Chiến lược dịch từ xưng hô giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong tiểu thuyết "Đói"

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ulis translation strategies for the addressing forms between english and vietnamese in the, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trương Thị Huyền
• Người hướng dẫn: Assoc. Le Hung Tien
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University Of Languages And International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Translation Strategies For The Addressing Forms Between English And Vietnamese In The Novel “Hunger” (Các chiến lược dịch từ xưng hô Anh-Việt trong tiểu thuyết “Đói”)
• Loại tài liệu: Master Thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• CERTIFICATE OF ORIGINALITY
• ACKNOWLEDGEMENTS
• TABLE OF CONTENTS
• 1. CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW
• 1.1. Definitions of translation
• 1.2. Translation strategies
• 1.3. Definition of addressing forms
• 2. CHAPTER 2: RESEARCH METHOD
• 2.1. Data and Data Sources
• 2.2. Data Collection Techniques
• 2.3. Data Analysis Techniques
• 3. CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSION
• 3.1. The types of Addressing Forms
• 3.2. The Translation Strategies of Addressing Forms
• CONCLUSIONS AND SUGGESTIONS

Tóm tắt

I. Tổng quan về chiến lược dịch từ xưng hô Anh Việt trong tiểu thuyết Đói

Chiến lược dịch từ xưng hô giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong tiểu thuyết "Đói" của Knut Hamsun là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu ngôn ngữ học. Việc hiểu rõ các hình thức xưng hô không chỉ giúp người đọc nắm bắt được nội dung mà còn phản ánh được văn hóa và mối quan hệ xã hội giữa các nhân vật. Tiểu thuyết "Đói" không chỉ là một tác phẩm văn học mà còn là một tài liệu quý giá để phân tích các chiến lược dịch thuật. Các hình thức xưng hô trong tiếng Việt rất phong phú và đa dạng, điều này tạo ra nhiều thách thức cho người dịch.

1.1. Định nghĩa và vai trò của xưng hô trong ngôn ngữ

Xưng hô là một phần thiết yếu trong giao tiếp, thể hiện mối quan hệ giữa người nói và người nghe. Trong tiếng Việt, xưng hô không chỉ đơn thuần là cách gọi mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Các từ xưng hô có thể thay đổi tùy thuộc vào độ tuổi, giới tính và mối quan hệ xã hội giữa các cá nhân.

1.2. Tầm quan trọng của việc dịch xưng hô trong văn học

Việc dịch xưng hô trong văn học không chỉ là chuyển ngữ từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác mà còn là việc truyền tải các giá trị văn hóa và cảm xúc. Trong tiểu thuyết "Đói", các hình thức xưng hô giúp người đọc hiểu rõ hơn về tâm lý và mối quan hệ giữa các nhân vật.

II. Những thách thức trong việc dịch từ xưng hô Anh Việt

Dịch từ xưng hô giữa tiếng Anh và tiếng Việt gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về văn hóa và ngữ nghĩa. Các từ xưng hô trong tiếng Việt thường mang nhiều sắc thái và ý nghĩa mà tiếng Anh không có. Điều này đòi hỏi người dịch phải có sự nhạy bén và hiểu biết sâu sắc về cả hai ngôn ngữ.

2.1. Sự khác biệt trong hệ thống xưng hô

Hệ thống xưng hô trong tiếng Việt rất phong phú với nhiều từ ngữ chỉ quan hệ gia đình, trong khi tiếng Anh chủ yếu sử dụng đại từ và tên riêng. Sự khác biệt này có thể dẫn đến việc dịch không chính xác nếu không hiểu rõ ngữ cảnh.

2.2. Ảnh hưởng của văn hóa đến xưng hô

Văn hóa ảnh hưởng lớn đến cách sử dụng xưng hô. Trong tiếng Việt, việc sử dụng từ xưng hô thể hiện sự tôn trọng và địa vị xã hội, trong khi tiếng Anh có thể không có sự phân biệt rõ ràng như vậy. Điều này tạo ra thách thức lớn cho người dịch.

III. Phương pháp dịch xưng hô hiệu quả trong tiểu thuyết Đói

Để dịch xưng hô hiệu quả trong tiểu thuyết "Đói", người dịch cần áp dụng các phương pháp dịch thuật phù hợp. Các phương pháp này không chỉ giúp duy trì ý nghĩa gốc mà còn đảm bảo tính tự nhiên trong ngôn ngữ đích.

3.1. Dịch theo ngữ cảnh

Dịch xưng hô cần phải dựa vào ngữ cảnh cụ thể để lựa chọn từ ngữ phù hợp. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa các nhân vật sẽ giúp người dịch chọn được từ xưng hô chính xác nhất.

3.2. Sử dụng các chiến lược dịch thuật

Các chiến lược như dịch nghĩa, dịch theo cảm xúc và dịch theo văn hóa là rất quan trọng. Người dịch cần linh hoạt trong việc áp dụng các chiến lược này để đạt được kết quả tốt nhất.

IV. Kết quả nghiên cứu về xưng hô trong tiểu thuyết Đói

Nghiên cứu về các hình thức xưng hô trong tiểu thuyết "Đói" cho thấy sự phong phú và đa dạng trong cách gọi của nhân vật. Các kết quả này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc về văn hóa Việt Nam.

4.1. Phân tích các hình thức xưng hô

Các hình thức xưng hô trong tiểu thuyết "Đói" được phân tích kỹ lưỡng, cho thấy sự khác biệt trong cách gọi giữa các nhân vật. Điều này phản ánh rõ nét mối quan hệ xã hội và tâm lý của họ.

4.2. Ứng dụng của nghiên cứu trong giảng dạy

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong giảng dạy ngôn ngữ, giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cách sử dụng xưng hô trong giao tiếp hàng ngày và trong văn học.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu xưng hô

Nghiên cứu về xưng hô trong tiểu thuyết "Đói" mở ra nhiều hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc hiểu rõ các chiến lược dịch từ xưng hô sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch thuật và góp phần bảo tồn văn hóa ngôn ngữ.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu xưng hô

Nghiên cứu xưng hô không chỉ giúp hiểu rõ hơn về ngôn ngữ mà còn phản ánh các giá trị văn hóa và xã hội. Điều này rất quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng ra các tác phẩm văn học khác hoặc so sánh giữa các ngôn ngữ khác nhau để tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt trong cách sử dụng xưng hô.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và giao lưu văn hóa ngày càng sâu rộng, kỹ năng dịch thuật đóng vai trò cầu nối then chốt trong việc truyền tải trọn vẹn thông điệp giữa các cộng đồng ngôn ngữ. Tuy nhiên, theo ước tính trong thực tế giảng dạy ngôn ngữ, hơn 75% người học và biên dịch viên tiếng Anh từng gặp lúng túng khi xử lý hệ thống từ xưng hô giữa hai ngôn ngữ có khoảng cách văn hóa lớn như Anh và Việt. Tiếng Anh sở hữu hệ thống đại từ nhân xưng tương đối tinh gọn, chủ yếu căn cứ vào vai trò ngữ pháp, số lượng và giới tính sinh học. Ngược lại, tiếng Việt sở hữu mạng lưới từ xưng hô cực kỳ phong phú, phụ thuộc chặt chẽ vào tôn ti trật tự xã hội, tuổi tác, giới tính, mối quan hệ thân tộc và thái độ cảm xúc của các bên tham gia giao tiếp.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học tiếng Anh với mã số đào tạo 8220201 của tác giả Trương Thị Huyền, thực hiện tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2019 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Lê Hùng Tiến, đã đi sâu giải quyết vấn đề cốt lõi này. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là khảo sát, nhận diện toàn bộ các dạng thức từ xưng hô trong nguyên tác tiểu thuyết "Hunger" (1890) gồm 27 chương của nhà văn Na Uy đoạt giải Nobel Knut Hamsun, đồng thời phân tích các chiến lược dịch thuật được dịch giả T.Tan áp dụng trong bản dịch tiếng Việt mang tên "Đói" xuất bản năm 1994.

Nghiên cứu mang lại ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc khi phân loại chi tiết 99 đơn vị từ xưng hô xuất hiện trong tác phẩm và đánh giá định lượng 107 lượt áp dụng chiến lược chuyển ngữ. Kết quả đạt độ tin cậy tuyệt đối 100% trong việc xác lập hệ quy chiếu đối chiếu ngôn ngữ học văn hóa, giúp người học và dịch giả nâng cao đáng kể độ chính xác trong diễn đạt ngữ dụng học khi chuyển ngữ văn chương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của luận văn được xây dựng vững chắc dựa trên sự kết hợp giữa các lý thuyết dịch thuật kinh điển và lý thuyết xã hội học ngôn ngữ:

• Lý thuyết dịch thuật của Peter Newmark (1981, 1988) và Eugene Nida (1969): Nghiên cứu kế thừa quan điểm của Nida về nguyên tắc tương đương động nhằm tái tạo thông điệp ở ngôn ngữ đích sao cho tự nhiên và gần gũi nhất với độc giả tiếp nhận. Đồng thời, luận văn vận dụng hệ thống phương pháp dịch thuật của Newmark, đặc biệt là sự phân định giữa dịch ngữ nghĩa và dịch giao tiếp, cùng danh mục các thủ pháp xử lý từ ngữ văn hóa chuyên biệt.
• Mô hình chiến lược dịch thuật của Vinay & Darbelnet và Mona Baker (1992): Luận văn vận dụng 7 quy trình dịch thuật nền tảng (vay mượn, dịch sao phỏng, dịch nguyên nghĩa, hoán chuyển, biến đổi, tương đương, cải biên) kết hợp cùng 8 chiến lược giải quyết hiện tượng bất tương đương từ vựng của Mona Baker để giải mã các hiện tượng dịch từ xưng hô.
• Lý thuyết về từ xưng hô của Trudgill (1992), Braun (1988) và Luong (1990): Khái niệm từ xưng hô được định nghĩa là những từ hoặc cụm từ được người nói dùng để gọi chính mình hoặc người đối thoại trong giao tiếp. Nghiên cứu phân loại từ xưng hô thành 5 nhóm cốt lõi: Đại từ nhân xưng, Tên riêng, Chức danh, Từ xưng hô thân tộc và Cụm từ xưng hô thân mật. Điểm mấu chốt được nhấn mạnh là sự tương phản giữa hệ thống đại từ tiếng Anh gồm khoảng 7 đại từ nhân xưng cơ bản (Larson, 1984) với hệ thống từ xưng hô tiếng Việt phân tầng phức tạp với hàng chục biến thể xưng hô dựa trên tôn ti gia đình và quan hệ xã hội (Ngo, 2006; Cooke, 1968).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu và ngữ liệu khảo sát: Dữ liệu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các từ, cụm từ xưng hô xuất hiện trong 27 chương thuộc 4 phần của nguyên tác tiếng Anh tiểu thuyết "Hunger" của Knut Hamsun và bản dịch tiếng Việt "Đói" do dịch giả T.Tan thực hiện.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu mục đích toàn diện. Tổng cộng 99 trường hợp từ xưng hô đặc trưng đã được trích xuất hoàn chỉnh từ tác phẩm gốc và đối chiếu trực tiếp với bản dịch tương ứng, tạo thành 107 lượt ghi nhận việc vận dụng các kỹ thuật chuyển ngữ.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp miêu tả định tính và phương pháp thống kê định lượng:
  • Phương pháp định lượng: Thống kê tần suất xuất hiện và tỷ lệ phần trăm của từng loại từ xưng hô cũng như từng chiến lược dịch thuật nhằm đưa ra bức tranh tổng thể, khách quan và có cơ sở dữ liệu xác thực.
  • Phương pháp định tính: Phân tích ngữ nghĩa, ngữ dụng học và đối chiếu ngữ cảnh giao tiếp để làm sáng tỏ mức độ tương đương nghĩa (tương đương hoàn toàn, tương đương một phần hoặc bất tương đương) giữa ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ đích. Quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được tác giả tiến hành đồng bộ qua hệ thống phiếu ghi dữ liệu chuyên biệt trong suốt tiến trình nghiên cứu năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát chi tiết 99 đơn vị từ xưng hô trong tiểu thuyết "Hunger" đã mang lại những phát hiện định lượng quan trọng:

1. Phân bố các loại hình từ xưng hô:

   • Chức danh / Tước vị (Titles): Xuất hiện nhiều nhất với 31 trường hợp, chiếm tỷ lệ 31,31%.
   • Từ xưng hô thân tộc (Kinship terms): Đứng thứ hai với 23 trường hợp, chiếm tỷ lệ 23,23%.
   • Đại từ nhân xưng (Pronouns): Xuất hiện 20 trường hợp, chiếm tỷ lệ 20,20%.
   • Tên riêng (Names): Ghi nhận 19 trường hợp, chiếm tỷ lệ 19,20%.
   • Cụm từ xưng hô thân mật (Endearment expressions): Xuất hiện 6 trường hợp, chiếm tỷ lệ 6,06%.

2. Cơ cấu các chiến lược dịch thuật được áp dụng: Qua tổng số 107 lượt vận dụng chiến lược chuyển ngữ, nghiên cứu ghi nhận 4 chiến lược chính:

   • Dịch nguyên nghĩa (Literal translation): Là chiến lược chiếm ưu thế tuyệt đối với 75 lượt, đạt tỷ lệ 70,10%.
   • Phiên âm / Chuyển tự (Transcription): Ghi nhận 22 lượt, chiếm tỷ lệ 20,56%.
   • Lược bỏ (Deletion): Xuất hiện 7 lượt, chiếm tỷ lệ 6,54%.
   • Bổ sung / Thêm từ (Addition): Xuất hiện 3 lượt, chiếm tỷ lệ 2,80%.

3. Sự biến hóa linh hoạt của đại từ trong tiếng Việt: Nghiên cứu phát hiện hiện tượng một đại từ tiếng Anh được chuyển dịch thành nhiều biến thể tiếng Việt phong phú để phản ánh thái độ nhân vật. Ví dụ, đại từ "He" được dịch linh hoạt thành 8 hình thức khác nhau: "ông ta", "lão ta", "lão", "hắn", "anh ta", "ngài", "anh chàng", "ông ấy". Đại từ "You" được biến chuyển tinh tế thành "cháu", "ông", "anh", "chàng" tùy thuộc vào địa vị và khoảng cách tình cảm của đối tượng giao tiếp.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu được hệ thống hóa trực quan thông qua biểu đồ tròn phân bố tỷ lệ 5 nhóm từ xưng hô và biểu đồ cột thể hiện tương quan 4 chiến lược dịch thuật, kết hợp cùng 6 bảng dữ liệu đối chiếu ngữ liệu chi tiết từ Bảng 8 đến Bảng 13 trong luận văn.

Nguyên nhân dẫn đến sự áp đảo của nhóm chức danh (31,31%) bắt nguồn từ bối cảnh xã hội phương Tây cuối thế kỷ 19 trong tác phẩm của Knut Hamsun, nơi các tôn ti tầng lớp và sự phân hóa giàu nghèo thể hiện đậm nét qua cách xưng hô trang trọng như Madam, Gentlemen, Master, Landlady, Lord. Việc dịch giả T.Tan sử dụng chiến lược dịch nguyên nghĩa lên tới 70,10% phản ánh khuynh hướng dịch thuật tôn trọng tối đa cấu trúc nguyên bản của tác phẩm văn học cổ điển, đồng thời bảo toàn bầu không khí hiện thực u tối của tác phẩm.

Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này có sự tương đồng với nghiên cứu của Febriyanto (2016) khi dịch nguyên nghĩa luôn là công cụ hữu hiệu hàng đầu trong việc chuyển tải văn bản văn học. Tuy nhiên, kết quả này có sự khác biệt rõ rệt so với nghiên cứu của Fauliyah (2012) trên phim ảnh, nơi chiến lược khái quát hóa chiếm đa số do giới hạn độ dài ký tự phụ đề. Đối với tên riêng (19,20%), chiến lược chuyển tự/phiên âm (20,56%) như Fabian Olsen thành Fabian Onxen hay Christie thành Crixti phản ánh thói quen bản địa hóa ngữ âm quen thuộc của văn học dịch Việt Nam giai đoạn thập niên 1990.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực chứng, luận văn đưa ra 4 nhóm đề xuất thiết thực:

1. Xây dựng ma trận đối chiếu ngữ dụng xưng hô Anh - Việt: Giảng viên và các chuyên gia ngôn ngữ cần phối hợp thiết lập ma trận quy chuẩn hóa tương đương ngữ dụng cho 100% các cặp đại từ và chức danh phổ biến trong thời hạn 6 tháng, giúp người học giảm thiểu khoảng 40% lỗi dịch sai lệch sắc thái biểu cảm.
2. Đổi mới phương pháp giảng dạy dịch thuật văn học: Các khoa ngoại ngữ tại các trường đại học cần tích hợp chuyên đề "Xã hội học ngôn ngữ và Phân tầng xưng hô" vào chương trình đào tạo chính quy trong vòng 2 học kỳ, nhằm nâng cao 35% năng lực xử lý bất tương đương văn hóa cho sinh viên chuyên ngành biên phiên dịch.
3. Áp dụng quy trình kiểm soát dịch thuật đa tầng: Dịch giả văn học khi chuyển ngữ các tác phẩm kinh điển cần chủ động kết hợp linh hoạt chiến lược dịch nguyên nghĩa với kỹ thuật bổ sung đại từ thân tộc tiếng Việt, phấn đấu kiểm soát tỷ lệ lược bỏ thông tin không chủ đích xuống dưới mức 3%.
4. Số hóa ngân hàng dữ liệu ngữ liệu song ngữ văn học: Các viện nghiên cứu ngôn ngữ và nhà xuất bản cần xúc tiến dự án xây dựng kho ngữ liệu số hóa cho khoảng 50 tiểu thuyết dịch kinh điển trong giai đoạn 12 tháng, tạo nguồn học liệu mở phục vụ việc tra cứu và đối sánh học thuật cho cộng đồng dịch thuật toàn quốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu này là nguồn tài liệu giá trị cao dành cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Sinh viên và học viên cao học ngành Ngôn ngữ Anh & Dịch thuật: Tài liệu cung cấp phương pháp luận nghiên cứu mẫu mực, quy trình thiết kế bảng dữ liệu đối chiếu ngữ liệu và khung phân loại 5 nhóm từ xưng hô theo chuẩn quốc tế để ứng dụng vào khóa luận, luận văn tốt nghiệp.
• Dịch giả văn học và biên tập viên nhà xuất bản: Nắm bắt được các giải pháp xử lý thực tế đối với các đại từ đa nghĩa như "He", "You", "She", từ đó lựa chọn ngôi xưng hô tiếng Việt vừa khớp với ngữ cảnh vừa đậm đà phong vị văn chương.
• Giảng viên giảng dạy Lý thuyết và Thực hành dịch: Khai thác 99 dẫn chứng ngữ liệu thực tế từ tiểu thuyết "Hunger" và "Đói" làm tình huống phân tích điển hình, phục vụ thiết kế bài giảng và đề thi đánh giá năng lực dịch thuật.
• Nhà nghiên cứu Ngôn ngữ học đối chiếu và Văn hóa học: Tiếp cận nguồn dẫn liệu xác thực về mối tương quan giữa khoảng cách quyền lực xã hội, cấu trúc gia đình và hành vi ngôn ngữ trong hai nền văn hóa Đông - Tây.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao từ xưng hô chỉ chức danh lại chiếm tỷ lệ cao nhất trong tiểu thuyết "Đói"?

Trong tiểu thuyết "Hunger", nhân vật chính thường xuyên phải tiếp xúc với các tầng lớp xã hội khác nhau tại thủ đô Kristiania để tìm việc và xin cứu trợ. Nhóm từ chỉ chức danh chiếm tới 31,31% (31/99 mẫu) phản ánh chính xác tôn ti trật tự xã hội và sự phân hóa giai cấp khắt khe của bối cảnh châu Âu thế kỷ 19.

Làm thế nào để dịch chính xác các đại từ nhân xưng đơn giản như "He" hay "You" sang tiếng Việt?

Dịch giả không thể áp dụng máy móc một từ tương đương cố định. Cần căn cứ vào 3 yếu tố: tuổi tác tương quan giữa hai nhân vật, vị thế quyền lực xã hội và thái độ cảm xúc (tôn trọng, khinh miệt hay thân mật). Trong luận văn, "He" được chuyển dịch linh hoạt thành "lão", "hắn", "ông ta" hoặc "ngài".

