Luận văn thạc sĩ thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ và tái định khi cư khi nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn quận 10 thành phố hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ và tái định khi cư khi nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Tú
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất từ thực tiễn Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
• 1.1. Các khái niệm liên quan về chính sách, chính sách công, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
• 1.1.1. Khái niệm chính sách, chính sách công
• 1.1.2. Khái niệm về thu hồi đất
• 1.1.3. Khái niệm bồi thường đất
• 1.1.4. Khái niệm hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất
• 1.1.5. Khái niệm tái định cư
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TỪ THỰC TIỄN QUẬN 10, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TỪ THỰC TIỄN QUẬN 10, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Bồi Thường Thu Hồi Đất Quận 10 TP

Đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước đại diện quản lý. Việc thu hồi đất Quận 10 để phát triển kinh tế - xã hội mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng ảnh hưởng đến một bộ phận dân cư. Chính sách bồi thường thu hồi đất Quận 10 cần được quan tâm để đảm bảo quyền lợi người dân. Thực tế cho thấy, khiếu kiện liên quan đến bồi thường tái định cư Quận 10 vẫn còn nhiều, chủ yếu do giá đền bù chưa sát với giá thị trường. Cần có giải pháp đồng bộ, thống nhất để giải quyết vấn đề này, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Theo Đoàn Trường Sơn (2019), công tác này phức tạp, đa dạng trên nhiều lĩnh vực đời sống xã hội.

1.1. Khái niệm và Mục đích của Bồi Thường Thu Hồi Đất

Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc trả lại giá trị quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất. Mục đích là đền bù thiệt hại, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế - xã hội. Đối tượng được bồi thường phải có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc các giấy tờ chứng minh nguồn gốc đất hợp pháp. Việc xác định giá trị bồi thường cần dựa trên giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất.

1.2. Vai Trò của Tái Định Cư trong Thu Hồi Đất Quận 10

Tái định cư Quận 10 là việc Nhà nước bố trí chỗ ở mới cho người dân bị thu hồi đất, đảm bảo ổn định cuộc sống và sản xuất. Vai trò của tái định cư là giảm thiểu tác động tiêu cực của việc thu hồi đất, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống, hòa nhập cộng đồng. Khu tái định cư cần đảm bảo các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân. Chính sách hỗ trợ tái định cư Quận 10 cần được thực hiện công khai, minh bạch, đảm bảo quyền lợi của người dân.

II. Thực Trạng Bất Cập Chính Sách Bồi Thường Đất Tại Quận 10

Mặc dù có nhiều quy định pháp luật về bồi thường thu hồi đất Quận 10, thực tế vẫn còn nhiều bất cập. Giá bồi thường đất Quận 10 theo khung giá nhà nước thường thấp hơn nhiều so với giá thị trường, gây thiệt hại cho người dân. Quy trình bồi thường thu hồi đất còn rườm rà, phức tạp, mất nhiều thời gian. Công tác tuyên truyền, vận động người dân chưa hiệu quả, dẫn đến khiếu kiện kéo dài. Theo Nguyễn Minh Tâm (2018), công tác tuyên truyền chính sách pháp luật là khâu thiết yếu để nâng cao hiệu quả công tác bồi thường.

2.1. Giá Bồi Thường Đất Quận 10 Chưa Sát Giá Thị Trường

Một trong những vấn đề lớn nhất hiện nay là giá bồi thường đất Quận 10 chưa phản ánh đúng giá trị thực tế của đất. Khung giá đất do nhà nước quy định thường thấp hơn nhiều so với giá giao dịch trên thị trường, khiến người dân bị thiệt hại khi bị thu hồi đất. Điều này dẫn đến tình trạng khiếu kiện, khiếu nại kéo dài, gây khó khăn cho công tác giải phóng mặt bằng. Cần có cơ chế xác định giá đất bồi thường phù hợp với giá thị trường, đảm bảo quyền lợi của người dân.

