Quan niệm của cha mẹ về hành vi trẻ mẫu giáo và chiến lược ứng xử

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quan niệm của cha mẹ về một số hành vi của con tuổi mẫu giáo và chiến lược ứng xử với trẻ luận văn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Thị Kim Quy
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Văn Hảo
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Chiến Lược Ứng Xử Của Cha Mẹ Với Trẻ Mẫu Giáo
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu
• 0.4. Khách thể nghiên cứu
• 0.5. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.6. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.7. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
• 0.8. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.9. Phương pháp nghiên cứu
• 0.9.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 0.9.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
• 0.9.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 0.9.4. Phương pháp thảo luận nhóm
• 0.9.5. Phương pháp thống kê toán học
• 0.10. Cấu trúc của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu quan niệm của cha mẹ về hành vi của con tuổi mẫu giáo và chiến lược ứng xử với trẻ ở nước ngoài
• 1.1.2. Nghiên cứu về quan niệm của cha mẹ về các hành vi của trẻ tuổi mẫu giáo
• 1.1.3. Nghiên cứu về chiến lược ứng xử của cha mẹ với con cái
• 1.1.4. Tình hình nghiên cứu quan niệm của cha mẹ về hành vi của con tuổi mẫu giáo và chiến lược ứng xử với trẻ ở Việt Nam
• 1.1.5. Nghiên cứu về quan niệm của cha mẹ với các hành vi của trẻ tuổi mẫu giáo
• 1.1.6. Nghiên cứu về chiến lược ứng xử của cha mẹ với con cái
• 1.2. Khái niệm cơ bản và một số lý thuyết liên quan
• 1.2.1. Khái niệm quan niệm
• 1.2.2. Phân loại quan niệm
• 1.2.3. Khái niệm ứng xử
• 1.2.4. Phân loại ứng xử
• 1.2.5. Các chiến lược ứng xử của cha mẹ đối với con cái
• 1.2.6. Hành vi và chuẩn mực của hành vi
• 1.2.6.1. Khái niệm hành vi
• 1.2.6.2. Chuẩn mực hành vi
• 1.2.7. Khái niệm chiến lược ứng xử
• 1.2.8. Khái niệm trẻ mẫu giáo
• 1.2.9. Khái niệm quan niệm của cha mẹ về một số hành vi của con tuổi mẫu giáo và chiến lược ứng xử với trẻ
• 1.2.10. Các yếu tố ảnh hưởng đến quan niệm và chiến lược ứng xử của cha mẹ con
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổ chức nghiên cứu
• 2.2. Vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu
• 2.3. Tiến trình nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
• 2.4.2. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 2.4.3. Phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học
• 2.4.4. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thực trạng quan niệm của cha mẹ về các hành vi của con trong tuổi mẫu giáo. So sánh quan niệm của cha mẹ theo các tiêu chí khác nhau
• 3.1.1. So sánh quan niệm của cha mẹ theo giới tính
• 3.1.2. So sánh quan niệm của cha mẹ về hành vi của trẻ theo nơi sống
• 3.1.3. So sánh quan niệm của cha mẹ về hành vi của con theo thu nhập
• 3.2. Chiến lược ứng xử của cha mẹ với hành vi của trẻ
• 3.2.1. Cha mẹ sử dụng chiến lược ứng xử theo các tiêu chí khác nhau
• 3.2.2. Chiến lược ứng xử theo phong cách dân chủ
• 3.2.3. Chiến lược ứng xử theo phong cách nuông chiều
• 3.2.4. Chiến lược ứng xử theo phong cách độc đoán
• 3.2.5. Chiến lược ứng xử theo phong cách thờ ơ
• 3.3. Tương quan giữa quan niệm với hành vi ứng xử của cha mẹ
• 3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quan niệm và cách ứng xử của cha mẹ
• 3.4.1. Yếu tố đặc điểm tính cách của trẻ
• 3.4.2. Yếu tố truyền thống gia đình
• 3.4.3. Yếu tố thu nhập của gia đình
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Về mặt lý luận
• 4.2. Về mặt thực tiễn
• 4.2.1. Về phía cha mẹ
• 4.2.2. Về phía giáo viên
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chiến lược ứng xử của cha mẹ với trẻ mẫu giáo

Chiến lược ứng xử của cha mẹ với trẻ mẫu giáo đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển tâm lý và hành vi của trẻ. Giai đoạn này là thời điểm trẻ hình thành những thói quen và nhân cách đầu đời. Cha mẹ cần hiểu rõ vai trò của mình trong việc giáo dục và định hướng hành vi cho trẻ. Nghiên cứu cho thấy rằng những hành vi ứng xử tích cực từ cha mẹ có thể tạo ra môi trường an toàn và khuyến khích trẻ phát triển tốt hơn.

1.1. Vai trò của cha mẹ trong sự phát triển của trẻ mẫu giáo

Cha mẹ là những người đầu tiên và quan trọng nhất trong việc giáo dục trẻ. Họ không chỉ là người chăm sóc mà còn là người hướng dẫn, định hướng cho trẻ trong những năm tháng đầu đời. Nghiên cứu chỉ ra rằng sự quan tâm và chăm sóc của cha mẹ có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển tâm lý và xã hội của trẻ.

1.2. Tác động của phương pháp giáo dục đến trẻ mẫu giáo

Các phương pháp giáo dục khác nhau sẽ dẫn đến những kết quả khác nhau trong sự phát triển của trẻ. Cha mẹ cần lựa chọn phương pháp phù hợp với tính cách và nhu cầu của trẻ. Việc áp dụng các phương pháp giáo dục tích cực sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện hơn.

II. Những thách thức trong việc ứng xử của cha mẹ với trẻ mẫu giáo

Trong quá trình nuôi dạy trẻ, cha mẹ thường gặp phải nhiều thách thức. Những khó khăn này có thể đến từ sự khác biệt trong quan niệm giáo dục, áp lực từ xã hội, hoặc thậm chí là từ chính bản thân cha mẹ. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để tạo ra môi trường giáo dục tích cực cho trẻ.

2.1. Khó khăn trong việc duy trì kỷ luật

Nhiều cha mẹ gặp khó khăn trong việc duy trì kỷ luật cho trẻ. Việc áp dụng các biện pháp kỷ luật không phù hợp có thể dẫn đến những phản ứng tiêu cực từ trẻ. Cha mẹ cần tìm hiểu và áp dụng các phương pháp kỷ luật tích cực để giúp trẻ hiểu rõ hơn về hành vi của mình.

2.2. Áp lực từ xã hội và môi trường xung quanh

Áp lực từ xã hội và môi trường xung quanh có thể ảnh hưởng đến cách cha mẹ ứng xử với trẻ. Những kỳ vọng từ gia đình, bạn bè và xã hội có thể khiến cha mẹ cảm thấy bối rối và không tự tin trong việc giáo dục con cái.

III. Phương pháp giáo dục hiệu quả cho trẻ mẫu giáo

Để giáo dục trẻ mẫu giáo một cách hiệu quả, cha mẹ cần áp dụng những phương pháp giáo dục phù hợp. Các phương pháp này không chỉ giúp trẻ phát triển về mặt trí tuệ mà còn cả về mặt cảm xúc và xã hội. Việc lựa chọn phương pháp giáo dục đúng đắn sẽ tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển của trẻ.

3.1. Phương pháp giáo dục tích cực

Phương pháp giáo dục tích cực khuyến khích trẻ tự do thể hiện bản thân và khám phá thế giới xung quanh. Cha mẹ nên tạo ra môi trường an toàn và khuyến khích trẻ tham gia vào các hoạt động sáng tạo.

3.2. Kỹ năng giao tiếp hiệu quả với trẻ

Kỹ năng giao tiếp là rất quan trọng trong việc giáo dục trẻ. Cha mẹ cần học cách lắng nghe và hiểu trẻ, từ đó tạo ra sự kết nối và tin tưởng giữa cha mẹ và trẻ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chiến lược ứng xử với trẻ mẫu giáo

Việc áp dụng các chiến lược ứng xử hiệu quả trong thực tiễn sẽ giúp cha mẹ nuôi dạy trẻ một cách tốt nhất. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những cha mẹ áp dụng các chiến lược giáo dục tích cực thường có con cái phát triển tốt hơn về mặt tâm lý và xã hội.

4.1. Kết quả nghiên cứu về ứng xử của cha mẹ

Nghiên cứu cho thấy rằng những cha mẹ áp dụng phương pháp giáo dục tích cực có con cái phát triển tốt hơn về mặt cảm xúc và xã hội. Trẻ em có xu hướng tự tin hơn và có khả năng giao tiếp tốt hơn với người khác.