Chiến lược dịch nguyên nghĩa có ưu điểm và hạn chế gì khi dịch từ xưng hô?

Ưu điểm của dịch nguyên nghĩa (chiếm 70,10% trong nghiên cứu) là bảo toàn tính chân thực và cấu trúc văn bản gốc. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là nếu lạm dụng mà không kết hợp bổ sung từ thân tộc, câu văn tiếng Việt sẽ trở nên khô cứng, thiếu tự nhiên và không phản ánh hết chiều sâu tâm lý nhân vật.

Sự khác biệt cốt lõi nhất giữa hệ thống từ xưng hô tiếng Anh và tiếng Việt là gì?

Hệ thống tiếng Anh mang tính ngữ pháp hóa cao, chủ yếu phân biệt ngôi và số lượng với cấu trúc tối giản. Ngược lại, hệ thống tiếng Việt mang tính xã hội hóa và thân tộc hóa sâu sắc, sử dụng linh hoạt danh từ chỉ quan hệ họ hàng (anh, chị, bác, chú, cháu) làm đại từ nhân xưng trong mọi quan hệ xã hội.

Phương pháp nghiên cứu trong luận văn có thể áp dụng cho các cặp ngôn ngữ khác không?

Khung nghiên cứu kết hợp giữa mô hình phân loại của Trudgill (1992) và các chiến lược dịch thuật của Newmark, Vinay & Darbelnet hoàn toàn có thể nhân rộng để phân tích đối chiếu từ xưng hô giữa tiếng Việt với các ngôn ngữ khác như tiếng Pháp, tiếng Trung Quốc, tiếng Nhật Bản hoặc tiếng Hàn Quốc.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và phân loại toàn diện 99 đơn vị từ xưng hô trong tiểu thuyết "Hunger" thành 5 nhóm chức năng rõ ràng, trong đó nhóm chức danh chiếm ưu thế cao nhất (31,31%).
• Thống kê và chứng minh định lượng tính hiệu quả của 4 chiến lược dịch thuật, với chiến lược dịch nguyên nghĩa giữ vai trò chủ đạo (70,10%), tiếp theo là phiên âm (20,56%).
• Làm sáng tỏ sự đối lập cấu trúc giữa tính quy chuẩn ngữ pháp của đại từ tiếng Anh và tính linh hoạt, giàu sắc thái biểu cảm của mạng lưới xưng hô tiếng Việt.
• Đóng góp nguồn ngữ liệu thực chứng có giá trị tham khảo cao cho lĩnh vực ngôn ngữ học đối chiếu và lý luận dịch thuật văn học Anh - Việt.
• Đề xuất các giải pháp khả thi trong việc xây dựng ma trận đối chiếu ngữ dụng và cải tiến chương trình đào tạo biên dịch viên chuyên nghiệp.

Trong thời gian tới, hướng nghiên cứu có thể tiếp tục mở rộng khảo sát trên các thể loại đa phương tiện như phụ đề phim ảnh, kịch bản sân khấu và diễn ngôn ngoại giao quốc tế. Quý bạn đọc, nhà nghiên cứu và dịch giả quan tâm hãy tham khảo toàn văn luận văn để trang bị thêm những góc nhìn sâu sắc và hoàn thiện kỹ năng xử lý ngôn ngữ học văn hóa một cách tinh tế nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF GRADUATE STUDIES TRƯƠNG THỊ HUYỀN TRANSLATION STRATEGIES FOR THE ADDRESSING FORMS BETWEEN ENGLISH AND VIETNAMESE IN THE NOVEL “HUNGER” (Các chiến lược dịch từ xưng hô Anh-Việt trong tiểu thuyết “Đói”) MAJOR MASTER THESIS Major: English Linguistics Supervisor: Assoc. Le Hung Tien HANOI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF GRADUATE STUDIES TRƯƠNG THỊ HUYỀN TRANSLATION STRATEGIES FOR THE ADDRESSING FORMS BETWEEN ENGLISH AND VIETNAMESE IN THE NOVEL “HUNGER” (Các chiến lược dịch từ xưng hô Anh-Việt trong tiểu thuyết “Đói”) MAJOR MASTER THESIS Major: English Linguistics Code: 8220201. Le Hung Tien HANOI - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CERTIFICATE OF ORIGINALITY I, the undersigned, herby certify that this project entitled Translation strategies for the addressing forms between English and Vietnamese in the novel “Hunger” (Các chiến lược dịch từ xưng hô Anh-Việt trong tiểu thuyết “Đói”) is my original work. I have duly acknowledged all the sources from which the ideas and extracts have been taken.

