CHƯƠNG 1 5 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan nghiên cứu Dịch vụ tín dụng là một trong những dịch vụ tài chính đặc thù và cũng là một trong những dịch vụ tài chính quan trọng nhất trong nền kinh tế. Vì vậy, đã có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước đề cập đến việc phát triển dịch vụ tín dụng trong từng lĩnh vực cụ thể, trong đó đáng chú ý là một số công trình sau đây: 1.1 Các nghiên cứu ở Việt Nam về dịch vụ tín dụng và chính sách Nhà nước về phát triển dịch vụ tín dụng 1. Các nghiên cứu về dịch vụ tín dụng Ở Việt Nam, trong khoảng 20 năm trở lại đây có những công trình nghiên cứu về tín dụng như: - “Những giải pháp chủ yếu để mở rộng và nâng cao hiệu quả tín dụng Ngân hàng đối với kinh tế ngoài quốc doanh” (1993), Luận án tiến sĩ kinh tế Tài chính – Ngân hàng của tác giả Nguyễn Thạc Hoát, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
Luận án trình bày các luận điểm khoa học về bản chất, vai trò của tín dụng trong nền kinh tế thị trường, đánh giá tổng quát thực trạng thể chế và hoạt động tín dụng Ngân hàng trong khu vực kinh tế ngoài quốc doanh. - “Tín dụng ngân hàng trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam” (1996), Luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Thanh Đảo, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội. Luận án trình bày về tín dụng ngân hàng và vai trò của nó đối với việc phát triển các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam, thực trạng tín dụng ngân hàng trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ thuộc thành phần kinh tế Nhà nước. - “Tín dụng ngân hàng trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn Hà Nội” (1996), Luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Hoàng Việt Trung, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
Luận án trình bày về vai trò của tín dụng ngân hàng trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế quốc dân. Trên cơ sở lý luận, Luận án đánh giá những tác động của hoạt động tín dụng ngân hàng trong vai trò thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn thành phố Hà Nội. Từ đó chỉ ra những điểm còn hạn chế và giải pháp nhằm tăng cường vai trò của hoạt động tín dụng ngân hàng. 6 - “Đổi mới hoạt động tín dụng ngân hàng góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn Nghệ An theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá” (2003), Luận án tiến sĩ Kinh tế của tác giả Hà Huy Hùng, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội.
Luận án trình bày về vai trò của tín dụng ngân hàng trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, trên cơ sở đó đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng ngân hàng trên địa bàn tỉnh Nghệ An và những đóng góp vào quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Từ những đánh giá về thành tựu đạt được và hạn chế còn tồn tại trong hoạt động tín dụng ngân hàng, Luận án đề xuất những giải pháp đổi mới hoạt động tín dụng ngân hàng nhằm nâng cao vai trò của hoạt động này trong việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiệu quả. - “Các giải pháp tín dụng tác động tới quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn tỉnh Hà Nam” (1995), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Văn Bính, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế; hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về tín dụng, đặc biệt là tín dụng ngân hàng và vai trò của nó trong quá trình xây dựng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế; đánh giá về thực trạng hoạt động tín dụng trên địa bàn tỉnh Hà Nam, từ đó đề xuất những giải pháp tín dụng thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn tỉnh.
- “Giải pháp hoàn thiện hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu của Ngân hàng thương mại Việt Nam” (1996), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Hoàng Hồng Hạnh, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Luận án đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng của Ngân hàng thương mại Việt Nam đối với hoạt động xuất nhập khẩu, qua đó, đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu của Ngân hàng thương mại Việt Nam. - “Các giải pháp tín dụng đối với người nghèo ở Việt Nam hiện nay” (2001), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Thị Dũng, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Luận án trình bày cơ sở lý luận về bản chất, vai trò của tín dụng trong nền kinh tế thị trường, đặc biệt chỉ rõ vai trò của hoạt động tín dụng trong vấn đề hỗ trợ cho người nghèo trong xã hội.