4.2. Những bài học từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc giáo dục trẻ không chỉ là trách nhiệm của cha mẹ mà còn cần sự hỗ trợ từ cộng đồng và nhà trường. Sự hợp tác giữa cha mẹ và giáo viên là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển toàn diện cho trẻ.

V. Kết luận và hướng đi tương lai trong giáo dục trẻ mẫu giáo

Kết luận, chiến lược ứng xử của cha mẹ với trẻ mẫu giáo là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của trẻ. Việc áp dụng các phương pháp giáo dục tích cực sẽ giúp trẻ phát triển toàn diện hơn. Hướng đi tương lai trong giáo dục trẻ cần chú trọng đến sự hợp tác giữa cha mẹ, giáo viên và cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của sự hợp tác

Sự hợp tác giữa cha mẹ và giáo viên là rất cần thiết để tạo ra môi trường giáo dục tích cực cho trẻ. Cả hai bên cần chia sẻ thông tin và hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình giáo dục trẻ.

5.2. Định hướng phát triển giáo dục trong tương lai

Định hướng phát triển giáo dục trong tương lai cần chú trọng đến việc nâng cao nhận thức của cha mẹ về vai trò của mình trong giáo dục trẻ. Các chương trình đào tạo cho cha mẹ cũng cần được phát triển để hỗ trợ họ trong việc nuôi dạy con cái.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, giáo dục gia đình đóng vai trò then chốt trong sự phát triển nhân cách và hành vi của trẻ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi mẫu giáo (4-5 tuổi). Theo ước tính, giai đoạn từ 0-6 tuổi là thời kỳ "vàng" để hình thành các phẩm chất đạo đức, tính cách và năng lực chuyên biệt của trẻ. Tại Việt Nam, mặc dù truyền thống giáo dục con cái vẫn còn nặng về sự phụ thuộc và vâng lời, nhưng xu hướng mong muốn trẻ phát triển tính độc lập, tự tin ngày càng được nhiều cha mẹ quan tâm. Nghiên cứu này nhằm làm rõ quan niệm của cha mẹ về một số hành vi của con trong độ tuổi mẫu giáo, đồng thời khảo sát các chiến lược ứng xử của cha mẹ đối với trẻ trong các tình huống cụ thể.

Khách thể nghiên cứu gồm 201 phụ huynh có con từ 4-5 tuổi, đến từ hai trường mầm non: JustKid (Hà Nội) và Yên Thịnh (Yên Bái). Nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa quan niệm của cha mẹ về hành vi của con và chiến lược ứng xử của họ, đồng thời phân tích ảnh hưởng của các yếu tố như nguồn lực kinh tế gia đình, chất lượng cuộc sống hôn nhân, khí chất của trẻ và truyền thống gia đình. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ cha mẹ lựa chọn phương pháp giáo dục phù hợp, góp phần phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách giáo dục gia đình trong tương lai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình tâm lý học giáo dục gia đình, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết phong cách giáo dục của Diana Baumrind: Phân loại phong cách giáo dục thành bốn kiểu chính gồm dân chủ, độc đoán, nuông chiều và thờ ơ, dựa trên hai yếu tố: sự đáp ứng và sự kiểm soát của cha mẹ đối với con cái. Lý thuyết này giúp giải thích mối quan hệ giữa phong cách giáo dục và sự phát triển nhân cách của trẻ.

• Khái niệm quan niệm và ứng xử: Quan niệm được hiểu là cách nhìn nhận, đánh giá của cha mẹ về hành vi của con, có thể đúng hoặc sai, mang tính chủ quan và chịu ảnh hưởng bởi văn hóa, truyền thống gia đình. Ứng xử là phản ứng của cha mẹ trước hành vi của con, thể hiện qua thái độ, hành động và lời nói trong các tình huống cụ thể.

• Các yếu tố ảnh hưởng đến quan niệm và chiến lược ứng xử: Bao gồm đặc điểm khí chất của trẻ, truyền thống gia đình, nguồn lực kinh tế và chất lượng cuộc sống hôn nhân. Những yếu tố này tạo nên sự đa dạng trong cách cha mẹ nhìn nhận và ứng xử với con.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: quan niệm của cha mẹ, hành vi của trẻ mẫu giáo, chiến lược ứng xử của cha mẹ, phong cách giáo dục, và các yếu tố ảnh hưởng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp giữa định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ 201 phụ huynh có con trong độ tuổi 4-5 tại hai trường mầm non JustKid (Hà Nội) và Yên Thịnh (Yên Bái). Ngoài ra, tiến hành phỏng vấn sâu 10 phụ huynh để thu thập thông tin chi tiết về quan niệm và chiến lược ứng xử.

• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện tại hai địa điểm nghiên cứu nhằm đảm bảo tính đại diện cho nhóm phụ huynh ở khu vực đô thị và vùng đang đô thị hóa.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 16 để xử lý số liệu, bao gồm phân tích tỉ lệ phần trăm, điểm trung bình, độ lệch chuẩn và hệ số tương quan nhằm đánh giá mối quan hệ giữa quan niệm và chiến lược ứng xử của cha mẹ. Phân tích định tính được thực hiện qua phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm để làm rõ các quan điểm và hành vi ứng xử.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành trong năm 2017, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu, xử lý số liệu và phân tích kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quan niệm của cha mẹ về hành vi của trẻ mẫu giáo: Khoảng 85% phụ huynh đồng tình rằng trẻ nên thể hiện tính độc lập trong các hoạt động tự phục vụ và học tập. Tuy nhiên, vẫn có khoảng 60% cha mẹ mong muốn trẻ giữ thái độ vâng lời và tôn trọng người lớn, phản ánh sự tồn tại của quan niệm truyền thống. So sánh theo nơi sống, phụ huynh ở Hà Nội có xu hướng ủng hộ tính độc lập cao hơn 15% so với phụ huynh ở Yên Bái.

2. Chiến lược ứng xử của cha mẹ với trẻ: Phong cách ứng xử dân chủ chiếm ưu thế với 45% phụ huynh áp dụng, tiếp theo là phong cách độc đoán (30%), nuông chiều (15%) và thờ ơ (10%). Phụ huynh có thu nhập cao và trình độ học vấn tốt có xu hướng sử dụng phong cách dân chủ nhiều hơn 20% so với nhóm thu nhập thấp.

3. Mối tương quan giữa quan niệm và chiến lược ứng xử: Hệ số tương quan giữa quan niệm về tính độc lập của trẻ và việc áp dụng phong cách ứng xử dân chủ là 0.68 (p < 0.01), cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa nhận thức và hành vi ứng xử của cha mẹ.

4. Ảnh hưởng của các yếu tố khách quan và chủ quan: Chất lượng cuộc sống hôn nhân có ảnh hưởng tích cực đến việc cha mẹ lựa chọn chiến lược ứng xử dân chủ (tỉ lệ 70% trong các gia đình hạnh phúc). Ngược lại, trong các gia đình có mâu thuẫn hoặc ly thân, phong cách ứng xử độc đoán và thờ ơ chiếm tới 55%. Khí chất của trẻ cũng ảnh hưởng đến quan niệm và cách ứng xử của cha mẹ, với trẻ có tính cách dễ chịu được cha mẹ áp dụng chiến lược dân chủ nhiều hơn 25%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các công trình nghiên cứu quốc tế và trong nước, khẳng định rằng quan niệm của cha mẹ về hành vi của trẻ chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi văn hóa và truyền thống gia đình. Sự khác biệt giữa nhóm phụ huynh ở đô thị và vùng đang đô thị hóa phản ánh quá trình giao lưu văn hóa và sự thay đổi trong nhận thức giáo dục con cái.

Phong cách ứng xử dân chủ được xác định là chiến lược ứng xử hiệu quả nhất, giúp trẻ phát triển tính độc lập, tự tin và kỹ năng xã hội tốt. Điều này tương đồng với lý thuyết của Baumrind và các nghiên cứu trước đây. Ngược lại, phong cách độc đoán và thờ ơ có liên quan đến các vấn đề về phát triển tâm lý và hành vi của trẻ, như lo âu, tự ti và thiếu kỹ năng xã hội.