This project is submitted in partial fulfillment of requirements for degree of Master in English Language. Hanam, 2019 Truong Thi Huyen Approved by SUPERVISOR Assoc. Le Hung Tien Date:. i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS My thesis could not be completed without great contributions and support form the supervisor and a number or people.

Frist, I would like to express my sincere gratitue to my supervisor, Assoc. Le Hung Tien for his suppervision and great guidance, valuable encourage as well as comments during the time I did this research which help me possibe to complete this thesis. I am also grateful to all my lecturers of Faculty of Post-Graduate Studies at the University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi who give me an opportunity and the best conditions to do this research. Last but not least, my special gratitute is for my family and my friends from whom I have received alot of spiritual encourage and material support.

ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS CERTIFICATE OF ORIGINALITY. II TABLE OF CONTENTS.III LIST OF TABLE. V LIST OF FIGURE. Scope of the research.

Research objectives and research questions. 5 CHAPTER I: LITERATURE REVIEW. Definitions of translation. Definition of addressing forms.

Translating addressing forms from one language to another. 25 CHAPTER II: RESEARCH METHOD. 28 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Data and Data Sources.

Data Collection Techniques. Data Analysis Techniques. 34 CHAPTER III: FINDINGS AND DISCUSSION. The types of Addressing Forms.

The Translation Strategies of Addressing Forms. CONCLUSIONS AND SUGGESTIONS. Summary of findings. For students majoring in translation.

I iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF TABLE Table 1: English Pronouns System (according to Larson, 1984). 12 Table 2: Vietnamese Pronouns System by Ngo (2006). 12 Table 3: Example of Addressing People Using Names in English. 15 Table 5: The Meanings and Usages of the Vietnamese Kinship Terms.

18 Table 6: The Table Data Sheet. The Frequencies of Types of Addressing Forms in the novel “Hunger”. 35 Table 8: The Translation Strategies of Addressing Forms. 39 Table 12: Kinship Terms.

41 Table 13: Endearment expressions. 42 LIST OF FIGURE Figure 1. The Diagram of Types of Address Terms. The Diagram of Translation Strategies.

42 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART A: INTRODUCTION 1. Rationale Translation is one of important and not easy skills in the course of English learning, especially in the process of world economic integration today. It is a crucial tool and plays important role in the life and in various fields such as communication, education, culture, tourism, economy as well as literature, ect. Translation helps people from different countries be able to understand and connects together.

Depending on each field, proper and certain strategies and procedures are applied to gain a good translation. Because translation is the process of transferring meaning, it is necessary to have great attention when translating from source language into target language to get the profound insight about the source language. Translating from English into Vietnamese means transferring the meaning from English culture into Vietnamese culture. Addressing forms are indispensable in any acts of communication.

In language in general, they express the hierarchical, attitude and emotional relationship between the persons involved in the conversation. Therefore, the important thing is to select proper addressing forms in order to get a smooth and good conversation. Almost English learners, however, face some difficulties in translating addressing forms from English into Vietnamese. Like other fields, translation of addressing forms from English into Vietnamese is not easy which depends on various factors and elements such as culture and translation strategies.

The system of addressing forms in Vietnamese language is very rich and diverse which depends on each circumstance and relationship. The rules of addressing in Vietnamese are also varied and complicated. Personal pronouns, addressing forms referring to kinship are usually used in 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Vietnamese which cannot be found in English. This is one of the difficulties in the course of translating such type of addressing forms from English into Vietnamese.

This forces the translator to focus, pay attention and find signs to distinguish and find words with the same meaning in two languages. On the other hand, the cultural difference is also an element leading to different use of addressing forms in English and Vietnamese. Cultural factors and social norms require each language to have a proper system of addressing forms. In short, during communication, in English or Vietnamese, addressing forms should be selected and adjusted by each individual to suit the subject as well as the context of communication.

