Chính Sách Phát Triển Nông Thôn Mới Của Tỉnh Nghệ An

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính sách phát triển nông thôn mới của tỉnh nghệ an, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Trần Thị Châu Lan
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Văn Thành
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Chính Sách Phát Triển Nông Thôn Mới Tỉnh Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Tổng quan nghiên cứu đề tài
• 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN MỚI CỦA ĐỊA PHƯƠNG CẤP TỈNH
• 1.1. Khái luận về chính sách phát triển nông thôn mới
• 1.2. Khái niệm nông thôn, nông thôn mới, phát triển nông thôn mới
• 1.3. Khái niệm chính sách, chính sách phát triển nông thôn mới
• 1.4. Nội dung chính sách phát triển nông thôn mới của địa phương cấp tỉnh
• 1.4.1. Chính sách khai thác, sử dụng đất đai, tài nguyên
• 1.4.2. Chính sách thu hút đầu tư xây dựng hạ tầng kinh tế, xã hội nông thôn
• 1.4.3. Chính sách bồi dưỡng, đào tạo nghề
• 1.4.4. Chính sách huy động, hỗ trợ vốn
• 1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển nông thôn mới của tỉnh
• 1.5.1. Các nhân tố khách quan
• 1.5.2. Các nhân tố chủ quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN MỚI CỦA TỈNH NGHỆ AN
• 2.1. Khái quát về điều kiện kinh tế, xã hội và kết quả xây dựng nông thôn mới của tỉnh Nghệ An
• 2.1.1. Khái quát về điều kiện kinh tế, xã hội tỉnh Nghệ An
• 2.1.2. Kết quả xây dựng nông thôn mới của tỉnh Nghệ An
• 2.2. Đánh giá thực trạng chính sách phát triển nông thôn mới của tỉnh Nghệ An
• 2.2.1. Chính sách sử dụng đất đai, tài nguyên
• 2.2.2. Chính sách thu hút đầu tư xây dựng hạ tầng kinh tế, xã hội nông thôn
• 2.2.3. Chính sách bồi dưỡng, đào tạo nghề
• 2.2.4. Chính sách huy động, hỗ trợ vốn
• 2.2.5. Chính sách chuyển giao khoa học công nghệ
• 2.2.6. Đánh giá chung
• 2.2.7. Những kết quả đạt được và nguyên nhân
• 2.2.8. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN MỚI CỦA TỈNH NGHỆ AN
• 3.1. Quan điểm và mục tiêu phát triển nông thôn mới của tỉnh Nghệ An
• 3.2. Giải pháp đối với chính sách phát triển nông thôn mới của tỉnh Nghệ An
• 3.2.1. Hoàn thiện chính sách sử dụng đất đai, tài nguyên
• 3.2.2. Hoàn thiện chính sách khuyến khích, thu hút nguồn lực đầu tư vào phát triển nông nghiệp, nông thôn
• 3.2.3. Hoàn thiện chính sách bồi dưỡng, đào tạo nghề
• 3.2.4. Hoàn thiện chính sách huy động, hỗ trợ vốn
• 3.2.5. Hoàn thiện chính sách chuyển giao khoa học công nghệ
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với các bộ liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chính Sách Phát Triển Nông Thôn Mới Tỉnh Nghệ An

Chính sách phát triển nông thôn mới tại tỉnh Nghệ An đã được triển khai từ năm 2010, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân nông thôn. Chương trình này không chỉ tập trung vào phát triển kinh tế mà còn chú trọng đến các yếu tố xã hội và môi trường. Đánh giá tổng quan cho thấy, Nghệ An đã có những bước tiến đáng kể trong việc xây dựng nông thôn mới, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

1.1. Khái niệm và mục tiêu của Chính Sách Nông Thôn Mới

Chính sách nông thôn mới được hiểu là một chương trình tổng thể nhằm cải thiện đời sống nông dân và phát triển hạ tầng nông thôn. Mục tiêu chính là nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sống và bảo vệ môi trường.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển chính sách

Chính sách phát triển nông thôn mới tại Nghệ An được khởi xướng từ năm 2010, với sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền và cộng đồng. Qua các giai đoạn, chính sách đã được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn địa phương.

II. Đánh Giá Thực Trạng Chính Sách Phát Triển Nông Thôn Mới Tại Nghệ An

Đánh giá thực trạng cho thấy, chính sách phát triển nông thôn mới đã mang lại nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Việc huy động nguồn lực và sự tham gia của cộng đồng vẫn còn gặp khó khăn.

2.1. Kết quả đạt được trong giai đoạn 2016 2020

Trong giai đoạn này, Nghệ An đã hoàn thành nhiều tiêu chí nông thôn mới, với sự cải thiện rõ rệt về hạ tầng và đời sống người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều xã chưa đạt chuẩn.

2.2. Những thách thức và hạn chế trong thực hiện

Một số thách thức lớn bao gồm thiếu nguồn lực tài chính, sự tham gia hạn chế của người dân và các vấn đề về quản lý. Những hạn chế này cần được khắc phục để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Chính Sách Phát Triển Nông Thôn Mới Tại Nghệ An

Để nâng cao hiệu quả của chính sách phát triển nông thôn mới, cần có những giải pháp cụ thể và khả thi. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào cải thiện hạ tầng mà còn cần chú trọng đến phát triển nguồn nhân lực.

3.1. Tăng cường huy động nguồn lực đầu tư

Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư từ khu vực tư nhân và cộng đồng. Việc tạo ra môi trường thuận lợi cho các nhà đầu tư sẽ giúp tăng cường nguồn lực cho phát triển nông thôn.

3.2. Nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn

Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một trong những giải pháp quan trọng. Cần xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thị trường lao động và đặc thù của từng địa phương.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Các kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng chính sách phát triển nông thôn mới đã mang lại nhiều lợi ích cho người dân. Tuy nhiên, cần có những nghiên cứu sâu hơn để đánh giá hiệu quả lâu dài.

4.1. Các mô hình thành công trong phát triển nông thôn mới

Nhiều mô hình phát triển nông thôn mới đã được triển khai thành công tại Nghệ An, như mô hình hợp tác xã nông nghiệp, giúp nâng cao thu nhập cho người dân.

4.2. Đánh giá tác động của chính sách đến đời sống người dân

Chính sách phát triển nông thôn mới đã có tác động tích cực đến đời sống người dân, từ việc cải thiện hạ tầng đến nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Chính Sách Phát Triển Nông Thôn Mới

Kết luận cho thấy, chính sách phát triển nông thôn mới tại Nghệ An đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển trong thời gian tới

Cần có các định hướng rõ ràng cho phát triển nông thôn mới, tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ môi trường.

5.2. Khuyến nghị cho các chính sách trong tương lai

Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của người dân, đồng thời tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong quá trình thực hiện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm phát triển nông nghiệp theo chiều sâu, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn, đồng thời rút ngắn khoảng cách giữa nông thôn và thành thị. Tỉnh Nghệ An, với diện tích lớn nhất Việt Nam và dân số đông thứ tư cả nước, đã đạt nhiều thành tựu quan trọng trong xây dựng NTM giai đoạn 2016-2020. Tính đến cuối năm 2020, tỉnh có 281/411 xã đạt chuẩn NTM, chiếm 68,37%, cùng 6 đơn vị cấp huyện hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM, chiếm 28,57%. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt trên 28,5 triệu đồng/người/năm, tăng gần 2,4 lần so với năm 2010. Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn khoảng 3% vào năm 2020, giảm mạnh so với mức 18,79% năm 2011.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, Nghệ An vẫn còn tồn tại những hạn chế như nợ đọng xây dựng cơ bản, chưa có chính sách phát triển tiếp sau khi hoàn thành chương trình, và sự phân hóa về điều kiện kinh tế giữa các vùng miền. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng chính sách phát triển nông thôn mới của tỉnh Nghệ An trong giai đoạn 2016-2020, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách nhằm thúc đẩy phát triển bền vững nông thôn mới đến năm 2030. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chính sách công liên quan đến phát triển NTM trên địa bàn tỉnh Nghệ An, sử dụng dữ liệu thứ cấp trong vòng 5 năm gần nhất.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều chỉnh, hoàn thiện chính sách phát triển nông thôn mới, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, huy động nguồn lực và phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý chính sách công, phát triển kinh tế nông thôn và phát triển bền vững. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết chính sách công: Theo đó, chính sách là chương trình hành động có mục đích do các chủ thể quyền lực ban hành nhằm giải quyết các vấn đề xã hội. Quá trình quản lý chính sách bao gồm xây dựng, phổ biến, triển khai, kiểm tra giám sát và điều chỉnh chính sách. Lý thuyết này giúp phân tích các bước thực thi chính sách phát triển nông thôn mới tại cấp tỉnh.

