Luận văn thạc sĩ ussh chính sách huy động nguồn tài chính để đổi mới công nghệ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa nghiên cứu trường hợp tỉnh hải dương

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ussh chính sách huy động nguồn tài chính để đổi mới công nghệ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Mƣời
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Thu
• Trường học: Trường đại học khoa học xã hội và nhân văn
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Chính sách huy động nguồn tài chính để đổi mới công nghệ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (Nghiên cứu trƣờng hợp tỉnh Hải Dƣơng)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH HUY ĐỘNG NGUỒN TÀI CHÍNH ĐỂ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Khái niệm công nghệ và đổi mới công nghệ
• 1.1.1. Khái niệm công nghệ
• 1.1.2. Khái niệm đổi mới công nghệ
• 1.2. Vai trò của đổi mới công nghệ
• 1.3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3.1. Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3.2. Đặc điểm của DNNVV
• 1.4. Vai trò của tài chính đối với đổi mới công nghệ ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.5. Chính sách thu hút tài chính để đổi mới công nghệ
• 1.5.1. Khái niệm chính sách
• 1.5.2. Chính sách thu hút tài chính để đổi mới công nghệ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH HUY ĐỘNG NGUỒN TÀI CHÍNH ĐỂ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở TỈNH HẢI DƯƠNG
• 2.1. Thực trạng công nghệ và hoạt động đổi mới công nghệ ở các DNNVV của tỉnh Hải Dương
• 2.1.1. Giới thiệu doanh nghiệp nhỏ và vừa của Hải Dương
• 2.1.2. Thực trạng công nghệ của các DNNVV của tỉnh Hải Dương
• 2.1.3. Hoạt động đổi mới công nghệ
• 2.2. Thực trạng huy động nguồn tài chính cho hoạt động đổi mới công nghệ ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh Hải Dương
• 2.2.1. Nguồn tài chính từ chính sách khuyến khích các DN đầu tư vào hoạt động KH&CN theo Nghị định 119/1999/NĐ-CP
• 2.2.2. Nguồn tài chính từ ngân sách nhà nước
• 2.2.3. Chính sách thuế cho hoạt động đổi mới công nghệ
• 2.2.4. Nguồn vốn từ dự án, đề tài của các bộ, ngành, tỉnh
• 2.2.5. Nguồn vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm
• 2.2.6. Vốn vay từ các Ngân hàng thương mại
• 2.2.7. Cho thuê tài chính
• 2.3. Thực trạng chính sách tài chính cho đổi mới công nghệ ở các doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh Hải Dương
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế trong quá trình thực thi chính sách
• 3. CHƯƠNG 3: CHÍNH SÁCH HUY ĐỘNG TÀI CHÍNH ĐỂ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ Ở CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Định hướng chính sách tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh Hải Dương
• 3.1.1. Xây dựng các hướng ưu tiên đầu tư ĐMCN cho các DNNVV
• 3.1.2. Đa dạng hóa các nguồn tài chính cho DNNVV trong đó có những nguồn tài chính trọng tâm, trọng điểm
• 3.1.3. Tạo cơ chế chính sách khuyến khích DNNVV đầu tư đổi mới công nghệ
• 3.2. Chính sách huy động tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa của tỉnh Hải Dương
• 3.2.1. Huy động các nguồn đầu tư cho hoạt động đổi mới công nghệ
• 3.2.2. Chính sách tín dụng
• 3.2.3. Chính sách thuế
• 3.2.4. Phát triển ổn định và lành mạnh thị trường chứng khoán
• 3.2.5. Cho thuê tài chính
• 3.2.6. Phát triển thị trường tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển
• 3.2.7. Xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 3.2.8. Hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư đổi mới công nghệ từ các quỹ đầu tư mạo hiểm
• 3.2.9. Phát huy vai trò của hiệp hội DNNVV trong thực hiện các chính sách tài chính ĐMCN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách huy động tài chính đổi mới công nghệ tại Hải Dương

Chính sách huy động tài chính để đổi mới công nghệ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hải Dương đang trở thành một vấn đề cấp thiết. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng, việc áp dụng công nghệ mới là yếu tố quyết định cho sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Chính sách này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

1.1. Khái niệm và vai trò của đổi mới công nghệ

Đổi mới công nghệ là quá trình cải tiến và phát triển công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Vai trò của nó trong doanh nghiệp nhỏ và vừa là rất quan trọng, giúp cải thiện chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất.

1.2. Tình hình doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hải Dương

Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hải Dương đóng góp lớn vào nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, họ gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tài chính để đầu tư cho đổi mới công nghệ.

