Chương I : Cơ sở lý luận của đề tài Tất cả các yếu tố trên có ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp cho nên các chiến lược phải thích ứng với nó. Các yếu tố chính trị -pháp luật: Bất kỳ một doanh nghiệp nào muốn tồn tại và phát triển đều phải tuân thủ và hoạt động phù hợp với những điều kiện môi trường chính trị -pháp luật cùa nước sở tại. Đó là các quy định chống độc quyền, các luật bảo vệ môi trường, các sắc luật về thuế, các chế độ đãi ngộ đặc biệt, các quy định trong lĩnh vực ngoại thương, mức độ ổn định của Chính phủ. Chính sách của Chính phủ cũng có thể tạo ra cơ hội hoặc nguy cơ cho doanh nghiệp.
Sự ổn định chính trị được thể hiện ở các thể chế, quan điểm chính trị, sự nhất quán trong đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước hệ thống chính trị. Một trong những bộ phận chủ yếu chính trị ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp là hệ thống pháp luật, vì hoạt động kinh doanh trước hết đòi hỏi các nhà quản lý phải quan tâm và nắm vững luật pháp. Luật pháp ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình và kết quả hoạt động của doanh nghiệp mà chúng ta cần quan tâm, phân tích là: Các quy định về giao dịch hợp đồng, môi trường pháp luật nói chung, luật thành lập doanh nghiệp, luật chống độc quyền, luật giá cả, luật thuế, lợi nhuận. Các yếu tố văn hóa-xã hội: Tất cả các doanh nghiệp cần phân tích rộng rãi các yếu tố xã hội nhằm nhận biết cơ hội và nguy cơ tìm ẩn có thể xảy ra.Khi một hay nhiều yếu tố thay đổi chúng có thể tác động đến doanh nghiệp như sở thích vui chơi giải trí,chuẩn mực về đạo đức và quan điểm về mức sống; phong cách sống; lao động nữ; ước vọng về nghề nghiệp; tính tích cực trong tiêu dùng;tỷ lệ tăng dân số; dịch chuyển dân số; tỉ lệ sinh đẻ.
Các yếu tố trên thường biến đổi hay triển khai chậm nên đôi khi khó có thể nhận thấy.Ví dụ hiện tại có rất nhiều lao động nữ; điều này do quan điểm của nam giới hay nữ giới đã thay đổi. Không nhiều doanh nghiệp nhận ra điều này để dự báo tác động của nó và đề ra chiến lược thích hợp. SVTH: Trần Thị Thanh Hà 13 GVHD: ThS. Phạm Thị Kim Dung Chương I : Cơ sở lý luận của đề tài Những biến đổi về văn hóa và đặc điểm cùa nó cũng có thể tạo ra những khó khăn hay thuận lợi cho các doanh nghiệp, tuy nhiên những biến đổi đó thường chậm và khó nhận biết, các yếu tố đó là: -Chất lượng cuộc sống của dân cư, vui chơi, giải trí của các tầng lớp xã hội.
-Các chuẩn mực về đạo đức, phong cách sống. -Truyền thống văn hóa và các tập tục xã hội. -Trình độ văn hóa và nghề nhiệp của dân cư và người lao động. -Tình hình nhân khẩu, tỷ lệ tăng dân số, cơ cấu và phân bổ dân cư.
Các yếu tố tự nhiên: Các quyết sách trong kinh doanh đã được các nhà doanh nghiệp thừa nhận. Tuy nhiên các yếu tố duy trì môi trường tự nhiên hầu như bị các nhà sản xuất lảng tránh. Các yếu tố tự nhiên gồm: Sự ô nhiễm môi trường; sự thiếu hụt năng lượng; sự lãnh phí về tài nguyên thiên nhiên Sự quan tâm của các nhà quản trị ngày càng tăng vì công chúng quan tâm nhiều hơn về chất lượng môi trường tự nhiên.Ngày nay vấn đề ô nhiễm môi trường; thiếu hụt năng lượng; sự lãnh phí về tài nguyên thiên nhiên cùng với đồi hỏi ngày càng lớn đối với các nguồn lực có hạn khiến công chúng cũng như các doanh nghiệp phải thay đổi các quyết định và biện pháp hoạt động có liên quan. Các yếu tố công nghệ: Trong những năm gần đây không có yếu tố môi trường nào lại có sự phát triển biến đổi nhanh chóng như môi trường khoa học công nghệ.Sự phát triển mạnh mẽ của nó tác động đến hầu hết nền kinh tế quốc dân, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội thuận lợi,bên cạnh đó cũng có nhiều thách thức đe dọa đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.Các doanh nghiệp phải nhận biết và khai thác những công nghệ phù hợp tạo ra lợi thế cạnh tranh cho mình trên thị trường.Các yếu tố công nghệ cần nghiên cứu phân tích như: Chi phí cho công tác nghiên cứu và phát triển ngân hàng nhà nước;Chi phí cho nghiên cứu và phát triển trong ngành;Sự bảo vệ bản quyền; sản phẩm mới;chuyển giao công nghệ;tự động hóa.
SVTH: Trần Thị Thanh Hà 14 GVHD: ThS. Phạm Thị Kim Dung Chương I : Cơ sở lý luận của đề tài Chắc chắn ngày nay càng có nhiều công nghệ tiên tiến ra đời tạo ra các cơ hội cũng như nguy cơ đối với các tất cả các ngành công nghiệp nói chung cũng như các doanh nghiệp nói riêng. Các nhà nghiên cứu và chuyển giao công nghệ hàng đầu bắt đầu lao vào công việc tìm tồi giải pháp kỹ thuật mới nhằm giải quyết các vấn đề tồn tại và xác định các công nghệ hiện tại có thể khai thác trên thị trường. Các doanh nghiệp cũng phải cảnh giác với công nghệ mới có thể lam cho sản phẩm của họ lạc hậu một cách trực tiếp hay gián tiếp.
Đối với doanh nghiệp các yếu tố về công nghệ cũng không kém phần quan trọng, ngoài ra khuynh hướng tự động hóa, điện tử hóa, máy tính hóa cũng giúp doanh nghiệp tạo được lợi thế cạnh tranh. Bởi vậy các doanh nghiệp phải quan tâm theo sát những thông tin về kỹ thuật công nghệ để có thể áp dụng ngay. Các yếu tố môi trường vĩ mô có tác động lẫn nhau và có vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp. Các yếu tố của môi trường sẽ hình thành các tiền đề chiến lược mà chúng ta phải tìm cơ sở để hoạch định chiến lược, chủ động đề phòng các nguy cơ, hay nắm bắt những cơ hội.
Ngoài ra khi phân tích môi trường vĩ mô không những để hiểu quá khứ, hiện tại mà quan trọng hơn hết là dự báo cho tương lai mà doanh nghiệp cần thích ứng. b, Môi trường vi mô Doanh nghiệp là một hệ thống mở tồn tại trong môi trường, liên hệ chặt chẽ với môi trường chịu sự chi phối của môi trường, mọi chiến lược của doanh nghiệp phải vạch ra trong một môi trường cụ thể, phải biết tận dụng thuận lợi mà môi trường mang lại và những hạn chế, những khó khăn trở ngại vướng mắc từ môi trường. Riêng môi trường vi mô thì ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động doanh nghiệp mà ta đang nghiên cứu. sức ép của các yếu tố này lên doanh nghiệp càng mạnh thì khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp cùng ngành cũng bị hạn chế.
Trong nền kinh tế thị trường doanh nghiệp chịu áp lực nhiều nhất là áp lực cạnh tranh. Một công cụ rất hiệu quả để phân tích áp lực cạnh tranh, chính là mô hình năm cạnh của Porter. SVTH: Trần Thị Thanh Hà 15 GVHD: ThS. Phạm Thị Kim Dung Chương I : Cơ sở lý luận của đề tài Theo sơ đồ mô hình năm cạnh của Porter, doanh nghiệp luôn phải chịu năm áp lực cạnh tranh, bao gồm: các đối thủ tiểm ẩn hiện tại trong ngành, các đối thủ mới, khách hàng, nhà cung cấp, và cuối cùng là sản phẩm thay thế.