2. Lý thuyết phát triển nông thôn mới: Nông thôn mới được hiểu là khu vực nông thôn có đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần được nâng cao, cơ sở hạ tầng đồng bộ, kinh tế phát triển toàn diện và bền vững. Mô hình phát triển nông thôn mới bao gồm 11 nội dung trọng tâm như quy hoạch, phát triển hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giảm nghèo, phát triển giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường và an ninh trật tự.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng gồm: chính sách phát triển nông thôn mới, huy động nguồn lực, chuyển giao khoa học công nghệ, đào tạo nghề nông thôn, và quản lý đầu tư công.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp phân tích định tính dựa trên dữ liệu thứ cấp thu thập từ các nguồn chính thức như báo cáo của UBND tỉnh Nghệ An, các văn bản pháp luật, tài liệu khoa học và số liệu thống kê giai đoạn 2016-2020.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm số liệu thống kê về kết quả xây dựng NTM, các chính sách phát triển nông thôn mới, báo cáo tài chính, và các văn bản pháp luật liên quan.

• Phương pháp chọn mẫu: Tác giả tập trung phân tích toàn bộ các xã và huyện trên địa bàn tỉnh Nghệ An, đặc biệt chú trọng các xã đạt chuẩn và chưa đạt chuẩn NTM để đánh giá thực trạng chính sách.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả để tổng hợp số liệu, phương pháp so sánh để đối chiếu kết quả thực hiện chính sách qua các năm và so sánh với các tiêu chuẩn quy định. Phương pháp tổng hợp được dùng để kết nối các dữ liệu từ nhiều nguồn nhằm đánh giá toàn diện.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu trong năm 2020, tập trung phân tích giai đoạn 2016-2020, đề xuất giải pháp phát triển đến năm 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ xã đạt chuẩn NTM tăng nhanh: Từ năm 2016 đến 2020, số xã đạt chuẩn NTM tăng từ khoảng 52% lên 68,37%, tương đương tăng 70 xã đạt chuẩn trong 5 năm. Bình quân tiêu chí đạt được trên toàn tỉnh là 15,96 tiêu chí/xã, tăng 4,26 tiêu chí so với năm 2015.

2. Thu nhập và giảm nghèo: Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt trên 28,5 triệu đồng/người/năm, tăng 16,5 triệu đồng so với năm 2010. Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 18,79% năm 2011 xuống còn khoảng 3% năm 2020, cho thấy hiệu quả tích cực của các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế nông thôn.

3. Huy động nguồn lực đầu tư: Tỉnh đã hỗ trợ gần 638.126 tấn xi măng trị giá hơn 990 tỷ đồng để xây dựng gần 3.553 km đường giao thông nông thôn. Ngoài ra, các nguồn lực từ ngân sách nhà nước, người dân và doanh nghiệp được huy động đa dạng, góp phần nâng cao kết cấu hạ tầng.

4. Chất lượng hạ tầng và dịch vụ xã hội: Tỷ lệ người dân nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 84,5%, nước sạch theo tiêu chuẩn quốc gia đạt 45%. Tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt gần 89,79%, tăng 8,4% so với năm 2015.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách phát triển nông thôn mới của tỉnh Nghệ An đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, đặc biệt trong việc nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, phát triển hạ tầng và giảm nghèo. Nguyên nhân chính bao gồm sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp chính quyền, sự đồng thuận và tham gia tích cực của cộng đồng, cùng với việc huy động hiệu quả các nguồn lực tài chính.

So với các nghiên cứu trong nước, kết quả của Nghệ An tương đồng với xu hướng phát triển nông thôn mới ở các tỉnh miền Trung, tuy nhiên vẫn còn khoảng cách so với các tỉnh phát triển hơn về mặt kinh tế. Việc duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí NTM, đặc biệt là về môi trường và dịch vụ xã hội, cần được chú trọng hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ xã đạt chuẩn NTM theo năm, biểu đồ tăng trưởng thu nhập bình quân đầu người, và bảng so sánh các chỉ tiêu hạ tầng cơ sở giai đoạn 2016-2020 để minh họa rõ nét tiến trình phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách sử dụng đất đai và tài nguyên: Tỉnh cần xây dựng các chính sách cụ thể nhằm quản lý, quy hoạch và sử dụng đất đai hiệu quả, ưu tiên tích tụ đất đai cho sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung. Thời gian thực hiện trong 3 năm tới, do UBND tỉnh chủ trì phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường.

