CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ THANH NIÊN KHỞI NGHIỆP 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ THANH NIÊN KHỞI NGHIỆP 1. Khái niệm về thanh niên khởi nghiệp Khái niệm thanh niên Mỗi quốc gia có có quan niệm khác nhau về thanh niên, tuy nhiên chúng đều có điểm chung là chỉ những người trẻ tuổi.
Luật thanh niên được Quốc hội Việt Nam khóa XI thông qua tại kỳ họp thứ 10, định nghĩa: “Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ 16 tuổi đến 30 tuổi”. Thanh niên được xem là lực lượng đi đầu trong mọi lĩnh vực bảo vệ và phát triển đất nước từ kinh tế, văn hóa, khoa học công nghệ, bảo vệ an ninh trật tự xã hội … Điều 66 Hiến pháp Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 khẳng định: “Thanh niên được gia đình, Nhà nước và xã hội tạo điều kiện học tập, lao động và giải trí, phát triển thể lực, trí lực, bồi dưỡng về đạo đức, truyền thống dân tộc, ý thức công dân và lý tưởng xã hội chủ nghĩa, đi đầu trong công cuộc lao động sáng tạo và bảo vệ Tổ quốc”. Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, góp phần quan trọng trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Họ được kế thừa những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đó là lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc, sẵn sàng vượt qua những thử thách khó khăn, vươn lên trong cuộc sống, luôn có tinh thần xung kích, tình nguyện, dám nghĩ, dám làm.
Ngày nay, thanh niên đang là lực lượng đi đầu trong công cuộc đổi mới, bảo vệ và xây dựng đất nước, thanh niên được trang bị học vấn cao với trình độ chuyên môn kỹ thuật, khoa học công nghệ tiên tiến, đời sống vật chất và tinh thần ngày càng được nâng lên. Trong quá trình lãnh đạo đất nước, Đảng đã ban hành nhiều Nghị quyết, chỉ thị, văn bản quan trọng về thanh niên và công tác thanh niên. Trong đó Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII về công tác thanh niên trong thời kỳ mới đã nêu rõ: “Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước 10 bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng”. Đến Hội nghị lần thứ bảy, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X tiếp tục nhấn mạnh “Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người. Chăm lo, phát triển,thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước”. Khái niệm khởi nghiệp, khởi nghiệp sáng tạo Hiện nay, cụm từ startup (khởi nghiệp sáng tạo) đã trở nên phổ biến tuy nhiên nhiều người vẫn chưa phân biệt được start-up, tức là khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, với khởi nghiệp hay lập nghiệp. Theo IPP (2018), khởi nghiệp là quá trình thực hiện ý tưởng kinh doanh, bao gồm quá trình thành lập và vận hành doanh nghiệp trong vòng 5 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Đây có thể xem là khởi nghiệp tự doanh, hay nói cách khác là tương tự với khởi sự doanh nghiệp. Trong khi đó khởi nghiệp sáng tạo (startup) là khởi nghiệp dựa trên nền của sáng tạo (dựa trên một công nghệ mới, hoặc tạo ra hình thức kinh doanh mới, hoặc xây dựng một phân khúc thị trường mới. Tức là các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phải có sự khác biệt không chỉ với các doanh nghiệp ở trong nước, với tất cả các công ty trước đây mà còn khác với các doanh nghiệp khác trên thế giới. Vì đặc điểm đó nên doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo nhanh chóng thu hút được đầu tư trong và ngoài nước để phát triển nhanh, ví dụ như Facebook, Google chỉ trong 2-3 năm đã phát triển để trở thành các tập đoàn lớn.
Tóm lại, khởi nghiệp sáng tạo (startup) là quá trình khởi nghiệp dựa trên việc tạo ra hoặc ứng 11 dụng kết quả nghiên cứu, giải pháp kỹ thuật, công nghệ, giải pháp quản lý mới để nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm, hàng hóa và có khả năng tăng trưởng nhanh. Theo cách hiểu chung, “Startup” hay khởi nghiệp sáng tạo, là quá trình khởi nghiệp dựa trên các giải pháp kỹ thuật, công nghệ, giải pháp quản lý để nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm, hàng hóa và có khả năng tăng trưởng nhanh. Nói đơn giản, startup phải bảo đảm được hai yếu tố là “start” và “up”. “Start” có nghĩa là bắt đầu với một ý tưởng mới, hoặc nếu ý tưởng đó không mới thì cách làm phải đột phá và thường thì gắn với ứng dụng công nghệ.
Còn “up” liên quan đến khả năng thương mại hóa và quy mô của thị trường, nghĩa là ý tưởng đó phải có khả năng được triển khai trong thực tế, có khách hàng hoặc khách hàng tiềm năng, đồng thời phải có khả năng mở rộng được để “up” trong thời gian càng nhanh càng tốt. Khái niệm thanh niên khởi nghiệp, thanh niên khởi nghiệp sáng tạo: Thanh niên khởi nghiệp là quá trình công dân Việt Nam độ tuổi từ 16 đến 30 tuổi tham gia thực hiện ý tưởng kinh doanh của cá nhân hoặc tập thể, bao gồm quá trình thành lập và vận hành doanh nghiệp trong vòng 5 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu, chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán. Thanh niên khởi nghiệp sáng tạo là công dân Việt Nam có độ tuổi từ 16 đến 30 tuổi khởi nghiệp dựa trên nền của sáng tạo (dựa trên một công nghệ mới, hoặc tạo ra hình thức kinh doanh mới, hoặc xây dựng một phân khúc thị trường mới. Đặc điểm về thanh niên khởi nghiệp Thanh niên khởi nghiệp có những đặc điểm riêng khác, được thể hiện như sau: 1.