Từ đó, Luận án đề xuất một số giải pháp tín dụng nhằm hỗ trợ hiệu quả cho người nghèo ở Việt Nam. - “Giải pháp tín dụng ngân hàng nhằm phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam” (2003), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Phạm Hoài Bắc, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Luận án nghiên cứu về vai trò của tín dụng ngân hàng đối với sự hình thành và phát triển kinh tế trang trại; đánh giá thực trạng kinh tế trang trại và hoạt động tín dụng ngân hàng tại các tỉnh miền núi phía Bắc Việt 7 Nam; từ đó đề xuất một số giải pháp tín dụng ngân hàng nhằm phát triển kinh tế trang trại cũng như hỗ trợ sự phát triển kinh tế ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam. - “Giải pháp tín dụng ngân hàng phát triển doanh nghiệp chế biến nông sản vùng đồng bằng sông Hồng” (2003), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Quốc Hùng, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
Luận án nghiên cứu về vai trò và nội dung của tín dụng ngân hàng đối với sự phát triển các doanh nghiệp chế biến nông sản; đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng ngân hàng trong việc phát triển doanh nghiệp chế biến nông sản vùng đồng bằng sông Hồng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả của hoạt động tín dụng ngân hàng trong việc hỗ trợ cho sự phát triển các doanh nghiệp chế biến nông sản. - “Giải pháp tín dụng ngân hàng góp phần phát triển hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam” (2003), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Vũ Thị Nhài, tại ĐH Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản về tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu và đề xuất các giải pháp tín dụng ngân hàng nhằm góp phần phát triển xuất nhập khẩu ở Việt Nam. - “Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn TP.
HCM” (28/10/2013), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Trần Trọng Huy, tại Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Luận án khái quát và hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về tín dụng ngân hàng và doanh nghiệp vừa và nhỏ, bao gồm bản chất, đặc điểm và vai trò của tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như vai trò và tầm quan trọng của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế. Trên cơ sở lý luận, Luận án đánh giá thực trạng quy mô và chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại các chi nhánh NHNN&PTNT Việt Nam trên địa bàn TP.HCM trong giai đoạn 2008 – 2012, từ đó đề xuất giải pháp thiết thực nhằm mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng tín dụng của Agribank trên địa bàn TP.HCM đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, định hướng đến năm 2020. - “Phát triển các nghiệp vụ tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam” (2004), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Kim Anh, tại ĐH Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
Luận án nghiên cứu về ngân hàng thương mại và các nghiệp vụ tín dụng của ngân hàng thương mại trong nền kinh tế thị trường; đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam và đưa ra các giải pháp nhằm phát triển các nghiệp vụ tín dụng của các Ngân hàng thương mại Việt Nam. 8 - “Giải pháp tín dụng góp phần phát triển khai thác hải sản ở Việt Nam” (2004), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Xuân Quang, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Luận án nghiên cứu vai trò của tín dụng đối với phát triển khai thác hải sản, phân tích thực trạng và đề xuất một số giải pháp tín dụng góp phần phát triển khai thác hải sản ở Việt Nam. - “Tín dụng ngân hàng với sự phát triển ngành vật liệu xây dựng Việt Nam”(2006), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Nguyễn Mậu Sơn, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
Luận án trình bày vai trò của hoạt động tín dụng ngân hàng đối với sự phát triển ngành vật liệu xây dựng; đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng ngân hàng đối với lĩnh vực vật liệu xây dựng Việt Nam, qua đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao vai trò của hoạt động tín dụng ngân hàng đối với sự phát triển ngành vật liệu xây dựng Việt Nam. - “Hoàn thiện hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn miền Đông Nam Bộ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa” (2010), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Đặng Hà Giang, tại Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại, đề xuất giải pháp góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn miền Đông Nam Bộ theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. - “Phát triển tín dụng nhà ở cho người có thu nhập trung bình và thấp” (2012), Luận án Tiến sĩ kinh tế của tác giả Trần Hà Kim Thanh, tại trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh.