Luận văn: Huyện ủy Sơn Động tỉnh Bắc Giang lãnh đạo xóa đói giảm nghèo

Luận văn thạc sĩ xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước về vai trò lãnh đạo công tác xóa đói giảm nghèo của Huyện ủy Sơn Động, tỉnh Bắc Giang hiện nay.

• Chuyên ngành: Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước
• Đề tài: Huyện ủy Sơn Động, tỉnh Bắc Giang lãnh đạo công tác xóa đói giảm nghèo hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ

Tóm tắt

I. Tổng quan Huyện ủy Sơn Động lãnh đạo công tác xóa đói giảm nghèo

Xóa đói giảm nghèo là mục tiêu chiến lược xuyên suốt trong tiến trình phát triển kinh tế xã hội tại Việt Nam. Đảng Cộng sản Việt Nam luôn khẳng định bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao đời sống nhân dân là nhiệm vụ chính trị cốt lõi. Tại huyện miền núi Sơn Động thuộc tỉnh Bắc Giang, Huyện ủy giữ vai trò hạt nhân chính trị trực tiếp hoạch định đường lối và tổ chức bộ máy. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng đối với an sinh cơ sở. Nghiên cứu xác định việc chuyển dịch tư duy từ hỗ trợ thụ động sang kiến tạo sinh kế chủ động cho người dân miền núi. Cơ chế lãnh đạo bao gồm ban hành nghị quyết chuyên đề, phân công cấp ủy viên phụ trách địa bàn và kiểm tra giám sát thường xuyên. Bối cảnh chuyển đổi kinh tế đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới phương thức chỉ đạo sản xuất nông lâm nghiệp. Công tác giảm nghèo không chỉ giải quyết nhu cầu vật chất thiết yếu trước mắt. Đây còn là quá trình xây dựng thế trận lòng dân và củng cố hệ thống chính trị vững chắc.

1.1. Cơ sở lý luận về vai trò lãnh đạo giảm nghèo của cấp ủy

Lãnh đạo xóa đói giảm nghèo là phương thức hiện thực hóa mục tiêu dân giàu nước mạnh của Đảng. Cấp ủy địa phương đóng vai trò hạt nhân chính trị lãnh đạo toàn diện mọi lĩnh vực đời sống. Năng lực lãnh đạo thể hiện qua việc ban hành nghị quyết sát hợp điều kiện thực tế. Đồng thời, tổ chức Đảng trực tiếp định hướng bộ máy chính quyền cụ thể hóa mục tiêu kinh tế. Cán bộ đảng viên phải nêu cao tinh thần tiền phong gương mẫu trong phát triển mô hình sản xuất mới. Giảm nghèo bền vững đòi hỏi kết hợp đồng bộ giữa chính sách an sinh và nguồn lực xã hội. Sự lãnh đạo đúng đắn giúp khai thác tối đa tiềm năng địa phương và nâng cao mức sống nhân dân.

1.2. Đặc thù địa bàn huyện miền núi Sơn Động tỉnh Bắc Giang

Sơn Động là huyện miền núi vùng cao có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn của tỉnh Bắc Giang. Địa hình chủ yếu là đồi núi chia cắt phức tạp gây trở ngại lớn cho giao thương. Tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số với tập quán canh tác nông lâm nghiệp truyền thống. Diện tích đất canh tác manh mún và hạ tầng cơ sở kỹ thuật còn thiếu thốn. Đời sống người dân phụ thuộc nhiều vào tài nguyên rừng và sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ. Trình độ dân trí chưa đồng đều ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tiếp thu tiến bộ khoa học kỹ thuật. Những đặc điểm này đòi hỏi sự lãnh đạo kiên quyết và sáng tạo của Huyện ủy Sơn Động.

