Sự chỉ đạo của Đảng trong việc giải quyết vấn đề nông dân ở tỉnh Nghệ An giai đoạn 1930-1935

Luận văn thạc sĩ phân tích ussh sự chỉ đạo của đảng trong việc giải quyết vấn đề nông dân ở tỉnh nghệ an những năm 1930 1935, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Vũ Xuân Long
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Sự chỉ đạo của Đảng trong việc giải quyết vấn đề nông dân ở tỉnh Nghệ An những năm 1930 - 1935
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ NÔNG DÂN Ở TỈNH NGHỆ AN NĂM 1930
• 1.1. Nông dân Nghệ An dưới ách thống trị của thực dân Pháp
• 1.2. Chính sách thống trị và bóc lột của thực dân Pháp và yêu cầu bức thiết của nông dân Nghệ An
• 1.3. Phong trào đấu tranh của nông dân Nghệ An trước khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời
• 1.4. Chủ trương giải quyết vấn đề nông dân của Đảng
• 1.5. Chủ trương giải quyết vấn đề nông dân trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng
• 1.6. Đảng lãnh đạo phong trào đấu tranh của nông dân và giải quyết vấn đề nông dân trong các Xô viết ở Nghệ An
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ NÔNG DÂN Ở NGHỆ AN TRONG NHỮNG NĂM 1931-1935
• 2.1. Chính sách khủng bố trắng của thực dân Pháp và tình cảnh nông dân Nghệ An
• 2.2. Chính sách khủng bố trắng của thực dân Pháp
• 2.3. Tình cảnh nông dân Nghệ An
• 2.4. Chủ trương giải quyết vấn đề nông dân của Đảng
• 2.5. Đấu tranh chống khuynh hướng “tả” trong nội bộ Đảng
• 2.6. Giải quyết vấn đề nông dân trong cuộc đấu tranh phục hồi lực lượng cách mạng
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số nhận xét
• 3.2. Một số hạn chế
• 3.3. Một số kinh nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chỉ đạo của Đảng trong giải quyết vấn đề nông dân Nghệ An 1930 1935

Trong giai đoạn 1930-1935, vấn đề nông dân ở Nghệ An trở thành một trong những trọng tâm trong chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đảng đã nhận thức rõ vai trò của nông dân trong cách mạng và đã có những chủ trương cụ thể nhằm giải quyết các vấn đề bức thiết của họ. Sự lãnh đạo của Đảng không chỉ thể hiện qua các chính sách mà còn qua việc tổ chức và phát động phong trào đấu tranh của nông dân.

1.1. Tình hình nông dân Nghệ An dưới ách thống trị thực dân Pháp

Nông dân Nghệ An sống trong cảnh áp bức, bóc lột nặng nề từ thực dân Pháp. Chính sách thuế nặng, tô cao và cướp đoạt ruộng đất đã khiến họ rơi vào tình trạng bần cùng hóa. Mâu thuẫn giữa nông dân và thực dân ngày càng gay gắt, tạo ra một bối cảnh thuận lợi cho sự phát triển của phong trào cách mạng.

1.2. Vai trò của Đảng trong việc tổ chức phong trào nông dân

Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhanh chóng nhận ra tầm quan trọng của nông dân trong cách mạng. Việc tổ chức phong trào nông dân không chỉ nhằm giải quyết vấn đề ruộng đất mà còn để tạo ra một lực lượng mạnh mẽ trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

II. Những thách thức trong việc giải quyết vấn đề nông dân ở Nghệ An

Trong quá trình lãnh đạo, Đảng đã gặp phải nhiều thách thức lớn. Chính sách khủng bố trắng của thực dân Pháp đã gây ra nhiều khó khăn cho phong trào nông dân. Sự phân hóa trong nội bộ Đảng cũng đã ảnh hưởng đến hiệu quả của các chủ trương giải quyết vấn đề nông dân.

2.1. Chính sách khủng bố trắng và tác động đến nông dân

Chính sách khủng bố trắng của thực dân Pháp đã làm cho tình hình nông dân Nghệ An trở nên khó khăn hơn. Nhiều cuộc đàn áp đã diễn ra, khiến nông dân phải đối mặt với sự đàn áp tàn bạo, làm giảm sút tinh thần đấu tranh của họ.

