CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm khách hàng cá nhân Khách hàng cá nhân là một người hoặc một nhóm người đã đang hoặc sẽ mua và sử dụng sản phẩm dịch vụ phục vụ cho mục đích cá nhân của họ, là những cá nhân mà doanh nghiệp đang hướng các nỗ lực Marketing vào. Khách hàng cá nhân vừa là một nhóm đối tượng có nhu cầu vay vốn của ngân hàng và cũng là một lực lượng cung cấp cho NHTM một lượng vốn lớn.
Nguồn vốn này chủ yếu là các khoản tiết kiệm của các cá nhân, vì vậy tính ổn định của nó rất cao tạo thuận tiện cho việc đầu tư vào các tài sản trung và dài hạn của các NHTM. Đặc điểm khách hàng cá nhân Khách hàng cá nhân có số lượng lớn và nhu cầu cao, phân tán rông khắp khiến cho việc tìm kiếm khách hàng của ngân hàng khó khăn. Rất khác nhau về tuổi tác, giới tính, thu nhập, trình độ văn hóa, sở thích.điều đó tạo nên sự phong phú và đa dạng về nhu cầu. Mang tâm lý sợ phiền phức thủ tục rườm rà.
Phần đông khách hàng mong muốn giao dịch với các ngân hàng lớn, có uy tín, có chuyên môn cao và thân quen với họ, và lựa chọn những ngân hàng phù hợp với nhu cầu và mong muốn của họ để khi có khiếu nại họ được giải quyết một cách nhanh nhất. Mặc cảm không giám giao dịch với ngân hàng Nhìn chung tâm lý của khách hàng chịu sự chi phối bởi phong tục tập quán và có thể mang nặng yếu tố tâm lý, họ không muốn có hậu quả rủi ro khi giao dịch với ngân hàng, khách hàng cá nhân sợ khi cần thì họ có thể sẽ khó khăn trong việc rút tiền hơn là giữ tiền trong nhà. Ngại rủi ro khi giao dịch tiền bạc với ngân hang. Sợ giao dịch với ngân hàng sẽ để lộ thông tin về thu nhập đối với người có thu nhập cao.
5 Ở Việt Nam có quy định về nộp thuế đối với những khách hàng có thu nhập cao.Ngày 27/12/1990, Chủ tịch nước đã ký lệnh công bố Pháp lệnh Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao (Income Tax on high - Income earner) và đã được ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua. Ðể cho phù hợp với tình hình thực tế của từng giai đoạn phát triển kinh tế- xã hội của đất nước, từ đó đến nay đã có 05 lần sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao: lần thứ nhất vào ngày 10/3/1992, lần thứ hai vào ngày 1/6/1994, lần thứ ba vào ngày 6/2/1997, lần thứ 4 vào ngày 30/6/1999 và lần thứ năm vào ngày 13/6/2001( có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2001). Nên là khách hàng cá nhân ngại giao dịch với ngân hàng 1. Cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại 1.
Khái niệm cho vay khách hàng cá nhân Cho vay là hoạt động truyền thống và quan trọng nhất của NHTM. Cho vay chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản, tạo thu nhập từ lãi lớn nhất và cũng là hoạt động mang lại rủi ro nhất. Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó NHTM giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Khách hàng vay vốn của NHTM bao gồm các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế, các cá nhân, trong đó khách hàng là cá nhân là bộ phận ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động cho vay của NHTM.
Các cá nhân vay tiền từ NHTM để phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng hoặc phục vụ cho hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh của mình. Như vậy, cho vay khách hàng cá nhân tại NHTM bao gồm các hình thức cho vay mà ngân hàng cung cấp cho các cá nhân nhằm mục đích tiêu dùng, đầu tư hay sản xuất kinh doanh. Đặc điểm cho vay khách hàng cá nhân Thứ nhất về đối tượng vay Đối tượng đi vay trong nghiệp vụ cho vay KHCN. Là các cá nhân và hộ gia đình có nhu cầu vay vốn sử dụng cho những mục đích sinh hoạt tiêu dùng hay phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của cá nhân hay hộ gia đình đó.
Khác với các 6 doanh nghiệp và tổ chức kinh tế, KHCN thường có số lượng rất lớn, nhu cầu vay vốn rất đa dạng nhưng thông thường nhu cầu vay vốn của mỗi KHCN là không thường xuyên và chịu sự ảnh hưởng lớn bởi môi trường kinh tế, văn hoá – xã hội. Thứ hai về thời hạn vay vốn Tuỳ thuộc vào từng mục đích vay vốn và hình thức cho vay mà các khoản vay của khách hàng cá nhân có thời hạn: ngắn hạn, trung đến dài hạn. o Với các khoản vay ngắn hạn, thời hạn cho vay là dưới 12 tháng và được tính toán trên 3 yếu tố: chu kỳ kinh doanh, khả năng trả nợ và kế hoạch sử dụng vốn của người đi vay. o Theo Quyết định 1627, Thông tư 39/2016/TT-NHNN quy định TCTD thì trung hạn từ >12 và ≤ 60; dài hạn: >60 tháng: thời gian cần thiết để thu hồi vốn đầu tư, khả năng trả nợ và tính chất nguồn vốn và thời gian hoạt động còn lại của chủ thể đi vay.