II. Vấn đề và thách thức trong huy động tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hải Dương vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc huy động tài chính. Những rào cản này cần được nhận diện và giải quyết để thúc đẩy đổi mới công nghệ.

2.1. Những rào cản trong tiếp cận nguồn tài chính

Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa không đủ điều kiện để tiếp cận các nguồn vốn từ ngân hàng hoặc các quỹ đầu tư. Điều này gây khó khăn cho họ trong việc đầu tư cho công nghệ mới.

2.2. Thiếu thông tin và hỗ trợ từ chính quyền

Doanh nghiệp thường thiếu thông tin về các chính sách hỗ trợ tài chính. Sự thiếu hụt này làm giảm khả năng huy động vốn cho đổi mới công nghệ.

III. Phương pháp huy động tài chính cho đổi mới công nghệ

Để giải quyết các vấn đề trên, cần có những phương pháp huy động tài chính hiệu quả cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các giải pháp này sẽ giúp họ tiếp cận nguồn lực cần thiết để đổi mới công nghệ.

3.1. Tăng cường chính sách tín dụng

Chính sách tín dụng cần được cải thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn vay với lãi suất hợp lý.

3.2. Khuyến khích đầu tư từ quỹ mạo hiểm

Các quỹ đầu tư mạo hiểm có thể cung cấp nguồn tài chính quan trọng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp họ thực hiện các dự án đổi mới công nghệ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Hải Dương

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng việc huy động tài chính cho đổi mới công nghệ đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hải Dương. Những ứng dụng này cần được nhân rộng.

4.1. Các mô hình thành công trong huy động tài chính

Một số doanh nghiệp nhỏ và vừa đã áp dụng thành công các mô hình huy động tài chính, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm.

4.2. Đánh giá tác động của chính sách

Đánh giá cho thấy rằng các chính sách huy động tài chính đã góp phần quan trọng vào sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hải Dương.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho chính sách huy động tài chính

Chính sách huy động tài chính cho đổi mới công nghệ cần được tiếp tục hoàn thiện và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Định hướng tương lai sẽ tập trung vào việc tạo ra môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

5.1. Đề xuất cải cách chính sách

Cần có những cải cách trong chính sách tài chính để hỗ trợ tốt hơn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc đổi mới công nghệ.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Hợp tác giữa chính quyền, ngân hàng và doanh nghiệp là rất cần thiết để tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ đổi mới công nghệ hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh thị trường ngày càng khốc liệt, đổi mới công nghệ là yếu tố sống còn quyết định năng lực cạnh tranh và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Tại tỉnh Hải Dương, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vị trí nòng cốt trong nền kinh tế địa phương với 6.074 đơn vị trên tổng số 6.478 doanh nghiệp hoạt động năm 2015, chiếm tỷ lệ gần 94%. Khu vực này đóng góp 18,3% vào tổng GDP toàn tỉnh và chiếm tới 45,9% tổng thu ngân sách nội địa năm 2012. Mặc dù giữ vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm cho khoảng 11.000 lao động mỗi năm, phần lớn các DNNVV Hải Dương vẫn đang vận hành với hệ thống máy móc lạc hậu, tuổi thọ thiết bị trung bình từ 15 đến 20 năm trong ngành cơ khí và hệ số đổi mới thiết bị chỉ đạt mức 3-5%. Rào cản lớn nhất kìm hãm hoạt động đổi mới công nghệ chính là sự thiếu hụt nghiêm trọng về nguồn lực tài chính và sự hạn chế trong việc tiếp cận các kênh huy động vốn.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng chính sách tài chính thúc đẩy đổi mới công nghệ, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm khơi thông các dòng vốn trực tiếp và gián tiếp cho các DNNVV trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 2010 - 2015. Về mặt ý nghĩa, công trình mang lại giá trị thực tiễn to lớn trong việc cung cấp cơ sở khoa học để các nhà quản lý hoàn thiện chính sách hỗ trợ, giúp doanh nghiệp nâng cao tỷ lệ đổi mới máy móc, hướng tới mục tiêu nâng mức đóng góp của khối DNNVV vào GDP địa phương lên 28-30% và cải thiện hiệu suất kỹ thuật toàn ngành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên khung lý thuyết về bốn thành phần cấu thành công nghệ của Ủy ban Kinh tế và Xã hội khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP) và Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013, bao gồm: phần vật tư kỹ thuật (Technoware), phần con người (Humanware), phần thông tin (Inforware) và phần tổ chức (Orgaware). Quá trình đổi mới công nghệ được xác định là việc thay thế một phần cốt lõi hoặc toàn bộ công nghệ đang sử dụng bằng công nghệ tiên tiến hơn, diễn ra qua năm hình thức: tạo sản phẩm mới, áp dụng quy trình sản xuất mới, mở rộng thị trường, sử dụng nguyên liệu mới và đổi mới cơ cấu tổ chức.

Về mặt chính sách kinh tế, đề tài vận dụng lý thuyết chính sách tài chính quốc gia và khung chính sách hỗ trợ DNNVV theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP cùng Quyết định số 1231/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Hệ thống khái niệm chủ đạo được định hình bao gồm:

• Công nghệ: Hệ thống giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật kèm theo công cụ, phương tiện nhằm biến đổi nguồn lực thành sản phẩm hoàn chỉnh.
• Đổi mới công nghệ: Hoạt động cải tiến, thay thế công nghệ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, hạ giá thành và cắt giảm 12-20% chi phí năng lượng trên mỗi đơn vị sản phẩm.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cơ sở kinh doanh có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân năm dưới 300 người theo quy chuẩn pháp lý.
• Chính sách tài chính đổi mới công nghệ: Tập hợp các công cụ trực tiếp (ngân sách nhà nước, tín dụng thương mại, tín dụng ngân hàng, cho thuê tài chính) và gián tiếp (ưu đãi thuế, trích lập quỹ phát triển KH&CN tối đa 10% thu nhập trước thuế, quỹ đầu tư mạo hiểm) nhằm kích thích doanh nghiệp đầu tư công nghệ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2010 - 2015 từ Cục Thuế tỉnh Hải Dương, Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Công Thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư với nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập vào tháng 6 năm 2016. Khảo sát định lượng được thực hiện trên cỡ mẫu N = 50 doanh nghiệp nhỏ và vừa đại diện cho các ngành kinh tế chủ lực của địa phương.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng dựa trên cơ cấu ngành kinh tế của tỉnh Hải Dương, phân bổ theo ba lĩnh vực: công nghiệp (chiếm 28,8%), xây dựng - dịch vụ (chiếm 70,0%) và nông - lâm nghiệp - thủy sản (chiếm 1,2%). Phương pháp phân tích dữ liệu chủ yếu là thống kê mô tả, phân loại, so sánh tổng hợp số liệu trên phần mềm Microsoft Excel. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm phản ánh trực quan, chính xác hiện trạng công nghệ và các rào cản tài chính mà doanh nghiệp đang gặp phải, đảm bảo tính thực tiễn cao và phù hợp với đặc thù dữ liệu khảo sát cấp địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, có sự mâu thuẫn lớn giữa nhận thức về sự cần thiết đổi mới công nghệ và năng lực đầu tư thực tế. Trong 50 doanh nghiệp được khảo sát, 100% (50/50 doanh nghiệp) khẳng định việc cải tiến quy trình sản xuất và bố trí lại tổ chức là cần thiết, 90% (45 doanh nghiệp) nhận định nghiên cứu sản phẩm mới là cấp thiết. Tuy nhiên, có tới 42% (21 doanh nghiệp) cho rằng việc đầu tư đổi mới toàn bộ máy móc dây chuyền là không cần thiết hoặc không khả thi do năng lực tài chính tự có quá hạn hẹp (vốn đăng ký bình quân chỉ hơn 2 tỷ đồng/doanh nghiệp).

Thứ hai, trình độ công nghệ của các DNNVV tại Hải Dương phân hóa sâu sắc và còn lạc hậu. Ngành cơ khí có tuổi thiết bị trung bình từ 15 đến 20 năm, hệ số đổi mới thiết bị chỉ đạt 3-5%, mức trang bị vốn sản xuất chỉ từ 20-60 triệu đồng/người. Trái lại, ngành dệt may có tuổi thiết bị từ 4-10 năm và hệ số đổi mới đạt 70-80%. Tại khu vực nông thôn, có tới 45% doanh nghiệp chỉ sử dụng dụng cụ cầm tay thủ công, 12% dùng công cụ cơ giới và 43% sử dụng máy chạy điện, khiến chỉ số hiệu suất kỹ thuật bình quân chỉ đạt 0,70.

Thứ ba, phương thức đổi mới công nghệ chủ yếu dựa vào sao chép và thiếu tính sáng tạo. Trong số các doanh nghiệp khảo sát, 50% (25 doanh nghiệp) thực hiện đổi mới bằng cách bắt chước, thiết kế lại mẫu; 20% (10 doanh nghiệp) mua công nghệ từ nước ngoài; chỉ có 6% (3 doanh nghiệp) hợp tác với các viện nghiên cứu trong nước và hoàn toàn không có doanh nghiệp nào (0%) thuê tổ chức tư vấn công nghệ độc lập.

