCAP: Tiếp cận đánh giá năng lực công nghệ toàn diện qua bốn thành phần biểu hiện gồm kỹ thuật (Technoware), con người (Humanware), thông tin (Infoware) và tổ chức (Orgaware).
• Mô hình tăng trưởng kinh tế Harrod-Domar: Luận giải vai trò then chốt của việc tích lũy và chuyển hóa nguồn vốn tài chính thành tài sản cố định kỹ thuật số trong quá trình gia tăng sản lượng sản xuất.

Hệ thống khái niệm nền tảng trong công trình bao gồm:

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Được phân loại chuẩn hóa theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP dựa trên quy mô lao động dưới 300 người và tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng (hoặc dưới 20 tỷ đồng đối với phân khúc doanh nghiệp nhỏ công nghiệp).
• Doanh nghiệp đổi mới sáng tạo: Tổ chức lấy công nghệ, tri thức và tinh thần doanh nhân làm động lực cốt lõi để gia tăng giá trị thặng dư thương mại.
• Đổi mới công nghệ: Quá trình chủ động thay thế hoặc nâng cấp công nghệ cốt lõi thông qua hai hình thức là đổi mới căn bản (radical) và đổi mới liên tục (incremental), áp dụng cho cả sản phẩm lẫn quy trình vận hành.
• Chính sách tài chính thúc đẩy công nghệ: Tập hợp các công cụ điều tiết vĩ mô gồm ưu đãi thuế, hỗ trợ lãi suất tín dụng, quỹ bảo lãnh và các khoản tài trợ công nhằm kích thích hoạt động đầu tư kỹ thuật.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình kết hợp đa phương pháp định tính và định lượng chặt chẽ:

• Khảo sát định lượng: Mẫu khảo sát được chọn theo phương pháp điều tra toàn bộ kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên từ danh sách tổng thể gồm gần 80 doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm đang hoạt động tại Việt Nam với sai số kiểm định 5%. Tổng số phiếu thu về đạt chuẩn là 63 phiếu hợp lệ. Cơ cấu đối tượng phản hồi gồm 6 lãnh đạo doanh nghiệp (chiếm 9,5%), 13 kế toán trưởng (chiếm 20,6%) và 44 trưởng các phòng ban kỹ thuật, sản xuất (chiếm 69,0%).
• Phỏng vấn sâu định tính: Thực hiện phỏng vấn trực tiếp 6 đại diện thuộc Ban Giám đốc của 6 doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm tiêu biểu để làm rõ các rào cản tài chính phi chính thức.
• Phương pháp phân tích: Ứng dụng kỹ thuật thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và tham vấn ý kiến chuyên gia quản lý khoa học công nghệ theo Thông tư 04/TT-BKHCN. Việc lựa chọn phương pháp này giúp đối chiếu trực tiếp giữa các quy định pháp lý trên văn bản với khả năng hấp thụ chính sách trong thực tế sản xuất của doanh nghiệp giai đoạn 2014-2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng tại 63 doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm đã chỉ ra các kết quả cụ thể sau:

Thứ nhất, trình độ trang thiết bị kỹ thuật của các cơ sở sản xuất đang ở mức báo động. Có đến 52% số doanh nghiệp đang vận hành hệ thống máy móc lạc hậu và rất lạc hậu, 38% ở mức độ trung bình và chỉ có vỏn vẹn 10% đơn vị sở hữu dây chuyền hiện đại đạt tiêu chuẩn quốc tế. Phần lớn khuôn đúc vỏ mũ và máy ép xốp EPS đã qua sử dụng từ 2 đến 3 thế hệ công nghệ.

Thứ hai, mức đầu tư tài chính cho hoạt động nghiên cứu, cải tiến kỹ thuật (R&D) bị phân bổ ở mức cực kỳ thấp, chỉ dao động từ 0,2% đến 0,3% tổng doanh thu hàng năm. Tỷ lệ này thấp hơn gần 10 lần so với mức khuyến nghị chuẩn của các quốc gia công nghiệp hóa trong khu vực.