2. Tăng cường huy động và thu hút đầu tư xây dựng hạ tầng: Đa dạng hóa các nguồn vốn đầu tư, đặc biệt là từ khu vực tư nhân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Xây dựng kế hoạch huy động vốn dài hạn gắn với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội địa phương. Thực hiện liên tục trong giai đoạn 2021-2025, do Ban Chỉ đạo xây dựng NTM tỉnh điều phối.

3. Phát triển nguồn nhân lực qua đào tạo nghề: Tăng cường các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động nông thôn, nâng cao chất lượng lao động và khả năng tiếp cận công nghệ mới. Thời gian triển khai trong 2 năm tới, phối hợp giữa Sở Lao động - Thương binh và Xã hội và các trung tâm đào tạo nghề.

4. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ vốn và tín dụng ưu đãi: Mở rộng các chương trình tín dụng ưu đãi phục vụ sản xuất nông nghiệp, hỗ trợ người dân tiếp cận vốn dễ dàng hơn, giảm thiểu rủi ro tài chính. Thực hiện trong 3 năm, phối hợp Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh và các tổ chức tín dụng.

5. Đẩy mạnh chuyển giao khoa học công nghệ: Hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp và quản lý nông thôn, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Thời gian thực hiện liên tục, do Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh và huyện: Giúp các đơn vị này hiểu rõ thực trạng và hiệu quả các chính sách phát triển nông thôn mới, từ đó điều chỉnh kế hoạch, chính sách phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia phát triển nông thôn: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng, hoàn thiện các chính sách phát triển nông thôn mới hiệu quả, đồng thời tham khảo các giải pháp thực tiễn tại Nghệ An.

3. Các tổ chức tài chính, ngân hàng và nhà đầu tư: Hiểu rõ các chính sách ưu đãi, cơ chế huy động vốn và tiềm năng phát triển nông thôn mới tại Nghệ An để có chiến lược đầu tư phù hợp.

4. Các tổ chức đào tạo nghề và chuyển giao công nghệ: Nắm bắt nhu cầu và thực trạng phát triển nguồn nhân lực, từ đó thiết kế các chương trình đào tạo và chuyển giao công nghệ phù hợp với đặc điểm nông thôn Nghệ An.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách phát triển nông thôn mới của Nghệ An có điểm gì nổi bật?
   Chính sách của Nghệ An tập trung vào huy động đa dạng nguồn lực, phát triển hạ tầng đồng bộ, đào tạo nghề và chuyển giao công nghệ, góp phần nâng cao thu nhập và giảm nghèo hiệu quả.

2. Tỷ lệ xã đạt chuẩn NTM của Nghệ An hiện nay là bao nhiêu?
   Tính đến năm 2020, tỉnh có 68,37% xã đạt chuẩn NTM, tăng đáng kể so với giai đoạn trước đó.

3. Những khó khăn chính trong phát triển NTM tại Nghệ An là gì?
   Bao gồm nợ đọng xây dựng cơ bản, sự phân hóa kinh tế giữa các vùng, hạn chế về nguồn lực tài chính và nhận thức của một số cộng đồng dân cư.

4. Làm thế nào để huy động hiệu quả nguồn vốn cho phát triển NTM?
   Cần đa dạng hóa các nguồn vốn, tăng cường chính sách ưu đãi, huy động sự tham gia của cộng đồng và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn.

5. Vai trò của đào tạo nghề trong phát triển nông thôn mới như thế nào?
   Đào tạo nghề nâng cao chất lượng lao động, giúp người dân nông thôn tiếp cận công nghệ mới, tăng năng suất lao động và thu nhập, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Kết luận

• Chính sách phát triển nông thôn mới của tỉnh Nghệ An đã đạt nhiều kết quả tích cực trong giai đoạn 2016-2020, góp phần nâng cao đời sống người dân và phát triển kinh tế xã hội.
• Tỷ lệ xã đạt chuẩn NTM tăng lên 68,37%, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt trên 28,5 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn khoảng 3%.
• Các chính sách về sử dụng đất đai, huy động vốn, đào tạo nghề và chuyển giao công nghệ là những trụ cột quan trọng trong phát triển NTM.
• Cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, đa dạng hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý để phát triển bền vững nông thôn mới đến năm 2030.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý, nhà đầu tư và tổ chức đào tạo tham khảo nghiên cứu để phối hợp thực hiện các giải pháp phát triển nông thôn mới hiệu quả.