Việc mối tương quan giữa quan niệm và chiến lược ứng xử được thể hiện rõ qua số liệu thống kê cho thấy nhận thức của cha mẹ là cơ sở quan trọng để hình thành hành vi ứng xử phù hợp. Các yếu tố như chất lượng cuộc sống hôn nhân và khí chất của trẻ đóng vai trò điều tiết, làm tăng hoặc giảm hiệu quả của chiến lược ứng xử.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố phong cách ứng xử theo thu nhập và nơi sống, bảng so sánh quan niệm về tính độc lập giữa các nhóm phụ huynh, giúp minh họa rõ nét các phát hiện chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng kiến thức cho cha mẹ về phong cách giáo dục dân chủ: Tổ chức các khóa học, hội thảo trong vòng 12 tháng tới tại các trường mầm non và cộng đồng, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng xử tích cực của cha mẹ.

2. Xây dựng chương trình tư vấn tâm lý gia đình hỗ trợ cải thiện chất lượng cuộc sống hôn nhân: Triển khai dịch vụ tư vấn tại các trung tâm y tế và xã hội, giúp giảm mâu thuẫn gia đình, từ đó tạo môi trường giáo dục tích cực cho trẻ.

3. Phát triển tài liệu hướng dẫn và truyền thông về giáo dục trẻ mẫu giáo phù hợp với đặc điểm văn hóa Việt Nam: Xuất bản sách, tờ rơi và các video ngắn trong 6 tháng tới, nhằm phổ biến rộng rãi quan niệm và chiến lược ứng xử tích cực.

4. Khuyến khích sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục trẻ: Thiết lập các buổi họp phụ huynh định kỳ, tạo diễn đàn trao đổi kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau trong việc giáo dục trẻ, với mục tiêu nâng cao hiệu quả giáo dục trong vòng 1 năm.

Các giải pháp trên cần sự phối hợp của các cơ quan giáo dục, y tế, tổ chức xã hội và chính quyền địa phương để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả lâu dài.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Phụ huynh có con trong độ tuổi mẫu giáo: Giúp họ hiểu rõ hơn về quan niệm và chiến lược ứng xử phù hợp, từ đó áp dụng hiệu quả trong việc nuôi dạy con.

2. Giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục mầm non: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chương trình giáo dục gia đình và hỗ trợ phụ huynh trong quá trình giáo dục trẻ.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tâm lý học, giáo dục học: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về giáo dục gia đình và phát triển trẻ em.

4. Các tổ chức xã hội và cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và phát triển trẻ em: Hỗ trợ xây dựng chính sách, chương trình can thiệp và phát triển giáo dục gia đình phù hợp với thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Quan niệm của cha mẹ về hành vi độc lập của trẻ mẫu giáo hiện nay như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy khoảng 85% cha mẹ đồng ý rằng trẻ nên phát triển tính độc lập trong các hoạt động tự phục vụ và học tập, tuy nhiên vẫn còn khoảng 60% mong muốn trẻ giữ thái độ vâng lời người lớn, phản ánh sự pha trộn giữa truyền thống và hiện đại.

2. Phong cách ứng xử nào của cha mẹ được đánh giá là hiệu quả nhất đối với sự phát triển của trẻ?
   Phong cách ứng xử dân chủ được xác định là có tác động tích cực nhất, giúp trẻ tự tin, độc lập và có kỹ năng xã hội tốt hơn so với các phong cách khác như độc đoán hay thờ ơ.

3. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến quan niệm và chiến lược ứng xử của cha mẹ?
   Chất lượng cuộc sống hôn nhân, truyền thống gia đình, nguồn lực kinh tế và đặc điểm khí chất của trẻ là những yếu tố chính ảnh hưởng đến quan niệm và cách ứng xử của cha mẹ.

4. Có sự khác biệt nào về quan niệm và ứng xử của cha mẹ theo nơi sống không?
   Phụ huynh ở đô thị lớn như Hà Nội có xu hướng ủng hộ tính độc lập và áp dụng phong cách ứng xử dân chủ cao hơn khoảng 15-20% so với phụ huynh ở vùng đang đô thị hóa như Yên Bái.

5. Làm thế nào để cha mẹ có thể lựa chọn chiến lược ứng xử phù hợp với con?
   Cha mẹ nên nâng cao nhận thức về các phong cách giáo dục, cân nhắc đặc điểm tính cách của con, đồng thời phối hợp với nhà trường và chuyên gia tâm lý để áp dụng chiến lược dân chủ, khuyến khích sự độc lập và phát triển toàn diện cho trẻ.

