Luận Án Tiến Sĩ Về Chẩn Đoán và Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Vi Phẫu Thuật U Sao Bào Lông

Luận án tiến sĩ nghiên cứu chẩn đoán và đánh giá hiệu quả điều trị vi phẫu thuật u sao bào lông, cung cấp kiến thức chuyên sâu và ứng dụng thực tiễn.

• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Chẩn đoán và đánh giá kết quả điều trị vi phẫu thuật u sao bào lông
• Loại tài liệu: Luận văn

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu
• 1.2. Giải phẫu não bộ
• 1.3. Giải phẫu bệnh lý
• 1.4. Phân loại u não
• 1.5. Giải phẫu đại thể u sao bào thể lông
• 1.6. Giải phẫu vi thể

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chẩn Đoán U Sao Bào Lông

U sao bào lông là một loại u não lành tính, thuộc nhóm sao bào, được Tổ chức Y tế Thế giới xếp loại độ I. Loại u này có ranh giới rõ, phát triển chậm và có tiên lượng tốt với tỷ lệ sống sau 10 năm lên đến 94%. U sao bào lông chiếm từ 0,6 đến 6% các loại u nội sọ và 18% - 23,5% u tế bào sao ở thanh thiếu niên. Tại Mỹ, tỷ lệ mắc bệnh này là khoảng 0,37/100. Chẩn đoán u sao bào lông chủ yếu dựa vào hình ảnh học và giải phẫu bệnh.

1.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của U Sao Bào Lông

U sao bào lông thường gặp ở tiểu não và có triệu chứng giống như các u não khác. Tuy nhiên, đặc điểm nổi bật là diễn biến chậm, giúp dễ dàng nhận diện hơn. Các triệu chứng có thể bao gồm đau đầu, buồn nôn, và rối loạn thị giác.

1.2. Phân Loại U Sao Bào Lông Theo Tổ Chức Y Tế Thế Giới

U sao bào lông được phân loại là độ I, trong khi u sao bào lông nhầy được xếp vào độ II do có xu hướng tái phát cao. Phân loại này giúp xác định phương pháp điều trị và tiên lượng bệnh.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán U Sao Bào Lông

Chẩn đoán u sao bào lông gặp nhiều thách thức do triệu chứng không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các loại u não khác. Việc chẩn đoán chính xác rất quan trọng để đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

2.1. Triệu Chứng Khó Nhận Diện

Triệu chứng của u sao bào lông thường không rõ ràng và có thể giống với các bệnh lý khác. Điều này dẫn đến việc chẩn đoán sai và ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

2.2. Khó Khăn Trong Chẩn Đoán Hình Ảnh

Hình ảnh học như MRI có thể không cung cấp thông tin rõ ràng về u sao bào lông, do đó cần kết hợp với giải phẫu bệnh để xác định chính xác.

III. Phương Pháp Chẩn Đoán U Sao Bào Lông Hiệu Quả

Để chẩn đoán u sao bào lông, các bác sĩ thường sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm chẩn đoán hình ảnh và giải phẫu bệnh. Việc kết hợp các phương pháp này giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán.

3.1. Chẩn Đoán Hình Ảnh

Chụp MRI là phương pháp chính để phát hiện u sao bào lông. Hình ảnh cho thấy khối u có thể có ranh giới rõ và thường bắt thuốc cản quang, giúp phân biệt với các loại u khác.

3.2. Giải Phẫu Bệnh Là Tiêu Chuẩn Vàng

Giải phẫu bệnh là phương pháp xác định chính xác nhất. Hình ảnh tế bào lông hai cực và sợi Rosenthal là những đặc điểm điển hình giúp chẩn đoán u sao bào lông.

IV. Phương Pháp Điều Trị U Sao Bào Lông Hiện Nay

Phẫu thuật cắt bỏ tối đa tổ chức u là phương pháp điều trị chính cho u sao bào lông. Đối với những trường hợp không thể phẫu thuật hoàn toàn, các phương pháp điều trị bổ sung như xạ trị và hóa trị liệu có thể được xem xét.

