CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY DỰNG. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp xây dựng. Xây dựng cơ bản (XDCB) là một ngành sản xuất vật chất độc lập, tạo ra tài sản cố định và cơ sở vật chất - tiền đề cho sự phát triển của nền kinh tế quốc dân và các ngành sản xuất khác. Nó tạo nên cơ sở vật chất cho xã hội, tăng tiềm lực kinh tế và an ninh quốc phòng của đất nước.
Vì vậy, ngành XDCB giữ một vị trí then chốt đối với sự phát triển của nền kinh tế quốc dân, đặc biệt là trong điều kiện hiện nay nước ta đang tiến hành CNH – HĐH. Mang tính chất của một ngành sản xuất công nghiệp, song ngành XDCB có những đặc điểm kinh tế - kỹ thuật riêng thể hiện ở sản phẩm cũng như quá trình thi công sản phẩm. Những đặc trưng này có tác động lớn tới việc tổ chức công tác kế toán nói chung, kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm nói riêng. Chuyªn §Ò: KÕ To¸n TËp Hîp Chi PhÝ 4 Vµ TÝnh Gi¸ Thµnh S¶n PhÈm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Tó Nga_C§KT11-k3 Thứ nhât: Sản phẩm xây dựng là các công trình, vật kiến trúc có quy mô lớn, kết cấu phức tạp, sản xuất mang tính chất đơn chiếc, thời gian sản xuất sản phẩm dài, quá trình thi công chia làm nhiều giai đoạn,… đặc điểm này làm cho việc tổ chức quản lý và hạch toán chi phí sản phẩm XDCB phải thông qua dự toán (dự toán, dự toán thi công), trong quá trình sản xuất sản phẩm luôn phải so sánh với dự toán, lấy giá dự toán làm thước đo hạch toán chi phí và thanh quyết toán công trình.
Thứ hai: Sản phẩm xây dựng mang tính cố định, nơi sản xuất đồng thời là nơi sử dụng sản phẩm. Tuy nhiên, các điều kiện phục vụ cho sản xuất, thi công như: máy thi công, vật tư luân chuyển, thiết bị, nhân lực,… phải di chuyển theo địa điểm sản xuất. Công tác quản lý, sử dụng, hạch toán tài sản, vật tư, vì thế, cũng trở nên rất phức tạp, đặc biệt đối với những máy thi công, vật tư luân chuyển tham gia vào nhiều công trình trong một kỳ hạch toán. Thứ ba: Thời gian sản xuất sản phẩm dài, có thể là vài tháng, cũng có thể là vài năm.
Nó phụ thuộc vào quy mô và tính phức tạp về kỹ thuật của từng công trình và điều kiện tự nhiên, quá trình thi công được chia thành nhiều giai đoạn. Thứ tư: Sản phẩm xây dựng mang tính tổng hợp về nhiều mặt: kinh tế, chính trị, văn hoá,… được sản xuất theo hợp đồng ký kết, được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thoả thuận với chủ đầu tư từ trước trong hợp đồng. Những đặc điểm này có tác động rất lớn tới quá trình sản xuất của ngành xây dựng. Chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây dựng.
Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng. Chuyªn §Ò:KÕ To¸n TËp Hîp Chi PhÝ 5 Vµ TÝnh Gi¸ Thµnh S¶n PhÈm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trêng cao ®¼ng c«ng nghÖ Thµnh §« Khoa KT & QTKD 1. Khái niệm chi phí sản xuất (CPSX). Theo các nhà nghiên cứu kinh tế thế giới: “mọi hoạt động của con người mà tạo ra thu nhập là hoạt động sản xuất”, nền sản xuất của một quốc gia bao gồm các ngành sản xuất ra sản phẩm vật chất và các nghành sản xuất ra sản phẩm dịch vụ.
Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp phải khai thác và sử dụng các nguồn lao động. Vật tư tài sản, tiền vốn để thực hiện việc sản xuất,chế tạo sản phẩm, cung cấp dịch vụ trong các quá trình đó doanh nghiệp phải bỏ ra các chi phí về lao động sống và lao động vật hoá cho hoạt động kinh doanh của mình, chi phí bỏ ra cho hoạt động sản xuất kinh doanh được gọi là chi phí sản xuất. Như vậy: chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây dựng nói riêng và doanh nghiệp sản xuất nói chung là biểu hiện bằng toàn bộ chi phí lao động sống, lao động vật hoá doanh nghiệp đã chi ra để tiến hành hoạt động sản xuất thi công trong một thời kỳ nhất định. Kết quả của quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh là doanh nghiệp sản xuất hoàn thành được sản phẩm, cung cấp dịch vụ cho khách hàng, đáp ứng nhu cầu của sản xuất, tiêu dùng xã hội.
Phân loại chi phí sản xuất. Trong doanh nghiệp,chi phí sản xuất bao gồm nhiều loại có tính chất kinh tế, mục đích sử dụng, công dụng trong quá trình sản xuất,…khác nhau. Để phục vụ cho công tác quản lý chi phí sản xuất, phục vụ cho công tác tính giá thành sản phẩm, kế toán cần phải phân loại chi phí sản xuất. Phân loại chi phí sản xuất theo tính chất kinh tế (phân loại chi phí sản xuất theo yếu tố chi phí) Chuyªn §Ò: KÕ To¸n TËp Hîp Chi PhÝ 6 Vµ TÝnh Gi¸ Thµnh S¶n PhÈm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Tó Nga_C§KT11-k3 Căn cứ vào nội dung tính chất ban đầu của chi phí sản xuất để sắp xếp các yếu tố phát sinh có cùng nội dung, tính chất kinh tế ban đầu vào một yếu tố chi phí, không phân biệt công dụng kinh tế của chi phí đã phát sinh.