II. Thực trạng Huyện ủy Sơn Động lãnh đạo xóa đói giảm nghèo hiện nay

Trong những năm qua, công tác giảm nghèo tại huyện Sơn Động đã đạt được nhiều chuyển biến tích cực nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy. Huyện ủy đã ban hành các nghị quyết chuyên đề về đào tạo nghề, giải quyết việc làm và phát triển kinh tế lâm nghiệp. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo tại địa phương vẫn ở mức cao so với mặt bằng chung toàn tỉnh Bắc Giang. Nguy cơ tái nghèo vẫn hiện hữu khi thiên tai và dịch bệnh xảy ra bất ngờ. Một số cấp ủy cơ sở chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của việc đổi mới phương thức sản xuất. Công tác tuyên truyền vận động tại vùng sâu vùng xa còn mang tính hình thức, chưa khơi dậy mạnh mẽ ý chí tự lực vươn lên của người dân. Nguồn lực ngân sách hỗ trợ cho các chương trình mục tiêu quốc gia còn phân tán và hiệu quả đầu tư chưa đạt kỳ vọng tối ưu. Sự phối hợp giữa các ban ngành, đoàn thể trong quản lý vốn vay ưu đãi còn nhiều bất cập. Những hạn chế này bắt nguồn từ cả nguyên nhân khách quan về địa hình và nguyên nhân chủ quan trong năng lực lãnh đạo.

2.1. Những kết quả nổi bật trong chỉ đạo phát triển kinh tế

Huyện ủy Sơn Động đã tập trung chỉ đạo chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa. Nhiều mô hình kinh tế rừng và chăn nuôi đại gia súc đem lại nguồn thu nhập ổn định cho đồng bào. Kết cấu hạ tầng giao thông liên thôn liên xã được đầu tư nâng cấp từng bước phá vỡ thế cô lập. Tỷ lệ hộ nghèo hằng năm đều giảm theo chỉ tiêu nghị quyết Đảng bộ huyện đề ra. Hệ thống chính sách an sinh xã hội, bảo hiểm y tế và hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo được thực hiện đồng bộ. Đội ngũ cán bộ cơ sở được kiện toàn và tăng cường bám sát địa bàn thôn bản.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân chủ quan trong năng lực lãnh đạo

Bên cạnh kết quả đạt được, năng lực lãnh đạo của một số cấp ủy cơ sở còn bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Việc ban hành nghị quyết ở một số chi bộ còn chung chung, chưa sát hợp tình hình thực tế từng thôn. Một bộ phận cán bộ còn thiếu kỹ năng hướng dẫn nhân dân ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Tư tưởng trông chờ ỷ lại vào các khoản trợ cấp nhà nước vẫn còn tồn tại phổ biến trong nhân dân. Công tác kiểm tra giám sát việc thực hiện chương trình giảm nghèo đôi lúc chưa thực sự quyết liệt và sâu sát. Sự phối hợp giữa chính quyền và các tổ chức đoàn thể nhân dân có lúc còn rời rạc.

III. Giải pháp Huyện ủy Sơn Động lãnh đạo công tác xóa đói giảm nghèo

Để tạo chuyển biến mang tính đột phá trong công tác giảm nghèo bền vững, Huyện ủy Sơn Động cần thực hiện đồng bộ hệ thống giải pháp toàn diện. Trước hết, cấp ủy phải đổi mới mạnh mẽ tư duy lãnh đạo và nâng cao năng lực ban hành nghị quyết chuyên đề. Công tác đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm tại chỗ phải được xác định là khâu then chốt. Cần đẩy mạnh khai thác tiềm năng kinh tế rừng thông qua các mô hình liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng công nghệ cao vào chế biến lâm sản. Huyện ủy chỉ đạo chính quyền địa phương tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp nông thôn. Nguồn vốn chính sách cần được quản lý chặt chẽ và tập trung vào các dự án sinh kế có tính khả thi cao. Đồng thời, công tác tuyên truyền cần được đổi mới bằng nhiều hình thức trực quan sinh động nhằm xóa bỏ tâm lý trông chờ ỷ lại. Việc phân công cấp ủy viên phụ trách hộ nghèo cần gắn liền với đánh giá xếp loại cán bộ hằng năm. Củng cố khối đại đoàn kết toàn dân sẽ tạo sức mạnh tổng hợp thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế xã hội.

