PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do lựa chọn đề tài “Đổi mới cơ chế hoạt động của các cơ sở y tế công lập theo hƣớng tự chủ, công khai, minh bạch; Bảo đảm cung cấp dịch vụ y tế công bằng, hiệu quả và có chất lƣợng; Chuẩn hóa chất lƣợng dịch vụ y tế, chất lƣợng bệnh viện từng bƣớc tiếp cận với tiêu chuẩn khu vực và quốc tế, lấy bệnh nhân làm trung tâm đồng thời đảm bảo thu nhập tƣơng xứng cho các y, bác sĩ…” là chiến lƣợc phát triển của ngành Y tế Việt Nam trong những năm tới. Trong hệ thống y tế, bệnh viện đƣợc coi là bộ mặt của ngành y tế, đóng vai trò quan trọng trong việc chăm sóc sức khoẻ nhân dân. Trong 07 chức năng của bệnh viện, thực hiện công tác cấp cứu - khám chữa bệnh và phòng bệnh đối với ngƣời bệnh là 02 chức năng quan trọng nhất.
Song song với việc đảm bảo công tác chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân, bệnh viện phải tự chủ trong việc cân đối thu chi, đảm bảo cho các hoạt động của bệnh viện đƣợc thực hiện có hiệu quả. Để có thể nâng cao chất lƣợng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, bệnh viện cần phải xác định cho mình một hệ thống quản lí chất lƣợng có hiệu quả. Trƣớc đây các bệnh viện thực hiện các hoạt động nhằm đạt mục tiêu đặt ra dựa vào các phƣơng pháp quản lí chất lƣợng khác nhau. Ví dụ nhƣ hình thức giao ban khoa phòng, giao ban toàn bệnh viện, tìm hiểu sự hài lòng của ngƣời bệnh… tuy nhiên các hoạt động này còn đơn lẻ, mang tính tác nghiệp hàng ngày, chƣa có tính hệ thống, chƣa liên kết toàn bộ hoạt động của bệnh viện với chính sách và mục tiêu chung của bệnh viện với chất lƣợng công tác khám chữa bệnh.
Khoảng 10 năm trở lại đây, để nâng cao khả năng cạnh tranh thông qua nâng cao chất lƣợng dịch vụ và giảm chi phí, nhiều bệnh viện đã mạnh dạn đổi mới công nghệ, trong đó có công nghệ quản lí. Hiện nay, nhiều bệnh viện nhƣ bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện Trung ƣơng Huế, Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP Hồ Chí Minh, Bệnh viện bệnh viện Bƣu Điện, bệnh viện quốc tế Việt Pháp (HFH), bệnh viện Nhi Nghệ An, bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang, Cao Lãnh, Đồng Tháp…đã và đang áp dụng hệ 5 thống quản lí chất lƣợng theo tiêu chuẩn ISO 9001- đƣợc xem là một trong những công nghệ quản lí chất lƣợng tiên tiến trên thế giới với trên 1 triệu tổ chức đã áp dụng trên toàn cầu và trên 7000 tổ chức áp dụng tại Việt Nam (theo báo cáo khảo sát của ISO -Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế, tháng 12/2010). Sau một thời gian triển khai áp dụng hệ thống quản lí chất lƣợng, các bệnh viện đã thu đƣợc những kết quả nhất định nhƣ giảm thời gian chờ đợi khám bệnh, giảm các thủ tục hành chính, thái độ phục vụ ngƣời bệnh đƣợc cải thiện đáng kể, các nhân viên y tế tuân thủ tốt hơn quy trình khám chữa bệnh, thời gian nằm viện trung bình đã giảm bớt…Tuy nhiên, một phần do trình độ quản lí của các bệnh viện còn ở mức thấp, hiểu biết và nhận thức về chất lƣợng của các cấp trong bệnh viện còn chƣa đồng đều, khả năng kiểm soát và quản lí các quá trình hoạt động còn kém, thiếu cập nhật và học hỏi về các phƣơng pháp quản lí mới…, đồng thời do chƣa có các chính sách hỗ trợ thích hợp của bệnh viện cũng nhƣ từ các cơ quan quản lí cấp trên nên việc áp dụng các công nghệ quản lí mới và hệ thống quản lí chất lƣợng đã xây dựng tại các bệnh viện chƣa đi vào thực chất, chƣa đƣợc duy trì và phát huy hiệu quả. Để hệ thống quản lí chất lƣợng thực sự đƣợc quan tâm, phát huy vai trò và từng bƣớc trở thành công cụ quản lí hiệu quả góp phần nâng cao chất lƣợng dịch vụ y tế của các bệnh viện nói chung và đặc biệt là các bệnh viện công nói riêng thì việc nghiên cứu đề xuất chính sách hỗ trợ để hệ thống quản lí chất lƣợng đƣợc triển khai, áp dụng, duy trì và phát triển bền vững tại các bệnh viện là rất cần thiết.