2.2. Quy Trình Bồi Thường Thu Hồi Đất Còn Rườm Rà Phức Tạp

Quy trình bồi thường thu hồi đất hiện nay còn nhiều thủ tục hành chính rườm rà, phức tạp, gây mất thời gian và công sức cho người dân. Việc xác định diện tích, loại đất, giá trị tài sản trên đất còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng chưa đồng bộ, hiệu quả. Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan để rút ngắn thời gian thực hiện bồi thường thu hồi đất.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bồi Thường Thu Hồi Đất Quận 10

Để nâng cao hiệu quả bồi thường thu hồi đất Quận 10, cần có giải pháp đồng bộ, toàn diện. Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai, đảm bảo tính minh bạch, công bằng. Cần nâng cao năng lực của cán bộ làm công tác bồi thường tái định cư. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Theo Tạp chí Khoa học và Phát triển (2013), cần giải quyết nhiều vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thực hiện các thủ tục thu hồi đất.

3.1. Hoàn Thiện Cơ Chế Xác Định Giá Đất Bồi Thường Hợp Lý

Cần xây dựng cơ chế xác định giá đất bồi thường thu hồi đất phù hợp với giá thị trường, đảm bảo quyền lợi của người dân. Có thể tham khảo ý kiến của các chuyên gia, tổ chức thẩm định giá độc lập để xác định giá đất khách quan, chính xác. Cần công khai, minh bạch thông tin về giá đất, quy trình xác định giá đất để người dân được biết và tham gia giám sát. Cần có cơ chế giải quyết khiếu nại, khiếu kiện về giá đất một cách nhanh chóng, hiệu quả.

3.2. Đẩy Mạnh Tuyên Truyền Vận Động Người Dân Về Chính Sách

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về đất đai, chính sách bồi thường tái định cư đến người dân. Sử dụng nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau, như tổ chức hội nghị, phát tờ rơi, đăng tải thông tin trên các phương tiện truyền thông. Cần lắng nghe ý kiến của người dân, giải đáp thắc mắc, tạo sự đồng thuận trong xã hội. Cần có sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội, các đoàn thể trong công tác tuyên truyền, vận động.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý Bồi Thường Thu Hồi Đất

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý bồi thường thu hồi đất sẽ giúp tăng cường tính minh bạch, hiệu quả. Có thể xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai, thông tin về các dự án thu hồi đất, chính sách bồi thường tái định cư. Sử dụng phần mềm quản lý để theo dõi tiến độ thực hiện bồi thường thu hồi đất, giải quyết khiếu nại, khiếu kiện. Ứng dụng công nghệ GIS để quản lý bản đồ địa chính, quy hoạch sử dụng đất.

4.1. Xây Dựng Cơ Sở Dữ Liệu Đất Đai Đồng Bộ Chính Xác

Cần xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai đồng bộ, chính xác, cập nhật thường xuyên. Cơ sở dữ liệu này phải bao gồm thông tin về chủ sử dụng đất, diện tích, loại đất, mục đích sử dụng đất, giá đất, quy hoạch sử dụng đất. Cơ sở dữ liệu đất đai là nền tảng quan trọng để quản lý đất đai hiệu quả, phục vụ công tác bồi thường thu hồi đất.

4.2. Sử Dụng Phần Mềm Quản Lý Bồi Thường Thu Hồi Đất

Cần sử dụng phần mềm quản lý bồi thường thu hồi đất để theo dõi tiến độ thực hiện, quản lý hồ sơ, giải quyết khiếu nại, khiếu kiện. Phần mềm này phải có các chức năng như quản lý thông tin về dự án, thông tin về người bị thu hồi đất, thông tin về giá đất, thông tin về chính sách bồi thường tái định cư. Phần mềm quản lý sẽ giúp tăng cường tính minh bạch, hiệu quả trong công tác bồi thường thu hồi đất.

