MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hệ thống hành chính ở Việt Nam, từ Trung ương đến cơ sở có 4 cấp, trong đó, phường, xã, thị trấn là cấp thấp nhất (cấp cơ sở). Song, phường, xã, thị trấn có vai trò đặc biệt quan trọng, đây là nơi trực tiếp đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước đến Nhân dân và cũng là nơi ghi nhận những phản hồi của Nhân dân đến Đảng và Nhà nước. Với ý nghĩa đó, đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sở cũng có vai trò rất quan trọng.
Đây là những cán bộ chủ chốt ở cấp thấp nhất trong hệ thống hành chính, song là những người trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức, điều hành hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở đưa đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước đến Nhân dân, tuyên truyền vận động Nhân dân thực hiện, xây dựng và phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội tại cơ sở, góp ph n thực hiện thắng lợi nhiệm v phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội các cấp trên đề ra. Hiện nay, quận Gò Vấp có 16 đơn vị hành chính cấp phường. Theo đó, có khoảng 144 cán bộ chủ chốt ở các cơ quan đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội. Do đặc điểm, tính chất của các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở nên chức trách, nhiệm v của đội ngũ cán bộ chủ chốt cũng có sự khác biệt, kéo theo đó là những yêu c u về chất lượng con người.
Tuy vậy, việc nghiên cứu về đối tượng này và chỉ ra những yêu c u khác biệt để có những giải pháp xây dựng phù hợp lâu nay chưa được chú ý đúng mức. Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của đất nước, đặc biệt là nghị quyết Hội nghị Ban Chấp hành trung ương khoá IX về xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, đòi hỏi phải xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở vững mạnh. Nhận thức sâu sắc t m quan trọng của đội ngũ cán bộ chủ chốt, dưới sự lãnh Luan van 8 đạo của Quận ủy, Đảng ủy và UBND các phường đã có nhiều chủ trương, biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt và đã tích luỹ được những kinh nghiệm nhất định trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện… Vì vậy, nhìn chung đội ngũ cán bộ chủ chốt đã có đủ về số lượng đáp ứng yêu c u nhiệm v và cơ cấu từng bước được cải thiện; tuyệt đại bộ phận cán bộ chủ chốt nhận thức đúng vị trí, vai trò, chức trách, nhiệm v của mình. Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ bản đáp ứng yêu c u của người chủ trì các tổ chức trong hệ thống chính trị phường… Tuy nhiên, trước yêu c u nhiệm v của cách mạng và của công tác địa phương trong tình hình mới, đòi hỏi c n có sự chuyển biến mạnh mẽ, đồng bộ, sâu sắc và thống nhất hơn về nhận thức trong xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp phường thì một bộ phận cán bộ chủ chốt chưa thật sự nhận thức thật đ y đủ, sâu sắc quyền hạn, trách nhiệm; tuy có đủ số lượng, nhưng vẫn thiếu những cán bộ chủ chốt giỏi, có nhiều kinh nghiệm; cơ cấu đội ngũ còn bất hợp lý, nguồn kế cận, kế tiếp chưa đáp ứng yêu c u thay thế ngay khi c n thiết ; phẩm chất và năng lực trí tuệ, phương pháp tác phong công tác của một bộ phận không nhỏ cán bộ chủ chốt có mặt chưa phát triển ; một bộ phận cán bộ chủ chốt khi gặp những tình huống phức tạp nảy sinh khả năng hoàn thành nhiệm v hạn chế… Vì vậy, việc nghiên cứu Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp phường ở quận Gò Vấp thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn hiện nay là vấn đề có tính cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.
Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Tại hội thảo lý luận giữa Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Cộng sản Trung Quốc: “Xây dựng Đảng cầm quyền - kinh nghiệm của Việt Nam, kinh nghiệm của Trung Quốc (2004)”, một số cán bộ lãnh đạo, cán bộ lý luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đề cập đến kinh nghiệm về xây dựng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ cải cách, mở cửa ở Trung Quốc. Tham luận của tác giả Luan van 9 Hạ Quốc Cường về “Không ngừng nâng cao trình độ lãnh đạo và trình độ cầm quyền, tăng cường năng lực chống tha hóa, phòng biến chất và chống rủi ro” đã chỉ rõ phải nắm chắc khâu quan trọng là xây dựng đội ngũ cán bộ tố chất cao, xây dựng đội ngũ nhân tài. Trong bài “Tăng cường xây dựng ban lãnh đạo, cố gắng hình thành tầng lớp lãnh đạo hăng hái, sôi nổi, phấn đấu thành đạt”, tác giả Tôn Hiểu Qu n cho rằng phải thông qua việc kiên trì học tập lý luận và rèn luyện thực tế, chọn người và dùng người theo tiêu chuẩn khoa học, cải tiến tác phong, thắt chặt liên hệ máu thịt với nhân dân, ngăn ngừa và khắc ph c chủ nghĩa hình thức, quan liêu. Bàn về vai trò của các trường Đảng trong công tác đào tạo cán bộ, tác giả Giả Cao Kiến có bài “Phát huy đầy đủ vai trò của trường Đảng, làm tốt công tác giáo dục và đào tạo cán bộ”.