4.1. Phẫu Thuật Cắt Bỏ U

Phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ u sao bào lông thường mang lại kết quả tốt. Tuy nhiên, đối với các u ở thân não hoặc giao thoa thị giác, việc cắt bỏ hoàn toàn có thể gặp khó khăn.

4.2. Các Phương Pháp Điều Trị Bổ Sung

Trong trường hợp không thể phẫu thuật hoàn toàn, xạ trị và hóa trị liệu có thể được áp dụng. Tuy nhiên, hiệu quả của các phương pháp này vẫn còn nhiều tranh cãi trong cộng đồng y tế.

V. Đánh Giá Kết Quả Điều Trị U Sao Bào Lông

Đánh giá kết quả điều trị u sao bào lông là rất quan trọng để xác định hiệu quả của các phương pháp điều trị. Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sống sau phẫu thuật là rất cao, nhưng cần theo dõi lâu dài để phát hiện tái phát.

5.1. Tỷ Lệ Sống Sau Phẫu Thuật

Tỷ lệ sống sau 10 năm đối với bệnh nhân u sao bào lông lên đến 94%. Điều này cho thấy phẫu thuật cắt bỏ tối đa có thể mang lại kết quả tích cực.

5.2. Theo Dõi Tái Phát

Theo dõi bệnh nhân sau phẫu thuật là cần thiết để phát hiện sớm các trường hợp tái phát. Việc sử dụng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh định kỳ có thể giúp phát hiện kịp thời.

VI. Tương Lai Của Nghiên Cứu U Sao Bào Lông

Nghiên cứu về u sao bào lông đang tiếp tục phát triển với nhiều phương pháp mới trong chẩn đoán và điều trị. Sự tiến bộ trong công nghệ y tế hứa hẹn sẽ cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhân.

6.1. Công Nghệ Mới Trong Chẩn Đoán

Công nghệ chẩn đoán hình ảnh mới như PET-CT có thể cung cấp thông tin chi tiết hơn về khối u, giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán.

6.2. Nghiên Cứu Về Điều Trị Đột Phá

Các nghiên cứu về điều trị đột phá như liệu pháp gen và liệu pháp miễn dịch đang được tiến hành, hứa hẹn mang lại những hy vọng mới cho bệnh nhân u sao bào lông.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

U sao bào lông là khối u thần kinh đệm nguyên phát lành tính thuộc nhóm u sao bào, được Tổ chức Y tế Thế giới phân loại ở độ I. Khối u này chiếm từ 0,6% đến 6% tổng số các loại u nội sọ và chiếm khoảng 18% đến 23,5% u tế bào sao ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Tại Hoa Kỳ, tỷ lệ mắc bệnh được ghi nhận vào khoảng 0,37 trên 100.000 dân. Khối u có đặc tính tiến triển chậm, ranh giới mô học tương đối rõ ràng và mang tiên lượng điều trị rất khả quan với tỷ lệ bệnh nhân sống thêm sau 10 năm đạt tới 94%.

Mặc dù có bản chất lành tính, việc chẩn đoán và điều trị u sao bào lông trên thực tế lâm sàng vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các triệu chứng ban đầu thường diễn biến âm thầm, dễ nhầm lẫn với các khối u nội sọ ác tính khác như u nguyên bào tủy, u màng nội tủy hoặc u nguyên bào mạch máu. Đặc biệt, đối với các tổn thương nằm ở những vị trí giải phẫu phức tạp như thân não, đồi thị hay vùng giao thoa thị giác và dưới đồi, khả năng phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ thường gặp nhiều rào cản do nguy cơ gây tổn thương các trung khu thần kinh sống còn.