Thứ ba, khả năng tiếp cận các kênh dẫn vốn bên ngoài của doanh nghiệp bị tắc nghẽn nghiêm trọng. Khoảng 60% doanh nghiệp thừa nhận gặp rào cản lớn khi vay vốn ngân hàng thương mại do không có tài sản bất động sản bảo đảm, trong khi các tổ chức tín dụng từ chối định giá tài sản vô hình là kiểu dáng công nghiệp hoặc sáng chế. Hệ quả là có tới 20% doanh nghiệp rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng hoặc giải thể khi thị trường siết chặt quy chuẩn chất lượng.

Thứ tư, hiệu quả thụ hưởng các chính sách ưu đãi tài chính nhà nước còn rất khiêm tốn. Chỉ có khoảng 15% doanh nghiệp từng tiếp cận được các chương trình hỗ trợ lãi suất hoặc ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo Nghị định 108/2006/NĐ-CP do các rào cản về thủ tục hành chính phức tạp và chi phí tuân thủ quá cao.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tỷ lệ máy móc lạc hậu chiếm 52% và chi phí R&D chỉ đạt 0,2% - 0,3% doanh thu giải thích nguyên nhân cốt lõi khiến chỉ số sẵn sàng công nghệ của Việt Nam bị tụt dốc từ vị trí 71 xuống 134 trên bảng xếp hạng thế giới của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Khi dữ liệu khảo sát được biểu diễn trên biểu đồ phân bổ trang thiết bị, khoảng cách chênh lệch giữa công nghệ lạc hậu (52%) và hiện đại (10%) tạo nên một hố sâu ngăn cản việc nâng cao năng suất lao động.

Nguyên nhân chính xuất phát từ việc phần lớn các đơn vị sản xuất mũ bảo hiểm có quy mô vốn nhỏ dưới 20 tỷ đồng, chịu áp lực quay vòng vốn ngắn hạn nên chọn chiến lược mua sắm máy móc cũ giá rẻ từ thị trường thứ cấp. So sánh với các nghiên cứu trước đây về năng lực cạnh tranh công nghiệp, phát hiện của luận văn khẳng định chính sách tài chính hiện hành vẫn nặng về hỗ trợ gián tiếp qua hoàn thuế sau đầu tư, thay vì cung cấp nguồn vốn mồi trực tiếp trước khi doanh nghiệp triển khai đổi mới. Sự thiếu vắng các quỹ đầu tư mạo hiểm và cơ chế bảo lãnh tín dụng chuyên biệt cho lĩnh vực khoa học công nghệ đã đẩy toàn bộ rủi ro về phía doanh nghiệp nhỏ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn tài chính và thúc đẩy hiện đại hóa công nghệ trong ngành sản xuất mũ bảo hiểm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi công nghệ: Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại thiết lập gói tín dụng chuyên biệt với lãi suất cho vay thấp hơn từ 2% đến 3%/năm so với lãi suất thương mại thông thường cho các dự án đổi mới máy ép phun tự động và dây chuyền kiểm nghiệm va đập. Thời gian triển khai trọng điểm trong giai đoạn 2017-2020.
• Tối ưu hóa công cụ thuế và khấu hao tài sản: Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế cần hướng dẫn cụ thể việc cho phép doanh nghiệp trích lập tối đa 10% thu nhập chịu thuế hàng năm vào Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ nội bộ; đồng thời ban hành quy chế khấu hao nhanh trong vòng 3 đến 5 năm đối với các thiết bị công nghệ kiểm định an toàn chất lượng cao.
• Vận hành hiệu quả các quỹ bảo lãnh và vốn đầu tư mạo hiểm: Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh thành tái cấu trúc Quỹ Đổi mới Công nghệ Quốc gia (NATIF), tăng tỷ lệ tài trợ không hoàn lại hoặc bảo lãnh tín dụng lên mức 50% tổng vốn đầu tư cho các dự án chuyển giao công nghệ vật liệu composite và hạt nhựa nguyên sinh ABS.
• Thúc đẩy liên kết viện nghiên cứu và doanh nghiệp sản xuất: Hiệp hội Mũ bảo hiểm Việt Nam chủ trì kết nối các doanh nghiệp với các trường đại học khối kỹ thuật nhằm chuyển giao các sáng chế khuôn mẫu khí động học, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp sở hữu công nghệ hiện đại lên mức 30% vào năm 2022.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham khảo thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Lãnh đạo và Kế toán trưởng các doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm: Nghiên cứu cung cấp tài liệu hướng dẫn quy trình trích lập Quỹ Phát triển KH&CN nội bộ đúng luật, kỹ thuật đánh giá khấu hao máy móc và xây dựng phương án kinh doanh khả thi nhằm tiếp cận các gói vay ưu đãi từ ngân hàng thương mại.
• Cán bộ hoạch định chính sách tại Bộ KH&CN và Bộ Tài chính: Cung cấp bức tranh thực chứng từ 63 cơ sở sản xuất, làm cơ sở xây dựng các thông tư liên tịch hướng dẫn cơ chế phân bổ ngân sách và đơn giản hóa thủ tục chứng nhận dự án chuyển giao công nghệ.
• Chuyên viên thẩm định tín dụng tại các ngân hàng thương mại: Giúp cán bộ tín dụng hiểu rõ chu kỳ sống của thiết bị cơ khí chuyên dụng, từ đó phát triển các sản phẩm cho vay trung - dài hạn dựa trên dòng tiền dự án thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp bất động sản.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý KH&CN: Tài liệu hữu ích để tham khảo khung phân tích Atlas công nghệ, thang đo mô hình chuỗi liên kết và phương pháp thiết kế bảng hỏi khảo sát thực nghiệm trong môi trường kinh tế đang phát triển.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phần lớn doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm không thể tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng?
Do hơn 60% doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 20 tỷ đồng và thiếu tài sản thế chấp truyền thống như nhà xưởng, đất đai. Hệ thống ngân hàng thương mại hiện chưa chấp nhận định giá bằng phát minh sáng chế hoặc dây chuyền máy móc chuyên dụng làm tài sản bảo đảm độc lập.

