Mở đầu 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay và trong tƣơng lai, dịch vụ Bƣu chính sẽ và đã trở thành một trong những dịch vụ không thể thiếu của mỗi Doanh nghiệp cũng nhƣ hộ gia đình. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, nhu cầu sử dụng các dịch vụ Bƣu chính ngày càng tăng cả về số lƣợng và chất lƣợng. Trên thị trƣờng cung cấp dịch vụ Bƣu chính đang diễn ra hoạt động cạnh tranh khốc liệt giữa các Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Bƣu chính chuyển phát.
Tính chất quyết định của cạnh tranh ngày càng tăng lên khi khả năng cung cấp của các Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ Bƣu chính đã vƣợt rất xa nhu cầu về dịch vụ này của ngƣời tiêu dùng. Vậy vấn đề sống còn quyết định hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp này chính là khả năng cạnh tranh. Doanh nghiệp nào thắng lợi trong cạnh tranh thì doanh nghiệp đó sẽ thành công trên thị trƣờng. Về phần mình khả năng cạnh tranh lại phụ thuộc vào chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp, vì lẽ đó tất cả các doanh nghiệp kinh doanh trên thị trƣờng này đều tìm đủ mọi cách khai thác tối đa các nguồn lực để tăng cƣờng chất lƣợng hoạt động kinh doanh.
Mục tiêu sống còn của doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh là tăng số lƣợng bán, chiếm lĩnh thị phần, thị trƣờng cao hơn và đặc biệt là nâng cao hình ảnh và uy tín với khách hàng. Tổng Công ty CP Bƣu chính Viettel là Công ty kinh doanh dịch vụ Bƣu chính chuyển phát, chiếm thị phần 19% (nguồn sách trắng CNTT năm 2013), đã gặt hái đƣợc nhiều thành công trong hoạt động kinh doanh dịch vụ Bƣu chính chuyển phát tại Việt nam. Tuy nhiên dƣới áp lực của cạnh tranh, để duy trì và phát triển vị thế của mình trên thị trƣờng, Tổng công ty luôn luôn phải tìm ra các giải pháp, chiến lƣợc kinh doanh hữu hiệu và độc đáo nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh, phát triển doanh thu nhằm đạt đƣợc mục tiêu đến 1 năm 2020 phải đạt doanh thu trên 10.000 tỷ đồng và là Doanh nghiệp Bƣu chính đầu tiên tại Việt Nam cung cấp đƣợc thời gian thực cho khách hàng khi tham gia vào mạng Bƣu chính (Nghị quyết Đảng ủy Tổng công ty CP Bưu chính Viettel đến năm 2020). Do vậy, Tổng công ty Bƣu chính phải đƣa ra đƣợc các giải pháp nhằm mục đích: “Hoàn thiện chiến lƣợc kinh doanh dịch vụ Bƣu chính tại Tổng Công ty CP Bƣu chính Viettel” để đạt đƣợc mục tiêu đó.
Qua tình hình thực tế triển khai công tác kinh doanh tại Viettelpost trong những năm vừa qua có thể thấy chiến lƣợc kinh doanh có ý nghĩa vô cùng quan trọng, quyết định đến sự thành công hay thất bại của Tổng công ty. Với các nội dung trên, đề tài đƣa ra những giải pháp, những câu trả lời cho câu hỏi nghiên cứu: Làm thế nào để hoàn thiện đƣợc chiến lƣợc kinh doanh dịch vụ bƣu chính cho Tổng Công ty CP Bƣu chính Viettel ? 2.Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chiến lƣợc kinh doanh dịch vụ Bƣu chính chuyển phát, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động SXKD tại Tổng công ty CP Bƣu chính Viettel đến năm 2020. Nhiệm vụ nghiên cứu Với mục đích nhƣ trên, đề tài này đƣa ra các nhiệm vụ nhƣ sau: Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về xây dựng và hoàn thiện chiến lƣợc kinh doanh tại doanh nghiệp. Đánh giá thực trạng, hiệu quả hoạt động quản trị chiến lƣợc kinh doanh tại Tổng công ty từ năm 2010 đến năm 2015.
Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chiến lƣợc kinh doanh tại Tổng Công ty Bƣu chính Viettel từ năm 2015 đến năm 2020. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu Các chính sách và hoạt động ảnh hƣởng đến chiến lƣợc kinh doanh tại Tổng công ty CP Bƣu chính Viettel. Các yếu tố môi trƣờng ảnh hƣởng đến chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp. Hoàn thiện chiến lƣợc kinh doanh dịch vụ Bƣu chính tại Tổng công ty CP Bƣu chính Viettel – Tập đoàn Viễn thông quân đội.
Phạm vi nghiên cứu Về không gian: Do hạn chế về thời gian nên đề tài chỉ nghiên cứu tập trung vào các hoạt động quản trị chiến lƣợc kinh doanh tại trụ sở Tổng công ty CP Bƣu chính Viettel. Về thời gian: Dữ liệu thu thập nghiên cứu tập trung vào phân tích các lĩnh vực kinh doanh mà Viettelpost đang cung cấp cho khách hàng trong giai đoạn 2010-2013, kết quả điều tra phỏng vấn do đề tài tiến hành trong quí 1 và 2 năm 2014. Những dự kiến đóng góp của luận văn Hoàn thiện cơ sở lý luận về chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ Bƣu chính. Đƣa ra các dữ liệu, bằng chứng để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của chiến lƣợc kinh doanh tại Tổng công ty CP bƣu chính Viettel.
Đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện chiến lƣợc kinh doanh dịch vụ Bƣu chính tại Tổng công ty CP bƣu chính Viettel. Kết cấu của luận văn Đề tài này đƣợc sắp xếp thành 04 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tài liệu và cơ sở lý luận về chiến lƣợc kinh doanh của doanh nghiệp. 3 Chƣơng 2 : Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng về chiến lƣợc kinh doanh dịch vụ Bƣu chính tại Tổng Công ty Cổ phần Bƣu chính Viettel.
Chƣơng 4: Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chiến lƣợc kinh doanh dịch vụ Bƣu chính tại Tổng Công ty CP Bƣu chính Viettel. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHIẾN LƢỢC KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tài liệu và các nghiên cứu liên quan đến đề tài 1.1 Tổng quan tài liệu 1.1 Chiến lược Hiện tại có nhiều định nghĩa khác nhau về chiến lƣợc, nguyên nhân cơ bản có sự khác nhau này là do có các hệ thống quan niệm khác nhau về tổ chức nói chung và các phƣơng pháp tiếp cận khác nhau về chiến lƣợc của tổ chức nói riêng. Về mặt bản thể học, tùy theo quan điểm của chủ nghĩa thực chứng (positivism) hay theo xu hƣớng tạo dựng (constructivism) mà bản chất của chiến lƣợc đƣợc xác định theo quy luật tự nhiên hoặc có sự tác động có ý nghĩa của chủ thể.
Trên thực tế, chiến lƣợc thƣờng đƣợc định nghĩa theo hƣớng thực tiễn nhằm làm dễ dàng các quá trình thực hành trong tổ chức. Theo Johnson và Scholes (1999), chiến lƣợc đƣợc định nghĩa nhƣ sau : «Chiến lược là việc xác định định hướng và phạm vi hoạt động của một tổ chức trong dài hạn, ở đó tổ chức phải giành được lợi thế thông qua việc kết hợp các nguồn lực trong một môi trường nhiều thử thách, nhằm thỏa mãn tốt nhất nhu cầu của thị trường và đáp ứng mong muốn của các tác nhân có liên quan đến tổ chức».2 Quản trị chiến lược Một nhà lãnh đạo có bản lĩnh sẽ không muốn phó mặc tƣơng lai của doanh nghiệp mình cho thị trƣờng và đối thủ muốn dẫn đi đâu thì theo đó. Muốn vậy ông ta phải chủ động vạch ra một hƣớng đi và cố gắng tác động để dẫn dắt thị trƣờng đi theo hƣớng nầy, một hƣớng đi mà công ty của ông ấy đã 5 chuẩn bị và do đó sẽ gặp nhiều thuận lợi hơn những ngƣời khác. Chiến lƣợc là một xâu chuỗi, một loạt những hoạt động đƣợc thiết kế nhằm để tạo ra lợi thế cạnh tranh lâu dài so với các đối thủ.