3.1. Đổi mới phương thức lãnh đạo và đào tạo đội ngũ cán bộ

Huyện ủy Sơn Động cần chú trọng nâng cao chất lượng ban hành và triển khai các nghị quyết chuyên đề. Đội ngũ cán bộ cơ sở phải được bồi dưỡng toàn diện về chuyên môn quản lý kinh tế nông nghiệp. Cấp ủy phân công rõ trách nhiệm từng cá nhân phụ trách theo dõi giúp đỡ các thôn bản vùng cao. Chế độ kiểm tra, giám sát thường xuyên giúp kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh từ thực tiễn. Đánh giá xếp loại tổ chức Đảng và đảng viên cần lấy kết quả giảm nghèo làm tiêu chí quan trọng. Xây dựng tác phong làm việc sâu sát quần chúng là yêu cầu bắt buộc đối với cán bộ lãnh đạo cấp huyện.

3.2. Đẩy mạnh liên kết sản xuất và khơi dậy ý chí tự lực

Phát triển kinh tế lâm nghiệp và dược liệu bản địa là hướng đi chiến lược của huyện Sơn Động. Huyện ủy lãnh đạo chính quyền quy hoạch vùng sản xuất tập trung và mở rộng chuỗi cung ứng sản phẩm. Cơ chế hỗ trợ vay vốn ưu đãi phải hướng đúng đối tượng có ý chí vươn lên làm giàu chính đáng. Công tác tuyên truyền cần biểu dương kịp thời các tấm gương hộ nông dân điển hình làm kinh tế giỏi. Việc thay đổi nhận thức giúp người dân chủ động xóa bỏ tư tưởng tự ti và ỷ lại vào nhà nước. Xây dựng hợp tác xã kiểu mới giúp nông dân tiếp cận thị trường tiêu thụ ổn định.

IV. Ý nghĩa thực tiễn Huyện ủy Sơn Động lãnh đạo giảm nghèo bền vững

Nghiên cứu về vai trò lãnh đạo của Huyện ủy Sơn Động trong công tác xóa đói giảm nghèo mang giá trị khoa học và thực tiễn sâu sắc. Đề tài luận văn thạc sĩ Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước đã tổng kết bài học kinh nghiệm quý báu từ một địa bàn miền núi đặc thù. Thành công của mô hình giảm nghèo khẳng định vai trò quyết định của công tác xây dựng Đảng ở cơ sở. Sự gắn kết chặt chẽ giữa chủ trương của cấp ủy và nguyện vọng chính đáng của nhân dân là nhân tố then chốt tạo nên đồng thuận xã hội. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học tin cậy cho Ban Thường vụ Huyện ủy trong việc ban hành chính sách an sinh xã hội giai đoạn mới. Các giải pháp đề xuất không chỉ áp dụng hiệu quả tại địa phương mà còn mang tính gợi mở cho các huyện miền núi khác trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. Việc thực hiện thắng lợi mục tiêu giảm nghèo góp phần giữ vững an ninh chính trị, củng cố niềm tin của đồng bào các dân tộc thiểu số đối với Đảng và Nhà nước.

4.1. Bài học kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo của Đảng bộ

Bài học cốt lõi là phải giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ trong mọi quyết sách giảm nghèo. Cấp ủy cần thường xuyên sâu sát cơ sở để lắng nghe phản ánh tâm tư của nhân dân. Công tác lãnh đạo phải luôn đi đôi với kiểm tra giám sát nhằm phòng chống thất thoát nguồn lực. Phát huy vai trò tiên phong gương mẫu của cán bộ đảng viên là chìa khóa tạo niềm tin trong nhân dân. Mọi chính sách an sinh xã hội phải được triển khai công khai, minh bạch và đúng đối tượng thụ hưởng. Sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền và các đoàn thể bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống.

