Chương 1 tập trung vào cơ sở lý luận – làm rõ khái niệm đối ngoại công chúng, quá trình phát triển ngoại giao công chúng và vai trò của ngoại giao công chúng trong quan hệ đối ngoại của quốc gia Chương 2 giới thiệu chính sách ngoại giao công chúng của Hàn Quốc, trong đó nêu lên quá trình phát triển của ngoại giao công chúng của Hàn Quốc từ các nguyên nhân tác động đến chính sách đến chính sách ngoại giao qua các thời kỳ tổng thống, từ đó, đưa các dẫn chứng cho các hoạt động ngoại giao công chúng chủ yếu của Hàn Quốc Chương 3 giới thiệu chính sách ngoại giao công chúng của Hàn Quốc được thực hiện ở Việt Nam, trước tiên, ở chương này điểm lại quan hệ của hai nước, đặc biệt tập trung vào quan hệ đã được hai bên nâng lên là đối tác chiến lược. Để dẫn chứng cho các hoạt động ngoại giao công chúng, chương 3 đưa ra một số hoạt động ngoại giao công chúng của Hàn Quốc ở Việt Nam và làn sóng Hàn Quốc trong sinh viên Việt Nam, và cuối cùng, chương 3 đúc kết những bài học của Hàn Quốc và rút ra những kinh nghiệm cho công tác đối ngoại của Việt Nam hiện nay. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ NGOẠI GIAO CÔNG CHÚNG 1. Các khái niệm cơ bản -Khái niệm “ngoại giao công chúng” Ngoại giao là sự giao thiệp giữa các nhà nước, và nhà nước vẫn sẽ là thành phần chính trong các mối quan hệ quốc tế trong một thời gian dài nữa.
Trong lịch sử quan hệ quốc tế, các nước tiến hành các hoạt động ngoại giao dưới nhiều hình thức khác nhau, nhưng qui tụ lại thành hai loại chính là ngoại giao nhà nước (còn gọi là ngoại giao truyền thống) và ngoại giao công chúng. Ngoại giao nhà nước chính là mối quan hệ giữa chính phủ với chính phủ của các nước có chủ quyền, giữa các nhà lãnh đạo cao cấp nhất của các nước. Các quan chức làm việc trong các đại sứ quán hoặc cơ quan đại diện ngoại giao của một nước ở nước ngoài là những người đại diện cho chính phủ của họ ở nước sở tại. Tuy nhiên, sẽ là thiển cận nếu nghĩ rằng nhà nước có thể hoạt động được như mô hình nhà nước kiểu mẫu lý tưởng Westphalia.
Còn có những thành phần khác có khả năng cung cấp những ý tưởng, chiến lược và giúp tăng cường ảnh hưởng của một nước trên trường quốc tế hơn là nhà nước tự thân vận động. Trên khía cạnh đó, bộ máy nhà nước nên là thành phần khởi xướng và điều phối chính thức, chứ không phải là thành phần thực hiện duy nhất. Các phòng thương mại, hội đồng cố vấn, tổ chức phi chính phủ, chuyên gia các bộ, ngành, học giả, vận động viên thể thao, nghệ sĩ, kể cả dân ca nhạc cổ truyền – tất cả đều có thể trở thành công cụ cho ngoại giao công chúng của một nước. Khái niệm “ngoại giao công chúng” là một khái niệm còn mới mẻ ở Việt Nam, trong tiếng Anh là “public diplomacy”.
