Luận văn thạc sĩ ussh chính sách khuyến khích các tổ chức nghiên cứu và triển khai chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển nông nghiệp tỉnh bắc ninh

Luận văn thạc sĩ USSH phân tích chính sách khuyến khích tổ chức nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cho phát triển nông nghiệp Bắc Ninh.

• Tác giả: Nguyễn Minh Tân
• Người hướng dẫn: Pgs.Ts Trần Ngọc Ca
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Chính sách Khoa học và Công nghệ
• Đề tài: Chính sách khuyến khích các tổ chức nghiên cứu và triển khai chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG NGHỆ, CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ VÀ CHÍNH SÁCH KHUYẾN KHÍCH CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ
• 1.1. Khái niệm công nghệ
• 1.2. Đặc điểm của công nghệ
• 1.3. Trình độ công nghệ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CGCN VÀ VIỆC THỰC HIỆN CÁC CHÍNH SÁCH KHUYẾN KHÍCH CGCN TRONG NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH BẮC NINH GIAI ĐOẠN 2007-2011
• 3. CHƯƠNG 3: CHÍNH SÁCH KHUYẾN KHÍCH CÁC TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH BẮC NINH
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách khuyến khích chuyển giao công nghệ cho nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh

Chính sách khuyến khích chuyển giao công nghệ cho nông nghiệp tại tỉnh Bắc Ninh đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Tỉnh Bắc Ninh, với nền tảng nông nghiệp truyền thống, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc hiện đại hóa sản xuất. Việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp tăng năng suất mà còn đảm bảo an ninh lương thực cho địa phương. Chính sách này cần được thiết kế để hỗ trợ các tổ chức nghiên cứu và triển khai trong việc chuyển giao công nghệ cho nông dân.

1.1. Khái niệm chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp

Chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp là quá trình chuyển giao các kiến thức, kỹ thuật và quy trình sản xuất từ các tổ chức nghiên cứu đến nông dân. Điều này giúp nông dân tiếp cận với các công nghệ mới, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

1.2. Vai trò của chính sách trong phát triển nông nghiệp

Chính sách khuyến khích chuyển giao công nghệ có vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường thuận lợi cho nông dân tiếp cận công nghệ mới. Chính sách này không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn tạo điều kiện cho việc đào tạo và nâng cao năng lực cho nông dân.

II. Những thách thức trong việc chuyển giao công nghệ cho nông nghiệp Bắc Ninh

Mặc dù có nhiều chính sách khuyến khích, việc chuyển giao công nghệ cho nông nghiệp tại Bắc Ninh vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, sự thiếu hụt thông tin và sự không đồng bộ giữa các cơ quan chức năng đã làm giảm hiệu quả của các chính sách này. Để giải quyết những thách thức này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

2.1. Thiếu nguồn lực và cơ sở hạ tầng

Nhiều tổ chức nghiên cứu và triển khai tại Bắc Ninh thiếu nguồn lực tài chính và cơ sở hạ tầng cần thiết để thực hiện chuyển giao công nghệ hiệu quả. Điều này dẫn đến việc không thể áp dụng công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp.

2.2. Sự thiếu hụt thông tin và kiến thức

Nông dân thường thiếu thông tin về các công nghệ mới và cách thức áp dụng chúng vào sản xuất. Việc này làm giảm khả năng tiếp cận và ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp.

III. Phương pháp khuyến khích chuyển giao công nghệ cho nông nghiệp Bắc Ninh

Để nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ cho nông nghiệp, cần áp dụng các phương pháp khuyến khích phù hợp. Các phương pháp này bao gồm việc tăng cường đào tạo, hỗ trợ tài chính và xây dựng mạng lưới liên kết giữa các tổ chức nghiên cứu và nông dân.

3.1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực

Đào tạo nông dân về công nghệ mới là một trong những phương pháp quan trọng. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực tế của nông dân để họ có thể áp dụng hiệu quả vào sản xuất.

3.2. Hỗ trợ tài chính cho nông dân

Cung cấp các gói hỗ trợ tài chính cho nông dân để họ có thể đầu tư vào công nghệ mới. Điều này không chỉ giúp nông dân giảm bớt gánh nặng tài chính mà còn khuyến khích họ áp dụng công nghệ vào sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chuyển giao công nghệ trong nông nghiệp Bắc Ninh

Việc ứng dụng công nghệ mới trong nông nghiệp Bắc Ninh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại đã được triển khai, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Những kết quả này không chỉ góp phần vào phát triển kinh tế địa phương mà còn đảm bảo an ninh lương thực.