Thứ ba về quy mô và số lượng các khoản vay Thông thường quy mô của mỗi khoản vay của KHCN thường nhỏ hơn các khoản vay của doanh nghiệp. Tuy vậy, ở các NHTM số lượng các khoản vay KHCN thường lớn. Ở các NHTM hoạt động theo định hướng là ngân hàng bán lẻ, số lượng các khoản vay khách hàng cá nhân là rất lớn và do đó tổng quy mô các khoản vay khách hàng cá nhân thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ của ngân hàng. Thứ tư về chi phí cho vay Do các khoản vay KHCN thường có quy mô nhỏ, số lượng các khoản vay này thường rất lớn nên các ngân hàng thường phải bỏ ra nhiều chi phí (cả về nhân lực và công cụ) trong việc phát triển khách hàng, thẩm định, xét duyệt và quản lý các khoản vay.
Do đó, chi phí tính trên mỗi đồng cho vay KHCN thường lớn hơn các khoản vay Doanh nghiệp. Thứ năm về lãi suất cho vay Lãi suất của các khoản vay KHCN thường cao hơn các khoản vay khác của NHTM. Nguyên nhân là do các chi phí của cho vay KHCN lớn, các khoản vay KHCN có mức độ rủi ro cao. 7 Thứ sáu về rủi ro tín dụng Các khoản cho vay KHCN thường có nhiều rủi ro nhất đối với ngân hàng.
Sở dĩ như vậy là do tình hình tài chính của KHCN thường thay đổi nhanh chóng tuỳ theo tình trạng công việc và sức khoẻ của họ. Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, các cá nhân và hộ gia đình thường có trình độ quản lý yếu, thiếu kinh nghiệm, trình độ kỹ thuật và khoa học công nghệ lạc hậu, khả năng cạnh tranh trên thị trường bị hạn chế. Do đó, ngân hàng sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro khi người vay bị thất nghiệp, gặp tai nạn, phá sản. Vai trò cho vay khách hàng cá nhân Cho vay khách hàng cá nhân vừa có vai trò đối với ngân hàng thương mại, khách hàng và nên kinh tế: 1.
Vai trò của cho vay khách hàng cá nhân đối với ngân hàng thương mại Cho vay nền kinh tế nói chung trong đó có cho vay KHCN nói riêng đều đóng vai trò quan trọng trong viêc tăng cường lợi nhuận của NHTM. Đối với cho vay từ nguồn vốn tự có, ngân hàng dựa trên lãi suất của từng khoản vay; đối với cho vay từ nguồn vốn huy động, ngân hàng thu lợi nhuận từ sự chênh lệch giữa lãi suất huy động và lãi suất cho vay. Song song với cho vay KHDN thì cho vay KHCN đống một vai trò hết sức quan trọng vì nhu cầu vay vốn của các cá nhân phong phú, đa dạng, là một thị trường đầy tiềm năng. Trên thực tế, cho vay KHCN so với cho vay KHDN đơn giản hơn nhiều.
Trong khi đó nguồn thu của ngân hàng thông qua hoạt động cho vay này lại khá lớn do lãi suất cho vay KHCN cao, điều này khiến lợi nhuận từ hoạt động cho vay KHCN chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu lợi nhuận của ngân hàng. Vì vậy, việc mở rộng hoạt động cho vay tới các cá nhân là một hướng kinh doanh đầy triển vọng của các NHTM. Hơn nữa, xu hướng hoạt động của các NHTM là phá triển đa năng, tổng hợp, luôn tìm cách mở rộng các nghiệp vụ cũng như đưa ra các sản phẩm mới. Việc thực hiện và phát triển hoạt động cho vay cá nhân vừa mở rộng được đối tượng khách hàng vay vốn, tận dụng được nguồn huy động một cách hiệu quả, vừa đa dạng hóa được các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng.
Từ đó ngân hàng tăng được sức mạnh trong cạnh tranh đồng thời tạo ra những nét đặc trưng hấp dẫn riêng của mỗi ngân hàng. 8 Ngoài ra, khách hàng cũng có xu hướng sử dụng kèm các dịch vụ dành cho cá nhân tại ngân hàng đã có quan hệ tín dụng như dịch vụ chuyển tiền, thanh toán sử dụng trả lương qua tài khoản. Đây cũng là điều kiên giúp ngân hàng mở rộng các mối quan hệ với khách hàng, atwng khả năng huy động các loại tiền gửi từ dân cư, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập với xu thế quốc tế. Vai trò của cho vay khách hàng cá nhân đối với các khách hàng và đối với nền kinh tế Thông qua hoạt động cho vay, NHTM đã giúp cho quá trình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp được liên tục và ổn định, góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế.
Không chỉ có thế hoạt động cho vay còn nâng cao mức sống các tầng lớp dân cư và cộng đồng. Chính vì thế mà hoạt động cho vay của ngân hàng có mối quan hệ mật thiết với tình hình phát triển kinh tế tại khu vực ngân hàng phục vụ, bởi vì cho vay thúc đẩy sự tăng trưởng của các doanh nghiệp, tạo ra sức sống cho nền kinh tế. Hơn nữa thông qua các khoản cho vay của ngân hàng, thị trường sẽ có thêm thông tin về chất lượng tín dụng của từng khách hàng và nhờ đó giúp cho họ có khả năng nhận thêm các khoản tín dụng mới từ các nguồn khác với chi phí thấp hơn. Các hình thức cho vay khách hàng cá nhân Cho vay khách hàng cá nhân được phân loại theo các tiêu thức khác nhau: 1.