2.2. Sự phân hóa trong nội bộ Đảng và ảnh hưởng đến phong trào

Trong giai đoạn này, sự phân hóa trong nội bộ Đảng đã dẫn đến những sai lầm trong chỉ đạo. Các khuynh hướng khác nhau đã gây ra sự lúng túng trong việc xác định phương hướng giải quyết vấn đề nông dân, ảnh hưởng đến hiệu quả của phong trào.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề nông dân của Đảng

Đảng đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để giải quyết vấn đề nông dân. Từ việc tổ chức các cuộc biểu tình, đấu tranh đòi quyền lợi đến việc xây dựng các chính quyền Xô viết, Đảng đã tìm ra những cách thức phù hợp để thu hút nông dân tham gia vào phong trào cách mạng.

3.1. Tổ chức phong trào đấu tranh của nông dân

Đảng đã tổ chức nhiều phong trào đấu tranh của nông dân nhằm đòi quyền lợi chính đáng. Các cuộc biểu tình, đình công đã diễn ra sôi nổi, thể hiện tinh thần đấu tranh mạnh mẽ của nông dân Nghệ An.

3.2. Xây dựng chính quyền Xô viết và vai trò của nông dân

Việc thành lập các chính quyền Xô viết đã tạo ra một mô hình mới cho nông dân tham gia vào quản lý xã hội. Đây là bước tiến quan trọng trong việc giải quyết vấn đề nông dân, giúp họ có tiếng nói trong các quyết định liên quan đến cuộc sống của mình.

IV. Kết quả và ứng dụng thực tiễn từ phong trào nông dân Nghệ An

Phong trào nông dân Nghệ An trong giai đoạn 1930-1935 đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Những kinh nghiệm từ phong trào này không chỉ có giá trị lịch sử mà còn có thể áp dụng vào thực tiễn hiện nay trong việc giải quyết các vấn đề nông dân, nông nghiệp và nông thôn.

4.1. Những thắng lợi quan trọng của phong trào nông dân

Phong trào nông dân Nghệ An đã đạt được nhiều thắng lợi quan trọng, góp phần vào sự phát triển của cách mạng Việt Nam. Những thắng lợi này không chỉ thể hiện tinh thần đấu tranh của nông dân mà còn khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng.

4.2. Kinh nghiệm rút ra từ phong trào nông dân

Những kinh nghiệm từ phong trào nông dân Nghệ An có thể được áp dụng vào thực tiễn hiện nay. Việc tổ chức, vận động nông dân tham gia vào các phong trào cách mạng là bài học quý giá cho các thế hệ sau.

V. Kết luận về chỉ đạo của Đảng trong giải quyết vấn đề nông dân

Sự chỉ đạo của Đảng trong việc giải quyết vấn đề nông dân ở Nghệ An giai đoạn 1930-1935 đã để lại nhiều bài học quý giá. Những thành công và thất bại trong quá trình này cần được nghiên cứu và đánh giá để có thể áp dụng vào thực tiễn hiện nay.

5.1. Đánh giá tổng quan về sự chỉ đạo của Đảng

Sự chỉ đạo của Đảng trong việc giải quyết vấn đề nông dân đã thể hiện rõ nét qua các chủ trương và biện pháp cụ thể. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận những hạn chế và sai lầm để rút ra bài học cho tương lai.

