CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Thực trạng ô nhiễm môi trường hiện nay. Theo một báo cáo mới đây của IQAir - một đơn vị chuyên theo dõi chất lượng không khí toàn cầu, cho thấy mức độ chất lượng không khí trung bình hàng năm ở các quốc gia đã và đang ở mức cảnh báo so với tiêu chuẩn an toàn Tổ chức Y tế Thế giới. Chỉ có 222 thành phố trong số 6.475 thành phố được phân tích có chất lượng không khí trung bình đạt tiêu chuẩn.
Ấn Độ, Pakistan và Bangladesh là những quốc gia có chất lượng không khí thấp nhất, vượt quá chuẩn an toàn khoảng 10 lần trở lên. Các quốc gia thuộc Scandinavia (các nước Bắc Âu như Phần Lan, Đan Mạch Na Uy, Thuỵ điển…), Úc, Canada, Nhật Bản và Vương quốc Anh được xếp hạng cao nhất về chất lượng không khí. Glory Dolphin Hammes, Giám đốc điều hành của IQAir Bắc Mỹ cho biết: “Báo cáo này nhấn mạnh sự cần thiết của các chính phủ trên thế giới về những hành động kịp thời nhằm làm giảm ô nhiễm không khí toàn cầu”. Các quốc gia và khu vực ô nhiễm nhất trên thế giới dựa trên nồng độ PM2.5 trung bình hàng năm (μg / m3) (Trích IQAir) 3 Tại Hoa Kỳ, ô nhiễm không khí tăng đột biến vào năm 2021 so với năm 2020.400 thành phố của Hoa Kỳ được phân tích, không khí tại Los Angeles vẫn bị ô nhiễm nặng nhất dù đã giảm 6% so với năm 2020.
Atlanta và Minneapolis chứng kiến sự gia tăng ô nhiễm đáng kể. Trung Quốc vốn là một trong những quốc gia có chất lượng không khí ở mức báo động đỏ đã cải thiện vị trí vào năm 2021. Hơn một nửa số thành phố của Trung Quốc được phân tích trong báo cáo có mức độ ô nhiễm không khí thấp hơn so với các năm trước. Theo báo cáo, thủ đô Bắc Kinh tiếp tục có xu hướng cải thiện chất lượng không khí trong 5 năm trở lại đây do chính sách cắt giảm những ngành công nghiệp gây ô nhiễm trong thành phố.
Báo cáo cũng cho thấy, Rừng mưa nhiệt đới Amazon- từng đóng vai trò là lực lượng bảo vệ chính của thế giới chống lại cuộc khủng hoảng khí hậu, hiện đã thải ra nhiều khí carbon dioxide (CO2) hơn. Chính việc chặt phá rừng bừa bãi và cháy rừng đã đe dọa hệ sinh thái quý giá này, gây ô nhiễm không khí và biến đổi khí hậu. Các trạm quan trắc vẫn còn rất hạn chế ở một số nước đang phát triển ở Châu Phi, Nam Mỹ và Trung Đông, dẫn đến tình trạng thiếu hụt dữ liệu về chỉ số không khí ở các khu vực này. Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc đã kết luận trong báo cáo năm 2021 rằng, ngoài việc làm chậm tốc độ ấm lên toàn cầu, việc hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch sẽ giúp cải thiện chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng.
Chỉ số PM2.5 trung bình của 47 thành phố thu thập được STT City Study period PM2.704) 19 Ho Chi Minh City 2016–2019 41.142) 30 New York City 2007–2019 9.081) ( Trích dẫn bài nghiên cứu”Ambient particulate air pollution and daily stock market returns and volatility in 47 cities worldwide” của tác giả Kiihamäki và Korhonen năm 2021) Như số liệu trong bài nghiên cứu ”Ambient particulate air pollution and daily stock market returns and volatility in 47 cities worldwide” của tác giả Kiihamäki và Korhonen năm 2021 đã nghiên cứu về 47 thành phố trong phạm vi đại diện cho 47 sàn giao dịch chứng khoán, tình hình ô nhiễm môi trường đặc biệt là ô nhiễm không khí là phổ biến ở rất nhiều các quốc gia là đáng báo động trong đó có thành phố Hồ Chí Minh tại Việt Nam. Xét về dữ liệu trong bảng có tới 6 quốc gia đang ở trong 6 tình trạng bụi mịn dày đặc và có tới 4 quốc gia trong tình trạng bụi mịn nguy hiểm và hơn 20 quốc gia sắp bước vào lằn ranh của cảnh báo về ô nhiễm không khí. Thành phố Hồ Chí Minh đạt mức chỉ số bụi mịn dày đặc ảnh hưởng tới sức khoẻ và có sự biến động về bụi mịn lớn thứ hai chỉ sau Ulaanbaatar. Tại Việt Nam, Thủ đô Hà Nội và TP.
Hồ Chí Minh là hai thành phố được theo dõi trên hệ thống IQAir thế giới. Trong đó thủ đô Hà Nội thường xuyên ghi nhận chất lượng không khí ở mức độ 4 - mức không lành mạnh cho sức khỏe (có thời điểm ghi nhận nồng độ PM2.5 trong không khí cao gấp 17 lần giá trị theo hướng dẫn về chất lượng không khí hàng năm của WHO). Biểu đồ chỉ số PM 2.5 trung bình của Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng giai đoạn 2017-Q1/2022 ( Tác giả tự thực hiện trên phần mềm Excel) Qua biểu đồ có thể thấy thực trạng chỉ số bụi mịn tại Việt Nam ở mức nguy hại cho sức khỏe người dân. Năm 2020 và năm 2021 có sự giảm thiểu do tác động từ chính sách cách ly xã hội của Chính phủ nhằm kìm hãm lây lan dịch bệnh Covid- 19 trong cộng đồng để bảo vệ an toàn sức khỏe người dân.