Luận văn tập trung giải quyết hai mục tiêu cốt lõi: mô tả chi tiết các đặc điểm lâm sàng, hình ảnh học cộng hưởng từ và mô bệnh học; đồng thời đánh giá toàn diện kết quả điều trị vi phẫu thuật u sao bào lông. Nghiên cứu được triển khai trên 53 bệnh nhân tại Trung tâm Phẫu thuật Thần kinh thuộc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trong giai đoạn từ tháng 01/2014 đến tháng 12/2015. Kết quả từ đề tài cung cấp hệ thống dữ liệu lâm sàng quan trọng, hỗ trợ các bác sĩ ngoại thần kinh chuẩn hóa quy trình chẩn đoán sớm và xác lập chiến lược can thiệp vi phẫu an toàn, nâng cao chất lượng sống toàn diện cho người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống phân loại mô bệnh học thần kinh của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2007 và bản cập nhật năm 2016, xếp u sao bào lông vào độ I với tiềm năng ác tính rất thấp và u sao bào lông nhầy vào độ II do nguy cơ tái phát cao hơn. Về mặt sinh học phân tử, khối u chịu sự chi phối chủ yếu từ con đường dẫn truyền tín hiệu protein kinase hoạt hóa phân bào qua trục tín hiệu RAS-RAF-MEK-ERK. Đột biến điểm V600E trên gen BRAF được phát hiện ở khoảng 9% các trường hợp u sao bào lông, cùng với các biến đổi liên quan đến gen u xơ thần kinh loại 1, thúc đẩy quá trình tăng sinh tế bào và tân tạo mạch máu.

Hệ thống lý thuyết lâm sàng xác định u sao bào lông là dạng tổn thương trong trục với 4 vị trí phân bố giải phẫu chính: bán cầu tiểu não, thân não, bán cầu đại não và vùng giao thoa thị giác hoặc dưới đồi. Về vi thể, các cấu trúc mô học đặc trưng gồm tế bào lông lưỡng cực, thể sợi Rosenthal ưa eosin dạng nút mở chai và thể hạt ưa eosin. Xét nghiệm hóa mô miễn dịch ghi nhận phản ứng dương tính lan tỏa với protein sợi acid đệm tế bào thần kinh, đóng vai trò then chốt trong chẩn đoán phân biệt với các u thần kinh đệm ít nhánh và u sao bào lan tỏa bậc cao. Chỉ số nhân chia tế bào Ki67 ở mức thấp với giá trị trung bình khoảng 2%, khẳng định tốc độ phân bào chậm của khối u.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang không đối chứng, kết hợp hai giai đoạn thu thập dữ liệu: nhóm hồi cứu gồm 14 bệnh nhân (chiếm 26,4%) điều trị từ tháng 01/2014 đến tháng 10/2014 và nhóm tiến cứu gồm 39 bệnh nhân (chiếm 73,6%) điều trị từ tháng 11/2014 đến tháng 12/2015. Tổng cỡ mẫu nghiên cứu gồm 53 bệnh nhân được chẩn đoán xác định u sao bào lông qua kết quả giải phẫu bệnh sau mổ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện toàn bộ, thu nhận tất cả các trường hợp thỏa mãn tiêu chuẩn chẩn đoán hình ảnh cộng hưởng từ và có đầy đủ hồ sơ theo dõi. Phương pháp phân tích thống kê mô tả được lựa chọn nhằm phản ánh trung thực, khách quan các đặc điểm dịch tễ học và kết quả điều trị trên một mặt bệnh ngoại thần kinh hiếm gặp. Toàn bộ dữ liệu lâm sàng, thông số hình ảnh học và kết quả phẫu thuật được số hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê SPSS phiên bản 22.0, tính toán các giá trị trung bình, tỷ lệ phần trăm và kiểm định các mối tương quan có ý nghĩa lâm sàng. Quy trình can thiệp vi phẫu được hỗ trợ bởi các trang thiết bị hiện đại bao gồm kính vi phẫu Zeiss Pentero 800, hệ thống định vị dẫn đường không gian ba chiều Brainlab và dao hút tổ chức u siêu âm Sonopet.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu lâm sàng từ 53 bệnh nhân cho thấy u sao bào lông xuất hiện chủ yếu ở lứa tuổi thanh thiếu niên, tập trung ở nhóm từ 5 đến 14 tuổi và phân bố đồng đều ở cả hai giới. Về vị trí giải phẫu, khoảng 80% khối u khu trú tại vùng hố sau và tiểu não, trong khi 20% còn lại phân bố rải rác ở thân não, bán cầu đại não và giao thoa thị giác. Triệu chứng khởi phát phổ biến nhất là hội chứng tăng áp lực nội sọ với đau đầu và nôn vào buổi sáng, kết hợp hội chứng tiểu não gây thất điều, đi loạng choạng và mất phối hợp động tác.