V. Quyền Lợi và Nghĩa Vụ Của Người Dân Khi Thu Hồi Đất Quận 10

Người dân có quyền được biết thông tin về dự án thu hồi đất Quận 10, được tham gia ý kiến vào quá trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Người dân có quyền được bồi thường tái định cư thỏa đáng khi bị thu hồi đất. Đồng thời, người dân có nghĩa vụ chấp hành quyết định thu hồi đất của Nhà nước, bàn giao đất đúng thời hạn. Theo GS.TS Đặng Hùng Võ (2004), cần khắc phục các cơ chế chưa phù hợp, thỏa đáng trong thu hồi đất.

5.1. Quyền Được Bồi Thường Thỏa Đáng Khi Thu Hồi Đất

Người dân có quyền được bồi thường thu hồi đất thỏa đáng, đảm bảo bù đắp thiệt hại về tài sản, thu nhập do việc thu hồi đất gây ra. Giá bồi thường đất Quận 10 phải phù hợp với giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất. Người dân có quyền khiếu nại, khiếu kiện nếu không đồng ý với quyết định bồi thường thu hồi đất.

5.2. Nghĩa Vụ Chấp Hành Quyết Định Thu Hồi Đất Của Nhà Nước

Người dân có nghĩa vụ chấp hành quyết định thu hồi đất Quận 10 của Nhà nước khi dự án thu hồi đất đã được phê duyệt theo quy định của pháp luật. Người dân có nghĩa vụ bàn giao đất đúng thời hạn, không cản trở việc thực hiện dự án. Nhà nước cần tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện nghĩa vụ của mình.

VI. Tương Lai Chính Sách Bồi Thường Tái Định Cư Quận 10

Chính sách bồi thường tái định cư Quận 10 cần tiếp tục được hoàn thiện, đảm bảo tính công bằng, minh bạch, hiệu quả. Cần tăng cường sự tham gia của người dân vào quá trình xây dựng chính sách. Cần có cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách. Mục tiêu là xây dựng chính sách bồi thường thu hồi đất phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của Quận 10.

6.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật Về Đất Đai

Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất, minh bạch. Cần sửa đổi, bổ sung các quy định về bồi thường thu hồi đất, tái định cư cho phù hợp với tình hình thực tế. Cần có quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của người dân khi bị thu hồi đất.

6.2. Nâng Cao Năng Lực Của Cán Bộ Làm Công Tác Bồi Thường

Cần nâng cao năng lực của cán bộ làm công tác bồi thường tái định cư, đảm bảo cán bộ có đủ trình độ chuyên môn, phẩm chất đạo đức. Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ. Cần có cơ chế kiểm tra, giám sát hoạt động của cán bộ, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quận 10 là một trong những trung tâm đô thị kinh doanh sầm uất của Thành phố Hồ Chí Minh với tổng diện tích tự nhiên 571,81 ha, chiếm khoảng 0,24% diện tích toàn đô thị nhưng mật độ dân số lên tới 41.077 người/km² theo số liệu thống kê ghi nhận 238.558 nhân khẩu. Áp lực chỉnh trang hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội đặt ra yêu cầu cấp thiết về thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và di dời 25 lô chung cư cũ xây dựng trước năm 1975. Vấn đề nghiên cứu cốt lõi xuất phát từ mâu thuẫn giữa khung giá đất bồi thường của Nhà nước với giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường, dẫn đến tình trạng khiếu kiện kéo dài và chậm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thực thi chính sách công trong lĩnh vực đất đai, phân tích thực trạng triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Quận 10 giai đoạn 2015–2020 (trọng tâm số liệu 2015–2017), từ đó xác định các điểm nghẽn và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản trị. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp luận cứ giải quyết bài toán an sinh cho hàng nghìn hộ dân, hướng tới mục tiêu nâng diện tích nhà ở bình quân từ 18 m²/người lên 20 m²/người, đồng thời tạo lập thành công quỹ nhà tái định cư 1.019 căn hộ phục vụ các dự án trọng điểm trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết chu trình chính sách công kết hợp lý thuyết quản lý nhà nước về đất đai dựa trên nguyên tắc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu theo Điều 53 Hiến pháp 2013 và Điều 4 Luật Đất đai 2013. Chu trình thực thi chính sách được phân tích qua mô hình 5 bước chuẩn hóa: xây dựng kế hoạch và ban hành văn bản hướng dẫn; phổ biến và tuyên truyền chính sách; phân công và phối hợp tổ chức thực hiện; đôn đốc kiểm tra giám sát; đánh giá và tổng kết rút kinh nghiệm.

