CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHIẾN LƯỢC THÂM NHẬP THỊ TRƯỜNG QUỐC TẾ 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CHIẾN LƯỢC THÂM NHẬP THỊ TRƯỜNG QUỐC TẾ 1. Khái niệm về chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế 1. Chiến lược Thuật ngữ “Chiến lược” vốn có nguồn gốc sâu xa từ quân sự, từ năm 1960 phạm vi chủ đề chiến lược đã được mở rộng sang nhiều lĩnh vực trong đó điển hình là kinh doanh thương mại và bắt đầu được biết đến một cách rộng rãi, phổ biến.
Khái niệm về chiến lược được hiểu theo nhiều cách khác nhau tiêu biểu như theo Alfred Chandler (1962) định nghĩa: “Chiến lược là tiến trình xác định các mục tiêu cơ bản dài hạn của tổ chức, lựa chọn các cách thức hoặc phương hướng hành động và phân bố các tài nguyên thiết yếu để thực hiện các mục tiêu đó”. Ông cho rằng chiến lược là một quá trình xuyên suốt nhằm định hình chuỗi mục tiêu của doanh nghiệp để từ đó thiết lập các phương án hay cách thức thực hiện để đạt được các mục tiêu mà doanh nghiệp đã đề ra. Sau Alfred Chandler, Kenneth R. Andrew (1987) đã định nghĩa về chiến lược như sau: “Chiến lược là kế hoạch kiểm soát và sử dụng nguồn lực của tổ chức như con người, tài sản, tài chính, v.v nhằm mục đích nâng cao và bảo đảm những quyền lợi thiết yếu của mình”.
Đối với Kenneth R. Andrew chiến lược là kế hoạch và cách sử dụng các nguồn lực nội bộ của doanh nghiệp với mục đích bảo vệ hoặc nâng cao quyền lợi của tổ chức. Andrew cho rằng mục đích cuối cùng của chiến lược chính là việc hướng tới lợi ích tốt nhất cho doanh nghiệp Còn theo Michael E. Porter (1996) định nghĩa: “Chiến lược là việc tạo ra một sự hài hòa giữa các hoạt động của một công ty, qua đó sáng tạo ra vị thế có giá trị và độc đáo.
Cốt lõi của chiến lược là tạo ra sự khác biệt trong cạnh tranh”. Khác với Alfred Chandler và Kenneth R. Andrew, quan điểm về chiến lược của Michael E. Porter không hẳn là quá trình thiết lập mục tiêu hay lên kế hoạch cho doanh nghiệp mà là việc tạo nên sự hài hòa cân đối giữa các hoạt động trong công ty nhằm tạo ra 9 giá trị khác biệt so với các doanh nghiệp khác từ đó nâng cao lợi thế cạnh tranh của tổ chức.
Từ các cách định nghĩa này, có thể hiểu rằng chiến lược là một quá trình xác định mục tiêu và đảm bảo các nguồn lực cũng như những chính sách chủ yếu cần được tuân theo trong khi sử dụng các nguồn lực này để đạt được mục tiêu. Về hình thức, chiến lược có thể được định ra như là kế hoạch hoặc sơ đồ tác nghiệp tổng quát chỉ hướng cho tổ chức đi đến mục tiêu mong muốn. Cách hiểu này sẽ được sử dụng trong toàn bộ khoá luận. Chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế Dựa trên những quan điểm về chiến lược, khái niệm về chiến lược thâm nhập thị trường được hình thành và hoàn thiện điển hình như theo quan điểm của Trương Bình Chiến (2018) “Chiến lược thâm nhập thị trường là việc tập trung cải thiện vị thế cho các sản phẩm hiện tại của doanh nghiệp khi doanh nghiệp muốn mở rộng thị trường” Còn theo Phạm Thị Hồng Yến (2012) định nghĩa về chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế như sau: “Chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế hoặc toàn cầu phức tạp hơn nhiều so với chiến lược kinh doanh nội địa.
Chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế là một bộ phận của chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm kế hoạch, chương trình hành động của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế nhằm tối đa hóa giá trị của doanh nghiệp”. Từ khái niệm về chiến lược ta có thể hiểu về chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế là tiến trình xác định mục tiêu cơ bản và kế hoạch hoạt động của doanh nghiệp hoặc tổ chức khi tiếp cận một thị trường mới, thị trường mới này nằm tại một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ khác so với quốc gia và vùng lãnh thổ mà doanh nghiệp có trụ sở chính, nhằm mục tiêu gia tăng thị phần cho các sản phẩm hoặc dịch vụ hiện tại của doanh nghiệp, tổ chức. Chiến lược này được sử dụng rộng rãi như là một chiến lược đơn lẻ và liên kết với các chiến lược khác. Sự quyết định cách thức của một chiến lược thâm nhập phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố liên quan đến thị trường thâm nhập, các đối thủ cạnh tranh và bản thân năng lực của công ty.
10 Tóm lại, chiến lược thâm nhập thị trường quốc tế là một chương trình hành động chi tiết được hoạch định nhằm đạt được mục tiêu của doanh nghiệp, trong đó bao gồm cách làm thế nào để lựa chọn quốc gia mục tiêu, để đưa sản phẩm ra nhập thị trường, làm thế nào để thỏa mãn khách hàng, để cạnh tranh thành công với đối thủ và để thích ứng với điều kiện thị trường thay đổi nhằm mục đích thâm nhập thị trường mới thành công. Sự cần thiết của việc thâm nhập thị trường quốc tế Trong nền kinh tế thị trường, thị trường được coi là vấn đề sống còn của mỗi doanh nghiệp, bởi vậy mà các doanh nghiệp luôn cố gắng có được thị trường và chiếm lĩnh nó với thị phần lớn. Trong xu thế toàn cầu hóa nền kinh tế hiện nay, nếu như các doanh nghiệp chỉ trông chờ vào thị trường nội địa với lượng người tiêu dùng có hạn, và ngày càng xuất hiện nhiều đối thủ cạnh tranh trong nước và nước ngoài thì mong muốn chiếm được thị phần lớn khó có thể đạt được. Do đó, việc tìm kiếm và phát triển ra thị trường nước ngoài sẽ là một giải pháp hay bởi thị trường bên ngoài biên giới quốc gia là vô cùng rộng lớn với nhu cầu rất đa dạng, phong phú.
