CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOÀN THIỆN TRIỂN KHAI CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VÀ LÝ THUYẾT CƠ BẢN 1. Một số khái niệm 1. Chiến lược Theo Alfred Chandler ( 1962 ) : “ Chiến lược là việc xác định các mục tiêu, mục đích cơ bản dài hạn của doanh nghiệp và việc áp dụng một chuỗi các hành động cũng như việc phân bổ các nguồn lực cần thiết để thực hiện mục tiêu này”.
Đến những năm 1980 Quinn đã đưa ra định nghĩa có tính khái quát hơn “ Chiến lược là mô thức hay kế hoạch tích hợp các mục tiêu chính yếu, các chính sách, và chuỗi hành động vào một tổng thể được cố kết một cách chặt chẽ ”. Sau đó, Johnson và Scholes định nghĩa lại chiến lược trong điều kiện môi trường có rất nhiều những thay đổi nhanh chóng : “ Chiến lược là định hướng và phạm vi của một tổ chức về dài hạn nhằm giành lợi thế cạnh tranh cho tổ chức thông qua việc định dạng các nguồn lực của nó trong môi trường thay đổi, để đáp ứng nhu cầu thị trường và thỏa mãn mong đợi của các bên hữu quan”. Như vậy , thuật ngữ chiến lược được hiểu theo nhiều quan điểm và cách tiếp cận khác nhau nhưng các đặc trưng cơ bản của chiến lược trong kinh doanh được quan niệm tương đối thống nhất. Chiến lược xác định rõ những mục tiêu cơ bản phương hướng kinh doanh cần đạt tới trong từng thời kỳ và được quán triệt đầy đủ trong các lĩnh vực hoạt động quản trị của doanh nghiệp.
Tính định hướng của chiến lược nhằm đảm bảo cho doanh nghiệp phát triển liên tục và vững chắc trong môi trường kinh doanh thường xuyên biến động. Chiến lược kinh doanh Theo Michael Porter, “ Chiến lược kinh doanh còn được gọi là chiến lược cạnh tranh hay đơn giản là chiến lược định vị, được hiểu là các công cụ, giải pháp, nguồn lực để xác lập vị thế chiến lược nhằm đạt được các mục tiêu dài hạn của công ty.” Chiến lược kinh doanh được xây dựng trên cơ sở các lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp để đảm bảo huy động tối đa và kết hợp tốt với việc khai thác và sử dụng các nguồn lực ( nhân lực, tài sản cả về hữu hình và vô hình) , năng lực cốt lõi của doanh nghiệp trong hiện tại và tương lai nhằm phát huy những lợi thế, nắm bắt cơ hội để giành ưu thế trong cạnh tranh. Triển khai chiến lược kinh doanh Triển khai chiến lược kinh doanh là tập hợp các hành động nhằm cụ thể hóa chiến lược, biến các mục tiêu chiến lược đề ra thành hiện thực thông qua các kế hoạch tổng thể và chương trình hành động cụ thể. Hay nói cách khác, triển khai chiến lược kinh doanh là việc chia nhỏ mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp thành các mục tiêu hàng năm rồi phân bổ các nguồn lực, thiết lập các chính sách nhằm thực hiện mục tiêu đề ra.
Triển khai chiến lược là giai đoạn thứ hai – giai đoạn cốt lõi của quản trị chiến lược. Triển khai chiến lược kinh doanh là việc thực hóa những lựa chọn trong giai đoạn hoạch định chiến lược bằng các hành động cụ thể. “ Kế hoạch không đi đôi với hành động giống như sự mơ mộng. Nhưng hành động mà thiếu kế hoạch thì chỉ là cơn ác mộng mà thôi ”.