4.2. Khả năng ứng dụng nghiên cứu vào quản lý an sinh xã hội

Kết quả nghiên cứu luận văn là tài liệu tham khảo giá trị cho các cấp ủy cơ sở trên địa bàn tỉnh. Các giải pháp về liên kết chuỗi giá trị và đào tạo nghề có thể chuyển giao áp dụng cho các xã vùng cao. Hệ thống tiêu chí giám sát hỗ trợ chính quyền địa phương đánh giá chuẩn xác mức độ giảm nghèo đa chiều. Nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở thực tiễn phục vụ công tác giảng dạy lý luận chính trị và quản lý nhà nước. Việc vận dụng sáng tạo các bài học kinh nghiệm sẽ đẩy nhanh tiến trình xây dựng nông thôn mới tại các địa bàn khó khăn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sơn Động là huyện vùng cao đặc biệt khó khăn nằm trong danh sách 60 huyện nghèo nhất cả nước được thụ hưởng chính sách theo Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP của Chính phủ. Với diện tích tự nhiên 844,32 km², chiếm 22% diện tích toàn tỉnh Bắc Giang, địa bàn huyện có địa hình hiểm trở với độ dốc bình quân trên 25 độ và hơn 82,67% diện tích là đất lâm nghiệp. Mặc dù giai đoạn 2011-2015 kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng từ 10% đến 15% mỗi năm, nhưng bài toán đói nghèo tại địa phương vẫn diễn biến phức tạp. Theo kết quả điều tra chuẩn nghèo đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020, tỷ lệ hộ nghèo của huyện chiếm tới 50,81% (tương đương 9.665 hộ) và hộ cận nghèo chiếm 20,09% (3.821 hộ). Hơn 78,5% diện tích đất canh tác nông nghiệp chưa chủ động được nguồn nước tưới, cùng tập quán sản xuất manh mún khiến nguy cơ tái nghèo luôn ở mức cao.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ vai trò, nội dung và phương thức lãnh đạo của Huyện ủy Sơn Động trong công tác xóa đói giảm nghèo. Mục tiêu cụ thể nhằm đánh giá toàn diện các chủ trương, chỉ thị được Huyện ủy ban hành từ năm 2011 đến năm 2015, chỉ ra các nguyên nhân nghẽn mạch phát triển và đề xuất phương hướng lãnh đạo giai đoạn 2015-2020. Phạm vi không gian tập trung khảo sát tại 21 xã, thị trấn của huyện Sơn Động, đặc biệt đi sâu vào các xã vùng sâu có tỷ lệ hộ nghèo trên 59% như Thạch Sơn, Lệ Viễn, Giáo Liêm, An Lạc và Tuấn Mậu. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn giúp cấp ủy địa phương đổi mới phương thức lãnh đạo, phấn đấu đạt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 4% đến 5% mỗi năm, đưa tỷ lệ nghèo chung xuống dưới 20% vào năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin cùng tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò cầm quyền của Đảng Cộng sản trong lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an sinh. Đồng thời, luận văn vận dụng khung lý thuyết Nghèo đa chiều theo tuyên bố của Liên Hợp Quốc và Đề án tổng thể tại Quyết định số 1614/QĐ-TTg ngày 15/9/2015 của Thủ tướng Chính phủ, tiếp cận đói nghèo thông qua 3 chiều kích chính gồm y tế, giáo dục, điều kiện sống và 5 dịch vụ xã hội cơ bản.

Mô hình nghiên cứu phân tích sự lãnh đạo của Huyện ủy qua 6 phương thức chủ yếu: trực tiếp ban hành nghị quyết lãnh đạo; chỉ đạo Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện thể chế hóa chính sách; tuyên truyền vận động nhân dân; phát huy vai trò tiền phong của tổ chức đảng và đảng viên; phối hợp Mặt trận Tổ quốc cùng các đoàn thể chính trị - xã hội; tiến hành kiểm tra, giám sát theo Điều 30 và Điều 32 Điều lệ Đảng. Bốn khái niệm trọng tâm xuyên suốt công trình bao gồm: Chuẩn nghèo đơn chiều (thu nhập dưới 400.000 đồng/người/tháng ở nông thôn theo Quyết định số 09/2011/QĐ-TTg), Chuẩn nghèo đa chiều (thu nhập 700.000 đồng/người/tháng kết hợp mức độ thiếu hụt dịch vụ cơ bản), Giảm nghèo bền vững và Phương thức lãnh đạo của Đảng bộ cấp huyện.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài kết hợp giữa dữ liệu thứ cấp từ 25 văn kiện, báo cáo tổng kết định kỳ của Huyện ủy, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện Sơn Động giai đoạn 2011-2015 với nguồn dữ liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực địa.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp chọn mẫu ngẫu nhiên hệ thống với tổng cỡ mẫu là 630 đối tượng, bao gồm 250 cán bộ, đảng viên thuộc các chi bộ cơ sở và 380 hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại 5 xã trọng điểm có tỷ lệ đói nghèo trên 59% (Thạch Sơn, Lệ Viễn, Giáo Liêm, An Lạc, Tuấn Mậu).