Thứ tư, hiệu quả tiếp cận các nguồn tài chính công và chính sách ưu đãi còn rất thấp. Trong giai đoạn 2011 - 2015, dù tỉnh đã đầu tư 142,096 tỷ đồng cho 151 nhiệm vụ KH&CN (vốn ngân sách địa phương chiếm hơn 96%), có tới 71% chủ doanh nghiệp khảo sát không hề biết đến các chương trình KH&CN cấp quốc gia (chỉ 29% có nhận biết). Thực hiện Nghị định 119/1999/NĐ-CP, toàn tỉnh mới chỉ có 128 DNNVV nhận được hỗ trợ tài chính, trong đó chỉ 18 doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 25% cho công nghệ cao và 15 doanh nghiệp nhận hỗ trợ 30% kinh phí đề tài nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân gốc rễ của việc chậm đổi mới công nghệ là do quy mô vốn của các DNNVV tại Hải Dương quá nhỏ, tài sản bảo đảm không đủ điều kiện vay trung - dài hạn từ các ngân hàng thương mại. Thị trường cho thuê tài chính và quỹ đầu tư mạo hiểm tại địa phương chưa phát huy được vai trò cấp vốn mồi. So với mặt bằng chung của các nước đang phát triển với mức hiệu suất kỹ thuật tối ưu từ 60-70%, mức 0,70 của Hải Dương cho thấy doanh nghiệp đang khai thác tối đa thiết bị cũ nhưng có tới 23% doanh nghiệp không thể gia tăng sản lượng nếu không đầu tư máy móc mới.

Dữ liệu thực trạng có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột thể hiện hệ số đổi mới thiết bị giữa ngành cơ khí (3-5%), giày da (40-50%) và dệt may (70-80%), đi kèm bảng ma trận so sánh chi phí năng lượng (chiếm 12-20% giá thành) nhằm chứng minh tác động trực tiếp của công nghệ lạc hậu tới bài toán tài chính doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách tín dụng ngân hàng và cơ chế bảo lãnh vay vốn. Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh Hải Dương cùng các ngân hàng thương mại cần thiết lập cơ chế thẩm định dựa trên tính khả thi của dự án công nghệ, cho phép thế chấp bằng tài sản hình thành từ vốn vay. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ trọng dư nợ tín dụng trung và dài hạn cho đổi mới công nghệ của khối DNNVV lên mức 30-35% tổng dư nợ toàn tỉnh trong giai đoạn 2017 - 2022.

Thứ hai, phát triển dịch vụ cho thuê tài chính máy móc, thiết bị. Sở Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam tổ chức các hội nghị kết nối, tạo điều kiện cho hơn 20 công ty cho thuê tài chính tiếp cận các DNNVV tại Hải Dương. Mục tiêu đặt ra là hỗ trợ ít nhất 100 lượt doanh nghiệp trong ngành cơ khí, dệt may và chế biến nông sản thuê mua dây chuyền công nghệ cao trong giai đoạn 3 năm tiếp theo.

Thứ ba, tối ưu hóa công cụ thuế và quỹ phát triển KH&CN nội bộ. Cục Thuế tỉnh Hải Dương cần đơn giản hóa quy trình xác nhận chi phí nghiên cứu phát triển, hướng dẫn 100% doanh nghiệp đủ điều kiện trích lập tối đa 10% thu nhập tính thuế hàng năm vào Quỹ phát triển KH&CN theo Quyết định số 1231/QĐ-TTg, đồng thời thực hiện miễn giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm liên tiếp cho các đơn vị ứng dụng sáng chế mới.

Thứ tư, nâng cao hiệu quả phân bổ ngân sách nhà nước cho KH&CN. Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hải Dương cần xây dựng cổng thông tin chuyển giao công nghệ trực tuyến, nâng tỷ lệ chủ doanh nghiệp nhận biết chính sách KH&CN từ 29% hiện nay lên trên 75% trước năm 2020. Đồng thời, Sở cần dành nguồn kinh phí sự nghiệp KH&CN (hiện chiếm 0,45% tổng chi ngân sách tỉnh) để tài trợ trực tiếp 30% kinh phí cho tối thiểu 30 dự án nghiên cứu cải tiến kỹ thuật của DNNVV mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cơ quan quản lý nhà nước và ban ngành địa phương (Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Công Thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thuế tỉnh Hải Dương). Luận văn cung cấp hệ thống dữ liệu thực tế từ 6.074 doanh nghiệp để các cơ quan xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính, quy hoạch ngành công nghiệp hỗ trợ và điều tiết ngân sách KH&CN đạt hiệu quả cao.