Câu ngạn ngữ của Nhật Bản phần nào nói lên mối quan hệ tất yếu giữa việc hoạch định ( kế hoạch ) và việc triển khai chiến lược ( hành động ). Chính sách triển khai chiến lược kinh doanh Chính sách triển khai chiến lược kinh doanh là một hệ thống các chỉ dẫn chung chỉ ra những giới hạn hoặc ràng buộc về cách thức để đạt tới mục tiêu. Các chính sách giúp các thành viên và quản trị viên biết họ được mong muốn làm những gì và qua đó làm tăng khả năng các chiến lược được thực thi thắng lợi. Các chính sách cũng là cơ sở cho việc kiểm soát quản trị, cho phép hợp tác giữa các bộ phận trong tổ chức, làm giảm thiểu thời gian ra quyết định và làm rõ việc gì được làm, bởi ai.
Một số chính sách cơ bản trong triển khai chiến lược kinh doanh như chính sách marketing, chính sách nhân sự, chính sách tài chính, chính sách nghiên cứu và phát triển. Tùy theo loại hình chiến lược lựa chọn trong hoạch định mà tầm quan trọng của các chính sách khác nhau và mức độ phối hợp các chính sách cũng khác nhau. Các lý thuyết có liên quan 1. Lý thuyết về triển khai chiến lược kinh doanh Các vấn đề quản trị chính yếu trong giai đoạn triển khai chiến lược bao gồm thiết lập các mục tiêu ngắn hạn, xây dựng các chính sách, phân bổ nguồn lực , điều chỉnh cấu trúc tổ chức hiện tại, xem xét các kế hoạch khen thưởng, khích lệ, tối thiểu hóa những chống đối thay đổi, thích ứng các quá trình phù hợp hóa hoạt động, phát triển một tổ chức nhân sự hữu hiệu , phát huy một nền nếp văn hóa của tổ chức để hỗ trợ cho chiến lược…Sự thay đổi trong quản trị cần phải sâu rộng hơn và khi các chiến lược được triển khai thì doanh nghiệp dịch chuyển theo một hướng mới.
6 Nội dung triển khai chiến lược kinh doanh bao gồm : - Thiết lập các mục tiêu hàng năm : Các mục tiêu ngắn hạn được chuyển hóa từ mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp từ tầm nhìn chiến lược và sứ mạng kinh doanh thành các mục tiêu cụ thể, có thể đo lường được và có tính khả thi, hợp lý. Mục đích của việc thiết lập các mục tiêu thường vì lợi nhuận, vị thế cạnh tranh, hiệu quả kinh doanh, an toàn xã hôi và nhân văn hay khả năng dẫn đầu về chất lượng sản phẩm, công nghệ, thị trường các sản phẩm dịch vụ mới, khách hàng,… - Xây dựng các chính sách : Thực thi chiến lược đòi hỏi cùng lúc triển khai nhiều chính sách : chính sách marketing, chính sách nhân sự, chính sách tài chính, chính sách sản xuất – tác nghiệp, chính sách nghiên cứu và phát triển…Tùy theo loại hình chiến lược được chọn trong hoạch định mà tầm quan trọng của các chính sách khác nhau và mức độ phối hợp chính sách khác nhau. Trên cơ sở các mục tiêu hàng năm vừa thiết lập, công ty sẽ thiết lập các chính sách cụ thể để theo đuổi mục tiêu. - Phân bổ các nguồn lực : dựa vào những mục tiêu chiến lược ngắn hạn và dài hạn mà nhà quản trị cần phải tiến hành phân bổ nguồn lực cho các hoạt động triển khai chiến lược.
Doanh nghiệp xem xét nguồn lực bên trong doanh nghiệp sẵn có hay phải tìm mới, thay đổi phân bổ vào các bộ phận chức năng phù hợp đảm bảo nhất quán và liên kết với nhau. Doanh nghiệp cần phải đảm bảo trước hết là yếu tố con người có nghiệp vụ chuyên môn, đầu tư máy móc công nghệ, xây dựng cơ sở hạ tầng, đảm bảo các nguồn lực tài chính nhằm phân bổ và nâng cao nguồn lực doanh nghiệp. - Thay đổi cấu trúc tổ chức : Triển khai chiến lược kinh doanh sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ công ty từ trên xuống dưới không loại trừ một các nhân hay bộ phận nào. Nó sẽ tác động đến tất cả các lĩnh vực kinh doanh theo chức năng và theo bộ phận của công ty.