4.1. Mô hình sản xuất rau an toàn

Mô hình sản xuất rau an toàn tại Bắc Ninh đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm. Nông dân được hướng dẫn áp dụng công nghệ mới trong sản xuất, từ đó tạo ra sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng.

4.2. Mô hình nuôi trồng thủy sản

Mô hình nuôi trồng thủy sản tại Bắc Ninh đã áp dụng công nghệ mới trong việc sản xuất giống và nuôi thương phẩm. Điều này không chỉ giúp tăng sản lượng mà còn nâng cao giá trị kinh tế cho nông dân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho chuyển giao công nghệ nông nghiệp Bắc Ninh

Chính sách khuyến khích chuyển giao công nghệ cho nông nghiệp tại Bắc Ninh cần được tiếp tục hoàn thiện và mở rộng. Việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm mà còn góp phần vào phát triển bền vững cho nông nghiệp địa phương. Tương lai của nông nghiệp Bắc Ninh sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng công nghệ mới và sự hỗ trợ từ các chính sách của tỉnh.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững tại Bắc Ninh cần tập trung vào việc ứng dụng công nghệ mới và bảo vệ môi trường. Các chính sách cần hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng các phương pháp sản xuất thân thiện với môi trường.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Tăng cường hợp tác giữa các tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp và nông dân là rất cần thiết. Sự liên kết này sẽ giúp tạo ra một hệ thống chuyển giao công nghệ hiệu quả, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2007-2011, tỉnh Bắc Ninh ghi nhận tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng với tổng sản phẩm trên địa bàn (GDP) tăng bình quân 15,1%/năm, kéo theo quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ. Quá trình này khiến diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp đáng kể từ 44.455 ha năm 2007 xuống còn 41.455 ha năm 2011 (giảm 3.000 ha), tác động trực tiếp tới đời sống của hơn 30% số hộ và 25% nhân khẩu toàn tỉnh. Với quỹ đất canh tác bình quân chỉ còn dưới 500m2/người và dự báo tiếp tục giảm xuống mức 32.000 ha vào năm 2020, ngành nông nghiệp địa phương đối mặt với áp lực cấp bách: phải chuyển dịch mạnh mẽ từ chiều rộng sang chiều sâu thông qua ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, hoạt động chuyển giao công nghệ tại tỉnh vẫn gặp nhiều rào cản do năng lực của các tổ chức khoa học địa phương còn hạn chế, thiếu cơ chế tài chính linh hoạt và liên kết giữa bốn nhà chưa bền vững.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng và xây dựng hệ thống chính sách khuyến khích các tổ chức nghiên cứu và triển khai đẩy mạnh chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh trong phạm vi thời gian từ năm 2007 đến năm 2011. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp cơ sở khoa học giúp địa phương tối ưu hóa nguồn lực đầu tư khoa học công nghệ, bảo đảm an ninh lương thực và nâng cao giá trị sản xuất trên một hecta đất nông nghiệp từ 49,0 triệu đồng năm 2007 lên 97,3 triệu đồng năm 2011, duy trì nhịp độ tăng trưởng nông nghiệp đạt 2,93%/năm trong bối cảnh công nghiệp hóa nhanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết quản lý công nghệ hiện đại, trọng tâm là mô hình bốn thành phần công nghệ của Trung tâm Chuyển giao Công nghệ Châu Á - Thái Bình Dương (APCTT) và Nawar Sharif (1986), bao gồm: phần kỹ thuật (Technoware), phần con người (Humanware), phần thông tin (Infoware) và phần tổ chức (Orgaware). Luận văn kết hợp lý thuyết khoa học chính sách của tác giả Vũ Cao Đàm (2011) về chuỗi tác động chính sách (trực tiếp, nối tiếp, kế tiếp, gián tiếp và ngoại biên) cùng nguyên lý cân bằng lợi ích Nash nhằm xây dựng các giải pháp hài hòa lợi ích giữa cơ quan khoa học, doanh nghiệp và nông dân.