5.2. Tương lai của vấn đề nông dân trong chính sách của Đảng

Trong bối cảnh hiện nay, vấn đề nông dân vẫn là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách của Đảng. Việc tiếp tục nghiên cứu và áp dụng những kinh nghiệm từ quá khứ sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong việc giải quyết các vấn đề nông dân hiện nay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vào đầu thập niên 1930, tỉnh Nghệ An ghi nhận dân số khoảng 656.000 người, trong đó giai cấp nông dân chiếm trên 95% lực lượng lao động xã hội, sinh sống trên địa bàn có địa hình đồi núi chiếm tới 83% diện tích tự nhiên. Dưới ách thống trị của thực dân Pháp và chính quyền phong kiến tay sai, người nông dân nơi đây phải chịu sự bần cùng hóa nặng nề khi 73,2% số chủ sở hữu chỉ nắm giữ dưới 1 mẫu ruộng, trong khi tổng mức thu thuế tại địa phương bị đẩy từ 360.468 đồng vào năm 1912 lên đến 552.000 đồng vào năm 1931. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài tập trung vào việc phân tích, luận giải quá trình Đảng Cộng sản Việt Nam hoạch định và chỉ đạo giải quyết vấn đề nông dân – lực lượng đông đảo và cách mạng nhất tại Nghệ An trong giai đoạn đầy biến động 1930 - 1935.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ quá trình nhận thức lý luận và chỉ đạo thực tiễn của Đảng; đánh giá toàn diện những thành tựu cùng hạn chế trong việc kết hợp hai nhiệm vụ chiến lược chống đế quốc và chống phong kiến; đồng thời tổng kết những bài học lịch sử sâu sắc. Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại không gian nông thôn tỉnh Nghệ An trong mốc thời gian từ năm 1930 đến năm 1935, bao gồm cả giai đoạn đỉnh cao Xô viết và thời kỳ thoái trào chống khủng bố trắng. Nghiên cứu mang ý nghĩa học thuật và thực tiễn sâu sắc, cung cấp hệ thống luận cứ lịch sử giúp tối ưu hóa các chỉ số phát triển nông nghiệp, củng cố khối liên minh công nông và định hình chính sách tam nông hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn đề dân tộc và nông dân ở các nước thuộc địa, khẳng định giải phóng dân tộc là tiền đề cốt lõi để giải phóng nông dân. Đồng thời, công trình ứng dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về liên minh công - nông, được thể hiện nhất quán trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng năm 1930 với mục tiêu tiến hành tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác đa chiều giữa sự lãnh đạo của tổ chức Đảng với phong trào quần chúng nông dân qua các giai đoạn thăng trầm lịch sử. Hệ thống khái niệm then chốt bao gồm: liên minh công - nông, thổ địa cách mạng, chính quyền tự quản Xô viết nông dân, khủng bố trắng và khuynh hướng tả khuynh trong phong trào cách mạng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được khai thác toàn diện từ các bộ Văn kiện Đảng Toàn tập, Hồ Chí Minh Toàn tập, tài liệu lưu trữ của Xứ ủy Trung Kỳ, Tỉnh ủy Nghệ An, hồ sơ hiện vật tại Bảo tàng Xô viết Nghệ Tĩnh và hồi ký của các cán bộ lão thành cách mạng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm tài liệu khảo sát lịch sử tại 630 làng xã thuộc 7 huyện trọng điểm của Nghệ An và Hà Tĩnh như Thanh Chương, Nam Đàn, Hưng Nguyên, Nghi Lộc, Anh Sơn, Yên Thành, Diễn Châu, cùng số liệu từ hơn 10 đồn điền tư bản lớn. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu chủ đích nhằm tập trung vào các địa bàn có phong trào Xô viết bùng nổ mạnh mẽ nhất.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo là phương pháp lịch sử kết hợp chặt chẽ với phương pháp logic. Việc lựa chọn phương pháp này nhằm mục đích tái hiện bức tranh lịch sử chân thực, khách quan, phân tích bản chất các sự kiện và đúc kết quy luật chỉ đạo của Đảng trong bối cảnh thực dân phong kiến đan xen. Toàn bộ quá trình thu thập, xử lý và đối chiếu nguồn tư liệu giai đoạn 1930 - 1935 được thực hiện công phu trong timeline nghiên cứu học thuật kéo dài 24 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu vạch trần cơ cấu chiếm hữu tư liệu sản xuất vô cùng bất bình đẳng tại nông thôn Nghệ An trước năm 1930. Toàn tỉnh có tới 73,2% nông hộ chỉ sở hữu dưới 1 mẫu ruộng, trong khi 8 đại địa chủ chiếm trên 100 mẫu (tương đương 0,007% số chủ đất) và hệ thống nhà thờ chiếm đoạt 7.804 mẫu ruộng công tại Xã Đoài. Mức lãi suất cho vay nặng lãi bị đẩy lên từ 120% đến 350%, khiến hơn 90% nông dân rơi vào cảnh bần cùng hóa.

Thứ hai, sự chỉ đạo của Đảng đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đấu tranh quần chúng, tạo nên cao trào cách mạng bùng nổ từ tháng 5-1930. Điển hình là cuộc biểu tình lịch sử ngày 12-9-1930 tại Hưng Nguyên với hơn 8.000 nông dân tham gia, dù bị thực dân Pháp đàn áp khiến 217 người hy sinh và 125 người bị thương nhưng đã thổi bùng làn sóng giải phóng chính quyền cơ sở, thành lập lực lượng tự vệ đỏ với 9.050 đội viên tại 630 làng xã.

Thứ ba, các chính quyền Xô viết đã thực hiện quyền làm chủ thực tế, mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp cho nhân dân. Tại 11 huyện thuộc hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, chính quyền cách mạng đã tịch thu và vận động vay từ địa chủ 492.218 kg thóc cùng 88.364 quan tiền để cứu đói; đồng thời giảm mức thu địa tô chính từ 50% tổng sản lượng xuống còn 33,3%, xóa bỏ toàn bộ các loại tô phụ và nợ lãi bất công.