Hệ thống khái niệm nghiên cứu tập trung vào năm phạm trù nền tảng:

• Chính sách công: Chương trình hành động có mục tiêu của Nhà nước nhằm xử lý các vấn đề xã hội theo thẩm quyền luật định.
• Thu hồi đất: Việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo Điều 61 và Điều 62 Luật Đất đai 2013.
• Bồi thường thiệt hại: Việc Nhà nước hoàn trả giá trị quyền sử dụng đất và giá trị tài sản gắn liền với đất bị thiệt hại bằng tiền hoặc đất có cùng mục đích sử dụng.
• Hỗ trợ an sinh: Các biện pháp trợ cấp tài chính và đào tạo nghề nhằm giúp người dân sớm ổn định sản xuất và đời sống theo quy định tại khoản 14 Điều 3 Luật Đất đai 2013.
• Tái định cư và giải phóng mặt bằng: Quy trình bố trí chỗ ở mới hợp pháp (bằng nhà ở xây sẵn, đất ở hoặc tiền tự lo nơi ở) gắn liền với việc di dời tài sản để bàn giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp xác thực từ hệ thống báo cáo chuyên môn của Ủy ban nhân dân Quận 10, Ban Bồi thường Giải phóng mặt bằng (báo cáo số 405/BC-BBT), Phòng Tài nguyên và Môi trường, cùng các văn bản quy phạm pháp luật liên quan như Nghị định 47/2014/NĐ-CP và Nghị định 101/2015/NĐ-CP. Cỡ mẫu nghiên cứu bao phủ toàn bộ 25 lô chung cư cũ trên địa bàn 15 phường của Quận 10 cùng các dự án trọng điểm như cụm chung cư Ngô Gia Tự, chung cư Nguyễn Kim và dự án tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương).

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm đảm bảo tính bao quát, phản ánh chính xác bức tranh hiện trạng xuống cấp của các công trình hạ tầng. Tác giả kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh liên quận (đối chiếu với thực tiễn tại quận Tân Phú và quận Bình Tân) và phương pháp kiến tạo xã hội. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp bóc tách các yếu tố tác động từ năng lực bộ máy thực thi, rào cản tài chính ngân sách đến mức độ đồng thuận của cộng đồng dân cư trong suốt mốc thời gian từ năm 2015 đến năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả khảo sát và phân tích thực tiễn thực thi chính sách tại Quận 10 chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Kết quả kiểm định chất lượng 25/25 lô chung cư cũ (đạt 100% kế hoạch năm 2016) cho thấy toàn bộ công trình đều ở mức độ nguy hiểm cấp C theo tiêu chuẩn TCVN 9381-2012, với chất lượng công trình còn lại chỉ dao động từ 43,30% đến 50,10%. So với số liệu kiểm định năm 2004, mức độ xuống cấp đã giảm thêm từ 4,97% đến 12,10%. Do không thuộc diện nhà cấp D (nguy hiểm sụp đổ khẩn cấp), phương thức huy động vốn buộc phải chuyển đổi từ di dời khẩn cấp sang mô hình đối tác công tư PPP theo Nghị định 15/2015/NĐ-CP.
• Công tác cải tạo, sửa chữa chung cư cũ đạt tỷ lệ hoàn thành 100% kế hoạch năm 2017 với 8 lô chung cư (gồm Cư xá Lý Thường Kiệt khu A, B tại phường 7 và 6 lô Ấn Quang tại phường 9), đạt tổng diện tích sàn xây dựng 80.494,4 m². Kế hoạch giai đoạn 2018–2020 tiếp tục hoàn thiện sửa chữa 16 lô còn lại với diện tích sàn khoảng 91.000 m², nâng tổng quy mô sàn cải tạo lên 171.000 m².
• Quận 10 đã chủ động tạo lập quỹ nhà phục vụ tái định cư lên tới 1.019 căn hộ thông qua việc liên kết với các chủ đầu tư, gồm: 420 căn tại Chung cư Thành Thái (288 căn lô C và 132 căn lô A-B), 399 căn tại Chung cư Nguyễn Kim - Khu B và 200 căn tại dự án Hà Đô Centrosa Garden.
• Về công tác giải quyết an sinh xã hội giai đoạn trước đó, quận đã cấp hơn 3.000 giấy phép xây dựng cho nhân dân tự chỉnh trang (bổ sung 390.000 m² sàn), xây mới 14 căn nhà tình nghĩa trị giá 236 triệu đồng và 119 căn nhà tình thương với kinh phí 1,988 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh nỗ lực vượt bậc của bộ máy quản lý đô thị Quận 10 trong bối cảnh nguồn vốn ngân sách hạn hẹp. Khi trực quan hóa dữ liệu qua biểu đồ cơ cấu quỹ nhà và bảng thống kê kiểm định, sự chênh lệch giữa nhu cầu tái định cư thực tế và tiến độ giải ngân vốn đầu tư bộc lộ rõ rệt. Điểm nghẽn lớn nhất khiến một số dự án như tuyến Metro số 2, mở rộng hẻm 133 Hòa Hưng hay chỉnh trang cụm Ngô Gia Tự kéo dài là do cơ chế giá đất bồi thường chưa theo kịp thị trường.