Về mặt thể chế và pháp lý, nghiên cứu bám sát Luật Khoa học và Công nghệ năm 2000, Luật Chuyển giao công nghệ năm 2006 và Nghị định số 80/2007/NĐ-CP về doanh nghiệp khoa học công nghệ. Bốn khái niệm học thuật cốt lõi được phân tích chuyên sâu gồm: năng lực công nghệ và trình độ công nghệ; hai mô hình chuyển giao công nghệ theo chiều dọc (từ viện nghiên cứu đến hộ sản xuất) và chiều ngang (giữa các doanh nghiệp); bốn cấp độ chuyển giao từ chuyển giao kiến thức, chìa khóa trao tay đến sản phẩm trao tay và thị trường trao tay; cùng các dạng hợp đồng li-xăng (License) độc quyền, không độc quyền và cơ chế chi trả theo kỳ vụ (Royalty) nhằm phân tán rủi ro thương mại hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tích hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ Niên giám thống kê tỉnh Bắc Ninh, Báo cáo tổng kết 15 năm hoạt động khoa học công nghệ tỉnh Bắc Ninh (1997-2012) và hồ sơ của 59 nhiệm vụ khoa học nông nghiệp giai đoạn 2007-2011. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát định lượng với cỡ mẫu 60 đối tượng đại diện, bao gồm: 10 tổ chức nghiên cứu và triển khai Trung ương, 10 đơn vị sự nghiệp và trạm khuyến nông địa phương, 10 hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp, cùng 30 hộ nông dân tiếp nhận công nghệ trên địa bàn tỉnh.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm lựa chọn chính xác các chủ thể trực tiếp tham gia chuỗi chuyển giao. Tác giả tiến hành phỏng vấn sâu lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Hội Nông dân và Phòng Kinh tế các huyện, thị xã. Phương pháp phân tích tài liệu, thống kê mô tả và so sánh định lượng được lựa chọn vì tính chính xác cao, cho phép bóc tách cấu trúc phân bổ 68,429 tỷ đồng ngân sách sự nghiệp khoa học và đánh giá khách quan hiệu quả mô hình trong chu kỳ nghiên cứu 5 năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, khoa học và công nghệ là đòn bẩy bù đắp hiệu quả cho việc sụt giảm diện tích đất canh tác. Mặc dù diện tích gieo cấy lúa giảm 4.727 ha, sản lượng lúa toàn tỉnh năm 2011 vẫn tăng 48.025 tấn nhờ năng suất lúa bình quân tăng từ 53,6 tạ/ha lên 63,1 tạ/ha/vụ (nhiều giống lúa lai đạt 75-80 tạ/ha/vụ). Tổng giá trị sản xuất trên một hecta đất nông nghiệp tăng từ 49,0 triệu đồng năm 2007 lên 97,3 triệu đồng năm 2011 (tăng 98,5%), đưa giá trị sản xuất toàn ngành đạt 2.307 tỷ đồng (giá cố định 1994).

Thứ hai, trong tổng kinh phí 68,429 tỷ đồng chi cho sự nghiệp khoa học của tỉnh giai đoạn 2007-2011, lĩnh vực nông nghiệp được ưu tiên hàng đầu với 59 trên 116 đề tài, dự án (chiếm 50,8% số nhiệm vụ) với kinh phí ngân sách cấp là 25,21 tỷ đồng (chiếm 51,5% tổng chi R&D). Trong đó, các viện và trường Trung ương đóng vai trò chủ đạo khi chủ trì 28 đề tài với tổng kinh phí 30,879 tỷ đồng (ngân sách tỉnh hỗ trợ 16,6 tỷ đồng, chiếm 53,8%), trong khi các đơn vị khoa học địa phương chủ trì 19 đề tài với tổng vốn 8,42 tỷ đồng (ngân sách hỗ trợ 4,91 tỷ đồng, chiếm 58,3%).

Thứ ba, các mô hình công nghệ cao mang lại tỷ suất lợi nhuận vượt trội: 17 mô hình nhà lưới ứng dụng công nghệ sinh học (quy mô trên 66.000 m2) tại 8 huyện, thị xã đạt doanh thu 300-500 triệu đồng/ha/năm, cá biệt có mô hình đạt 1 tỷ đồng/ha/năm; tỷ lệ bò lai Sind đạt trên 73%, đàn lợn nạc chiếm xấp xỉ 100%; mức độ cơ giới hóa khâu làm đất và thu hoạch lúa đạt 70-80% với hơn 4.900 máy cày và 60 máy gặt đập liên hợp.