Mức đầu tư R&D hiện tại của các doanh nghiệp nhỏ và vừa là bao nhiêu?
Kết quả khảo sát thực tế ghi nhận mức chi tiêu cho R&D và nâng cấp kỹ thuật chỉ đạt từ 0,2% đến 0,3% tổng doanh thu hàng năm. Con số này cách biệt rất lớn so với định mức 2% đến 3% doanh thu tại các quốc gia láng giềng trong khu vực ASEAN.

Cơ chế trích lập Quỹ Khoa học và Công nghệ mang lại lợi ích tài chính gì?
Cơ chế này cho phép doanh nghiệp giữ lại tối đa 10% thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp để tái đầu tư vào công nghệ. Doanh nghiệp vừa giảm bớt nghĩa vụ nộp thuế trước mắt, vừa tạo nguồn vốn tự có ổn định cho việc mua sắm máy móc mới.

Mô hình Atlas công nghệ đánh giá doanh nghiệp dựa trên những thành phần nào?
Phương pháp luận Atlas đánh giá tổng thể dựa trên bốn yếu tố: Phần kỹ thuật - Technoware (máy móc có 52% tỷ lệ lạc hậu), Phần con người - Humanware (trình độ kỹ thuật của kỹ sư), Phần thông tin - Infoware (tài liệu quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật) và Phần tổ chức - Orgaware (năng lực quản lý).

Làm cách nào để doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí khi đầu tư dây chuyền sản xuất mới?
Doanh nghiệp nên lựa chọn hình thức đổi mới từng phần (incremental innovation) qua việc hiện đại hóa từng module dập khuôn, kết hợp sử dụng công cụ thuê mua tài chính (leasing) hoặc tiếp cận các khoản tài trợ vốn mồi từ Quỹ Đổi mới công nghệ Quốc gia nhằm giảm áp lực dòng tiền ban đầu tới 40%.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về vai trò quyết định của chính sách tài chính đối với hoạt động đổi mới công nghệ trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Phản ánh trung thực bức tranh hiện trạng tại 63 doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm với 52% thiết bị lạc hậu và tỷ lệ chi cho R&D chỉ chiếm 0,2% - 0,3% doanh thu.
• Nhận diện rõ các điểm nghẽn thể chế trong việc tiếp cận nguồn vốn vay thương mại và hiệu lực thực thi còn thấp của các chính sách ưu đãi thuế gián tiếp.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp tài chính mang tính khả thi cao, kết hợp giữa trích lập quỹ nội bộ, hỗ trợ lãi suất 2-3%/năm và kích hoạt các quỹ bảo lãnh tín dụng.
• Đóng góp nguồn luận cứ thực chứng quan trọng nhằm thúc đẩy ngành sản xuất mũ bảo hiểm chuyển đổi từ cạnh tranh giá rẻ sang cạnh tranh bằng chất lượng và tiêu chuẩn an toàn cao.