Thứ hai, chủ doanh nghiệp và các nhà quản trị DNNVV. Nghiên cứu mang đến cẩm nang phân tích 7 phương thức đổi mới công nghệ và hướng dẫn cách thức tiếp cận nguồn vốn thay thế như cho thuê tài chính, tín dụng thương mại và cách trích lập 10% quỹ KH&CN nội bộ để chủ động nguồn lực khi vốn đăng ký bình quân chỉ đạt hơn 2 tỷ đồng.

Thứ ba, các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại và công ty cho thuê tài chính. Tài liệu cung cấp bức tranh chi tiết về nhu cầu vốn và hệ số đổi mới thiết bị theo từng ngành (cơ khí 3-5%, dệt may 70-80%), giúp các định chế tài chính thiết kế các gói sản phẩm tín dụng và dịch vụ thuê mua máy móc chuyên biệt.

Thứ tư, các chuyên gia, giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý Khoa học và Công nghệ, Quản trị Kinh doanh, Tài chính - Ngân hàng. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu thực chứng và bài học kinh nghiệm trong quản lý tài chính cho công nghệ tại cấp tỉnh với mẫu khảo sát 50 doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Rào cản tài chính lớn nhất trong đổi mới công nghệ của DNNVV tại Hải Dương là gì?
Rào cản lớn nhất là quy mô vốn tự có của doanh nghiệp rất nhỏ (bình quân hơn 2 tỷ đồng/doanh nghiệp) và thiếu tài sản giá trị cao để thế chấp vay ngân hàng. Bên cạnh đó, việc tiếp cận mức hỗ trợ 30% kinh phí từ ngân sách nhà nước theo Nghị định 119/1999/NĐ-CP gặp nhiều thủ tục phức tạp, khiến khoảng 70% doanh nghiệp thiếu vốn mở rộng công nghệ.

Tại sao hình thức cho thuê tài chính chưa được các DNNVV tại địa phương sử dụng phổ biến?
Dù cả nước có hơn 20 công ty cho thuê tài chính, kênh này chưa phổ biến tại Hải Dương do doanh nghiệp có tâm lý muốn sở hữu tài sản hoàn toàn và thiếu thông tin kết nối. Khảo sát 50 doanh nghiệp cho thấy có 0% doanh nghiệp thuê tư vấn chuyển giao công nghệ, làm hạn chế cơ hội tiếp cận hình thức thuê mua thiết bị trả chậm.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể tiếp cận mức hỗ trợ tài chính nào từ Nhà nước?
Theo Nghị định 119/1999/NĐ-CP và Quyết định 1231/QĐ-TTg, DNNVV được nhà nước hỗ trợ tối đa 30% tổng kinh phí thực hiện đề tài tạo công nghệ mới, được trích tối đa 10% lợi nhuận trước thuế vào Quỹ phát triển KH&CN doanh nghiệp và được hưởng ưu đãi giảm thuế thu nhập doanh nghiệp 25% khi ứng dụng công nghệ cao.

Mức độ chênh lệch trình độ công nghệ giữa các ngành tại Hải Dương thể hiện như thế nào?
Số liệu thống kê cho thấy ngành dệt may có hệ số đổi mới thiết bị đạt 70-80% với tuổi đời máy móc 4-10 năm. Ngược lại, ngành cơ khí có tuổi thiết bị lên tới 15-20 năm nhưng hệ số đổi mới chỉ đạt 3-5%, khiến chi phí tiêu hao năng lượng chiếm tới 15-20% giá thành sản phẩm.