Thứ tư, 100% kinh phí chuyển giao công nghệ của các viện, trường Trung ương phụ thuộc vào ngân sách nhà nước hoặc tài trợ, hoàn toàn vắng bóng sự chi trả trực tiếp từ người nông dân.

Thảo luận kết quả

Sự phân bổ nguồn lực nghiêng mạnh về các tổ chức Trung ương (chiếm 59,9% tổng kinh phí nghiên cứu) cho thấy địa phương đã tận dụng tốt nguồn chất xám đầu ngành từ các viện, trường lân cận Hà Nội. Tuy nhiên, tình trạng bao cấp nghiên cứu kéo dài khiến nhiều nhà khoa học có xu hướng cung cấp những giải pháp sẵn có thay vì giải quyết bài toán thị trường đòi hỏi, dẫn đến nguy cơ công trình khoa học bị cất góc tủ sau khi nghiệm thu. Ngược lại, hệ thống nghiên cứu địa phương bám sát thực tế nhưng quy mô vốn nhỏ (bình quân 443 triệu đồng/đề tài so với 1,1 tỷ đồng/đề tài của khối Trung ương), năng lực đội ngũ hạn chế nên chủ yếu dừng lại ở việc tập huấn kỹ thuật đơn giản.

Để làm rõ các luận điểm trên, dữ liệu có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ cột chồng so sánh cơ cấu nguồn vốn (ngân sách nhà nước và vốn đối ứng của dân, doanh nghiệp) giữa bốn nhóm chủ thể chủ trì đề tài, kết hợp với đồ thị đường thể hiện tương quan nghịch giữa sự suy giảm diện tích đất canh tác (giảm 7,2%) và sự gia tăng giá trị sản xuất trên một hecta đất nông nghiệp (tăng 98,5%). Cách biểu diễn này khẳng định khoa học công nghệ chính là nhân tố quyết định bảo đảm an ninh lương thực và gia tăng giá trị ngành nông nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiện toàn cơ cấu tổ chức và nâng cao năng lực chuyển giao của các đơn vị khoa học công nghệ địa phương: Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Sở Nội vụ hoàn thiện đề án tự chủ cho Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ; giai đoạn 2013-2015 tập trung đào tạo chuyên sâu ít nhất 50 cán bộ kỹ thuật trình độ cao, làm chủ 100% các quy trình công nghệ sinh học sản xuất giống hoa cấy mô, khoai tây sạch bệnh và nấm dược liệu.

Thứ hai, đổi mới cơ chế tài chính và kích cầu thị trường công nghệ nông nghiệp: Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh ban hành nghị quyết hỗ trợ 30-50% kinh phí chuyển giao công nghệ hoặc mua quyền sử dụng công nghệ (License) cho các hợp tác xã và trang trại; giai đoạn 2013-2020 đặt mục tiêu huy động từ 25 đến 30 tỷ đồng vốn đối ứng từ khu vực tư nhân vào các dự án chuyển giao nông nghiệp.

Thứ ba, phát triển doanh nghiệp khoa học công nghệ và liên kết bốn nhà: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì hỗ trợ thành lập tối thiểu 3 đến 5 doanh nghiệp khoa học công nghệ theo Nghị định 80/2007/NĐ-CP trước năm 2015; hướng dẫn các bên áp dụng hình thức thanh toán theo kỳ vụ (Royalty) trong hợp đồng chuyển giao nhằm gắn kết trách nhiệm và chia sẻ rủi ro giữa nhà khoa học và người sản xuất.

Thứ tư, đổi mới quy trình xác định và nghiệm thu nhiệm vụ khoa học: Hội đồng Khoa học và Công nghệ tỉnh chuyển mạnh sang cơ chế đặt hàng độc lập từ nhu cầu thực tiễn của các vùng sản xuất chuyên canh; chuyển tiêu chí đánh giá nghiệm thu từ cấp độ chìa khóa trao tay sang sản phẩm trao tay và thị trường trao tay, bảo đảm mỗi công nghệ chuyển giao phải nâng cao thu nhập cho nông dân tối thiểu 20%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là cán bộ quản lý và chuyên viên hoạch định chính sách tại các Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Ủy ban nhân dân các cấp. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn vững chắc và giải pháp điều hành ngân sách nhằm xây dựng các cơ chế hỗ trợ phát triển nông nghiệp đô thị, chính sách ươm tạo doanh nghiệp công nghệ và tiêu chí tuyển chọn nhiệm vụ khoa học cấp tỉnh.