Căn cứ vào tiêu thức trên. Chi phí sản xuất được phân chia thành các yếu tố cơ bản sau: Chi phí nguyên liệu, vật liệu: bao gồm toàn bộ các giá trị của các loại nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ xuất dùng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ như xi măng, sắt thép, gạch, đá, cát, các loại dầu mỡ vận hành máy,… Chi phí nhân công: bao gồm toàn bộ chi phí phải trả cho người lao động (thường xuyên hay tạm thời) về tiền lương (tiền công), các khoản phụ cấp, trợ cấp có tính chất lương, tiền ăn giữa ca và các khoản trích theo lương (KPCĐ, BHXH, BHYT), và các khoản khác. Chi phí khấu hao TSCĐ: là toàn bộ số khấu hao cơ bản, khấu hao sửa chữa lớn của các loại TSCĐ trong doanh nghiệp xây dựng. Chi phí dịch vụ mua ngoài: là số tiền trả về các loại dịch vụ mua ngoài phục vụ cho sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp như chi phí thuê máy, chi phí điện nước… Chi phí khác bằng tiền: bao gồm các chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp chưa được phản ánh ở các chỉ tiêu, đã chi bằng tiền trong kỳ, như tiếp khách,hội họp… Phân loại chi phí theo tính chất kinh tế cho biết kết cấu, tỷ trọng từng loại chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra trong hoạt động sản xuất thi công, làm cơ sở Chuyªn §Ò:KÕ To¸n TËp Hîp Chi PhÝ 7 Vµ TÝnh Gi¸ Thµnh S¶n PhÈm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trêng cao ®¼ng c«ng nghÖ Thµnh §« Khoa KT & QTKD cho việc xây dựng kế hoạch, lập thuyết minh báo cáo tài chính, phục vụ cho việc lập dư toán chi phí sản xuất cho kỳ sau.
Phân loại chi phí sản xuất theo công dụng kinh tế(theo khoản mục chi phí) Theo cách phân loại này,những chi phí sản xuất có cung công dụng và mục đích được chia thành một khoản mục chi phí không xét đến nội dung kinh tế của chi phí đó.Toàn bộ chi phí sản xuất được chia thành: Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: là chi phí các loại vật liệu chính,vật liệu phụ, vật liệu luân chuyển cần thiết để tạo nên sản phẩm xây lắp. Chi phí sử dụng máy thi công: là chi phí sử dụng máy để hoàn thành sản phẩm xây lắp, gồm: chi phí kháu hao máy thi công, chi phí nhiên liệu cho máy móc thi công, động lực, tiền lương của công nhân vận hành máy và chi phí khác của máy thi công. Chi phí nhân công trực tiếp: là chi phí tiền lương cơ bản,các khoản phụ cấp lương, lương phụ có tính chất ổn định của công nhân trưc tiếp sản xuất cần thiết để hoàn thành sản phẩm xây lắp. Chi phí chung:chi phí trực tiếp khác,chi phí cho bộ máy quản lý tổ đội, các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ,…tại các công trường do doanh nghiệp thi công.
Phân loại chi phí sản xuất theo công dụng kinh tế của chi phí có tác dụng phục vụ cho việc quản lý chi phí sản xuất theo định mức, dự toán chi phí, cung cấp số liệu cho việc tính giá thành sản xuất sản phẩm và phân tích tình hiện thực hiện kế hoạch giá thành, là tài liệu tham khảo để lập định mức chi phí sản xuất và lập kế hoạch giá thành sản phẩm cho kỳ sau. Chuyªn §Ò: KÕ To¸n TËp Hîp Chi PhÝ 8 Vµ TÝnh Gi¸ Thµnh S¶n PhÈm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chuyªn ®Ò tèt nghiÖp NguyÔn ThÞ Tó Nga_C§KT11-k3 Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ giữa chi phí sản xuất với khối lượng sản phẩm, lao vụ sản xuất trong kỳ. Chi phí biến đổi (biến phí): là những chi phí có sự thay đổi về lượng tương quan tỷ lệ thuận với sự thay đổi của khối lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ: Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp,… Chi phí cố định (định phí): là những chi phí không thay đổi về tổng số khi có sự thay đổi về khối lượng sản phẩm sản xuất trong mức độ giới hạn như: chi phí khấu hao TSCĐ theo phương pháp bình quân, chi phí điện thắp sáng,… Cách phân loại này có tác dụng lớn trong công tác quản trị kinh doanh, phân tích điểm hoà vốn và phục vụ cho việc ra quyết định quản lý cần thiết để hạ giá thành sản phẩm, tăng hiệu quả kinh doanh. Phân loại chi phí sản xuất theo phương tập hợp chi phí và mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí.
Chi phí trực tiếp: Là những khoản chi phí sản xuất quan hệ trực tiếp đến việc sản xuất ra một loại sản phẩm, dịch vụ nhất định. Kế toán có thể căn cứ vào số liệu của chứng từ kế toán để ghi trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phí. Chi phí gián tiếp: Là những khoản chi phí có liên quan đến nhiều loại sản phẩm, dịch vụ. Kế toán phải tập hợp chúng sau đó tiến hành phân bổ cho các đối tượng có lien quan theo một tiêu chuẩn thích hợp.