Tỷ lệ nhận biết về các chương trình KH&CN quốc gia của doanh nghiệp Hải Dương là bao nhiêu?
Khảo sát 50 doanh nghiệp ghi nhận chỉ có 29% chủ doanh nghiệp nắm được thông tin về các chương trình KH&CN trọng điểm quốc gia, trong khi 71% hoàn toàn không biết. Nguyên nhân chủ yếu do công tác truyền thông chính sách chưa hướng mạnh về cơ sở và thủ tục xét duyệt còn quá phức tạp với quy mô doanh nghiệp nhỏ.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về công cụ tài chính trực tiếp và gián tiếp thúc đẩy đổi mới công nghệ trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Phân tích thực chứng bức tranh công nghệ của 6.074 DNNVV tại Hải Dương, chỉ rõ thực trạng lạc hậu trong ngành cơ khí với hệ số đổi mới thiết bị chỉ đạt 3-5% và tuổi máy móc 15-20 năm.
• Xác định điểm nghẽn tiếp cận tài chính khi 71% doanh nghiệp không nắm bắt được thông tin về các chương trình KH&CN và 42% doanh nghiệp e ngại đầu tư máy móc do thiếu vốn trung - dài hạn.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với tín dụng ngân hàng, cho thuê tài chính, ưu đãi thuế và nâng cao hiệu quả nguồn vốn ngân sách KH&CN (vốn đạt 142,096 tỷ đồng giai đoạn 2011-2015).
• Khẳng định tầm quan trọng của việc chủ động trích lập tối đa 10% quỹ phát triển KH&CN nội bộ nhằm giúp doanh nghiệp tự tạo nguồn lực đổi mới công nghệ và giảm tiêu hao năng lượng 12-20%.

Lộ trình triển khai các giải pháp cần được tỉnh Hải Dương thực hiện quyết liệt trong giai đoạn 2017 - 2025 nhằm hoàn thiện môi trường thể chế và nâng tỷ lệ doanh nghiệp đổi mới công nghệ lên trên 50%. Các chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa cần chủ động tái cấu trúc vốn, tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu và tận dụng các gói hỗ trợ công nghệ của nhà nước để bứt phá năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn đƣợc chia làm 3 chƣơng,: Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH HUY ĐỘNG NGUỒN TÀI CHÍNH ĐỂ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Chƣơng 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH HUY ĐỘNG NGUỒN TÀI CHÍNH ĐỂ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA Ở TỈNH HẢI DƢƠNG Chƣơng 3: CHÍNH SÁCH HUY ĐỘNG TÀI CHÍNH ĐỂ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA TỈNH HẢI DƢƠNG 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH HUY ĐỘNG NGUỒN TÀI CHÍNH ĐỂ ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm công nghệ và đổi mới công nghệ 1. Khái niệm công nghệ Theo Từ điển Bách Khoa tiếng Việt định nghĩa công nghệ là sự áp dụng khoa học vào trong thực thể để tạo ra sản phẩm và dịch vụ. Theo Từ điển kỹ thuật của Liên Xô (cũ): “Công nghệ là tập hợp các phƣơng pháp gia công, chế tạo, làm thay đổi trạng thái, tính chất, hình dáng nguyên vật liệu bán thành phẩm sử dụng trong quá trình sản xuất để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh”.

Theo quan niệm này, công nghệ chỉ liên quan đến sản xuất vật chất. Từ những năm 60 của thế kỷ XX, khởi đầu từ Mỹ rồi Tây Âu đã sử dụng thuật ngữ công nghệ để chỉ các hoạt động ở mọi lĩnh vực, các hoạt động này áp dụng những kiến thức là kết quả của nghiên cứu khoa học ứng dụng - một sự phát triển của khoa học thực tiễn nhằm mang lại hiệu quả cao hơn cho hoạt động của con ngƣời. Một số tổ chức quốc tế đã đƣa ra các định nghĩa về công nghệ khác nhau: - Tổ chức PRODEC, năm 1982 cho rằng, "Công nghệ là một loại kỹ năng, kiến thức, thiết bị và phƣơng pháp đƣợc sử dụng trong sản xuất công nghiệp, chế biến và dịch vụ". - Ngân hàng thế giới, năm 1985 đƣa ra định nghĩa nhƣ sau: "Công nghệ là phƣơng pháp chuyển hoá các nguồn lực thành sản phẩm, gồm ba yếu tố: + Thông tin về phƣơng pháp.

+ Phƣơng tiện, công cụ sử dụng phƣơng pháp để thực hiện việc chuyển hoá. + Sự hiểu biết phƣơng pháp hoạt động nhƣ thế nào và tại sao". - Tổ chức OECD, gồm các nƣớc phát triển châu Âu, Nhật Bản, Mỹ và Canađa lại có một định nghĩa chung: "Công nghệ đƣợc hiểu là một tập hợp các kỹ thuật, mà bản thân chúng đƣợc định nghĩa là một tập hợp các hành động và quy tắc lựa chọn chỉ dẫn việc ứng dụng có trình tự các kỹ thuật đó mà theo hiểu 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] biết của con ngƣời thì sẽ đạt đƣợc một kết quả định trƣớc (và đôi khi đƣợc kỳ vọng) trong một hoàn cảnh nhất định". Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Ủy ban Kinh tế và Xã hội khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng (Economic and Social Commission for Asia and the Pacific - ESCAP) đƣa ra khái niệm về công nghệ nhƣ sau: “Công nghệ là kiến thức có hệ thống về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu và thông tin.