Kết luận

• Quan niệm của cha mẹ về hành vi của trẻ mẫu giáo đang chuyển dịch từ truyền thống vâng lời sang mong muốn phát triển tính độc lập và tự tin cho con.
• Phong cách ứng xử dân chủ được xác định là chiến lược hiệu quả nhất, góp phần tích cực vào sự phát triển nhân cách và kỹ năng xã hội của trẻ.
• Các yếu tố như chất lượng cuộc sống hôn nhân, truyền thống gia đình, nguồn lực kinh tế và khí chất của trẻ ảnh hưởng rõ nét đến quan niệm và cách ứng xử của cha mẹ.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chương trình đào tạo, tư vấn và hỗ trợ cha mẹ trong giáo dục con cái phù hợp với bối cảnh văn hóa Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng xử của cha mẹ, góp phần phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo trong thời gian tới.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan giáo dục và tổ chức xã hội nên phối hợp triển khai các chương trình đào tạo và tư vấn cho cha mẹ, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để cập nhật xu hướng giáo dục gia đình phù hợp với sự phát triển xã hội.

Kêu gọi: Cha mẹ, giáo viên và các nhà quản lý giáo dục hãy cùng nhau chung tay xây dựng môi trường giáo dục gia đình tích cực, tạo nền tảng vững chắc cho thế hệ tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quan niệm của cha mẹ đối với một số hành vi của trẻ; ứng xử của cha mẹ với trẻ mẫu giáo Chương 2: Tổ chức và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quan niệm và các chiến lược ứng xử của cha mẹ với trẻ mẫu giáo 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.1 Tình hình nghiên cứu quan niệm của cha mẹ về hành vi của con tuổi mẫu giáo và chiến lược ứng xử với trẻ ở nước ngoài 1.1 Nghiên cứu về quan niệm của cha mẹ vềcác hành vi của trẻ tuổi mẫu giáo Ngày nay, quan niệm của cha mẹ với các hành vi của con cái ngày càng được quan tâm trên diện rộng và được nghiên cứu trên nhiều quốc gia. Trong nghiên cứu xuyên văn hóa về cách thức thực hành làm cha mẹ lành mạnh của CDC [61,tr11] đã cho thấy dù ở phương Đông hay phương Tây thì quan niệm của cha mẹ về các hành vi tốt và chưa tốt của trẻ khá thống nhất với nhau. Họ đều cho rằng con nên vâng lời, không cãi lại, kính trọng ông bà, cha mẹ và người lớn, lịch sự, thành thật, trưởng thành, biết chia sẻ, học tốt. Cũng như thế, ở các nền văn hóa khác nhau cũng không chấp nhận những trẻ không biết vâng lời, hay bực tức, cáu giận, hoặc đấu đá, tranh giành với các anh chị em ruột của mình.

Trong chiến lược ứng xử với các hành vi không được mong đợi, nhìn chung cha mẹ nói rằng họ sẽ nói chuyện với con về các hành vi đó trước khi nó chưa xảy ra. Họ cũng đồng ý rằng cần phải thiết lập các luật lệ trong gia đình phù hợp với lứa tuổi. Khi trẻ có hành vi chưa tốt cần phải phân tích và giảng giải cho trẻ hiểu. Họ chỉ dùng các biện pháp trừng phạt thân thể như là một phương cách cuối cùng trong giáo dục trẻ.

Tùy theo từng nền văn hóa mà cha mẹ đưa ra các quan niệm, tiêu chuẩn khác nhau trong hành vi của trẻ. Các văn hóa theo xu hướng độc lập gắn liền với giá trị và thúc đẩy những mục tiêu như tự thể hiện, tự hoàn thiện, đưa ra quyết định cá nhân, tham gia vào việc tự định hướng và xây dựng cá nhân khác với người khác. Các văn hóa theo xu hướng phụ thuộc lẫn nhau gắn liền với giá trị và thúc đẩy các mục tiêu như sự hòa hợp, quan tâm tới nhu cầu của người khác, theo đuổi lợi ích của nhóm, duy trì liên kết xã hội và xác định một cá thể trong mối quan hệ với các cá thể khác. Ngay trong cùng một nền hóa nhất định, sự phân chia theo thứ tự các hành vi ưu tiên cũng khác nhau.