Trong môi trƣờng hoạt động của một công ty, bao gồm cả thị trƣờng và đối thủ, chiến lƣợc vạch ra cho công ty một cách ứng xử nhất quán. Chiến lƣợc thể hiện sự một chọn lựa, một sự đánh đối của công ty mà giới chuyên môn thƣờng gọi là định vị chiến lƣợc. Khẳng định vai trò của chiến lƣợc Tôn tử nói rằng “ Có chiến lƣợc mà không có chiến thuật là con đƣờng chông gai đi đến thắng lợi. Có chiến thuật mà không có chiến lƣợc thì chỉ là níu kéo trƣớc khi thất trận mà thôi”.3 Phân tích chiến lược Theo Kenichi Ohmae thì “ phân tích là khởi đầu then chốt của tƣ duy chiến lƣợc”.
Trong “Giáo trình Quản trị chiến lƣợc” của Hoàng Văn Hải – Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đã dành 1 chƣơng để làm rõ nội dung này. Trong giai đoạn chu kỳ thị trƣờng Việt Nam những năm 2010-2012, tức là giai đoạn sau tăng trƣởng nóng, chúng ta chứng kiến nhiều doanh nghiệp từ chỗ đang đƣợc ca ngợi nhƣ là những điển hình thành công với những kế hoạch và dự án phát triển rất triển vọng, bỗng dƣng ngã bệnh, gặp khó khăn đến độ không thể tự khắc phục đƣợc và phải chấp nhận nhƣờng quyền sở hữu, hoặc chia sẻ quyền kiểm soát công ty với đối thủ hoặc các đối tác khác.4 Triển khai thực hiện chiến lược Hoạch định chiến lƣợc là một quá trình phức tạp song có thể nói tổ chức thực thi còn phức tạp hơn, bởi vì quá trình này là quá trình xảy ra trong hoạt động thực tiễn. Hoạch định chỉ là điều kiện cần trong quản lý chiến lƣợc, tổ chức thực thi mới là điều kiện đủ, có ý nghĩa quyết định đối với sự thành bại của chiến lƣợc. Dù chính sách đƣợc hoạch định một cách kỹ lƣỡng đến đâu, công phu 6 đến đâu đi nữa nhƣng việc tổ chức thực thi không tốt, không hiệu quả thì mục tiêu sẽ khó mà đạt đƣợc, nếu không có đIều chỉnh kịp thời, sự thất bại của chiến lƣợc là khó tránh khỏi.5 Kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh chiến lược Hoạt động này sẽ đƣợc thực hiện đồng thời với tất cả các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi.
Trong quá trình tổ chức thực thi chiến lƣợc sẽ nảy sinh nhiều yếu tố bất lợi mà trong quá trình hoạch định đã không lƣờng hết đƣợc. Do đó hoạt động kiểm tra đánh giá đIều chỉnh lại chiến lƣợc cho phù hợp với thực tiễn là vô cùng cần thiết. Một chiến lƣợc thành công hay thất bại chỉ có thể nói đƣợc sau khi đã tổ chức thực thi.2 Các nghiên cứu liên quan đến đề tài Với chủ đề trọng tâm là hoàn thiện chiến lƣợc kinh doanh của Tổng công ty CP Bƣu chính Viettel, có rất nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cũng nhƣ các đề tài luận văn đƣợc nghiên cứu tiến hành với nhiều khía cạnh. Một số đề tài liên quan đến nội dung luận văn nghiên cứu: 1.1 Đề tài: Xây dựng chiến lược của Tổng công ty CP Bưu chính Viettel (Hoàng Quốc Anh – 2012, luận văn thạc sỹ-Trường Đại học Kinh tế Quốc dân).