Thứ tư, đời sống văn hóa xã hội nông thôn chuyển biến căn bản khi chính quyền cách mạng xóa bỏ hủ tục vốn làm hao tổn hàng năm gần 3.000 đồng công quỹ mỗi làng; mở thành công 44 lớp học chữ quốc ngữ tại 21 làng xã thuộc huyện Nghi Lộc, nâng cao rõ rệt dân trí cho nông dân nghèo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên thắng lợi của phong trào bắt nguồn từ việc Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng đã giải quyết trúng hai mâu thuẫn cơ bản: mâu thuẫn dân tộc và mâu thuẫn giai cấp. Khi đối chiếu với phong trào chống thuế năm 1908 và 117 vụ kiện đất đai tự phát giữa phe hộ và phe hào giai đoạn 1919 - 1929, phong trào 1930 - 1935 dưới sự lãnh đạo của Đảng đã tạo ra bước nhảy vọt về chất khi gắn liền đòi quyền lợi ruộng đất với lật đổ ách thống trị ngoại bang.

Những dữ liệu trên có thể được hệ thống hóa trực quan qua bảng đối chiếu cơ cấu phân bổ ruộng đất và biểu đồ đường thể hiện mức độ sụt giảm của tỷ lệ thu địa tô (giảm 33,4% so với trước cách mạng), minh chứng rõ ràng cho tính ưu việt của chính quyền nhân dân. Nghiên cứu cũng chỉ rõ hạn chế lịch sử khi xuất hiện tư tưởng tả khuynh, cô lập lực lượng qua Chỉ thị thanh Đảng của Xứ ủy Trung Kỳ, tạo cơ sở để Đảng rút ra bài học kinh nghiệm sâu sắc trong việc kiên định đường lối đại đoàn kết dân tộc.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách pháp luật về đất đai và nông nghiệp. Các cơ quan quản lý cần đẩy mạnh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tối ưu hóa cơ chế tích tụ ruộng đất hợp pháp, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 25% giá trị sản xuất trên mỗi hecta đất canh tác vào năm 2030, do Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì phối hợp với chính quyền địa phương thực hiện trong lộ trình 2026 - 2030.

Thứ hai, củng cố và hiện đại hóa liên minh công - nông - trí thức. Cần triển khai các chương trình liên kết bốn nhà, chuyển giao công nghệ sinh học và chuyển đổi số cho nông thôn, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lao động nông nghiệp qua đào tạo đạt mức trên 70% vào năm 2030, do Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đảm trách.

Thứ ba, nâng cao năng lực tự quản và hòa giải cơ sở tại cộng đồng nông thôn. Cần kế thừa bài học phát huy quyền làm chủ của quần chúng trong các Xô viết để hoàn thiện quy chế dân chủ ở cơ sở, phấn đấu giải quyết dứt điểm trên 90% các vụ việc tranh chấp đất đai nội bộ ngay tại cấp xã, giao Ủy ban nhân dân các cấp triển khai trong giai đoạn 2026 - 2028.

Thứ tư, mở rộng hệ thống an sinh xã hội và tín dụng ưu đãi nông thôn. Cần tăng cường kiểm soát tín dụng đen, mở rộng gói vay sản xuất với mức lãi suất ưu đãi dưới 6%/năm cho 100% hộ nông dân nghèo và cận nghèo tiếp cận nguồn vốn phát triển kinh tế gia đình, do Ngân hàng Chính sách Xã hội thực hiện liên tục từ nay đến năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Lịch sử Đảng, Lịch sử Việt Nam. Luận văn cung cấp nguồn tư liệu chuẩn xác, chi tiết từ 630 làng xã phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về cao trào cách mạng 1930 - 1935 và phong trào Xô viết Nghệ - Tĩnh.

Nhóm 2: Cán bộ hoạch định chính sách kinh tế - xã hội và quản lý nông nghiệp. Công trình mang lại những phân tích sâu sắc về quan hệ sở hữu ruộng đất, gánh nặng tô thuế và cơ chế phân phối sản phẩm nông nghiệp, làm cơ sở thực tiễn để xây dựng chính sách tam nông bền vững.

Nhóm 3: Cán bộ công tác dân vận, Mặt trận Tổ quốc và Hội Nông dân các cấp. Luận văn là cẩm nang thực tiễn giá trị về phương pháp vận động quần chúng, tập hợp lực lượng lao động nông thôn và xây dựng khối liên minh chính trị vững chắc từ cấp cơ sở.