Nó bao gồm kiến thức, thiết bị, phƣơng pháp và các hệ thống dùng cho việc tạo ra hàng hóa và cung cấp dịch vụ”. Định nghĩa của ESCAP đã nói rõ không chỉ sản xuất vật chất mới dùng công nghệ, mà khái niệm công nghệ đƣợc mở rộng ra tất cả các hoạt động của xã hội và bao gồm các phần vật thể là máy móc và thiết bị. Năm 1987, tác giả Trần Ngọc Ca đã đƣa ra một khái niệm về công nghệ nhƣ sau: “Công nghệ có thể đƣợc hiểu nhƣ mọi loại hình kiến thức, thông tin, bí quyết, phƣơng pháp (gọi là phần mềm) đƣợc lƣu giữ dƣới các dạng khác nhau (con ngƣời, ghi chép.) và mọi loại hình thiết bị, công cụ, tƣ liệu sản xuất (gọi là phần cứng) và một số tiềm năng khác (tổ chức, pháp chế, dịch vụ.) đƣợc áp dụng vào môi trƣờng thực tế để tạo ra các loại sản phẩm và dịch vụ”. Theo Luật KH&CN năm 2013 đã đƣa ra định nghĩa: “Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm theo hoặc không kèm theo công cụ, phƣơng tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm” [25].

Công nghệ bao gồm bốn yếu tố cấu thành: - Phần vật tƣ kỹ thuật: Bao gồm các công cụ, thiết bị, máy móc, phƣơng tiện và các cấu trúc hạ tầng xây dựng nhƣ nhà xƣởng. - Phần con ngƣời: Đây là thành phần của công nghệ đƣợc hàm chứa trong khả năng công nghệ của con ngƣời vận hành, sử dụng công nghệ. - Phần thông tin: Bao gồm tƣ liệu, dữ liệu, bản mô tả sáng chế, bí quyết kỹ thuật. - Phần tổ chức: Bao gồm những quy định về trách nhiệm, quyền hạn, mối quan hệ, sự phối hợp của các cá nhân trong công nghệ, kể cả những quy trình tuyển dụng, đề bạt, đào tạo,… 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Khái niệm đổi mới công nghệ Đổi mới công nghệ phát sinh từ quá trình phát triển kinh tế xã hội. Với sự tác động của nền khoa học kỹ thuật tiên tiến cũng nhƣ xuất phát từ nhu cầu thực tế về sản phẩm và dịch vụ, hiện trạng công nghệ của các ngành sản xuất không ngừng nâng cao tạo tiền đề cho quá trình đổi mới công nghệ diễn ra ngày càng nhanh hơn và mạnh hơn. Vậy đổi mới công nghệ là gì? Đó chính là cấp cao nhất của thay đổi công nghệ và là quá trình quan trọng nhất của sự phát triển đối với tất cả các hệ thống công nghệ. Có quan niệm cho rằng đổi mới công nghệ là sự hoàn thiện và phát triển không ngừng các thành phần cấu thành công nghệ dựa trên các thành tựu khoa học nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế của sản xuất kinh doanh và quản lý kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, nếu nhƣ chỉ có một sự thay đổi nhỏ về thành phần công nghệ thì không nên coi là đổi mới công nghệ, chỉ nên gọi đó là cải tiến công nghệ. Từ đó, chúng ta có thể đƣa định nghĩa về đổi mới công nghệ nhƣ sau: “Đổi mới công nghệ là việc thay thế phần quan trọng (cốt lõi, cơ bản) hay toàn bộ công nghệ đang sử dụng bằng một công nghệ khác tiên tiến hơn”. Trong hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật chƣa có một định nghĩa cụ thể và chính thống nào cho khái niệm này, tuy nhiên, về cốt lõi có thể có 5 trƣờng hợp đổi mới công nghệ: (1) Đƣa ra sản phẩm mới; (2) Đƣa ra một phƣơng pháp sản xuất mới hoặc thƣơng mại mới; (3) Chinh phục thị trƣờng mới; (4) Sử dụng nguồn nguyên liệu mới; (5) Tổ chức mới đơn vị sản xuất. Đổi mới công nghệ có thể đƣa ra hoặc ứng dụng những công nghệ hoàn toàn mới, chƣa có trên thị trƣờng công nghệ hoặc mới ở nơi sử dụng nó lần đầu và trong một hoàn cảnh hoàn toàn mới.