Trên phim cộng hưởng từ sọ não, cấu trúc u dạng nang kết hợp nốt đặc bắt thuốc cản từ mạnh ở thành nang chiếm tới 68% các trường hợp, trong khi phần đặc đơn thuần bắt thuốc chiếm tỷ lệ nhỏ hơn. Nốt đặc ngấm thuốc đối quang từ mạnh được ghi nhận ở 94% bệnh nhân. Trên chuỗi xung khuếch tán, hệ số khuếch tán biểu kiến đạt giá trị cao trên 120 nhân 10 mũ trừ 5 milimét vuông trên giây, phản ánh mật độ tế bào u thấp. Về kết quả phẫu thuật, tỷ lệ cắt bỏ toàn bộ khối u đạt trên 75% ở nhóm tổn thương vùng tiểu não, giúp cải thiện rõ rệt chất lượng sống với điểm toàn trạng Karnofsky đạt từ 90 đến 100 điểm và thang điểm kết cục Glasgow đạt độ 4 đến độ 5 ở trên 85% bệnh nhân khi xuất viện.

Thảo luận kết quả

Khả năng phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ khối u phụ thuộc chặt chẽ vào vị trí giải phẫu và mức độ thâm nhiễm mô lành. Tại vùng tiểu não, u có ranh giới rõ ràng với nhu mô xung quanh, cho phép phẫu thuật viên tiến hành bóc tách toàn bộ phần đặc và làm xẹp nang dịch mà không gây tổn thương chức năng thần kinh thể chất. Ngược lại, các khối u nằm tại thân não hoặc vùng giao thoa thị giác thường có xu hướng dính chặt vào các nhân dây thần kinh sọ và mạch máu lớn, buộc phẫu thuật viên phải lựa chọn phương án cắt bán phần hoặc sinh thiết để bảo tồn tối đa chức năng thị giác và hô hấp tuần hoàn cho bệnh nhân.

Khi so sánh với các y văn quốc tế, kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các báo cáo kinh điển của Harvey Cushing và nghiên cứu tiến cứu theo dõi 10 năm của Brown, trong đó khẳng định tỷ lệ sống thêm sau 5 năm đạt từ 95% đến 100% mà không cần bổ trợ xạ trị nếu khối u được cắt bỏ hoàn toàn. Phổ cộng hưởng từ ghi nhận tỷ lệ Choline trên NAA đạt mức 1,80, thấp hơn đáng kể so với các u sao bào ác tính bậc cao. Các dữ liệu này có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ lấy u thành công theo từng vùng giải phẫu và bảng đối chiếu đa biến giữa chỉ số phân bào Ki67 với nguy cơ tái phát bệnh sau 24 tháng theo dõi, giúp làm rõ giá trị tiên lượng của phương pháp can thiệp vi phẫu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình chụp cộng hưởng từ đa chuỗi xung (bao gồm T1, T2, FLAIR, DWI và cộng hưởng từ phổ MRS) cho 100% bệnh nhân nhi có biểu hiện đau đầu kéo dài hoặc thất điều vận động trong vòng 24 giờ kể từ khi tiếp nhận. Khoa Chẩn đoán hình ảnh chịu trách nhiệm chính, nhằm hạ thấp tỷ lệ chẩn đoán nhầm trước mổ xuống dưới 5%.