Nhóm 4: Các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử địa phương và bạn đọc quan tâm đến xứ Nghệ. Đề tài giúp người đọc hiểu rõ truyền thống đấu tranh kiên cường của nhân dân Nghệ An với hơn 9.000 đội viên tự vệ đỏ trong cuộc đối đầu lịch sử chống thực dân phong kiến.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân nào khiến phong trào nông dân Nghệ An 1930 - 1935 phát triển quyết liệt nhất cả nước? Nghệ An hội tụ đầy đủ mâu thuẫn gay gắt khi hơn 95% dân số làm nông nghiệp nhưng 73,2% hộ sở hữu dưới 1 mẫu đất, cộng với truyền thống yêu nước bất khuất và sự chỉ đạo trực tiếp của tổ chức Đảng bộ địa phương sớm hình thành từ đầu năm 1930.

Chính quyền Xô viết Nghệ An đã xử lý vấn đề ruộng đất như thế nào trong thực tế? Các Xô viết đã thu hồi toàn bộ ruộng đất công bị cường hào bao chiếm để chia đều cho nhân dân, tịch thu và vay 492.218 kg thóc của địa chủ cứu đói, đồng thời hạ mức tô chính xuống còn 33,3% mà chưa thực hiện tịch thu ruộng đất tư của toàn bộ địa chủ.

Lực lượng tự vệ đỏ trong phong trào Xô viết Nghệ An có quy mô và vai trò gì? Phong trào đã tổ chức được 9.050 đội viên tự vệ đỏ tại 630 làng xã thuộc 7 huyện trọng điểm, giữ vai trò nòng cốt bảo vệ trật tự trị an, bảo vệ các cuộc biểu tình thị uy và trấn áp các phần tử phản cách mạng.

Luận văn đã chỉ ra những hạn chế nào trong sự chỉ đạo của Đảng thời kỳ này? Hạn chế lớn nhất được luận văn phân tích là sự xuất hiện của khuynh hướng tả khuynh qua việc nhận thức máy móc về đấu tranh giai cấp, thể hiện ở Chỉ thị thanh Đảng của Xứ ủy Trung Kỳ làm thu hẹp mặt trận đoàn kết dân tộc trong giai đoạn 1931 - 1935.

Bài học lịch sử lớn nhất từ luận văn có thể áp dụng cho phát triển nông thôn hiện nay là gì? Đó là bài học lấy dân làm gốc, bảo đảm quyền lợi thiết thực về kinh tế và tư liệu sản xuất cho nông dân, đồng thời phát huy quyền làm chủ tự quản của cộng đồng cơ sở để tạo động lực phát triển kinh tế bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã phục dựng toàn diện bức tranh lịch sử kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An giai đoạn 1930 - 1935, nơi nông dân chiếm hơn 95% dân số chịu sự bóc lột nặng nề của chế độ thực dân phong kiến.
• Khẳng định tính khoa học và đúng đắn của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng khi xác định nông dân là lực lượng nòng cốt trong khối liên minh công nông.
• Đánh giá cụ thể thành tựu của các Xô viết trong việc điều chỉnh quan hệ ruộng đất, giảm mức địa tô xuống 33,3% và phân phối hơn 492 tấn thóc cứu đói cho nhân dân nghèo.
• Phân tích khách quan nguyên nhân xuất hiện và quá trình khắc phục khuynh hướng tả khuynh, đúc kết bài học đắt giá về xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân.
• Cung cấp hệ thống luận cứ lịch sử vững chắc phục vụ công tác nghiên cứu khoa học và hoạch định đường lối phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn thời kỳ mới.

Về định hướng nghiên cứu tiếp theo, các nhà khoa học có thể mở rộng khảo sát so sánh phong trào nông dân Nghệ An với các tỉnh Nam Kỳ trong giai đoạn 1936 - 1939 để làm sâu sắc thêm tiến trình phát triển đường lối nông vận của Đảng trong kế hoạch nghiên cứu 2026 - 2030. Bạn đọc và các nhà nghiên cứu quan tâm hãy tiếp cận toàn văn công trình luận văn thạc sĩ lịch sử để khai thác kho tư liệu quý báu và các luận điểm học thuật sâu sắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CHỦ TRƢƠNG CỦA ĐẢNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ NÔNG DÂN Ở TỈNH NGHỆ AN NĂM 1930 1. Nông dân Nghệ An dƣới ách thống trị của thực dân Pháp 1. Chính sách thống trị và bóc lột của thực dân Pháp và yêu cầu bức thiết của nông dân Nghệ An Nghệ An là một tỉnh thuộc Trung kỳ thời Pháp thuộc, có vị trí địa lý chiến lƣợc hết sức quan trọng. Phía Bắc giáp tỉnh Thanh Hoá, phía Nam giáp tỉnh Hà Tĩnh, phía Tây giáp nƣớc Lào, phía Đông giáp Biển Đông.