Tác giả cho rằng c n phải đào tạo theo phân t ng cương vị lãnh đạo. Nhìn tổng quát các công trình nghiên cứu của các tác giả của Trung Quốc về công tác xây dựng đội ngũ cán bộ đều khẳng định rằng, công tác cán bộ là khâu then chốt của công tác xây dựng Đảng. Trong công tác xây dựng đội ngũ cán bộ phải nắm chắc các nguyên tắc các khâu của công tác cán bộ từ tạo nguồn, quy hoạch, đào tạo bồi dưỡng và bố sử d ng. Cán bộ và công tác cán bộ của Đảng đã được đề cập nhiều trong các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong các văn kiện, nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Quán triệt quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng về cán bộ và công tác cán bộ trong thời kỳ mới, đến nay đã có nhiều công trình của cá nhân và tập thể nghiên cứu có liên quan đến chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sở với các góc độ tiếp cận khác nhau. Dưới đây là một số công trình tiêu biểu: Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2004) có Giáo trình Xây dựng Đảng, Nxb Lý luận Chính trị, Hà Nội, năm 2004. Chủ đề công tác cán Luan van 10 bộ của tổ chức cơ sở Đảng trong giáo trình đã phân tích luận giải làm rõ quan điểm của C.Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò đặc biệt quan trọng của cán bộ và công tác cán bộ của Đảng đối với thành công của sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng. Về công tác cán bộ của tổ chức đảng, giáo trình chỉ rõ là những công việc mà cấp uỷ, tổ chức đảng tiến hành bao gồm những khâu chủ yếu: quy hoạch cán bộ, xây dựng tiêu chuẩn cán bộ, đào tạo bồi dưỡng cán bộ; nhận xét đánh giá cán bộ, luân chuyển cán bộ; kiểm tra, giám sát cán bộ, quản lý cán bộ, chính sách cán bộ; nhân dân tham gia góp ý kiến xây dựng cán bộ… nhằm xây dựng được đội ngũ cán bộ cơ sở có chất lượng tốt, bảo đảm cho đường lối chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước trong từng thời kỳ cách mạng và các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên và của cấp ủy, tổ chức đảng được thực hiện thắng lợi tại cơ sở.
Trên cơ sở phân tích làm rõ vị trí, vai trò, nội dung của công tác cán bộ, giáo trình này chỉ rõ, phải bảo đảm sự thống nhất chặt chẽ giữa các khâu, các nội dung của công tác cán bộ, không được coi nhẹ khâu nào; phải chấp hành nguyên tắc cấp ủy đảng lãnh đạo tập trung thống nhất công tác cán bộ; triệt để chấp hành nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ; việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ phải căn cứ vào quy hoạch và nhu c u bố trí, sử d ng cán bộ. Nguyễn Phú Trọng (2001): “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, Nxb CTQG - ST, Hà Nội, 2001. Cuốn sách đã làm rõ những vấn đề lý luận và phương pháp luận về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trên cơ sở đó đưa ra những quan điểm và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu c u sự nghiệp cách mạng cả hiện tại và tương lai; luận giải những yêu c u về chất lượng đội ngũ cán bộ trong điều kiện hoàn cảnh mới của đất nước và thời Luan van 11 đại.
Về công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tác giả chỉ rõ phải đổi mới chương trình, nội dung đào tạo theo hướng cơ bản, toàn diện, có hệ thống và chuyên sâu. Trong công tác bố trí, sử d ng cán bộ phải đúng t m, đúng sở trường, không nên bổ nhiệm, đưa cán bộ vào cương vị công tác mới rồi mới cho đi đào tạo, bồi dưỡng. Nguyễn Văn Tài (2009): “Phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ cán bộ nước ta hiện nay” Nxb CTQG - ST, Hà Nội, 2001. Cuốn sách đã đi sâu phân tích, làm rõ những cơ sở lý luận và thực tiễn của đường lối, chính sách cán bộ của Đảng ta.
Đặc biệt với phương pháp tiếp cận về vấn đề một cách có hệ thống, tác giả đã đưa ra những đánh giá sát thực về tình hình cán bộ nước ta hiện nay, đề xuất những giải pháp khá c thể, có tính khá thi để góp ph n kiện toàn, nâng cao chấp lượng cán bộ các cấp. Nguyễn Minh Tuấn (2012): “Tiếp tục đổi mới đồng bộ công tác cán bộ thời kỳ đấy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa”. Cuốn sách đã tập trung phân tích những khuyết điểm, những yếu kém trong công tác cán bộ ở nước ta, tuy đã được phát hiện nhưng chậm được khắc ph c, chậm được sửa chữa.