Trong giai đoạn phát triển từ năm 2017 đến năm 2025, việc hiện đại hóa công nghệ không còn là sự lựa chọn mà là mệnh lệnh sống còn của các cơ sở sản xuất trong nước. Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát năng lực trang thiết bị, xây dựng chiến lược quản trị tài chính minh bạch và tận dụng tối đa các công cụ ưu đãi công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu Nội dung nghiên cứu Luận văn kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về chính sách tài chính và hoạt động đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa Chƣơng 2: Thực trạng đổi mới công nghệ và chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm Chƣơng 3: Chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp nhỏ và vừa Kết luận và khuyến nghị 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH VÀ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.1 Khái niệm doanh nghiệp Có thể nói trên thế giới sử dụng nhiều tên gọi khác nhau để chỉ loại hình tổ chức sản xuất kinh doanh hay “doanh nghiệp” (enterprise, firm, company, business, venture, v. Riêng loại hình tổ chức sản xuất kinh doanh quy mô lớn cũng gắn với nhiều tên gọi khác nhau tùy theo mỗi quốc gia và từng thời kỳ (ví dụ nhƣ ở Đức, Pháp, Hoa Kỳ thì gọi là: Cartel, Syndicate, Trust, Group, Consortium, Concern, Conglomerate hay ở Nhật Bản trƣớc chiến tranh thế giới thứ hai là Zaibatsu và sau chiến tranh là Keiretsu, Ấn Độ dùng thuật ngữ Bussiness House, ở Hàn Quốc dùng Chaebol, Trung Quốc dùng thuật ngữ Tập đoàn doanh nghiệp, ở Việt Nam dùng tên gọi tập đoàn kinh tế, v. Có thể nói sự đa dạng về tên gọi hay thuật ngữ sử dụng nói lên tính đa dạng của khái niệm “doanh nghiệp”.

Vậy doanh nghiệp là gì? Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về doanh nghiệp (Cambridge Advanced Learner’s Dictionary; Từ điển tiếng Việt; v. Tuy nhiên, có thể hiểu theo nghĩa rộng nhất doanh nghiệp là cá nhân hoặc tổ chức thực hiện các hoạt động SX-KD trong tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế từ các đơn vị tiểu thủ công nghiệp, hộ nông dân, hợp tác xã, trang trại đến các công ty, tổng công ty; từ khu vực khai thác, SX- KD, chế tạo, xây dựng đến khu vực dịch vụ tƣ vấn; từ các ngành SX-KD truyền thống đến các ngành SX-KD kinh doanh có hàm lƣợng tri thức cao, công nghệ cao. Bên cạnh các tổ chức hoạt động SX-KD, cung ứng dịch vụ nhằm mục tiêu lợi nhuận, còn có một số tổ chức hoạt động công ích (not-for-profit corporation) nhằm SX-KD, cung ứng dịch vụ công theo chính sách của Nhà nƣớc. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Với cách hiểu nhƣ vậy, có thể rút ra một số đặc trƣng của doanh nghiệp nhƣ sau: (i) Thứ nhất, doanh nghiệp là tổ chức, nhƣng không phải tất cả các tổ chức là doanh nghiệp.

Một tổ chức là một hệ thống xã hội phức tạp đƣợc tạo ra bởi những ngƣời hợp tác để đạt đƣợc một số mục tiêu. (ii) Thứ hai, doanh nghiệp thực hiện vai trò xã hội của sản xuất, chuyển đổi các nguồn lực thành hàng hóa và dịch vụ. Thông thƣờng, doanh nghiệp sử dụng bốn loại nguồn lực cơ bản khác nhau trong hoạt động sản xuất: • Tài nguyên thiên nhiên: lấy trực tiếp từ tự nhiên mà không cần chuyển đổi trƣớc đó (đất, nƣớc, không khí, v. • Vốn: tiền cần thiết để đầu tƣ vào công cụ, máy móc, thiết bị, công nghệ.