So sánh với kết quả nghiên cứu tại quận Tân Phú của một khảo sát cùng thời kỳ, việc xác định hệ số điều chỉnh giá đất luôn là nguyên nhân của hơn 70% các vụ việc chậm bàn giao mặt bằng. Đồng thời, nghiên cứu tại quận Bình Tân cũng chỉ ra rằng việc thiếu công khai minh bạch trong khâu phổ biến chính sách sẽ làm tăng tỷ lệ khiếu nại thêm khoảng 25% đến 30%. Do đó, sự phân công trách nhiệm rõ ràng giữa Phòng Tài nguyên và Môi trường, Ban Bồi thường Giải phóng mặt bằng và Ủy ban nhân dân 15 phường là yếu tố mang tính quyết định để hiện thực hóa các mục tiêu an cư của người dân.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện quy trình thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Chuẩn hóa cơ chế định giá đất bồi thường tiệm cận thị trường: Ủy ban nhân dân Quận 10 chủ trì phối hợp cùng Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Tài chính thuê đơn vị tư vấn thẩm định giá độc lập ngay từ bước lập dự án; rút ngắn thời gian thẩm định phương án bồi thường từ 6 tháng xuống dưới 3 tháng; áp dụng lộ trình thí điểm trong giai đoạn 2020–2022 nhằm giảm thiểu 80% tình trạng khiếu nại về giá.
• Đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư và mô hình PPP: Giao Phòng Quản lý đô thị phối hợp Sở Kế hoạch và Đầu tư hoàn thiện hồ sơ mời gọi đầu tư dự án cụm chung cư Ngô Gia Tự kết hợp hạ tầng khu C30; mục tiêu thu hút 100% nguồn vốn xã hội hóa để xây dựng mới 1.400 căn hộ tái định cư theo đúng tiến độ trong giai đoạn 2020–2023.
• Kiện toàn quy chế phối hợp liên ngành và nâng cao năng lực cán bộ: Tăng cường tập huấn nghiệp vụ cho 100% cán bộ, chuyên viên làm công tác bồi thường tại Ban Bồi thường Giải phóng mặt bằng và Ủy ban nhân dân 15 phường; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa liên thông giúp giảm 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính; hoàn thành quy chế trong năm 2020.
• Tăng cường đối thoại và minh bạch công tác an sinh xã hội: Ủy ban nhân dân các phường phối hợp cùng Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tổ chức họp dân định kỳ, công khai 100% phương án bồi thường và chính sách đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp cho các hộ dân bị thu hồi đất nông nghiệp, duy trì triển khai liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý nhà nước và công chức địa chính: Cung cấp quy trình nghiệp vụ chi tiết 5 bước thực thi chính sách, làm cẩm nang hướng dẫn xử lý các vướng mắc trong khâu kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất và cưỡng chế thu hồi đất theo quy định pháp luật.
• Các nhà đầu tư bất động sản và doanh nghiệp xây dựng: Giúp nắm bắt khung pháp lý đầu tư đối tác công tư PPP, quy định chuyển giao quỹ nhà tái định cư và quy trình tham gia đấu thầu các dự án chỉnh trang đô thị cũ.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Chính sách công: Tài liệu tham khảo học thuật về mô hình phân tích thực thi chính sách đất đai đô thị, phương pháp tiếp cận dữ liệu thứ cấp và kỹ thuật khảo sát thực địa.
• Đại biểu Hội đồng nhân dân và các tổ chức đoàn thể xã hội: Nguồn dữ liệu tin cậy phục vụ hoạt động giám sát cộng đồng, phản biện xã hội và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân trong diện giải tỏa, tái định cư.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao Quận 10 phải chuyển đổi phương thức đầu tư cụm chung cư cũ sang mô hình đối tác công tư PPP? Kết quả kiểm định 25/25 lô chung cư cũ đều xếp cấp C (chất lượng còn 43,30% đến 50,10%), không thuộc diện cấp D nguy hiểm khẩn cấp để phá dỡ bằng ngân sách theo Nghị định 101/2015/NĐ-CP. Do đó, quận phải áp dụng mô hình PPP theo Nghị định 15/2015/NĐ-CP để thu hút nguồn vốn tư nhân xây dựng 1.400 căn hộ mới.