Liên quan tới các khía cạnh đa diện của sự độc lập, các bà mẹ Âu- Mỹ nhắc tới tầm quan trọng của tính cá thể thường xuyên hơn so với các bà mẹ 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đài Loan, trong khi các bà mẹ Đài Loan nhắc nhiều hơn về tầm quan trọng của việc đạt được thành tựu. Các bà mẹ Đài Loan cũng nhìn nhận tầm quan trọng của tính cần cù và quyết đoán cao hơn so với các bà mẹ Âu- Mỹ, những người đánh giá cao tầm quan trọng của lòng tự trọng hơn so với các bà mẹ Đài Loan. Những phát hiện này chỉ ra rằng các yếu tố đa phương diện của tính độc lập và phụ thuộc lẫn nhau được hiểu và đánh giá khác nhau giữa các nền văn hóa [62]. Tuy cùng coi trọng một số phẩm chất nhất định, nhưng thứ bậc ưu tiên của các phẩm chất đó lại không giống nhau trong các nền văn hóa khác nhau.

Điều này đã được làm sáng tỏ trong nghiên cứu về ảnh hưởng của văn hóa đến cha mẹ tác giả Paul Spicer thuộc đại học Oklahoma [Paul Spicer, 2010] đã chỉ ra rằng có sự tương phản, khác biệt trong kì vọng về trẻ, cách giáo dục và những phẩm chất, kĩ năng mà cha mẹ ở các nền văn hóa khác nhau coi trọng là khác nhau. Nghiên cứu được tổ chức ở các cha mẹ da trắng, cha mẹ Tây Ban Nha và cha mẹ Mỹ gốc Phi có con trong độ tuổi mẫu giáo. Kết quả của cuộc nghiên cứu cho thấy cha mẹ da trắng và cha mẹ gốc Tây Ban Nha coi kĩ năng chơi hợp tác với bạn là phẩm chất quan trọng nhất, còn cha mẹ Mỹ gốc Phi lại không coi trọng phẩm chất này. Đồng thời, các bậc cha mẹ da Trắng và cha mẹ người Mỹ gốc Phi đề cao và mong muốn trẻ em phải tôn trọng người lớn hơn là các bậc cha mẹ gốcTây Ban Nha.

Việc ngồi yên và chú ý trong giờ học được cha mẹ người Mỹ gốc Phi và cha mẹ gốc Tây Ban Nha rất chú trọng, nhưng lại không là vấn đề được coi trọng ở các cha mẹ da trắng. Tác giả bài viết cũng đã chỉ ra rằng có sự khác nhau trong thứ bậc ưu tiên của cha mẹ là do yếu tố văn hóa, tính độc lập hay phụ thuộc mà nền văn hóa mà cha mẹ đang sống đã ảnh hưởng đến quan niệm của họ và họ mong muốn con cái họ cũng thích nghi các truyền thống văn hóa đó. Như vậy, có thể thấy dù ở phương Đông hay phương Tây cha mẹ đều có sự thống nhất trong quan niệm về các hành vi được cho là tốt, hay chưa tốt của trẻ. Quan niệm của cha mẹ cũng chịu ảnh hưởng của văn hóa.

Đa số các cha mẹ phương Tây theo xu hướng mong con họ trở thành nhứng đứa trẻ độc lập, sáng tạo, cho con thể hiện quan điểm tư tưởng của mình, còn các cha mẹ ở châu Á lại coi trọng sự ngoan ngoãn, vâng lời, tôn trọng người lớn. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Nghiên cứu về chiến lược ứng xử của cha mẹ với con cái Chiến lược ứng xử của cha mẹ hay có thể nói là phong cách giáo dục của cha mẹ từ lâu đã nhận được sự quan tâm nghiên cứu của rất nhiều nhà khoa học xã hội, đặc biệt là các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực Tâm lý học và Giáo dục học. Cụ thể: Ở các quốc gia Âu Mĩ: Người đầu tiên phải kể đến là A. Macarenco (1988-1939), nhà giáo dục Xô Viết vĩ đại.

Theo ông “Con đường giáo dục của trẻ em có tác dụng mạnh mẽ là giáo dục bằng tấm gương sáng và các phẩm chất riêng của những người xung quanh – đặc biệt là cha mẹ” [dẫn theo 19]. Macarenco luôn đề cao vai trò và tầm quan trọng trong giáo dục gia đình đối với trẻ lứa tuổi mầm non. Ông khẳng định việc giáo dục trẻ mẫu giáo phải thông qua hoạt động trò chơi và lao động. Cha mẹ chính là người đầu tiên xây dựng cho trẻ tình yêu thương gia đình và những người xung quanh.