Lý do lựa chọn phương pháp thống kê mô tả, so sánh định lượng kết hợp phân tích tổng hợp lịch sử - logic nhằm lượng hóa mức độ chuyển dịch cơ cấu hộ nghèo qua từng năm, đồng thời đánh giá khách quan mức độ tác động của các nghị quyết chuyên đề đến đời sống kinh tế của đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 39% số hộ nghèo toàn huyện. Toàn bộ quá trình thu thập tài liệu, khảo sát thực tế và phân tích dữ liệu được thực hiện trong khoảng thời gian 18 tháng, từ đầu năm 2014 đến cuối năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, công tác giảm nghèo theo chuẩn đơn chiều giai đoạn 2011-2015 ghi nhận bước tiến rõ rệt nhưng thiếu tính bền vững. Tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện đã giảm từ 42% (tương đương 7.981 hộ) vào năm 2011 xuống còn 28,92% (5.501 hộ) vào cuối năm 2015, trung bình mỗi năm giảm 3,27%. Tỷ lệ hộ cận nghèo giảm từ 25% (3.231 hộ) năm 2011 xuống 8,26% (1.572 hộ) năm 2015.

Thứ hai, việc áp dụng chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2016-2020 làm bộc lộ khoảng trống thiếu hụt an sinh rất lớn. Năm 2016, toàn huyện có tới 50,81% hộ nghèo (9.665 hộ) và 20,09% hộ cận nghèo (3.821 hộ). Đói nghèo tập trung chủ yếu ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số với tỷ lệ hộ nghèo tại các xã đặc biệt cao: xã Thạch Sơn chiếm 70,97%, xã Lệ Viễn chiếm 60,20%, xã Tuấn Mậu chiếm 59,65%, xã Giáo Liêm chiếm 59,57% và xã An Lạc chiếm 59,00%.

Thứ ba, cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất và đời sống còn nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Tổng chiều dài mạng lưới giao thông của huyện là 603,4 km thì có tới 403,6 km (chiếm 66,9%) là đường đất và đường cấp phối thường xuyên ách tắc vào mùa mưa lũ. Diện tích đất canh tác chủ động nước tưới chỉ đạt 1.658 ha, chiếm 21,5%, trong khi 78,5% diện tích phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên. Hàng năm có khoảng 5.000 hộ với 22.000 nhân khẩu bị đói giáp hạt kéo dài từ 2 đến 3 tháng, tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng ở mức 30,3%.

Thứ tư, nguồn vốn tín dụng chính sách chưa thực sự tiếp cận hiệu quả đến đối tượng cần giúp đỡ. Ước tính chưa đến 20% hộ nghèo tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi từ các ngân hàng do vướng mắc thủ tục thế chấp và tâm lý e ngại rủi ro. Tại một số địa bàn, người dân gặp khó khăn cấp bách phải vay ngoài với lãi suất từ 5% đến 10% mỗi tháng.

Thảo luận kết quả

Thực trạng đói nghèo sâu sắc tại Sơn Động xuất phát từ sự tương tác phức tạp giữa điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và hạn chế trong công tác điều hành cơ sở. Với 82,67% diện tích là đất lâm nghiệp và độ dốc lớn, huyện thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ quét và sạt lở đất. Về mặt chủ quan, nhận thức của một bộ phận cấp ủy cơ sở chưa theo kịp yêu cầu đổi mới; công tác tuyên truyền chưa đủ mạnh để xóa bỏ tư tưởng an phận, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ của Nghị quyết 30a.

Kết quả này tương đồng với các công trình nghiên cứu của Hoàng Công Tuấn (2008) tại tỉnh Bắc Kạn và Đinh Quang Ven (2012) tại tỉnh Quảng Ngãi khi chỉ ra rào cản lớn nhất của các huyện miền núi là hạ tầng giao thông cách trở và trình độ canh tác lạc hậu. Tuy nhiên, điểm khác biệt tại Sơn Động là tiềm năng kinh tế rừng với độ che phủ đạt trên 61% và mỏ than Đồng Rì trữ lượng xấp xỉ 100 triệu tấn cung cấp cho Nhà máy Nhiệt điện 220 MW.