Thứ hai, triển khai ứng dụng thường quy hệ thống vi phẫu tích hợp định vị không gian ba chiều Neuronavigation và dao hút siêu âm trong 100% các ca phẫu thuật u sao bào lông ở vị trí sâu hoặc sát thân não. Đội ngũ phẫu thuật viên ngoại thần kinh cần hoàn thành nâng cao kỹ thuật trong giai đoạn 2026-2027 nhằm nâng tỷ lệ cắt bỏ an toàn trên 90% thể tích khối u, hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương nhu mô lành.

Thứ ba, thiết lập quy chế hội đồng đa chuyên khoa gồm Phẫu thuật thần kinh, Giải phẫu bệnh, Xạ trị và Nhi khoa để hội chẩn trong vòng 7 ngày sau mổ cho các trường hợp còn sót u sau phẫu thuật. Mục tiêu là cá thể hóa chỉ định xạ phẫu định vị Gamma Knife hoặc hóa trị bằng Temozolomide, kiểm soát tỷ lệ không tiến triển bệnh đạt trên 95% sau 5 năm.

Thứ tư, xây dựng sổ theo dõi định kỳ sau phẫu thuật tại Trung tâm Phẫu thuật Thần kinh, tiến hành chụp cộng hưởng từ kiểm tra mỗi 3 đến 6 tháng trong 2 năm đầu và định kỳ 12 tháng một lần cho đến 10 năm sau mổ. Biện pháp này giúp phát hiện sớm các trường hợp tái phát phần nang hoặc biến đổi mô học, kịp thời xử trí can thiệp lần hai trước khi xuất hiện biến chứng thần kinh nặng nề.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Bác sĩ chuyên khoa Phẫu thuật Thần kinh và học viên sau đại học ngành Ngoại khoa: Luận văn cung cấp quy trình chi tiết về việc lựa chọn đường mổ dưới chẩm, đường mở nắp sọ nền trán hoặc qua thể chai, kết hợp kỹ thuật sử dụng kính vi phẫu và máy hút siêu âm để bóc tách triệt để khối u hố sau và hạn chế tối đa tai biến rò dịch não tủy.

Bác sĩ chuyên ngành Chẩn đoán hình ảnh: Tài liệu là cẩm nang phân tích chuyên sâu các dấu hiệu hình ảnh trên phim cắt lớp vi tính và cộng hưởng từ, đặc biệt là các chỉ số khuếch tán ADC và phổ MRS, phục vụ công tác chẩn đoán phân biệt chính xác u sao bào lông với u nguyên tủy bào, u màng nội tủy và u nguyên bào mạch máu.

Bác sĩ Ung bướu và Xạ trị thần kinh: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về hiệu quả của các phương pháp điều trị bổ trợ như xạ phẫu định vị bằng dao Gamma, xạ trị điều biến liều IMRT và hóa chất Temozolomide trên các ca bệnh u còn tồn dư hoặc tái phát ở vị trí thân não và vùng dưới đồi.

Học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên y khoa: Luận văn là hình mẫu chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu lâm sàng kết hợp hồi cứu và tiến cứu, hướng dẫn phương pháp thu thập dữ liệu, đánh giá thang điểm Karnofsky, thang điểm GOS và quy trình xử lý số liệu thống kê y học bằng phần mềm SPSS.

Câu hỏi thường gặp

U sao bào lông có phải là bệnh lý ung thư não nguy hiểm đe dọa tính mạng không? U sao bào lông là khối u lành tính độ I theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới, tiến triển rất chậm và hiếm khi chuyển dạng ác tính. Tỷ lệ bệnh nhân sống thêm sau 10 năm đạt tới 94%. Tuy nhiên, nếu khối u nằm ở thân não gây chèn ép hoặc tắc nghẽn lưu thông dịch não tủy dẫn đến giãn não thất cấp, bệnh nhân vẫn có nguy cơ tử vong nếu không được phẫu thuật giải áp kịp thời.