“Nghệ An núi cao, sông sâu, phong tục trọng hậu, cảnh tƣợng tƣơi sáng, gọi là đất có danh tiếng hơn cả ở Nam Châu. Ngƣời thì thuần hóa mà chăm học, sản vật thì nhiều thức quý của lạ. thực là nơi hiểm yếu nhƣ thành đồng, ao nóng của nƣớc và là then khóa của các triều đại” [29, tr. Cố Tổng bí thƣ Lê Duẩn nhận xét: “Trong nƣớc ta hàng ngàn năm nay, Nghệ An là nơi xây dựng cơ sở để chống ngoại xâm, giữ vững nƣớc nhà.

Khi nào phía Bắc mất, ngƣời ta lại vào đây để xây dựng lực lƣợng, gây dựng sức mạnh, giải phóng cả nƣớc. Do cái cơ sở vị trí truyền thống đó mà chúng ta không lấy làm ngạc nhiên ở Nghệ An đã sinh trƣởng những vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc” [8, tr. Ở Nghệ An, đồi núi chiếm 83% diện tích đất tự nhiên của toàn tỉnh. Đồng bằng nhỏ, hẹp, chủ yếu nằm dọc theo lƣu vực các con sông.

Về dân số, theo niên giám thống kê Đông Dƣơng của thực dân Pháp, năm 1931 có khoảng 656.000 ngƣời, trong đó nông dân chiếm trên 95% [92, 156]. Khí hậu rất khắc nghiệt, không thuận lợi, vì vậy ngƣời dân xứ Nghệ có tinh thần lao động cần cù, chịu khó, nhẫn nại trong sản xuất và trong cuộc sống. Đánh giá về Nghệ Tĩnh nói chung và Nghệ An nói riêng, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc viết: “Địa thế hai tỉnh nhiều rừng núi, đất đai cằn cỗi, nông giang chẳng có, ở đây - 14 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thƣờng xảy ra lụt, bão, do đó nhân dân đòi khát và nơi ăn chốn ở rất khổ sở, Sƣu thuế nặng nề và nạn áp bức xã hội và chính trị làm cho cảnh ngộ của họ càng cùng cực hơn” [74, tr. Sau khi ký với triều đình nhà Nguyễn điều ƣớc Patơnốt (1884), ngày 20-7-1885, tƣớng Pháp Sơ Mông đem hai đại đội lính pháp đổ bộ lên cửa Hội, đánh chiếm thành Nghệ An.

Ở Trung kỳ, mặc dù bộ máy chính quyền phong kiến nhà Nguyễn với những thể chế, luật pháp khắt khe nhƣng về thực chất bị thực dân Pháp thao túng, “bảo hộ” cho nó hoạt động, nhằm tận dụng tối đa bộ máy chính quyền tay sai phục vụ cho công cuộc khai thác, bóc lột với tốc độ nhanh, đem lại lợi nhuận cao nhất. Cả hai bộ máy cai trị đó cấu kết với nhau, bóc lột nông dân đến tận xƣơng, tận tủy. Áp bức dân tộc và áp bức giai cấp ngày càng nặng nề. Năm 1917, một nhà tƣ bản Pháp đã nhận định: “Bến Thủy có đầy đủ đƣờng giao thông các mặt và tất cả đều nhóm về cảng.

Hai tỉnh quan trọng này có trên 1 triệu rƣỡi dân cũng tập trung xung quanh đây. Ngoài ra, hai tỉnh của xứ Lào là Khăm Muộn và Trấn Ninh cũng dùng cảng Bến Thủy làm nơi giao xuất hàng hóa cuối cùng. Trƣớc hết, chúng ta cần phải xem xét những sản vật sẵn có ở đây để xuất cảng nhƣ than đá, kẽm, chì, gỗ và các thứ lâm sản khác nhƣ cà phê, chè, quả cây, gạo, ngô và da súc vật…” [8, tr. Vì vậy, thực dân Pháp đã đẩy nhanh tốc độ xây dựng cơ sở công- thƣơng nghiệp ở Vinh- Bến Thủy, nơi đây thành trung tâm quan trọng trong công cuộc khai thác thuộc địa.