Nhóm thứ hai là ban lãnh đạo và chuyên gia tại các viện nghiên cứu, trường đại học khối nông lâm ngư nghiệp. Tài liệu giúp nhận diện rõ các rào cản thương mại hóa từ phía người sử dụng, từ đó định hướng nghiên cứu bám sát nhu cầu thị trường và áp dụng linh hoạt các điều khoản li-xăng công nghệ.

Nhóm thứ ba là chủ doanh nghiệp, giám đốc hợp tác xã và chủ trang trại nông nghiệp. Nhóm đối tượng này có thể học hỏi kinh nghiệm triển khai các mô hình kinh tế hiệu quả cao (như nhà lưới công nghệ sinh học, nuôi cá rô phi đơn tính NOVIT4) và kỹ năng đàm phán hợp đồng chuyển giao công nghệ theo hình thức trả chậm theo kỳ vụ (Royalty).

Nhóm thứ tư là học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ, Chính sách công và Kinh tế phát triển. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu chính sách, kỹ thuật thiết kế mẫu khảo sát 60 chủ thể và bộ số liệu thực chứng giai đoạn 2007-2011.

Câu hỏi thường gặp

Rào cản lớn nhất trong hoạt động chuyển giao công nghệ nông nghiệp tại Bắc Ninh giai đoạn 2007-2011 là gì? Rào cản chính là 100% kinh phí chuyển giao của các viện nghiên cứu phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, thiếu vắng cơ chế thị trường và sự tham gia góp vốn của người sản xuất. Đồng cạnh đó, năng lực của các tổ chức khoa học địa phương còn yếu, khiến việc duy trì và nhân rộng mô hình sau khi kết thúc đề tài gặp rất nhiều khó khăn.

Vì sao hình thức thanh toán theo kỳ vụ (Royalty) được khuyến khích áp dụng cho nông dân? Hình thức thanh toán theo kỳ vụ tính phí chuyển giao dựa trên tỷ lệ phần trăm doanh thu hoặc lợi nhuận bán sản phẩm thực tế hàng năm. Phương thức này giúp giảm bớt gánh nặng tài chính ban đầu cho nông dân, đồng thời buộc bên chuyển giao phải có trách nhiệm đồng hành và bảo đảm công nghệ vận hành hiệu quả suốt chu kỳ sản xuất.

Các viện và trường đại học Trung ương giữ vị thế như thế nào trong hoạt động chuyển giao tại địa phương? Các viện, trường Trung ương giữ vai trò trụ cột khi thực hiện 28 trên 59 đề tài nông nghiệp của tỉnh với tổng kinh phí 30,879 tỷ đồng (chiếm 59,9% tổng vốn R&D). Khối viện, trường đã chuyển giao thành công nhiều quy trình tiên tiến như sản xuất giống lúa chất lượng cao (PTE1, XT28), ghép cà chua trên gốc cà tím và nuôi cá rô phi NOVIT4.

Ứng dụng công nghệ sinh học mang lại những bước tiến kinh tế nổi bật nào cho nông nghiệp tỉnh? Công nghệ sinh học đã thúc đẩy xây dựng 17 mô hình nhà lưới trên diện tích 66.000 m2, đạt doanh thu 300-500 triệu đồng/ha/năm. Trong chăn nuôi, chương trình Sind hóa đàn bò đạt tỷ lệ trên 73% giúp tăng trọng lượng 20-40%, chương trình nạc hóa đưa tỷ lệ lợn nạc lên xấp xỉ 100% với tỷ lệ nạc đạt 42-47%.