• Quỹ nhà tái định cư 1.019 căn tại Quận 10 được huy động từ những nguồn dự án nào? Quỹ nhà 1.019 căn được phân bổ từ 3 dự án trọng điểm: 420 căn tại Chung cư Thành Thái phường 14 (gồm 288 căn quỹ quận và 132 căn thỏa thuận), 399 căn tại Chung cư Nguyễn Kim - Khu B phường 7 và 200 căn hộ tại dự án Hà Đô Centrosa Garden phường 12.

• Điểm nghẽn kỹ thuật lớn nhất trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng tại địa phương là gì? Điểm nghẽn lớn nhất là sự chênh lệch lớn giữa khung giá bồi thường của Nhà nước và giá chuyển nhượng thực tế tại các tuyến đường sầm uất ở Quận 10, khiến tỷ lệ đồng thuận ban đầu của người dân chưa cao và làm kéo dài thời gian thương lượng phương án đền bù.

• Quy trình kiểm định chất lượng 25 lô chung cư cũ trên địa bàn Quận 10 mang lại kết quả gì? Quận 10 hoàn thành 100% công tác kiểm định 25 lô chung cư trong năm 2016, xác định mức độ suy giảm kết cấu chịu lực từ 4,97% đến 12,10% so với năm 2004. Đây là căn cứ pháp lý để phê duyệt kế hoạch sửa chữa khẩn cấp 80.494,4 m² sàn xây dựng nhằm bảo đảm an toàn sinh mạng cư dân.

• Chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp khi thu hồi đất được địa phương tổ chức thế nào? Theo quy định Điều 3 Luật Đất đai 2013 và hướng dẫn của Ủy ban nhân dân Thành phố, Phòng Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng Ủy ban nhân dân phường lập danh sách hỗ trợ tài chính một lần hoặc bố trí mua căn hộ chung cư, đồng thời tổ chức đào tạo nghề giúp 100% hộ dân sớm ổn định thu nhập.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện thực tiễn thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Quận 10, làm sáng tỏ vai trò then chốt của giai đoạn thực thi trong chu trình chính sách công.
• Nghiên cứu cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm giá trị với 25/25 lô chung cư kiểm định cấp C, hoàn thành sửa chữa 80.494,4 m² sàn và tạo lập 1.019 căn hộ tái định cư phục vụ chỉnh trang đô thị.
• Tác giả đã nhận diện chính xác các rào cản về cơ chế giá đất, áp lực thiếu hụt vốn đầu tư công và những bất cập trong phân công, phối hợp liên ngành cấp cơ sở.
• Hệ thống 4 giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, gắn liền trách nhiệm của từng cơ quan quản lý và xác định rõ lộ trình hoàn thành trong giai đoạn 2020–2025.
• Công trình là tài liệu tham khảo học thuật và thực tiễn hữu ích, đóng góp luận cứ khoa học để các cấp chính quyền hoàn thiện chính sách đất đai đô thị; quý độc giả và các nhà quản lý quan tâm có thể ứng dụng các đề xuất này vào thực tiễn địa phương để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 1. Các khái niệm liên quan về chính sách, chính sách công, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 1. Khái niệm chính sách, chính sách công - Khái niệm Chính sách Chính sách là phương thức, hành động của nhà quản lý đề ra để giải quyết một những vấn đề nào đó trong phạm vi thẩm quyền, địa vị của mình. Đó là một trong những công cụ chủ yếu mà Nhà nước sử dụng để quản lý các phạm trù quản lý của mình để thực hiện các mục tiêu tiêu chung của sự phát triển kinh tế - xã hội.

Ở các tầng nấc khác nhau, chính sách có thể được giải quyết từ các tổ chức từng quốc gia đến quốc tế, từ tổ chức chính trị xã hội, doanh nghiệp nhà nước đến các đơn vị. nhưng giá trị, hiệu lực thi hành chỉ sử dụng trong khuôn khổ đã hoạch định sẵn. - Khái niệm Chính sách công "Chính sách công là tổng thể chương trình hành động của chính phủ, nhà nước chuyển hóa những vấn đề có tính cộng đồng trên mọi lĩnh vực, theo phương thức nhất định, nhằm đạt các mục tiêu đề ra". Ở Việt Nam, chính sách công được thể hiện ở các dạng văn bản, chính sách khác nhau dưới dạng : luật, nghị định, thông tư, quyết định, chiến lược, kế hoạch từ các cơ quan Trung ương, địa phương; kể cả bao gồm các chương trình, dự án của nhà nước.

Khái niệm về thu hồi đất Đất đai do nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ sở hữu. Nhà nước quản lý, quy định chế độ sở hữu về đất đai tại Điều 53 Hiến pháp 2013 và được cụ thể hóa tại Điều 4 Luật đất đai năm 2013 là “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người 10 sử dụng đất theo quy định của Luật này”. Như vậy, ở nước ta chỉ có một hình thức sở hữu duy nhất đối với đất đai, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, không tồn tại khái niệm đất vô chủ ở nước ta.

Nhà nước có quyền thu hồi đất cho các mục đích vì sự phát triển đất nước và bộ mặt quốc gia. Quan niệm về thu hồi đất: Theo Luật Đất đai năm 2003 và Luật Đất đai năm 2013, có thể thấy, việc thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người dân, tổ chức được Nhà nước trao quyền sử dụng đất để sử dụng vào mục đích khác hoặc do vi phạm pháp luật về đất đai. Luận văn này chỉ giới hạn nghiên cứu thu hồi đất theo Điều 61 và Điều 62 của Luật Đất đai năm 2013 khi “Nhà nước sử dụng đất vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế”. Tại điểm a khoản 1, Luật Đất đai năm 2013, Nhà nước được quyền thu hồi đất theo quy định cụ thể.

Khái niệm bồi thường đất Theo Luật Đất đai năm 2013: “Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người sử dụng đất hoặc trả bằng tiền.“ Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam, bồi thường là đền bù những tổn hại gây ra. Như vậy, có thể thấy, bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất cho người có đất bị thu hồi bằng các hình thức khác nhau.