Cấu trúc tổ chức có sự ràng buộc cách thức các mục tiêu và chính sách được thiết lập, ràng buộc cách thức và nguồn lực được phân chia. Dựa trên chiến lược đã xây dựng và qua quá trình rà soát lại cấu trúc tổ chức , doanh nghiệp cần xem xét cấu trúc tổ chức hiện tại có thể triển khai chiến lược kinh doanh khả thi hay không, có nên điều chỉnh cấu trúc hiện thời không, nếu điều chỉnh sẽ điều chỉnh như thế nào, …Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo cấu trúc tổ chức phải hỗ trợ tối đa việc triển khai chiến lược. - Phát triển lãnh đạo chiến lược : Lãnh đạo là người nhận dạng, khám phá và khai thác cơ hội cho doanh nghiệp, luôn chấp nhận rủi ro và hướng về sự đổi mới. Nhà lãnh 7 đạo giải quyết các vấn đề liên quan đến các nguồn lực vô hình, đưa ra các định hướng và mục tiêu cùng với đó là cách thức để đạt được mục tiêu đó.
Lãnh đạo chiến lược là một hệ thống những tác động nhằm thúc đẩy con người hay một tập thể tự nguyện và nhiệt tình thực hiện các hành động cần thiết nhằm đạt được các mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp. Lãnh đạo chiến lược hướng đến việc xây dựng một tầm nhìn, xác lập định hướng phát triển trong tương lai và cả những điều kiện cho sự thành công của doanh nghiệp. Lãnh đạo chiến lược không chỉ đơn thuần liên quan đến quản trị vi mô các chiến lược kinh doanh mà hơn thế nó phải cung cấp những cơ sở cần thiết cho mọi hoạt động kinh doanh của của tổ chức được tiến hành hiệu quả và đặc biệt tạo ra giá trị gia tăng. - Phát huy văn hóa doanh nghiệp : Mục tiêu của văn hóa doanh nghiệp là nhằm xây dựng một phong cách quản trị hiệu quả, đưa hoạt động của doanh nghiệp vào nề nếp và xây dựng mối quan hệ thân thiện giữa các thành viên của doanh nghiệp, làm cho doanh nghiệp trở thành một cộng đồng làm việc trên tinh thần hợp tác tin cậy, gắn bó thân thiện và tiến thủ, đảm bảo sự phát triển của mỗi cá nhân trong doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hiệu quả triển khai chiến lược của tổ chức. Văn hóa mạnh sẽ tạo một sự thống nhất và tuân thủ cao đối với giá trị niềm tin của tổ chức, là cơ sở quan trọng để thực hiện thành công chiến lược của tổ chức. Quá trình triển khai chiến lược đòi hỏi mọi thành viên phải chủ động tham gia vào các hoạt động thực thi, nếu không có sự hiểu biết và tận tụy đó thì những nỗ lực thực thi chiến lược sẽ gặp phải nhiều vấn đề. Lý thuyết về các yếu tố ảnh hưởng tới triển khai chiến lược kinh doanh Khung phân tích 7S của Mc Kinsey được phát triển nhằm đơn giản hóa sự phức tạp trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ của thực thi chiến lược.
Hiệu quả của thực thi chiến lược không chỉ phụ thuộc vào việc quan tâm đầy đủ tới 7 nhân tố mà là sự kết hợp linh hoạt giữa tất cả các yếu tố này với sự thay đổi của môi trường như là luật pháp, yêu cầu của thị trường.