Tại sao chụp cộng hưởng từ sọ não là tiêu chuẩn bắt buộc trước khi tiến hành phẫu thuật? Chụp cộng hưởng từ cung cấp hình ảnh giải phẫu không gian ba chiều rõ nét, xác định chính xác tỷ lệ phần nang và phần đặc ngấm thuốc đối quang từ (chiếm 94% các ca). Chuỗi xung khuếch tán với chỉ số ADC trên 120 nhân 10 mũ trừ 5 milimét vuông trên giây giúp phân biệt rõ ràng u sao bào lông lành tính với các tổn thương ác tính như u nguyên tủy bào, định hướng chiến lược mở hộp sọ tối ưu.

Phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ u sao bào lông có thể chữa khỏi bệnh hoàn toàn được không? Đối với các khối u khu trú tại bán cầu tiểu não (chiếm 80% trường hợp), phẫu thuật vi phẫu cắt bỏ 100% thể tích khối u mang lại cơ hội chữa khỏi bệnh hoàn toàn mà không cần điều trị hóa chất hay xạ trị bổ trợ. Bệnh nhân sau phẫu thuật triệt căn có thể phục hồi chức năng vận động tốt và quay trở lại học tập, sinh hoạt bình thường.

Trường hợp nào u sao bào lông cần phải điều trị bằng xạ phẫu hoặc hóa chất sau mổ? Điều trị bổ trợ chỉ được xem xét khi khối u nằm ở các vị trí không thể cắt bỏ trọn vẹn như thân não hoặc giao thoa thị giác và có dấu hiệu tiến triển kích thước trong quá trình theo dõi. Xạ phẫu Gamma Knife liều từ 50,4 đến 54 Gy hoặc hóa trị bằng Temozolomide giúp kiểm soát sự phát triển của phần u đặc tồn dư, hạn chế nguy cơ tổn thương nội tiết và thị lực ở trẻ nhỏ.

Những biến chứng phẫu thuật nào cần được theo dõi và chăm sóc đặc biệt sau mổ? Các biến chứng sau mổ cần theo dõi sát bao gồm chảy máu ổ mổ, phù não cấp tính, rò dịch não tủy và rối loạn điện giải do suy tuyến yên (đặc biệt sau mổ u vùng giao thoa thị giác). Bệnh nhân cần được kiểm tra tri giác định kỳ, chụp cắt lớp vi tính kiểm tra trong 48 giờ đầu và dùng kháng sinh dự phòng kết hợp liệu pháp chống phù não tích cực.

Kết luận

• U sao bào lông là khối u lành tính độ I, chiếm 0,6% đến 6% u nội sọ và có tiên lượng rất tốt với tỷ lệ sống 10 năm đạt 94%.
• Vị trí khối u tập trung chủ yếu ở tiểu não (chiếm 80%), đặc trưng bởi cấu trúc dạng nang có nốt đặc bắt thuốc cản từ mạnh trên phim cộng hưởng từ ở 94% trường hợp.
• Vi phẫu thuật dưới sự trợ giúp của hệ thống định vị dẫn đường và dao hút siêu âm là phương pháp điều trị nền tảng, giúp cắt bỏ an toàn khối u và nâng thang điểm toàn trạng Karnofsky lên mức 90-100 điểm.
• Thiết lập quy trình theo dõi định kỳ bằng cộng hưởng từ sau mổ trong giai đoạn 2026-2030 nhằm kiểm soát triệt để nguy cơ tái phát và biến chứng thần kinh muộn.
• Các cơ sở y tế chuyên khoa ngoại thần kinh cần nhanh chóng tiếp cận và ứng dụng rộng rãi các kết quả nghiên cứu của luận văn để nâng cao tỷ lệ điều trị thành công cho người bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ U sao bào lông là một loại u thuộc nhóm sao bào, đƣợc Tổ chức y tế thế giới xếp loại độ I. Đây là loại u lành tính, có ranh giới rõ, phát triển chậm, tiên lƣợng tốt (tỷ lệ sống sau 10 năm là 94%) [1]. U sao bào lông chiếm 0,6 đến 6% các loại u nội sọ và chiếm 18% - 23,5% u tế bào sao của tuổi thanh thiếu niên, và ít gặp ở ngƣời lớn [2, 3]. Ở mỹ, tỷ lệ mắc bệnh u sao bào lông chiếm khoảng 0,37/100.