Doanh nghiệp khoa học công nghệ nông nghiệp được hưởng những ưu đãi cụ thể nào theo quy định? Căn cứ Nghị định số 80/2007/NĐ-CP, doanh nghiệp khoa học công nghệ được miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp như doanh nghiệp đầu tư vào khu công nghệ cao, được ưu tiên giao quyền sử dụng hoặc sở hữu kết quả nghiên cứu của nhà nước, tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi và sử dụng miễn phí trang thiết bị tại các phòng thí nghiệm trọng điểm.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý công nghệ và khoa học chính sách, làm rõ vai trò thiết yếu của việc chuyển giao công nghệ nhằm bù đắp suy giảm đất nông nghiệp do đô thị hóa.
• Phân tích thực chứng kết quả 59 đề tài nông nghiệp giai đoạn 2007-2011 với tổng kinh phí 25,21 tỷ đồng, chứng minh đóng góp của khoa học công nghệ trong việc nâng giá trị sản xuất trên 1 ha đạt 97,3 triệu đồng.
• Nhận diện toàn diện các hạn chế về cơ chế quản lý tài chính bao cấp, sự chênh lệch năng lực giữa tổ chức Trung ương và địa phương, cùng sự lỏng lẻo trong liên kết bốn nhà.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chính sách đồng bộ về nâng cao năng lực tổ chức, ưu đãi tài chính, phát triển doanh nghiệp khoa học công nghệ và đổi mới phương thức đặt hàng với lộ trình thực thi đến năm 2020.
• Cung cấp bộ dữ liệu khảo sát thực tế từ 60 đối tượng, đóng góp tư liệu khoa học quý giá cho các nhà quản lý trong việc thiết kế chính sách nông nghiệp công nghệ cao.

Các cơ quan quản lý nhà nước và viện nghiên cứu cần khẩn trương phối hợp thể chế hóa các giải pháp này vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tạo động lực bứt phá cho nông nghiệp địa phương trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về công nghệ, chuyển giao công nghệ và chính sách khuyến khích chuyển giao công nghệ; - Chương 2. Thực trạng hoạt động chuyển giao công nghệ và việc thực hiện các chính sách khuyến khích CGCN trong nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2007-2011; - Chương 3. Chính sách khuyến khích các tổ chức nghiên cứu và triển khai chuyển giao công nghệ phục vụ phát triển nông nghiệp ở tỉnh Bắc Ninh.

11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG NGHỆ, CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ VÀ CHÍNH SÁCH KHUYẾN KHÍCH CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ 1. Khái niệm công nghệ Thuật ngữ công nghệ đã được hình thành từ lâu và được sử dụng khá phổ biến, đã có nhiều tác giả đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau về công nghệ. Có thể nêu ra một số khái niệm điển hình sau đây.

- Theo quan niệm cổ điển nhất, công nghệ là một trật tự nghiêm ngặt các thao tác của quá trình chế biến vật chất và/hoặc thông tin.Jones, năm 1970 cho rằng, công nghệ là cách thức mà qua đó các nguồn lực được chuyển thành hàng hoá.Baranson, năm 1976, công nghệ là tập hợp các kiến thức về một quy trình hoặc/và các kỹ thuật chế biến cần thiết để sản xuất ra các vật liệu, cấu kiện và sản phẩm công nghiệp hoàn chỉnh. - Theo Nawar Sharif, năm 1986 đã đưa ra một định nghĩa khá khái quát về công nghệ. Công nghệ là một hệ thống tri thức về quá trình chế biến vật chất và/hoặc thông tin, về phương tiện và phương pháp chế biến vật chất và/hoặc thông tin. Công nghệ là một tập hợp phần cứng và phần mềm, bao gồm 4 yếu tố: phần kỹ thuật (vật thể), phần thông tin, phần con người và phần thiết chế tổ chức.

Đây cũng là 4 yếu tố công nghệ theo quan điểm của Trung tâm chuyển giao công nghệ Châu Á- Thái Bình Dương (APCTT). Một số tổ chức quốc tế đã đưa ra các định nghĩa về công nghệ khác nhau, có thể điểm qua: - Tổ chức PRODEC năm 1982 cho rằng, công nghệ là một loại kỹ năng, kiến thức, thiết bị và phương pháp được sử dụng trong sản xuất công nghiệp, chế biến và dịch vụ. - Trước đó, năm 1972, tổ chức UNCTAD cho rằng, công nghệ là một đầu vào cần thiết cho sản xuất. Nó được mua bán trên thị trường như một hàng hoá.