Đột phá và sáng tạo Đột phá và sáng tạo là một xu hướng tất yếu trong hoạt động kinh doanh trong thời đại 4. Giá trị của trí tuệ, sáng tạo là vô cùng to lớn, góp phần tạo sự đột phá và quyết định khả năng cạnh tranh của thanh niên khởi nghiệp trong điều kiện tiền vốn, máy móc hay sức người là hữu hạn 12 Tăng trưởng cao dựa vào sáng tạo và tiềm năng của thanh niên khởi nghiệp, với những ý tưởng kinh doanh mang tính đột phá và sáng tạo. Dựa vào những ý tưởng kinh doanh mang tính đột phá và sáng tạo với những giả thuyết không chắc chắn, nhưng đã rõ nhu cầu của thị và nếu hoạt động như dự định, sản phẩm hoặc dịch vụ có thể hút nhiều khách hàng tiềm năng đem lại một lực đẩy mạnh mẽ cho thanh niên khởi nghiệp. Đối với thanh niên khởi nghiệp, tính đột phá là điều bắt buộc.
Thanh niên khởi nghiệp có thể tạo ra một điều gì đấy chưa hề có trên thị trường hoặc tạo ra một giá trị tốt hơn so với những thứ đang có sẵn. Ví dụ, có thể tạo ra một phân khúc mới trong sản xuất (như thiết bị thông minh đo lường sức khoẻ cá nhân), một mô hình kinh doanh hoàn toàn mới (như AirBnb), hoặc một loại công nghệ độc đáo, chưa hề thấy (như công nghệ in 3D). Công nghệ thường là đặc tính tiêu biểu của sản phẩm từ một thanh niên khởi nghiệp. Dù vậy, ngay cả khi sản phẩm không dựa nhiều vào công nghệ, thì cũng cần áp dụng công nghệ để đạt được mục tiêu kinh doanh cũng như tham vọng tăng trưởng.
Tiềm năng tăng trưởng và lợi nhuận lớn Khác với doanh nghiệp và hoạt động lập nghiệp truyền thống luôn đề cao việc tạo ra lợi nhuận và một khi đạt được lợi nhuận mới nghĩ đến việc mở rộng doanh nghiệp, thanh niên khởi nghiệp luôn có xu hướng và mong muốn tăng trưởng công ty càng nhanh càng tốt, do đó họ thường thiết kế một mô hình kinh doanh có tính tăng trưởng nhanh, muốn nhân bản mô hình kinh doanh thành công của mình ra một thị trường rộng lớn hơn. Thanh niên khởi nghiệp xem mình là người đi khai phá thị trường, họ tạo ra ảnh hưởng lớn, do đó sẽ không đặt ra giới hạn cho sự tăng trưởng và họ có tham vọng phát triển đến mức lớn nhất có thể. Thanh niên khởi nghiệp xây dựng mô hình kinh doanh để sản phẩm hoặc dịch vụ của họ có thể cung cấp ở nhiều thị trường khác nhau và có thể tùy chỉnh trong mô hình chuyển đổi khách hàng (ví dụ: hỗ trợ khách hàng, ngôn ngữ, hậu cần, hoạt động tiếp thị), nhưng nhìn chung, thị trường toàn cầu có thể được giải quyết đồng thời với cùng một sản phẩm hoặc dịch vụ cốt lõi. 13 Để thịnh vượng và tăng trưởng, thanh niên khởi nghiệp phải có cái nhìn phù hợp về tương lai.
Điều đó nghĩa là phải có khả năng cung cấp giá trị cho thị trường lớn; nó phải làm cái gì đó mà nhiều khách hàng muốn; nó phải có khả năng đạt tới khách hàng nhanh chóng nhất có thể được; và nó phải sẵn lòng thay đổi khi thị trường hay công nghệ thay đổi. Chẳng hạn, nếu tạo ra một sản phẩm để được dùng chỉ trong thị trường địa phương, thì người khởi nghiệp có thể đạt tới một số giới hạn người dùng nhưng nếu bạn tạo ra nó cho thị trường toàn cầu thì bạn đang nghĩ về tăng trưởng nhanh. Khởi đầu khó khăn và rủi ro cao So với lập nghiệp truyền thống thì thanh niên khởi nghiệp có nhiều rủi ro hơn và cũng có nhiều lợi thế hơn. Thanh niên khởi nghiệp thường làm việc theo nhóm để xây dựng doanh nghiệp dựa trên công nghệ, quy trình, quy mô kinh doanh, hoặc ý tưởng mới tạo ra cho họ một lợi thế cạnh tranh đáng kể so với các doanh nghiệp truyền thống.
Vốn của thanh niên khởi nghiệp bắt đầu từ chính tiền túi của người sáng lập, hoặc đóng góp từ gia đình và bạn bè, một số trường hợp có thể gọi vốn từ cộng đồng (crowdfunding), và trong thời gian đầu, nguồn vốn này thường không nhiều.