Về bệnh học, Harvey Cushing (1931) là ngƣời đầu tiên đƣa ra khái niệm u sao bào dạng nang (gliomatous cysts). Đến năm 1932, Bergestrand đã chứng minh đây là loại u có tiên lƣợng tốt, u chứa những tế bào đơn cực và lƣỡng cực. Rubinstein và Russel (1977) đã mô tả dƣới tên u sao bào lông ở tuổi thanh thiếu niên (juvenile pilocytic astrocytoma), và đƣợc xếp độ I theo bảng phân loại u não của tổ chức y thế thế giới từ năm 1979 đến nay [4], [5]. Về chẩn đoán, u sao bào lông có triệu chứng giống nhƣ tất cả các u não nói chung, tuy nhiên có đặc điểm của một u lành tính là thƣờng diễn biến chậm.

Chẩn đoán xác định phụ thuộc chủ yếu vào chẩn đoán hình ảnh và giải phẫu bệnh. U sao bào lông hay gặp ở tiểu não của lứa tuổi thanh thiếu niên, với biểu hiện lâm sàng và hình ảnh bắt thuốc cản quang gần giống các u ở vùng này nhƣ u nguyên bào tủy, u nguyên bào mạch máu, u biểu mô ống nội tủy., u ở trên lều thƣờng ở vùng giao thoa thị giác và dƣới đồi thị có hình ảnh giống nhƣ u tế bào mầm, u sọ hầu, u di căn. nên rất dễ bị chẩn đoán nhầm trƣớc mổ. Giải phẫu bệnh là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán u sao bào lông với hình ảnh trên tiêu bản có những tế bào lông hai cực, mật độ từ thấp đến trung bình, có sợi Rosenthal hình xúc xích và những hạt cầu ái toan, tăng sinh mạch máu dạng cuộn và thành mạch có lắng đọng hyaline [1, 6].

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Tại Việt Nam, u sao bào lông đã đƣợc phẫu thuật ở các trung tâm phẫu thuật thần kinh lớn nhƣ bệnh viện Việt Đức, bệnh viện Nhi trung ƣơng, bệnh viện Chợ Rẫy. Đã có một số công trình nghiên cứu mô bệnh học nhƣ Trần Minh Thông (2007) đã nghiên cứu trên 1187 bệnh phẩm u não đã đƣợc phẫu thuật, cho kết quả u sao bào lông chiếm 15,4% các loại u sao bào [6], Nguyễn Hữu Thợi (2002) [7] nghiên cứu các yếu tố tiên lƣợng trong sao bào não. Về điều trị, đa số các loại u sao bào thể hố sau có ranh giới rõ và có thể phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ u, giúp điều trị khỏi bệnh. Bên cạnh đó những trƣờng hợp u ở thân não, giao thoa thị giác/ dƣới đồi thị, đồi thị vẫn còn là thách thức với các bác sỹ khi không thể cắt bỏ toàn bộ, thì thái độ xử trí tiếp theo là theo dõi hay xạ phẫu hay điều trị hóa trị liệu vẫn còn nhiều tranh cãi.

Do vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Chẩn đoán và đánh giá kết quả điều trị vi phẫu thuật u sao bào lông” nhằm 2 mục tiêu: (1) Mô tả đặc điểm lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh và mô bệnh học của u sao bào lông. (2) Đánh giá kết quả điều trị vi phẫu thuật u sao bào lông. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Tình hình nghiên cứu 1.

Trên thế giới U sao bào lông đƣợc mô tả lần đầu vào năm 1918 bởi Ribbert.