Đó cũng là năm thế lực thường xuyên gây sức ép lên doanh nghiệp. Doanh nghiệp chỉ giành thắng lợi khi chế ngự được mối tương quan lực lượng giữa doanh nghiệp và thế lực đó.2: Sơ đồ năm cạnh của Porter Áp lực từ khách hàng: “ Khách hàng là thượng đế” theo quan điểm của marketing phục vụ khách hàng nhưng nếu bạn là chủ doanh nghiệp hay là một nhà quản trị thì bạn quá ngây thơ. Thực chất mối tương quan thế lực giữa doanh nghiệp với khách hàng ai mạnh hơn thì người đó có ưu thế và được lợi thế nhiều hơn. Do đó doanh nghiệp một mặt phải thiết lập mối quan hệ với khách hàng nhằm giữ khách hàng.
Nhưng ngược lại, khách hàng cũng tìm cách gây sức ép đối với doanh nghiệp để được hưởng lợi, thường ép về giá hoặc đòi hỏi chất lượng cao hơn, dịch vụ nhiều hơn. Trên thực tế khách hàng thường gây sức ép đối với doanh nghiệp trong nhiều tình huống: khi họ SVTH: Trần Thị Thanh Hà 16 GVHD: ThS. Phạm Thị Kim Dung Chương I : Cơ sở lý luận của đề tài là khách hàng chủ yếu; khi họ là khách hàng mua nhiều, khách thường xuyên; khi họ có đủ thông tin nhu cầu giá trên thị trường và sản phẩm của doanh nghiệp thì quyền mặc cả càng lớn hơn. Áp lực từ nhà cung cấp: Các nhà cung cấp đầu vào cho doanh nghiệp như nguyên liệu, đồng vốn, đảm bảo cho hoạt động của doanh nghiệp được tiến hành bình thường.Thực chất mối quan hệ giữa doanh nghiệp và nhà cung cấp cũng là mối thương quan thế lực nếu vật tư kham hiếm chúng ta phải tìm họ và ngược lại họ phải phụ thuộc chúng ta.
Do đó doanh nghiệp phải thiết lập mối quan hệ chặt chẽ và lâu dài với các nhà cung cấp để mong muốn họ đáp ứng theo yêu cầu doanh nghiệp, đảm bảo cung cấp đủ số lượng chủng loại và mức chất lượng vật tư, đảm bảo đúng tiến độ với mức giá hợp lý. Do đó về phía doanh nghiệp chủ động thiết lập mối quan hệ với các nhà cung cấp nhưng phải đưa ra những biện pháp rành buộc họ. Ngược lại, các nhà cung cấp cũng là doanh nghiệp họ cũng muốn được lợi nên thường gây sức ép đối với donh nghiệp để được lợi nhuận cao hơn trong những tình huống sau : độc quyền cung cấp vật tư cho doanh nghiệp; cung cấp những loại vật tư không có khả năng thay thế; khi doanh nghiệp không phải là khách hàng quan trọng của họ. Áp lực cạnh tranh từ các đối thủ hiện tại: Trong các ngành kinh doanh luôn tồn tại nhiều doanh nghiệp cùng kinh doanh các sản phẩm hay dịch vụ cùng loại, để tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp này luôn tìm cách tạo lợi thế chi mình để chiếm vị thế giữa các đối thủ cạnh tranh, do đó một doanh nghiệp luôn phải chịu áp lực cạnh tranh từ các đối thủ hiện tại.
Sự có mặt của các đối thủ cạnh tranh chính trên thị trường và tình hình hoạt động của chúng là lực lượng tác động trực tiếp mạnh mẽ, tức thì tới quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Mỗi ngành bao gồm rất nhiều doanh nghiệp khác nhau SVTH: Trần Thị Thanh Hà 17 GVHD: ThS.