- Thực dân Pháp chiếm đoạt ruộng đất của nông dân: Để phục vụ cho công cuộc khai thác, thực dân Pháp thu gom nhiều đất đai để xây dựng các sân bay, khu nhà ở, đƣờng sá. Năm 1908, chúng đã chiếm dụng đất trồng trọt của làng Yên Dũng để xây dựng nhà máy Trƣờng Thi. Từ năm 1924, ở Vinh- Bến Thủy có hàng chục nhà máy: diêm, cƣa, sửa chữa xe lửa, điện, cá hộp, rƣợu, trong đó có những nhà máy lớn, tập trung hàng ngàn thợ nhƣ nhà máy sửa chữa xe lửa Trƣờng Thi, Nhà máy Diêm. Tập - 15 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đoàn tƣ bản có thế lực nhất ở Trung Kỳ là hãng SIFA.

Hãng này vừa sản xuất diêm, khai thác gỗ và các lâm sản quý để xuất khẩu, vừa kinh doanh cả hàng nhập khẩu, vừa mở đồn điền (Tại Phủ Quỳ, đồn điền của hãng có 1. Ngoài ra, nhiều Công ty và hiệu buôn khác của tƣ bản Pháp cũng có trụ sở, chi điếm, đại lý ở Vinh- Bến Thủy, nhƣ công ty Bắc Kỳ và miền Bắc Trung Kỳ, liên hiệp thƣơng mại Đông Dƣơng. Ngoài tƣ bản Pháp còn có tƣ bản Hoa-Ấn. Ngoài cƣớp ruộng đất để xây dựng các trung tâm công nghiệp, thực dân Pháp còn ra sức cƣớp ruộng đất của nông dân để lập các đồn điền cà phê, chè, lúa và các loại khác.

Chúng kết luận, “Đất đai ở đây là đất badan đã phân hủy nên rất màu mỡ. Đất đỏ Phủ Quỳ có thể tốt hơn đất đỏ Nam Kỳ, và dân ở đây không đến nỗi thƣa thớt. Ngƣời kinh vốn quen với chế độ làm công, hoặc do nghèo khổ tự họ buộc phải tìm đến đồn điền để kiếm việc làm” [116, tr. Dựa vào đạo dụ do vua Đồng Khánh năm 1888, công nhận ngƣời Pháp ở Đông Dƣơng có quyền sở hữu bất động sản, ngày 15-10-1890, Toàn quyền Đông Dƣơng ban hành Nghị định, cho phép mỗi nhà tƣ bản Pháp đƣợc chiếm 500 hécta đất, bọn điền chủ thực dân ra sức chiếm đất để lập đồn điền.

Theo báo cáo của Sở công chính Trung Kỳ, đến năm 1923, riêng vùng Nghĩa Đàn đã có 10 đồn điền chiếm trên 100 ha. Năm 1925, toàn tỉnh có 3 đồn điền chiếm tới 3.761 ha, đến năm 1929 lên tới 7. Riêng đồn điền của Vante ở Phủ Quỳ (Nghĩa Đàn) rộng 4. Về mặt quản lý, các đồn điền này đƣợc tổ chức theo mô hình làng Việt truyền thống, tuy nhiên mỗi đồn điền đều có các điếm canh và binh lính canh gác khá nghiêm ngặt.

Mô hình này đƣợc tác giả Lê Văn Túc nhận định “…những đồn điền ở Nghệ Tĩnh gần giống các thái ấp thời phong kiến Châu Âu” [116, tr. Kỹ thuật canh tác, chủ yếu thủ công, dựa vào sức lao động của lực lƣợng công nhân nông nghiệp. Đây là nét đặc trƣng của tƣ bản điền địa tại Việt Nam. Thực dân Pháp còn lập cơ quan Sở đặt điền ở các tỉnh với danh nghĩa quản lý đất đai, nhƣng bản chất đó là cơ quan giúp bọn đế quốc và địa chủ tập - 16 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trung ruộng đất về tay mình.

Cơ quan này chuyên đi “điều tra thực trạng đất đai” xem vùng nào đƣợc cấp giấy, vùng nào còn trống, kể cả những nơi ngƣời nông dân phải rất vất vả để khai hoang, nhƣng những phần đất “không đƣợc cấp giấy” đó lần lƣợt lọt vào tay bọn đế quốc và địa chủ thân Pháp. Ngoài ra, thực dân Pháp dung túng cho bọn địa chủ phong kiến, cƣờng hào địa phƣơng, lũng đoạn chiếm đoạt ruộng đất của nông dân. Năm 1923, tri huyện Thanh Chƣơng cắt cho Nguyễn Trƣờng Viễn (Ký Viễn) 2 ha làm đồn điền, sau đó hắn chiếm hàng trăm ha, rào chắn cả đƣờng đi, lối lại của nhân dân làm của riêng. Cao Xuân Dục, Đặng Oánh (Diễn Châu), Thái Thị Vực (Yên Thành) chiếm giữ hàng trăm mẫu đất.