Để trực quan hóa các phát hiện trên, dữ liệu nghiên cứu có thể được thể hiện qua biểu đồ cột chồng so sánh tỷ lệ hộ nghèo đơn chiều và đa chiều giai đoạn 2011-2016, kết hợp bảng ma trận phân tích mối tương quan giữa mức độ thiếu hụt 5 dịch vụ xã hội cơ bản với tỷ lệ hộ nghèo tại 5 xã vùng sâu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đổi mới quy trình ban hành và tổ chức thực hiện nghị quyết chuyên đề về giảm nghèo đa chiều. Ban Chấp hành Đảng bộ Huyện ủy Sơn Động cần ban hành nghị quyết chuyên đề về giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016-2020 ngay trong Quý I/2016, đặt mục tiêu cắt giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân từ 4% đến 5% mỗi năm, phấn đấu đưa tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện xuống dưới 20% vào năm 2020. Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân huyện chịu trách nhiệm thể chế hóa thành các chương trình hành động hàng năm với nguồn ngân sách rõ ràng.

Thứ hai, tái cơ cấu sản xuất nông - lâm nghiệp theo hướng hàng hóa gắn với thế mạnh địa phương. Ủy ban nhân dân huyện phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ đạo quy hoạch chuyển đổi tối thiểu 3.000 ha đất đồi dốc sang trồng rừng kinh tế với các giống keo lai, keo lá tràm năng suất cao, đồng thời kiên cố hóa 50 km kênh mương nhằm nâng tỷ lệ diện tích đất canh tác chủ động nước tưới từ 21,5% lên 45% vào cuối năm 2018.

Thứ ba, mở rộng mạng lưới tín dụng ưu đãi gắn liền với chuyển giao tiến bộ kỹ thuật. Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện liên kết chặt chẽ với Hội Nông dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ đơn giản hóa thủ tục giải ngân, đảm bảo 100% hộ nghèo có nhu cầu được tiếp cận vốn vay sản xuất giai đoạn 2016-2018, kết hợp tổ chức các lớp khuyến nông, khuyến lâm cho hơn 10.000 lượt người dân nhằm chấm dứt triệt để tình trạng vay nặng lãi 5% đến 10%/tháng.

Thứ tư, siết chặt kỷ luật kiểm tra, giám sát và phát huy vai trò nêu gương của đảng viên. Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy định kỳ 6 tháng một lần kiểm tra việc quản lý, sử dụng nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia tại 100% tổ chức cơ sở đảng. Huyện ủy tiến hành phân công hơn 1.200 đảng viên trực tiếp phụ trách, hướng dẫn phương pháp phát triển kinh tế cho 2.500 hộ nghèo đồng bào dân tộc thiểu số từ năm 2016 đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ lãnh đạo cấp ủy, chính quyền huyện và xã tại các địa bàn miền núi: Luận văn cung cấp mô hình chuẩn hóa về phương thức ban hành nghị quyết chuyên đề và quy trình thể chế hóa các chính sách an sinh. Cán bộ quản lý có thể sử dụng kết quả nghiên cứu làm tài liệu tham khảo trực tiếp để xây dựng văn kiện đại hội đảng bộ và đề án giảm nghèo giai đoạn 2020-2025.

Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước: Công trình mang lại nguồn dữ liệu thực chứng phong phú về phương thức cầm quyền của Đảng ở cấp cơ sở, kết hợp với phương pháp tiếp cận nghèo đa chiều hiện đại. Nghiên cứu sinh có thể tham khảo khung lý thuyết, công thức đo lường nghèo đói và thiết kế bảng hỏi khảo sát phân tầng.

Cán bộ làm công tác Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội: Tài liệu cung cấp các bài học kinh nghiệm về tuyên truyền, vận động quần chúng xóa bỏ tâm lý trông chờ ỷ lại vào trợ cấp của Nhà nước. Đây là căn cứ thực tiễn để thiết kế các phong trào tự quản, tổ tiết kiệm vay vốn và mô hình sinh kế gắn với hội viên phụ nữ, thanh niên nông thôn.