- Ngân hàng thế giới năm 1985 đưa ra định nghĩa: Công nghệ là 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] phương pháp chuyển hoá các nguồn lực thành sản phẩm, gồm ba yếu tố: + Thông tin về phương pháp. + Phương tiện, công cụ sử dụng phương pháp để thực hiện việc chuyển hoá. + Sự hiểu biết phương pháp hoạt động như thế nào và tại sao? - Tổ chức OECD, gồm các nước phát triển châu Âu, Nhật Bản, Mỹ và Canada lại có một định nghĩa chung: Công nghệ được hiểu là một tập hợp các kỹ thuật, mà bản thân chúng được định nghĩa là một tập hợp các hành động và quy tắc lựa chọn chỉ dẫn việc ứng dụng có trình tự các kỹ thuật đó mà theo hiểu biết của con người thì sẽ đạt được một kết quả định trước (và đôi khi được kỳ vọng) trong một hoàn cảnh nhất định. - Theo tổ chức phát triển công nghiệp của Liên hợp quốc (UNIDO) thì công nghệ là việc áp dụng khoa học vào công nghiệp.

- Theo Uỷ ban kinh tế và xã hội châu Á - Thái bình dương (ESCAP), Công nghệ là hệ thống kiến thức về quy trình và kỹ thuật chế biến vật liệu thành thông tin. Công nghệ bao gồm tất cả các kỹ năng kiến thức, thiết bị và phương pháp sử dụng trong sản xuất, chế tạo, hoặc dịch vụ công nghiệp, dịch vụ quản lý. - Trên cơ sở tập hợp và khái quát các định nghĩa về công nghệ nêu trên, tác giả Trần Ngọc Ca, năm 1987 đã đưa ra khái niệm về công nghệ như sau: Công nghệ có thể được hiểu như mọi loại hình kiến thức, thông tin, bí quyết, phương pháp (gọi là phần mềm) được lưu giữ dưới các dạng khác nhau (con người, ghi chép.) và mọi loại hình thiết bị, công cụ, tư liệu sản xuất (gọi là phần cứng) và một số tiềm năng khác (tổ chức, pháp chế, dịch vụ.) được áp dụng vào môi trường thực tế để tạo ra các loại sản phẩm và dịch vụ. - Luật Khoa học và Công nghệ của Việt Nam, năm 2000 đã đưa ra định nghĩa khái quát: Công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm.

- Theo Luật Chuyển giao công nghệ, năm 2006: Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm hoặc không kèm công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm. Tác giả luận văn cơ bản tuân theo khái niệm pháp lý này. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm của công nghệ Bất kỳ một công nghệ nào cũng có 5 đặc điểm cơ bản là: - Công nghệ trước hết là khoa học “Làm”, tức là hệ thống tri thức về các giải pháp hành động, khác với khoa học “Hiểu”.1 - Công nghệ hoạt động lặp lại theo chu kỳ chế tạo sản phẩm.

- Công nghệ tồn tại theo chu kỳ, phù hợp với chu kỳ sống của sản phẩm. Nó tồn tại và phát triển qua các giai đoạn: Ra đời - Tăng trưởng - Thịnh vượng - Bão hòa - Tiêu vong. - Sản phẩm của công nghệ được xác định trước theo thiết kế. - Hoạt động công nghệ mang tính tin cậy cao, trên cơ sở một quy trình đã được nhà chế tạo chuẩn hoá và được người sản xuất làm chủ.

Trình độ công nghệ Trình độ công nghệ là hàm lượng khoa học trong sản phẩm hoặc dịch vụ. Trình độ công nghệ cao hay thấp thể hiện ở các tiêu chí sau: - Tiêu hao năng lượng trên một đơn vị sản phẩm tiến tới 0. - Thể tích, dung tích, diện tích của sản phẩm tiến tới 0 (càng nhỏ càng tốt). - Giá thành trên một đơn vị diện tích của sản phẩm tiến tới cực đại.

- Công suất tính trên một đơn vị diện tích tiến tới cực đại (càng lớn càng tốt). - Hiệu suất tiến tới cực trị bằng 1. Trình độ công nghệ sản xuất của một doanh nghiệp công nghiệp được thể hiện ở hai nhóm chỉ tiêu cơ bản là trình độ sản phẩm và trình độ thiết bị công nghệ sản xuất.2 Liên quan đến trình độ công nghệ, Luật Chuyển giao công nghệ năm 2006 đưa ra một số khái niệm: - Công nghệ cao là công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; tạo ra các sản phẩm và dịch vụ có chất lượng và 1 Vũ Cao Đàm, Bài giảng Khoa học luận và Công nghệ luận, 2005. 2 Vũ Cao Đàm, sđd 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giá trị gia tăng cao; có khả năng hình thành các ngành sản xuất, dịch vụ hoặc hiện đại hoá ngành sản xuất, dịch vụ hiện có.