Ở huyện Quỳnh Lƣu, trƣớc cách mạng Tháng Tám có khoảng 20 địa chủ lớn, mỗi địa chủ chiếm trên dƣới 100 mẫu ruộng đất, cha con Trần Hiến Bạch chiếm cả một vùng đất đai rộng lớn ở Trịnh Môn để lập đồn điền, Đỗ Khuyến (tức Hội Hoàng) ở Quỳnh Thiện chiếm hàng trăm mẫu lập đồn điền ở Bến Sặm và bao chiếm cả rừng thông Hoàng Mai… Bọn chúng cấu kết chặt chẽ với thực dân Pháp, trở thành những tay sai đắc lực phục vụ cho công cuộc cai trị nông thôn và nông dân Nghệ An. Một bộ phận ruộng đất hết sức quan trọng ở nông thôn Nghệ An là ruộng công và nửa ruộng công, thực dân Pháp và chính quyền phong kiến địa phƣơng có những cách sử dụng khác nhau tùy thuộc vào địa bàn, có nơi chúng đem đấu giá, bỏ vào quỹ thôn với danh nghĩa là cứu tế dân chúng những ngày giáp hạt nhƣng thực chất là để chè chén nhƣ ở Thanh Cát, Hƣng Xá (Thanh Chƣơng); nơi nào không thể lũng đoạn hết thì một phần chúng chia theo suất đinh, một phần bán đấu giá nhƣ ở Tiên Thành, Mã Thành (Yên Thành), và những cuộc đấu giá này chỉ có địa chủ có sẵn tiền trong tay mua hoặc cƣờng hào lợi dụng địa vị chiếm đoạt hết, nhƣ Thái Trinh ở xã Mã Thành đã dùng uy thế chiếm đoạt hàng trăm mẫu ruộng công. Những diện tích ruộng công nông dân đƣợc chia, vì sự o ép, họ buộc phải bán đi. Vì vậy, diện tích ruộng công trong tay cƣờng hào, địa chủ nông thôn khá lớn, nhƣ ở - 17 - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tiên Thành, địa chủ chiếm 32%, ở Mã Thành địa chủ chiếm 39% diện tích ruộng công và nửa ruộng công.

Lợi dụng thế lực nhà Chung, địa chủ công giáo cũng tăng cƣờng cƣớp đất của nông dân. Các xứ đạo lớn nhƣ Xã Đoài, Nhân Hòa, Cửa Lò (Nghi Lộc), Đồng Tháp (Diễn Châu), Thuận Nghĩa (Quỳnh Lƣu), Bảo Nham (Yên Thành), Bút Đà (Đô Lƣơng), Cầu Rầm (Vinh) chiếm dụng nhiều ruộng đất. Địa chủ nhà Chung Xã Đoài cƣớp đoạt 7.804 mẫu ruộng đất. Tính đến trƣớc cách mạng Tháng Tám “cả Nghệ - Tĩnh nhà thờ chiếm 15.17] Ở Nghệ An, không có nhiều địa chủ lớn nhƣ ở Bắc Kỳ và Nam Kỳ, nhƣng đội ngũ địa chủ cho phát canh thu tô rất đông đảo.

Võ Nguyên Giáp và Trƣờng Chinh đã khẳng định “Ở Bắc Kỳ và Trung Kỳ có hạng tiểu địa chủ chỉ có mƣơi mƣời lăm mẫu ruộng cho cấy rẽ ngồi không mà hƣởng địa tô” [114, tr. Nhà nghiên cứu Vũ Huy Phúc đã trích lại Yves Henry bảng thống kê thực trạng vấn đề này ở tỉnh Nghệ An nhƣ sau: Bảng1.1: Thống kê thực trạng ruộng đất ở Việt Nam thời kỳ Pháp thuộc: Nam Bộ Bắc Bộ Trung Bộ Nghệ An Chủ sở Hữu Có dƣới Số chủ 85.650 01 mẫu Tỷ lệ 33,68% 61,63% 68,5% 73,2% Có trên Số chủ 2.693 252 51 8 100 mẫu Tỷ lệ 1,04% 0,002% 0,008% 0,007% Nguồn: Tổng hợp từ tài liệu về Đông Dƣơng 1913-1951 [85, tr.