Các chuyên gia hoạch định chính sách và tổ chức phát triển cộng đồng: Luận văn cung cấp cái nhìn thực tế về tác động của Nghị quyết 30a và Chương trình 135 tại cơ sở. Các chuyên gia có thể ứng dụng số liệu và các phân tích hạn chế hạ tầng để xây dựng dự án viện trợ phát triển sinh kế lâm nghiệp và bảo tồn văn hóa vùng cao.

Câu hỏi thường gặp

Điểm khác biệt căn bản khi chuyển đổi từ chuẩn nghèo đơn chiều sang đa chiều tại huyện Sơn Động là gì?

Khi áp dụng chuẩn nghèo đa chiều theo Quyết định số 1614/QĐ-TTg, tỷ lệ hộ nghèo của huyện Sơn Động tăng mạnh từ 28,92% (5.501 hộ) năm 2015 lên 50,81% (9.665 hộ) năm 2016. Cách tiếp cận mới phản ánh chính xác các chiều thiếu hụt trầm trọng về nước sạch, y tế, nhà ở kiên cố và thông tin tại vùng cao, thay vì chỉ đo lường thu nhập đơn thuần.

Tại sao tỷ lệ hộ nghèo tại xã Thạch Sơn lại ở mức cao tới 70,97%?

Tỷ lệ nghèo tại xã Thạch Sơn vượt mức 70,97% do địa hình đồi núi dốc cô lập, diện tích đất canh tác nông nghiệp màu mỡ dưới 10% và hệ thống thủy lợi gần như chưa có. Thêm vào đó, hơn 85% cư dân là đồng bào dân tộc thiểu số còn gặp nhiều hạn chế trong việc tiếp cận tiến bộ kỹ thuật và vốn tín dụng chính sách.

Phương thức lãnh đạo của Huyện ủy tác động trực tiếp đến công tác giảm nghèo thông qua những khâu nào?

Huyện ủy tác động trực tiếp thông qua việc ban hành nghị quyết chuyên đề định hướng phát triển thế mạnh lâm nghiệp, chỉ đạo Ủy ban nhân dân huyện bố trí nguồn vốn đối ứng và phân công cấp ủy viên trực tiếp phụ trách từng xã nghèo. Đồng thời, công tác kiểm tra, giám sát giúp ngăn chặn thất thoát, tiêu cực trong các dự án đầu tư 30a.

Làm thế nào để khắc phục tâm lý trông chờ, ỷ lại vào chính sách 30a của người dân miền núi?

Cần chuyển đổi cơ chế hỗ trợ trực tiếp sang hỗ trợ có điều kiện và vay vốn ưu đãi gắn với chuyển giao công nghệ. Huyện ủy chỉ đạo các tổ chức đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền, gắn việc bình xét thoát nghèo với đánh giá thi đua cơ sở, đồng thời biểu dương kịp thời các hộ gia đình tự nguyện viết đơn xin ra khỏi danh sách hộ nghèo.

Vì sao kinh tế lâm nghiệp được xác định là hướng đi đột phá để giảm nghèo bền vững tại Sơn Động?

Sơn Động có 82,67% diện tích tự nhiên là đất lâm nghiệp và độ che phủ rừng trên 61%. Phát triển trồng rừng gỗ lớn kết hợp du lịch sinh thái tâm linh Tây Yên Tử tạo ra nguồn thu nhập ổn định gấp 3 đến 4 lần so với sản xuất lúa nương bấp bênh, giải quyết việc làm tại chỗ cho hơn 15.000 lao động nhàn rỗi.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc về phương thức lãnh đạo của Đảng bộ cấp huyện đối với công tác giảm nghèo đa chiều tại địa bàn miền núi.
• Phân tích rõ thực trạng giảm nghèo giai đoạn 2011-2015, chỉ ra sự chênh lệch lớn khi tỷ lệ nghèo chuyển từ 28,92% theo chuẩn đơn chiều sang 50,81% theo chuẩn đa chiều năm 2016.
• Nhận diện chính xác 4 nhóm rào cản phát triển, nổi bật là hạ tầng giao thông có 66,9% đường đất và 78,5% diện tích đất nông nghiệp thiếu nước tưới tự chủ.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp toàn diện gắn trách nhiệm lãnh đạo của cấp ủy với chuyển dịch cơ cấu cây trồng lâm nghiệp, đổi mới tín dụng chính sách và siết chặt kiểm tra, giám sát.
• Đóng góp nguồn tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cao cho cấp ủy cơ sở trong việc lãnh đạo đồng bào dân tộc thiểu số phát huy tinh thần tự lực vươn lên thoát nghèo.