- Công nghệ mới là công nghệ lần đầu tiên được tạo ra tại Việt Nam. - Công nghệ tiên tiến là công nghệ hàng đầu, có trình độ công nghệ cao hơn trình độ công nghệ cùng loại hiện có. - Đánh giá công nghệ là hoạt động xác định trình độ công nghệ, giá trị, hiệu quả kinh tế và tác động kinh tế - xã hội, môi trường của công nghệ. Năng lực công nghệ Năng lực công nghệ là sức tồn tại, phát triển và thể hiện tác động thực hiện chức năng của công nghệ.

Năng lực công nghệ nói lên khả năng mạnh yếu của công nghệ, có ý nghĩa quan trọng hơn nhiều so với trình độ công nghệ. Trên tầm vĩ mô, năng lực công nghệ bao gồm các yếu tố cấu thành: - Năng lực nghiên cứu và triển khai (R&D), bao gồm: năng lực nghiên cứu vận hành, năng lực làm chủ, sao chép, cải tiến, đổi mới công nghệ và năng lực sáng tạo. - Hạ tầng thông tin, bao gồm năng lực dự trữ, cập nhật thông tin, các hoạt động dịch vụ, trang thiết bị và tổ chức mạng thông tin. - Hạ tầng công nghiệp, thể hiện ở năng lực gia công, chế tạo.

- Năng lực dịch vụ kỹ thuật, bao hàm khả năng phân tích, kiểm tra, sửa chữa, duy tu, bảo dưỡng công nghệ. Đánh giá năng lực công nghệ của một ngành, một doanh nghiệp, trước hết phải đánh giá các yếu tố của công nghệ gồm: nhân lực, vật lực, tài lực, tin lực và ý tưởng; đồng thời đánh giá năng lực phát triển của từng yếu tố và sự liên kết giữa các yếu tố đó.TS Trần Ngọc Ca, năng lực công nghệ của doanh nghiệp bao gồm: năng lực đầu tư, năng lực sản xuất, năng lực cải tiến nhỏ, năng lực Marketing, năng lực liên kết, năng lực đổi mới lớn và thiết kế. 3 3 Trần Ngọc Ca, Lý thuyết Công nghệ và Quản lý công nghệ, Hà Nội, 2004. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Chuyển giao công nghệ 1. Khái niệm chuyển giao công nghệ Đã có rất nhiều quan niệm khác nhau về chuyển giao công nghệ. Tuỳ theo bản chất, mục đích và đối tượng của việc chuyển giao mà có cách hiểu khác nhau về CGCN. Theo tác giả Trần Ngọc Ca, năm 1988: “CGCN là một quá trình đưa công nghệ từ một môi trường này sang một môi trường khác bằng mọi hình thức khác nhau để sản xuất ra sản phẩm, thực hiện dịch vụ hoặc cho các mục đích khác.

Như vậy CGCN bao hàm cả chuyển giao mất tiền (mua - bán) và chuyển giao không mất tiền”.4 Theo Luật chuyển giao công nghệ, năm 2006: - CGCN là chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng một phần hoặc toàn bộ công nghệ từ bên có quyền CGCN sang bên nhận công nghệ. - CGCN có thể tại Việt Nam, từ nước ngoài vào Việt Nam hoặc từ Việt Nam ra nước ngoài. - Dịch vụ chuyển giao công nghệ là hoạt động hỗ trợ quá trình tìm kiếm, giao kết và thực hiện hợp đồng CGCN. - Hoạt động CGCN bao gồm: CGCN và dịch vụ CGCN Nội dung CGCN bao gồm chuyển giao một, hoặc một số, hoặc toàn bộ các nội dung sau: - Nội dung công nghệ gắn với các đối tượng sở hữu công nghiệp được phép chuyển giao.

- Các bí quyết về công nghệ, kiến thức dưới dạng phương án công nghệ, các giải pháp kỹ thuật, quy trình công nghệ, tài liệu thiết kế sơ bộ và thiết kế kỹ thuật, công thức, thông số kỹ thuật, phần mềm máy tính, thông tin dữ liệu về công nghệ chuyển giao. - Các giải pháp hợp lý hoá sản xuất, đổi mới công nghệ.