Vai trò của đổi mới công nghệ Đối với sự phát triển của một doanh nghiệp, công nghệ luôn là yếu tố sống còn. Mỗi một công nghệ có một vòng đời và tạo ra một chu kỳ sản phẩm. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tức là nó đƣợc sinh ra, phát triển và cuối cùng suy vong. Những nhà lãnh đạo doanh nghiệp không nhận thức đƣợc điều này, coi công nghệ của doanh nghiệp mình là vĩnh cữu thì nhất định sẽ bị các doanh nghiệp khác vƣợt qua bằng những công nghệ tiên tiến hơn, hiện đại hơn.

Đổi mới công nghệ mang lại những lợi ích sau cho doanh nghiệp: - Chất lƣợng sản phẩm đƣợc nâng cao rõ rệt. Đối với mỗi doanh nghiệp, đây là vấn đề vô cùng quan trọng, mang lại những lợi ích thiết thực, chất lƣợng sản phẩm chính là yếu tố giúp doanh nghiệp đứng vững trong môi trƣờng cạnh tranh khốc liệt hiện nay. - Từ việc nâng cao đƣợc chất lƣợng sản phẩm sẽ làm cho doanh nghiệp duy trì, củng cố và mở rộng thị phần của sản phẩm. Mức độ “phủ sóng” sản phẩm của doanh nghiệp không ngừng tăng lên, sản phẩm làm ra nhiều từ đó thúc đẩy lợi nhuận của doanh nghiệp tăng lên.

- Bên cạnh đó, đổi mới công nghệ cũng mở rộng sản phẩm, tạo thêm chủng loại mới của sản phẩm. Bên cạnh những sản phẩm truyền thống, doanh nghiệp sẽ có thêm nhiều sản phẩm mới, tạo ra nhiều sự lựa chọn cho ngƣời tiêu dùng, phục vụ đa dạng nhu cầu của con ngƣời. - Đáp ứng đƣợc các quy định, tiêu chuẩn, luật lệ và các quy định ngày càng khắt khe đƣợc thế giới và các quốc gia xây dựng lên. Đây là điều vô cùng quan trọng trong thời kỳ “toàn cầu hóa” hiện nay.

Các quốc gia có xu hƣớng bảo hộ hàng hóa sản xuất trong nƣớc bằng việc dựng lên những hàng rào kỹ thuật “phi thuế quan” bằng những quy định, tiêu chuẩn, luật lệ nhằm ngăn chặn hàng nƣớc ngoài xâm nhập. Do vậy, chỉ những hàng hóa có chất lƣợng tốt, tuân thủ đƣợc nhiều yêu cầu kiểm tra hàng hóa nghiêm ngặt mới có thể tự do di chuyển toàn cầu. - Giảm tiêu hao nguyên vật liệu, năng lƣợng; Cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao độ an toàn sản xuất; Giảm tác động xấu đến môi trƣờng sống. Doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.

Khái niệm Thuật ngữ doanh nghiệp nhỏ và vừa đƣợc du nhập vào nƣớc ta từ giữa những năm 80 của thế kỷ XX, khi nƣớc ta có sự chuyển dịch từ nền kinh tế tập 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trung bao cấp sang nền kinh tế thị trƣờng và sau này ngày càng đƣợc sử dụng phổ biến hơn.Trong thời kỳ sau đổi mới các tiêu chí về doanh nghiệp nhỏ và vừa chƣa có quy định thống nhất, nên các Bộ, Ngành và các tổ chức khác nhau ở Việt Nam có những tiêu chí áp dụng khác nhau về việc xác định loại hình doanh nghiệp này. Theo tiêu chí của Ngân hàng Công thƣơng Việt Nam đƣa ra tiêu chuẩn là doanh nghiệp có giá trị tài sản nhỏ hơn 10 tỷ đồng và số lao động thƣờng xuyên dƣới 500 ngƣời. Liên Bộ lao động và Tài chính: Lao động thƣờng xuyên dƣới 100 ngƣời, doanh thu hàng năm nhỏ hơn 10 tỷ, vốn pháp định nhỏ hơn 1 tỷ đồng. Tại một nghiên cứu do UNIDO trong dự án VIE/US/95/004 hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam thì cho rằng: Lao động nhỏ hơn 200 ngƣời, vốn đăng ký nhỏ hơn 0,4 triệu đô la (khoảng 5 tỷ đồng).