• Nhân lực: các khả năng về thể chất và trí tuệ của ngƣời lao động. • Doanh nhân: các ý tƣởng sáng tạo để định hình các mô hình kinh doanh. (iii) Thứ ba, nguồn lực đƣợc kết hợp và chuyển đổi thành các sản phẩm hoặc dịch vụ. Đến lƣợt mình, các sản phẩm/ và dịch vụ đƣợc thƣơng mại hóa vào thị trƣờng và khách hàng sẵn sàng trả tiền cho hàng hóa và dịch vụ đó khi đáp ứng nhu cầu nhất định của khách hàng.

Nếu doanh nghiệp sản xuất cái gì mà khách hàng thích, chắc chắn nó sẽ có thể thiết lập mức giá mà có thể bù đắp cho các chi phí sản xuất và hơn nữa. Nếu không, sẽ ngƣợc lại. Sự khác biệt giữa doanh thu có đƣợc từ việc bán hàng hóa và dịch vụ và các chi phí phát sinh trong việc cung cấp hàng hóa và dịch vụ là lợi nhuận của doanh nghiệp. Nếu lợi nhuận là dƣơng, có nghĩa là sản xuất của doanh nghiệp có giá trị hơn các nguồn lực đƣợc sử dụng.

Trong trƣờng hợp đó, doanh nghiệp đƣợc bổ sung thêm giá trị cho những nguồn lực đã sử dụng. Ngoài ra, nếu có lợi nhuận là âm (ví dụ, thua lỗ) doanh nghiệp phá hủy giá trị, vì nguồn lực có giá trị nhiều hơn so với các sản phẩm và dịch vụ mà doanh nghiệp có đƣợc. Tóm lại, trong luận văn này doanh nghiệp được hiểu là một tổ chức sử dụng nguồn lực sản xuất để có được sản phẩm và/hoặc dịch vụ cung cấp trên thị trường với mục đích tạo ra lợi nhuận. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cách phân loại doanh nghiệp Hiện có nhiều cách phân loại doanh nghiệp khác nhau tùy mục đích sử dụng: của cơ quan thống kê, phân loại; của cơ quan hỗ trợ, tài trợ; của các thiết chế tài chính (ngân hàng, tổ chức tín dụng), v.

Dƣới đây là một số cách phân loại phổ biến: (i) Phân loại theo quy mô (lao động, doanh thu, tổng tài sản, v.v): doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ, vừa, nhỏ và vừa, lớn. (ii) Phân loại theo sở hữu: sở hữu nhà nƣớc, sở hữu ngoài nhà nƣớc. (iii) Theo ngành nghề: sản xuất, thƣơng mại hoặc nông nghiệp, công nghiệp xây dựng, dịch vụ. (iv) … Theo tiêu chí thống kê quốc gia, dựa theo quy mô có thể phân loại doanh nghiệp thành doanh nghiệp có quy mô lớn, vừa và nhỏ, vừa, nhỏ và siêu nhỏ.

Trong nhiều loại quy mô doanh nghiệp vừa đề cập, hai quy mô đƣợc các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách sử dụng nhiều nhất đó là doanh nghiệp quy mô lớn và doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa (DNNVV). Việc xác định các tiêu chí và định mức để đánh giá quy mô của một doanh nghiệp có sự khác nhau ở các quốc gia/ khu vực trên thế giới. Ngay trong cùng một quốc gia/ khu vực, những tiêu chí này cũng có thể đƣợc thay đổi theo thời gian hay thậm chí ngành nghề kinh doanh vì sự phát triển của doanh nghiệp, đặc điểm nền kinh tế hay tốc độ phát triển kinh tế của quốc gia hay ngành nghề của quốc gia đó. Tuy nhiên, các tiêu chí phổ biến nhất đƣợc nhiều quốc gia/ tổ chức quốc tế sử dụng là: số lao động bình quân mà doanh nghiệp sử dụng trong năm và tổng doanh thu hằng năm của doanh nghiệp.