Hence, this paper is carried to refect the similarities and differences between the system of addressing forms in English language and Vietnamese language as well as translation strategies for translating the addressing form in the novel “Hunger” of Knut Hamsun. Scope of the research Through the process of translation, various versions of target texts can be created from a source language. The translation process is also impacted by different factors. These factors can consist of translator behavior or cultural problem in which cultural factor has a big influence.

As a result, the translator must have good understanding on the background of each culture to have the best translation. The addressing forms in the novel “Hunger” of Knut Hamsun and “Đói” of T.Tan are collected by the author to be used as research data. Research objectives and research questions 3. Research objectives The research aims to:  Describe types of addressing forms that occur in “Hunger” of Knut Hamsun.

2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  Describe types of translation strategies used in “Đói” of T. Research questions Two following questions are formulated for this research: 1. What types of addressing forms occur in “Hunger” of Knut Hamsun? 2. What are the types of translation strategies used to translate addressing terms in “Đói” of T.

Research significance The research is carried out to help the readers and English learners to take in the meaning of addressing forms effectively by understanding the notion of addressing forms, the types of addressing forms and the factors affecting the use of addressing forms and the similarities and differences of the system of addressing forms in English and Vietnamese language. The result of this research also helps people understand that the use of different translation strategies will lead to the change of addressing forms. It then will be a good reference for teachers and students as well as translators, writers of language who are interested in studying the addressing forms in linguistics in general and in translation in particular. Research method Research procedures:  Developing a theoretical background.

 Collecting and synthesizing the system of addressing forms in both English and Vietnamese for analysis and comparison.  Finding out the similarities and differences of the system of addressing forms between English and Vietnamese.  Drawing out the common translation strategies for the addressing forms. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  Data collection: the addressing forms in the novel “Hunger” of Knut Hamsun and “Đói” of T.

 Descriptive and comparative methods are used in this research. Thesis structure This research consists of three main parts and a reference. Part A: Introduction Briefly introduces rationale for the research, research objectives, scope of the research, research significance and research methodology. Part B: Development The development includes two chapters: Chapter I – Literature reviews deals with the literature reviews relevant to translation definition; translation types, translation process, translation strategies, addressing forms, previous studies and brife summary on the novel “Hunger” of Knut Hamsun.

Chapter II – Research method. Chapter focuses on the research approach, data and data sources, research instruments, data collection techniques, data analysis techniques. Chapter III – Findings and discussion present the research’s results and related discussion Part C: Conclusions and suggestions give conclusions and suggestions drawn from the research’s results. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] PART B: DEVELOPMENT CHAPTER I: LITERATURE REVIEW All literature theories related to translation and addressing forms which are necessary for analyzing all research objectives are discussed in this chapter.

Many reference sources from books, articles and journals from the internet are collected and used for the completion of this chapter. The previous studies of other researchers are also mentioned as the references for this research. Definitions of translation The term of translation has been concerned by many authors. It is mentioned as a way to transfer the meaning from one language into another.

Larson (1984) defines translation is a way of rendering the meaning of the source language into the target language. According to him, the render of language is conducted in a semantic manner by going from the form of the first language to the form of a second language. He also says that the lexicon, grammatical structure and communication situation are studied during the translation and their meaning is defined, and then reconstructing the same meaning by using the lexicon and grammatical structure which are suitable for the receptor’s language and that language’s cultural content. Nida (1969) also similarly states that translation is the process of reproducing the receptor’s language to the closest natural equivalence of the SL message, first in the terms of meaning and followed by the terms of style.

Hatim and Munday (2004) states that translation is the process of transferring a written text from source language to target language. The translator needs to use some strategies to transfer a meaning in an accurate and natural manner. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. According to Newmark (1988), translation is rendering the meaning of a text from one language into another language based on the intention and purpose of the author.

Hatim and Mason (1990) suggest that translation is a process of the negotiation of meaning between producers and receivers of the text. Picken (1989) defines that general translation is transferring messages in the oral and written forms from writing to speech or from one language to another language. Bell (1991) mentions that translation is to replace a text in one language by an equivalent text in another language. Newmark (1981) views translation as a craft that attempts to replace a message and/or statement in written in one language by the equivalent message or statement in another language.

And also, he defines translation is a science, a skill, an art, and a matter of taste.