Khái niệm “Public diplomacy” có nơi được dịch là “ngoại giao công chúng”, có nơi được dịch là “ngoại giao nhân dân”, “đối ngoại nhân dân” hay thậm chí là “ngoại giao tuyên truyền”. Trong luận văn này, khái niệm “public diplomacy” được hiểu là “ngoại giao công chúng”. Nội dung hoạt động của “public diplomacy” là rất rộng và bao quát không chỉ trong 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phạm vi ngoại giao truyền thống mà còn là những hoạt động nhằm tạo ra những ảnh hưởng tích cực đến thái độ và tình cảm của người dân và chính phủ nước ngoài tới quốc gia khác thông qua các phương tiện công chúng. Ở Hàn Quốc, ngoại giao công chúng được hiểu như sau: trong bản báo cáo “Ngoại giao trong thời đại truyền thông: vận dụng và hiệu quả của ba phương thức mới” của giáo sư Yoon Ye Sul – khoa Ngoại giao chính trị định nghĩa ngoại giao công chúng (tiếng Hàn 공공외교) là một phương thức ngoại giao có nhiều chủ thể của một quốc gia tham gia và sử dụng các kênh liên lạc đa dạng và phương tiện truyền thông nhằm tác động tới tình cảm, suy nghĩ của cộng đồng quốc tế, tạo một hình ảnh đẹp về quốc gia của mình và nhằm tác động tới chính sách, quan hệ ngoại giao với chính phủ nước ngoài.
Theo giáo sư Yun, ngoại giao công chúng có hai đặc điểm: Thứ nhất, nó gắn kết chặt chẽ các loại hình phương tiện truyền thông. Thông qua phương tiện truyền thông, nó phổ biến rộng rãi hình ảnh đất nước Hàn Quốc tới mọi tầng lớp người dân và nó tập trung vào các vấn đề, mục tiêu cần nhắm tới, cần giải quyết. Thứ hai, nó thể hiện nét văn hoá. Ngoại giao công chúng là sự giao lưu trao đổi văn hoá, học thuật, mỹ thuật, âm nhạc Hàn Quốc gửi đến cho các nước ngoài hiểu về đất nước Hàn Quốc một cách căn bản và đáng tự hào nhất.
Ở Việt Nam, ngoại giao công chúng được hiểu là “ngoại giao nhân dân”. Ngoại giao nhân dân đã trở nên quen thuộc, là một bộ phận cấu thành của ngoại giao Việt Nam hiện đại. Khái niệm ngoại giao nhân dân ở nước ta được hiểu như sau: Đối ngoại nhân dân là một bộ phận cấu thành quan trọng của công tác đối ngoại chung, gắn bó chặt chẽ với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước, hoạt động trong lĩnh vực quan hệ với các đối tác nước ngoài ở trong và ngoài nước, do các chủ thể nhân dân triển khai theo chủ trương, chính sách đối ngoại của Đảng và đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp tiếp, tập trung thống nhất và toàn diện của Trung ương Đảng chịu sự quản lý theo pháp luật của Nhà nước. “Public diplomacy” lần đầu tiên sử dụng tại Mỹ và Anh vào những thập niên 60 của thế kỷ XX với hàm ý chủ yếu là một quốc gia quản lý và điều chỉnh danh 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tiếng, hình ảnh của quốc gia mình ở những quốc gia khác.
Trong thời kỳ đầu tiên, hoạt động ngoại giao công chúng nổi tiếng nhất chính là “ngoại giao bóng bàn” giữa Trung Quốc và Mỹ dẫn đến việc bình thường hoá quan hệ Trung - Mỹ những năm 70 của thế kỷ XX. Ngoại giao công chúng là những cách thức trong đó một nước hoặc một tổ chức phi chính phủ thiết lập quan hệ với các thành phần phi chính phủ của các nước khác. Những thành phần này có thể là những cá nhân hoặc tổ chức quần chúng, hoặc tổ chức phi chính phủ. Hoạt động của ngoại giao công chúng nhằm mục đích phát huy “sức mạnh mềm” của một nước, hỗ trợ cho ngoại giao nhà nước để thực hiện chính sách đối ngoại mà chính phủ nước đó đã đề ra.