Luận văn là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách, cán bộ quản lý và các tổ chức liên quan trong việc phát triển nông thôn mới tại Nghệ An và các tỉnh miền Trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 Cơ sở lý luận của chính sách phát triển nông thôn mới của địa phương cấp tỉnh Chương 2: Thực trạng chính sách phát triển nông thôn mới của tỉnh Nghệ An Chương 3: Đề xuất giải pháp và kiến nghị về chính sách phát triển nông thôn mới của Tỉnh Nghệ An 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN MỚI CỦA ĐỊA PHƢƠNG CẤP TỈNH 1.1 Khái luận về chính sách phát triển nông thôn mới 1.1 Khái niệm nông thôn, nông thôn mới, phát triển nông thôn mới *Khái ni m nông thôn Khái niệm “nông thôn” thường đồng nghĩa với làng, xóm, thôn. Theo các tài liệu nghiên cứu, “làng” là từ nôm, là tiếng nói dân dó, ngôn ngữ đời sống trong dân gian ăn sâu vào trong tâm lý, ý thức của người Việt. Theo Hoàng Chí Bảo trong công trình nghiên cứu về “H th ng chính tr ở ơ sở t ớc ta hi ”cũng cho rằng làng Việt vốn hình thành một cách tự nhiên, ra đời không qua bàn tay nhào nặn của chính quyền Trung ương, mang nét đặc trưng riêng; cùng với sự thay đổi của các triều đại trị vì trong lịch sử mà tên gọi của làng cũng khác nhau: “làng” cũng gọi là "thôn" hoặc "làng xóm", cũng có khi làng cũng chính là "xóm". Làng - xóm là một cộng đồng địa vực, có ranh giới lãnh thổ tự nhiên và hành chính xác định.

Làng là một đơn vị tự cấp, tự túc về kinh tế. Làng xóm vừa có ruộng, có nghề, có chợ tạo thành một không gian khép kín thống nhất. Làng - xóm là một cộng đồng tương đối độc lập về phong tục tập quán văn hoá. Làng - xóm cũng là một đơn vị tự trị về chính trị.

Theo Từ điển Bách khoa tiếng Việt thì nông thôn là: "phần lãnh thổ c a một ớc hay c a một ơ v hành chính nằm ngoài lãnh thổ t , có môi tr ờng tự nhiên, hoàn cảnh kinh tế xã hộ u ki n s ng khác bi t với thành th v yếu làm nông nghi p" Về mặt địa lý tự nhiên, nông thôn là một địa bàn rộng lớn tạo thành các vành đai bao quanh thành thị. 10 Về kinh tế, nông thôn là địa bàn hoạt động chủ yếu của các ngành sản xuất vật chất nông - lâm - ngư nghiệp. Ngoài ra nó còn có các ngành nghề phi nông nghiệp như: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ. Về tổ chức xã hội - cơ cấu dân cư, ở nông thôn chủ yếu là nông dân và gia đình họ với mật độ dân cư thấp.

Ngoài ra, có một số người làm việc ở nông thôn nhưng sống ở đô thị; một số người làm việc ở đô thị, sống ở nông thôn. Về văn hóa, nông thôn là nơi bảo tồn, lưu giữ các di sản văn hóa truyền thống chủ yếu của dân tộc như: phong tục, tập quán cổ truyền, các ngành nghề truyền thống, các di tích lịch sử. Trình độ dân trí, khoa học công nghệ, và kết cấu hạ tầng của cộng đồng dân cư nông thôn thường thấp kém, thua xa so với đô thị. Ngày nay, khái niệm “nông thôn” đã mở rộng nội hàm so với “làng”, “b m cả nh ng th trấn mà sự t n tại và phát triển c a nó ph thuộc vào nông nghi p, gắn với nông thôn và bả ảm các d ch v cần thiết c ở t” Theo Nghị định số 41/2010/NĐ-CP ngày 12/4//2010 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, thì: Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn, được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã.