Tuy nhiên ngay quý 1 2021 đã cho thấy dấu hiệu tăng trở lại trong thời kỳ bình thường hóa cộng đồng, nhà nhà đều đã được tiêm vắc xin ít nhất là mũi thứ 2. 7 Chung quy lại, ô nhiễm không khí là một vấn đề rất nóng hổi đối với toàn thế giới. Ở Việt Nam đây là vấn đề rất cần được lưu tâm do tính cấp thiết của nó , không phải tự nhiên mà các thành phố ở Việt Nam liên tục đạt ngưỡng cảnh báo ô nhiễm trong ngày theo số liệu của các app đo chỉ số chất lượng không khí. Do vậy qua phần thực trạng em muốn nhấn mạnh một lần nữa về tính cấp thiết của nghiên cứu.
Sự cần thiết của đề tài Rất nhiều nghiên cứu cho thấy rằng môi trường là một nhân tố quan trọng tác động đến tâm trạng con người , ví dụ ở khía cạnh tiêu cực trong môi trường ô nhiễm đặc biệt con người ta có xu hướng bi quan và không kỳ vọng cao từ đó tác động tới hành vi của con người chẳng hạn như khi nghe tin một mỏ đồng của công ty Zijin bị buộc đóng cửa vì để rò rỉ nước độc ra ngoài sông Ting ở tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) khiến cho hàng ngàn tấn cá chết trắng sông, ngay lập tức các nhà đầu tư đã hành động và cổ phiếu công ty mỏ Zijin bị rớt giá 8,4%. Còn gần đây nhất tại Việt Nam , cụ thể bắt đầu từ 2018 khi mà những tuyên truyền về bụi mịn ( tỷ lệ PM2.5 cao ) ảnh hưởng tới sức khoẻ đã phản ánh đến nền kinh tế một cách vô cùng rõ ràng. Người dân sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các thiết bị, dụng cụ y tế như khẩu trang, xà phòng , tỷ lệ các hiệu thuốc ngày một gia tăng tại các tỉnh thành và một giai đoạn downtrend của thị trường chứng khoán giai đoạn từ tháng 4/2018 đến tháng 6/2018. Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào ô nhiễm không khí và nhấn mạnh rằng lợi nhuận chứng khoán bị ảnh hưởng bởi chất lượng không khí kém (AQI).
Tuy nhiên, các nhà đầu tư và những người tham gia khác không thể chỉ bị ảnh hưởng bởi không khí ô nhiễm và cần xem xét thêm ảnh hưởng của chất lượng không khí tốt. Chẳng hạn như đối với thời tiết ánh nắng mặt trời, đã được chứng minh là có mối tương quan thuận với lợi nhuận cổ phiếu ở London, Singapore, New York và các thị trường chứng khoán lớn khác. Đối với chất lượng không khí tốt, nó có thể sẽ làm cho mọi người cảm thấy lạc quan thư giãn đối với kết quả kinh tế trong tương lai và có xu hướng chấp nhận rủi ro cao hơn, điều này làm thay đổi hoạt động giao dịch của họ trên thị trường chứng khoán. Bài nghiên cứu của em phụ thuộc vào dữ liệu AQI và phương pháp hồi quy OLS để nắm bắt các phản ứng của lợi nhuận chỉ số VNINDEX trên sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh 8 đối với chất lượng không khí trong lành và không lành mạnh, đồng thời có thể cung cấp các thông tin mang tính tham khảo có giá trị hơn dành cho những người tham gia thị trường.
Tâm lý học hành vi về việc ra quyết định của con người là rất quan trọng, bằng chứng là đã có rất nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề này. Về mặt kinh tế học, việc ra quyết định của nhà đầu tư cũng bị ảnh hưởng và phụ thuộc bởi nhiều yếu tố khác nhau. Dưới góc độ đặt dưới ảnh hưởng của chất lượng môi trường , ô nhiễm không khí em mong muốn tìm được một mẫu số chung về cách hành động của các nhà đầu tư khi những biến số này thay đổi để xem yếu tố của chỉ số phản ánh chất lượng không khí có thực sự làm ảnh hưởng đến nhà đầu tư hay không từ đó nắm bắt một khía cạnh về việc ra quyết định của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán , làm cơ sở cho cho những dự báo về xu hướng của thị trường chứng khoán được hiệu quả và chính xác hơn. 9 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.
Tâm lý hành vi và các lý thuyết tài chính hành vi 2.Tâm lý học Trong nghiên cứu này em hướng tới lý thuyết về các tác động tâm lý làm ảnh hưởng đến xu hướng và khả năng giao dịch là nhân tố ảnh hưởng đến yếu tố ra quyết định hiệu quả trên thị trường chứng khoán. Con người bị chi phối bởi cảm xúc chính vì vậy dẫn tới các quyết định cũng bị ảnh hưởng ít nhiều do yếu tố tâm lý gắn chặt với hành động cụ thể của con người. Theo những nghiên cứu và trên quan điểm của bản thân em tâm lý học ra đời nhằm để giải thích những lý thuyết đó nhằm để chứng minh một cách khoa học và logic cho những xu hướng về hành vi của con người xét trên điều kiện yếu tố về mặt hoàn cảnh và cảm xúc khác nhau. Từ đó để tìm ra mẫu số chung khai phá được xu hướng đa số cho các hành động của con người trong từng cung cảnh khác nhau.
Như vậy có thể nói đối tượng của tâm lý học hành vi chính là những hành động cụ thể của con người. Hành vi được tạo ra từ con người thông qua các điều kiện về môi trường gây nên sự kích thích và con người phản hồi lại kích thích đó một cách phù hợp. Nhà tâm lý học Mỹ J.