Thâm nhập thị trường quốc tế không chỉ mang lại nhiều lợi ích đối với doanh nghiệp mà còn có tác động tích cực đến nền kinh tế quốc gia. Đối với doanh nghiệp: Thứ nhất, thâm nhập thị trường quốc tế giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi tham gia thị trường quốc tế, đối thủ cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ dừng lại là các đối thủ ở nội địa mà là toàn bộ các đối thủ cạnh tranh trên thị trường toàn cầu do đó quá trình mở rộng thị trường đòi hỏi phải đặt cơ cấu sản xuất trong mối quan hệ cạnh tranh của thị trường thế giới; các sản phẩm, dịch vụ phải luôn nâng cao trình độ công nghệ và năng suất lao động, đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước và thế giới với mức giá hợp lý. Sự đòi hỏi này rất có lợi cho triển của các doanh nghiệp, buộc các doanh nghiệp phải tự hoàn thiện mình để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thứ hai, thâm nhập thị trường quốc tế giúp doanh nghiệp tìm kiếm khách hàng mới. Thị trường quốc tế là vô cùng rộng lớn, khi thâm nhập thị trường nước ngoài sản phẩm của doanh nghiệp có thể tiếp cận đến và đáp ứng được nhu cầu của những 11 khách hàng mới ở những quốc gia khác và những phân đoạn thị trường khác nhau. Sản phẩm của doanh nghiệp đã quen thuộc với khách hàng trong nước song với thị trường nước ngoài, nó có thể là sản phẩm tiềm năng, hấp dẫn được thị hiếu người tiêu dùng, từ đó tăng doanh số bán và tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Thứ ba, thâm nhập thị trường quốc tế cho phép doanh nghiệp kéo dài vòng đời sản phẩm.
Khi sản phẩm của doanh nghiệp tiêu thụ tại thị trường nội địa đang ở giai đoạn trưởng thành và sắp đi đến thoái trào, doanh nghiệp có thể thông qua việc thâm nhập thị trường nước ngoài để giới thiệu và chào bán sản phẩm tại thị trường của quốc gia khác để bắt đầu lại một chu kỳ sống mới của sản phẩm đó bởi lẽ một sản phẩm có thể bị bão hòa ở thị trường này nhưng lại là sản phẩm tiềm năng ở thị trường khác. Dựa vào cơ sở đó doanh nghiệp có thể kéo dài vòng đời sản phẩm trên thị trường quốc tế. Thứ tư, thâm nhập thị trường quốc tế giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất. Doanh nghiệp khi thâm nhập vào thị trường mới có thể tận dụng được máy móc sản xuất với quy mô lớn, kinh nghiệm tại các quốc gia phát triển hay nguồn nhân lực giá rẻ từ các quốc gia đang phát triển.
Từ đó doanh nghiệp có thể tiết kiệm và tối thiểu hóa chi phí sản xuất trên từng đơn vị sản phẩm và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế thông qua qua việc giảm chi phí đó. Đối với sự phát triển của quốc gia Khi một doanh nghiệp tham gia vào thị trường quốc tế có thể tận dụng được những lợi thế của quốc gia so với các quốc gia khác để nhanh chóng phát triển kinh tế, nâng vị thế của đất nước trên trường quốc tế. Trong trao đổi thương mại quốc tế, theo lý thuyết lợi thế so sánh, tất cả các bên tham gia đều có lợi ngay cả đối với những nước có năng suất lao động thấp hơn. Những nước này nếu biết chuyên môn hóa vào những lĩnh vực sản xuất có lợi nhất hoặc ít bất lợi nhất với chi phí cơ hội thấp nhất, thì dù trong điều kiện nào cũng có thể nhờ ngoại thương mà tiết kiệm chi phí.
Ngoài ra, sản phẩm được chuyên môn hóa sẽ có chất lượng cao, khi thâm nhập vào thị trường nước ngoài sẽ góp phần nâng cao vị thế, danh tiếng quốc gia với các quốc gia khác trên toàn thế giới. Thâm nhập thị trường nước ngoài có ý nghĩa lớn trong việc thúc đẩy sản xuất trong nước và mở rộng thị trường tiêu thụ. 12 Thâm nhập thị trường quốc tế có ý nghĩa lớn đối với các quốc gia có mức thu nhập thấp hơn so với khu vực và thế giới. Ở những nước đang và chậm phát triển, do mức thu nhập bình quân đầu người thấp nên sức mua thấp, làm cho thị trường nội địa chật hẹp không đủ khả năng trang trải cho chi phí sản xuất các mặt hàng theo đúng tiêu chuẩn quốc tế.
Điều này dẫn đến kìm hãm sản xuất trong nước. Thâm nhập thị trường nước ngoài là một giải pháp cho những nước này khi họ biết tận dụng mức thu nhập cao, thị hiếu đa dạng của người tiêu dùng nước ngoài để làm gia tăng nhu cầu hàng hóa, và từ đó đẩy mạnh sản xuất, mở rộng thị trường. Tăng cường thúc đẩy trao đổi thương mại quốc tế là những hướng đi không thể thiếu được để một quốc gia phát triển nền kinh tế.