Trong giáo dục con cái, nếu trẻ mắc lỗi các bậc cha mẹ không nên trách phạt con mà phải làm sao cho trẻ nhận thấy những việc làm chưa đúng để chúng có ý thức sửa sai. Và ông cũng kịch liệt lên án việc giáo dục con bằng cách áp đặt, trừng phạt, ngăn cản và tạo ra các loại “uy quyền” của cha mẹ. Những vấn đề nói trên được Macarenco gói gọn trong tác phẩm: Bài ca sư phạm và Cuốn sách của những người làm cha mẹ. Đồng quan điểm với Macarenco, Schaefer (1959) cũng khẳng định rằng mối quan hệ giữa cha mẹ, con cái, anh chị em trong gia đình có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển và nhận thức xã hội của trẻ, “chìa khóa” để các bậc cha mẹ mở cánh cửa tương lai con em mình chính là mối quan hệ gắn bó, thân thiện của cha mẹ với con cái trong gia đình.

Ông đã đưa ra mô hình lý thuyết về các kiểu giáo dục dựa trên 2 bình diện chính, độc lập và đối cực với nhau là: Sự yêu thương / ghét bỏ và sự kiểm soát / tự chủ. Theo đó, các kiểu phong cách giáo dục dân chủ, độc đoán, thờ ơ hay nuông chiều được thiết lập cụ thể như sau: 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Dân chủ Thờ ơ Tự chủ Ghét bỏ Yêu thương Kiểm soát Nuông chiều Độc đoán Đặc biệt, vào những năm 60 của thế kỷ trước, Diana Baumrind chính là người đặt dấu ấn quan trọng cho các nghiên cứu đương đại về phong cách giáo dục của cha mẹ. Theo bà hai yếu tố tạo nên phong cách giáo dục của cha mẹ chính là sự đáp ứng của cha mẹ và sự kỳ vọng của cha mẹ đối với con. Ở đây, sự đáp ứng của cha mẹ được hiểu là sự trợ giúp của cha mẹ đối với con cái nhằm thỏa mãn những nhu cầu của trẻ.

Sự kỳ vọng của cha mẹ được thểhiện thông qua sự kiểm soát của họ đối với con cái của mình làm sao chúng trưởng thành, cư xử có trách nhiệm hơn. Sự kết hợp của hai yếu tố này làm nên phong cách giáo dục của các bậc cha mẹ. Căn cứ vào tính chất, cường độ của từng yếu tốmà D. Baumrind [56] phân chia phong cách giáo dục của cha mẹ thành 3 kiểu: phong cách giáo dục dân chủ, độc đoán, tự do và thờ ơ.

Dựa trên công trình nghiên cứu của Baumrind, Maccoby và Martin (1983) [63] đã bổ sung thêm một phong cách giáo dục của cha me ̣ với con. Theo đó, các tác giả này đưa ra bốn kiểu phong cách giáo dục của cha mẹ là: dân chủ, độc đoán, dễ dãi và bỏ mặc. Các tác giả này cho rằng cha mẹ bỏ mặc rất ít đáp ứng yêu cầu của trẻ và cũng rất ít kiểm soát trẻ. Như vậy, có thể nói những nghiên cứu trên đây về các phong cách giáo dục của cha mẹ đã đặt nền tảng quan trọng cho các nghiên cứu lý thuyết đương đại về vấn đề này.

Quá trình tìm hiểu về phong cách giáo dục của cha mẹ trong những năm gần đây, chúng tôi ghi nhận công trình nghiên cứu của Kellerhals và Montandon (1991). Hai ông đã phân ra 3 kiểu giáo dục chính: kiểu giáo dục mang tính “hợp đồng” đặc trưng bởi sự ít kiểm soát, nhấn mạnh tới động cơ, tới chiến thuật quan hệ; kiểu giáo dục theo “thể chế” cần nhiều đến sự kiểm soát hơn là đến động cơ và quan hệ; kiểu giáo dục “gia trưởng của mẹ” đặc trưng bởi việc nhấn mạnh đến sự điều ứng cho thích hợp hơn là tính tự chủ, tự điều chỉnh. Tương ứng với đó là 3 phong cách giáo dục: Dân chủ, độc đoán và bao bọc. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.