Một đặc điểm thuận lợi của ngoại giao công chúng là nó có thể tiếp cận với đối tượng và mục tiêu một cách nhẹ nhàng hơn và hiệu quả hơn trong những điều kiện mà ngoại giao chính thức của nhà nước khó thực hiện được hoặc thực hiện ít hiệu quả. Nói một cách đơn giản, ngoại giao công chúng là nỗ lực của chính phủ một quốc gia nhằm tạo ảnh hưởng tới công chúng hoặc giới lãnh đạo của một quốc gia khác nhằm thay đổi chính sách của nước đó theo hướng có lợi cho mình. Theo quan điểm của Hans Tuch [8,tr. 3] thì đó là “một quá trình giao thiệp của chính phủ với công chúng nước ngoài nhằm mang lại hiểu biết về ý tưởng và lý tưởng, thể chế và văn hoá, cũng như mục tiêu và chính sách hiện hành của nước họ”.
Trong Bản chiến lược an ninh quốc gia năm 1983 của Mỹ (National Security Decision Directive 77) có nhắc đến ngoại giao công chúng “là những hoạt động mà chính phủ xây dựng nhằm hỗ trợ cho các mục đích an ninh quốc phòng” [8, tr.7] Ngoại giao công chúng, theo hai chuyên gia Ba Lan Ociepka và Kieldanovich, có nghĩa là “hướng dòng chảy thông tin ngoại giao qua các phương tiện thông tin đại chúng và các kênh không có trung gian đến với công chúng nước ngoài nhằm tạo một hình ảnh tích cực về đất nước và xã hội của mình, từ đó đạt được các mục đích chính trị quốc tế dễ dàng hơn” [10]. Ngoại giao công chúng trở thành một bộ phận rất quan trọng của công tác đối ngoại của nhà nước và nhân dân. Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, công nghệ thông tin, toàn cầu hoá, đấu tranh quyết liệt trên mặt trận tư tưởng, văn hoá, công 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tác thông tin đối ngoại, ngoại giao công chúng càng có tính chất phức tạp và có tầm quan trọng đặc biệt. Ngoại giao công chúng liên quan đến các chương trình tài trợ của chính phủ nhằm thông tin hoặc ảnh hưởng tới công chúng các nước khác.
Các công cụ chủ yếu là các ấn phẩm, sách báo, các hình ảnh, trao đổi văn hoá, đài phát thanh và truyền hình [7, tr. Đây là một lực lượng rộng lớn bao gồm nhiều cơ quan từ trung ương đến địa phương, gồm các tổ chức thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thành phần kinh tế. Mỗi cơ quan, tổ chức tiến hành công tác này dưới nhiều hình thức khác nhau, song đều có mục tiêu nhằm làm cho các nước, người nước ngoài hiểu về con người, đường lối, chủ trương, chính sách và thành tựu đổi mới của quốc gia mình. Tuy nhiên, ngoại giao công chúng có tính chất hai chiều: “Nếu chúng ta muốn thành công trong nỗ lực tạo sự hiểu biết về xã hội và chính sách của mình, chúng ta trước hết phải hiểu những mô-tip, văn hoá, lịch sử và tâm lý của dân tộc mà chúng ta muốn giao thiệp, và dĩ nhiên cả ngôn ngữ của họ nữa” [11, tr.
Giống như đối với giao tiếp hàng ngày giữa hai người, việc lắng nghe cũng quan trọng ngang việc nói. Các hoạt động ngoại giao công chúng có thể hình thành với sự hỗ trợ trực tiếp của một mục tiêu chính sách đối ngoại cụ thể. Chẳng hạn, hầu hết các nước đều có những chương trình “khách nước ngoài” trong các bộ phụ trách thông tin truyền thông hay ngoại giao. Những chương trình này được xây dựng nhằm thu hút báo chí nước ngoài và các quan chức cao cấp nước ngoài đến thăm chính thức nước chủ nhà trước khi tổ chức hội nghị hay tuyên bố chính sách quan trọng nhằm tăng cường sự hiểu biết và thiện cảm về những chính sách hay sáng kiến cụ thể của nước chủ nhà.