Do hạn chế bởi thời gian và nguồn lực nên đề tài nghiên cứu tập trung vào nghiên cứu trƣờng hợp áp dụng hệ thống quản chất lƣợng tại Bệnh viện Bạch Mai để từ đó phân tích, đánh giá đề xuất chính sách hỗ trợ đổi mới công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả của hệ thống quản lí chất lƣợng trong bệnh viện. Luận văn thạc sĩ với đề tài “Chính sách hỗ trợ đổi mới công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả của hệ thống quản lí chất lượng trong bệnh viện” (Nghiên cứu trƣờng hợp áp dụng Hệ thống quản lí chất lƣợng tại Bệnh viện Bạch Mai), nhằm góp phần vào việc hình thành các luận cứ khoa học cho hoạch định các chính sách 6 đảm bảo cho các bệnh viện áp dụng đổi mới công nghệ quản lí chất lƣợng thành công nhằm từng bƣớc góp phần nâng cao chất lƣợng dịch vụ y tế. Lịch sử nghiên cứu 2. Nước ngoài: Mô hình quản lí chất lƣợng có một lịch sử phát triển lâu dài, từ những năm đầu thế kỷ 20, mô hình kiểm soát chất lƣợng bằng kỹ thuật thống kê (TQC) đã đƣợc kỹ sƣ Shewhart đề xuất và áp dụng, cho đến nay mô hình đã phát triển và hoàn thiện không ngừng với nhiều cách tiếp cận khác nhau nhƣ: kiểm tra chất lƣợng (QI - Quality Inspection), kiểm soát chất lƣợng (QC- Quality Control), đảm bảo chất lƣợng (QA - Quality Assuarance), quản lí chất lƣợng (QM - Quality Management).
Để phân biện và giới thiệu các mô hình quản lí này trên toàn cầu, các học giả đã gắn các mô hình với các tên gọi nhƣ: mô hình quản lí chất lƣợng theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 9000, mô hình quản lí chất lƣợng toàn diện (TQM - Total Quality Management), hoạt động kinh doanh hoàn hảo (Bussines Excellence)… các mô hình trên đã đƣợc đông đảo các tổ chức hàng đầu trên thế giới áp dụng thành công nhƣ Toyota, Nokia, Motorola, Samsung, LG,… tùy theo trình độ phát triển, đặc thù văn hóa, nhu cầu quản lí mà lãnh đạo tổ chức lựa chọn và áp dụng một mô hình hoặc tích hợp các mô hình quản lí chất lƣợng với nhau; Để đƣa các mô hình quản lí chất lƣợng tiên tiến vào áp dụng tại các tổ chức và phát huy tính hiệu lực và hiệu quả của hệ thống quản lí chất lƣợng đã xây dựng trong tổ chức, nhiều quốc gia đã có các chính sách hỗ trợ của nhà nƣớc nhƣ: Nhật bản, Singapore, Malaysia, Mỹ,…; Một số tác giả đã nghiên cứu mô hình quản lí sản xuất của các công ty thành công trên thế giới và xuất bản các cuốn sách chia sẻ phƣơng pháp quản lí và cách thức xây dựng một hệ thống quản lí nói chung và quản lí chất lƣợng nói riêng một cách hiệu quả, nhƣ cuốn “The Toyota way”, “Made in Japan”,…; 2. Việt Nam: Hƣởng ứng sự kêu gọi của Phó chủ tịch nƣớc Nguyễn Thị Bình trong lễ phát động thập niên chất lƣợng Việt Nam năm 1995, trong hơn 15 năm qua cộng đồng 7 doanh nghiệp Việt Nam đã nỗ lực áp dụng các phƣơng pháp quản lí chất lƣợng tiên tiến trên thế giới nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. Tổng cục Tiêu chuẩn, Đo lƣờng, Chất lƣợng thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ là đơn vị chuyên môn nghiên cứu nội dung này đồng thời tham mƣu cho Bộ, Chính phủ ban hành các cơ chế, chính sách quản lí nhà nƣớc và hỗ trợ triển khai công tác này trong cộng đồng doanh nghiệp. Một số đề tài nghiên cứu đã đƣợc thực hiện nhƣ: “Nghiên cứu áp dụng mô hình hệ thống quản lí chất lƣợng theo tiêu chuẩn ISO 9000 vào các doanh nghiệp Việt Nam”- năm 1996; “Nghiên cứu áp dụng mô hình hệ thống quản lí chất lƣợng theo tiêu chuẩn ISO 9000 vào các cơ quan hành chính nhà nƣớc”- 1998; “Các giải pháp khoa học và công nghệ nhằm nâng cao tính cạnh tranh và năng suất trong lĩnh vƣ̣c sản xuất và dị ch vụ” - năm 2010… Tuy nhiên, cho đến nay chƣa có đề tài nào nghiên cứu về các chính sách hỗ trợ đổi mới công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả của hệ thống quản lí chất lƣợng mà tổ chức đã xây dựng, đặc biệt là trong lĩnh vực y tế, một lĩnh vực dịch vụ có tác động đến mọi đối tƣợng trong xã hội.
Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài tập trung vào các vấn đề sau: Thứ nhất, nghiên cƣ́ u cơ sở lý luận về chính sách , công nghệ , đổi mới công nghệ trong đó tập trung về các công nghệ quản lý và hệ thống quản lý chất lƣợng ; Thƣ́ hai, nghiên cứu các yếu tố cấu thành, cách thức vận hành và cải tiến hệ thống quản lí chất lƣợng trong bệnh viện; Thƣ́ ba, phân tí ch thƣ̣c trạng và hoạt động chính sách hỗ trợ của Nhà nƣớc, Bộ Y tế giai đoạn tƣ̀ năm 2006 đến nay và chính sách hỗ trợ của Bệnh viện Bạch Mai đối với hoạt động quản lí chất lƣợng tại bệnh viện; Thƣ́ tƣ, đề xuất và khuyến nghị một số giải pháp chính sách thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả của hệ thống quản lí chất lƣợng tại Bệnh viện. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi về nội dung: hệ thống quản lí chất lƣợng trong bệnh viện cụ thể tại Bệnh viện Bạch Mai và các chính sách hỗ trợ của nhà nƣớc, của ngành y tế và của bệnh viện Bạch Mai đối với việc đổi mới công nghệ quản lí tại bệnh viện. Nội dung đề tài giải quyết 4 mục tiêu nghiên cứu đã đề ra ở mục 3 ở trên. Phạm vi về thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu, khảo sát, đánh giá thực trạng hệ thống quản lý chất lƣợng của bệnh viện Bạch Mai ; thực trạng của các chính sách hỗ trợ của nhà nƣớc tƣ̀ năm 2006 đến nay và chính sách hỗ trợ của bệnh viện Bạch Mai.
Mẫu khảo sát - Khảo sát về các chính sách hỗ trợ của nhà nƣớc về áp dụng hệ thống quản lý chất lƣợng tại Việt Nam; - Khảo sát thƣ̣c trạng áp dụng hệ thống quản lý chất lƣợng tại các cơ quan hành chính công, một số bệnh viện công đã triển khai hệ thống quản lý chất lƣợng; -Khảo sát thực trạng hệ thống quản lý chất lƣợng tại 15 đơn vị đã xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lƣợng tại Bệnh viện Bạch Mai. Phỏng vấn và khảo sát đại diện lãnh đạo, cán bộ quản lý và nhân viên của 15 đơn vị đã áp dụng hệ thống quản lý chất lƣợng tại bệnh viện Bạch Mai.