Về lộ trình triển khai tiếp theo, trong giai đoạn 2016-2020, Ban Chấp hành Đảng bộ Huyện ủy Sơn Động cần nhanh chóng cụ thể hóa các giải pháp thành đề án hành động, tổ chức sơ kết định kỳ hàng năm nhằm hiện thực hóa mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 20%. Các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý hãy khai thác ngay toàn văn luận văn để hoàn thiện mô hình lãnh đạo phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 HUYỆN ỦY LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 1. Một số vấn đề lý luận về huyện ủy 1. Cơ cấu tổ chức, chức năng và nhiệm vụ của huyện ủy Huyện ủy là cơ quan lãnh đạo của Đảng bộ huyện giữa hai nhiệm kỳ Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện. Huyện ủy lãnh đạo toàn diện các lĩnh vực của đời sống xã hội trên địa bàn huyện; đó là các mặt công tác của Đảng bộ huyện và hệ thống chính trị của huyện theo quy định tại Điều lệ Đảng (đã được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng thông qua) và Hiến pháp năm 2013.

Huyện ủy do Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện bầu ra từ các đại biểu ưu tú của Đại hội. Huyện ủy bầu ra Ban thường vụ; bầu Bí thư, Phó Bí thư trong số ủy viên thường vụ (Điều 20 Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam). Từ cơ cấu tổ chức trên đây, huyện ủy có chức năng và nhiệm vụ lãnh đạo các mặt công tác của Đảng bộ huyện giữa hai nhiệm kỳ Đại hội; đó là các mặt công tác của Đảng bộ và hệ thống chính trị của huyện như: Huyện ủy chịu trách nhiệm trước Tỉnh ủy, trước Đảng bộ và nhân dân trong huyện về lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước; các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương, của tỉnh và nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện, đảm bảo kết hợp tốt các lợi ích của huyện với của tỉnh và cả nước; nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật và nghĩa vụ với nhà nước; lãnh đạo chính quyền làm tốt chức năng quản lý nhà nước trên địa bàn huyện. Huyện ủy lãnh đạo bằng nghị quyết và chủ trương của các hội nghị huyện ủy thông qua hoạt động chỉ đạo của Ban thường vụ huyện ủy.

Những vấn đề phải đưa ra tập thể huyện ủy thảo luận và quyết định về: 9 Thứ nhất, phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và chính sách lớn về quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội dài hạn và hàng năm, kế hoạch ngân sách của huyện, chủ trương thu, chi ngân sách hàng năm. Thứ hai, những vấn đề có quan hệ đến đời sống vật chất, tinh thần; văn hóa - xã hội của nhân dân; những vấn đề mới quan trọng về cơ chế, chính sách kinh tế, quan hệ sản xuất liên quan đến nhiều mặt của địa phương. Thứ ba, những vấn đề quan trọng về quốc phòng - an ninh, về xây dựng Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trong huyện. Thứ tư, quán triệt và bàn các chủ trương, biện pháp thực hiện nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương, nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, của tỉnh ủy mà thấy cần thiết phải đưa ra huyện ủy thảo luận.

Thứ năm, bàn và quyết định những vấn đề mà Điều lệ Đảng quy định như: Bầu Ban thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư, Ủy ban kiểm tra, Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra huyện ủy; ban hành quy chế làm việc của huyện ủy, Quy chế làm việc của Ủy ban kiểm tra huyện ủy; xét thi hành kỷ luật và đề nghị thi hành kỷ luật đảng viên thuộc diện cấp ủy huyện quản lý; phân công nhiệm vụ cho cấp ủy huyện phụ trách khối, ngành, xã - thị trấn; chuẩn bị văn kiện Đại hội, nhân sự Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện khóa mới. Thứ sáu, tổng kết công tác lãnh đạo, chỉ đạo của huyện ủy; tự phê bình và phê bình theo sự chỉ đạo của cấp trên và theo định kỳ hàng năm.