Đa số các quốc gia châu Âu (Áo, Séc, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Hy Lạp, Hungary, Ai-len, Ý, Hà Lan, Na-uy, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Sec-bi-a, Xlô-va- ki-a, Xlô-ve-ni-a, Thụy Điển, Thụy Sĩ) sử dụng đồng thời cả 2 tiêu chí tổng số lao động và doanh thu (theo quy định của EU: 2003/361/EC) và phân thành 3 loại: (i) doanh nghiệp siêu nhỏ, dƣới 10 lao động; (ii) doanh nghiệp nhỏ, dƣới 50 lao động; (iii) doanh nghiệp nhỏ và vừa, dƣới 250 lao động. Tất cả 3 loại này có tổng doanh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thu hằng năm không quá 50 triệu Euro và hoặc bảng cân đối không quá 43 triệu Euro. Đa số các quốc gia châu Âu sử dụng định nghĩa của EU. Tuy nhiên, một số quốc gia có định nghĩa riêng và có thể chỉ sử dụng một tiêu chí, chẳng hạn nhƣ Bỉ quy định doanh nghiệp lớn có từ 200 lao động trở lên còn I-xra-en thì doanh nghiệp lớn có trên 100 lao động.

Tại Hoa Kỳ và Canada, chỉ dùng một tiêu chí là số lao động và quy định doanh nghiệp lớn là doanh nghiệp có từ 500 lao động trở lên. Tại Úc, doanh nghiệp lớn là doanh nghiệp có trên 200 lao động. Trong khi đó Niu-di-lân lại xác định doanh nghiệp lớn là doanh nghiệp có trên 100 lao động. Tại Nhật Bản và Hàn Quốc cùng có tiêu chí về quy mô doanh nghiệp theo số lao động (trên 300 là doanh nghiệp lớn).

Tuy nhiên, đối với loại hình DNNVV, hai quốc gia này không có tiêu chí phân biệt theo quy mô nói chung mà tùy từng ngành nghề mà có tiêu chí cụ thể. Nhƣ vậy có thể nói rằng mỗi quốc gia trên thế giới sử dụng các chỉ số khác nhau để phân loại doanh nghiệp. Hầu hết các quốc gia đều lấy tiêu chí số lao động bình quân làm cơ sở để phân loại doanh nghiệp theo quy mô. Tiêu chí về số lao động đƣợc các quốc gia sử dụng nhiều hơn so với các tiêu chí khác nhƣ doanh thu, vốn, v.

là các chỉ tiêu có thể lƣợng hóa đƣợc bằng giá trị tiền tệ. Các tiêu chí nhƣ doanh thu, vốn tuy rất quan trọng nhƣng thƣờng xuyên chịu sự tác động bởi những biến đổi của thị trƣờng, sự phát triển của nền kinh tế, tình trạng lạm phát, v. nên thiếu sự ổn định trong việc phân loại doanh nghiệp. Điều này giải thích tại sao tiêu chí số lao động bình quân đƣợc nhiều quốc gia lựa chọn, tiêu chí này thƣờng có tính ổn định lâu dài về mặt thời gian, lại thể hiện đƣợc phần nào tính chất, đặc thù của ngành, lĩnh vực kinh doanh mà doanh nghiệp đang hoạt động.

Ngân hàng thế giới và nhiều tổ chức quốc tế khác cũng sử dụng tiêu chí số lao động để đánh giá. Theo Ngân hàng thế giới, doanh nghiệp đƣợc chia thành 4 loại tƣơng ứng với số lƣợng lao động nhƣ sau: doanh nghiệp siêu nhỏ (số lao động < 10 ngƣời), doanh nghiệp nhỏ (số lao động từ 10 đến dƣới 50 ngƣời), doanh nghiệp vừa 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ở Việt Nam hiện nay, Điều 4, Luật Doanh nghiệp năm 2014 định nghĩa: “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, đƣợc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh”. Kinh doanh là “việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình, đầu tƣ, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trƣờng nhằm mục đích sinh lợi.” Tiêu chí phân loại DNNVV đƣợc thực hiện theo Điều 3, Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009.