Đặc điểm của các vùng nông thôn nước ta gắn liền với các loại hình lao động, sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp với tuyệt đại đa số dân cư sinh sống bằng một loại hình lao động, bởi vậy diện mạo các vùng nông thôn rất ít có sự thay đổi nhất là về phương diện kinh tế - xã hội. *Khái ni m nông thôn mới Nông thôn mới là nông thôn mà trong đó đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến , có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. 11 Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị.

Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội. Hay nói cách khác: Nông thôn mới là nông thôn mà trong đó đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới.

Bên cạnh đó, nông thôn mới phải có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội. *Khái niệm phát triển nông thôn mới Trong Nghị quyết số 26-NQ/TW đưa ra mục tiêu:“ ựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hi ạ ơ ấu kinh tế và các hình th c tổ ch c sản xuất h p lý, gắn nông nghi p với phát triển nhanh công nghi p, d ch v t theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổ nh, giàu bản sắ vă dân tộ ; trí tr ờ s t c bảo v ; h th ng chính tr ở t ới sự ã ạo c Đả tă ờ ” Chương trình mục tiêu Quốc gia về XDNTM là một chương trình tổng thể.

về phát triển kinh tế- xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng, bao gồm 11 nội dung sau: 1) Quy hoạch XDNTM; 2) Phát triển hạ tầng kinh tế xã hội; 12 3) Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập; 4) Giảm nghèo và an sinh xã hội; 5) Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn; 6) Phát triển giáo dục- đào tạo ở nông thôn; 7) Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn; 8) Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn; 9) Cấp nước sạch và vệ sinh môi trýờng nông thôn; 10) Nâng cao chất lượng tổ chức Ðảng, chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn; 11) Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn. Như vậy, nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn, không phải là thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống hiện nay, có thể khái quát gọn theo các nội dung cơ bản sau: Thứ nhất, đó là làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; đảm bảo không gian nông thôn phải mang đặc trưng nông thôn với khuôn viên, cảnh quan của làng xã, của hộ gia đình nông thôn. Thứ hai, sản xuất phải phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hoá; thu nhập đảm bảo, công ăn việc làm ổn định, không có hộ nghèo đói. Thứ ba, đời sống về vật chất và tinh thần của dân nông thôn ngày càng được nâng cao.

Thứ tư, bảo vệ và phát triển tài nguyên thiên nhiên; bảo vệ và phát triển môi trường, bảo tồn và khai thác cảnh quan tự nhiên, duy trì cân bằng sinh thái. Thứ năm, bản sắc văn hoá dân tộc được giữ gìn và phát triển, trong đó, bảo tồn và phát triển các di sản văn hoá truyền thống của các dân tộc, các địa phương. Thứ sáu, xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ. 13 * Ý nghĩa của phát triển nông thôn mới Phát triển Nông thôn mới là quá trình xây dựng kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, môi trường nông thôn nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân nông thôn, phát triển hài hòa, rút ngắn khoảng cách giữa thành thị với nông thôn.

Phát triển nông thôn mới giúp cho đia phương phát triển cả về nông nghiệp và nông thôn, nên vừa mang tính tổng hợp, bao quát nhiều lĩnh vực, vừa đi sâu giải quyết nhiều vấn đề cụ thể, đồng thời giải quyết các mối quan hệ với các chính sách khác, các lĩnh vực khác trong sự tính toán, cân đối mang tính tổng thể, khắc phục tình trạng rời rạc hoặc duy ý chí, Phát triển nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Phát triển nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh.2 Khái niệm chính sách, chính sách phát triển nông thôn mới * Khái ni m chính sách Mọi tổ chức, mọi cấp quản lí đều phải sử dụng các công cụ quản lí như chiến lược, kế hoạch, chính sách và quyết định quản lí để tác động lên đối tượng quản lí theo một cách thức nào đó nhằm đạt mục tiêu mong muốn. Chính sách là một trong những công cụ quan trọng của quản lí. Hiện nay, có nhiều quan điểm về khái niệm chính sách.

Theo James Anderson: "Chính sách là một quá t nh hành động có mục đích theo đuổi bởi một hoặc nhiều chủ thể trong việc giải quyết các vấn đề mà họ quan tâm". 14 Theo từ điển tiếng việt thì chính sách là sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt được mục tiêu nhất định dựa vào đường lối chính trị chung và tình hình thực tế mà đề ra. Như vậy, hiểu một cách đơn giản chính sách là một chương trình hành động do các nhà quản lí đề ra để giải quyết một vấn đề nào đó.