Khảo sát nhu cầu người bệnh về app sức khỏe online tại BV ĐH Y Hà Nội

Khóa luận Dược sĩ nghiên cứu nhận thức và nhu cầu người bệnh ngoại trú về ứng dụng chăm sóc sức khỏe trực tuyến. Đánh giá yếu tố ảnh hưởng đến quyết định.

• Tác giả: Nguyễn Phương Đông
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Lan Anh
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ
• Đề tài: Khảo sát nhận thức và nhu cầu của người bệnh ngoại trú đối với ứng dụng chăm sóc sức khỏe trực tuyến tại cơ sở 2 Bệnh viện Đại học Y Hà Nội
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và Tầm quan trọng của Chăm sóc Sức khỏe Online

Chăm sóc sức khỏe online là một xu hướng hiện đại trong lĩnh vực y tế, cho phép bệnh nhân tiếp cận các dịch vụ y tế thông qua các nền tảng số hóa. Điều này bao gồm tư vấn y tế trực tuyến, theo dõi sức khỏe từ xa, và quản lý đơn thuốc điện tử. Theo khảo sát tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhu cầu sử dụng dịch vụ này đang gia tăng đáng kể. Sự phát triển của công nghệ số đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các ứng dụng chăm sóc sức khỏe trực tuyến, giúp giảm tải cho hệ thống y tế truyền thống và nâng cao chất lượng dịch vụ. Tầm quan trọng của dịch vụ này nằm ở khả năng cải thiện accessibility, tăng cường sự minh bạch trong thông tin y tế, và nâng cao mức độ hài lòng của người bệnh đối với quy trình chăm sóc sức khỏe.

1.1. Định nghĩa Chăm sóc Sức khỏe Online

Chăm sóc sức khỏe online bao gồm các dịch vụ y tế được cung cấp thông qua internet và công nghệ số. Các dịch vụ này cho phép bệnh nhân tương tác với các chuyên gia y tế, nhận tư vấn y tế, và quản lý đơn thuốc điện tử mà không cần phải đến trực tiếp tại cơ sở y tế. Hình thức này đặc biệt hữu ích cho những bệnh nhân ngoại trú, những người có lịch biểu bận rộn, hoặc sống ở vùng sâu, vùng xa.

1.2. Vai trò của Đơn thuốc Điện tử trong Y tế Hiện đại

Đơn thuốc điện tử là một thành phần quan trọng của hệ thống chăm sóc sức khỏe trực tuyến. Nó thay thế đơn thuốc giấy truyền thống, cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch về hướng dẫn sử dụng thuốc. Điều này giúp giảm thiểu sai sót, cải thiện tuân thủ điều trị, và nâng cao mức độ nhận thức của người bệnh về các loại thuốc được kê đơn cho họ.

II. Nhu cầu của Người bệnh Đối với Dịch vụ Chăm sóc Sức khỏe Online

Nhu cầu sử dụng chăm sóc sức khỏe trực tuyến của người bệnh ngoại trú đang tăng lên nhanh chóng. Theo kết quả khảo sát tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, nhiều bệnh nhân mong muốn có đơn thuốc điện tử để tiện quản lý sức khỏe và thuốc của họ. Các yếu tố nhân khẩu học như tuổi, giới tính, và mức độ học vấn có ảnh hưởng đáng kể đến nhu cầu sử dụng dịch vụ này. Người bệnh không chỉ cần có quyền truy cập vào thông tin y tế mà còn cần những hướng dẫn rõ ràng, dễ hiểu về cách sử dụng các ứng dụng chăm sóc sức khỏe. Sự phát triển của nhận thức người bệnh về công nghệ số cũng là yếu tố quan trọng thúc đẩy nhu cầu này.

2.1. Các Yếu tố Ảnh hưởng đến Nhu cầu Sử dụng Dịch vụ

Nhu cầu chăm sóc sức khỏe online của người bệnh chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố. Các yếu tố nhân khẩu học như tuổi tác, trình độ học vấn, và khả năng tiếp cận công nghệ đóng vai trò quan trọng. Ngoài ra, mức độ tin tưởng vào dịch vụ trực tuyến, trải nghiệm trước đây với các ứng dụng sức khỏe, và sự hỗ trợ từ gia đình cũng là những yếu tố quyết định.

2.2. Kỳ vọng của Người bệnh về Dịch vụ Chất lượng

Người bệnh ngoại trú kỳ vọng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe trực tuyến sẽ cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch, hỗ trợ 24/7, và đảm bảo bảo mật dữ liệu cá nhân. Họ muốn quy trình nhận thuốc được đơn giản hóa, có hướng dẫn rõ ràng, và nhân viên y tế sẵn sàng giải đáp các câu hỏi về sử dụng thuốc và quản lý sức khỏe.

III. Thực trạng Nhận thức của Người bệnh về Đơn thuốc Điện tử

Thực trạng nhận thức người bệnh về đơn thuốc điện tử vẫn còn hạn chế, đặc biệt ở các nhóm lứa tuổi lớn và những người có mức độ học vấn thấp hơn. Nhiều bệnh nhân vẫn còn quen thuộc hơn với đơn thuốc truyền thống giấy, do đó cần có sự giáo dục và nâng cao nhận thức về lợi ích của đơn thuốc điện tử. Kết quả khảo sát tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho thấy, mặc dù có sự chấp nhận ban đầu, nhưng vẫn còn những lo ngại liên quan đến bảo mật, độ tin cậy, và khó khăn trong việc sử dụng công nghệ. Việc triển khai dịch vụ chăm sóc sức khỏe trực tuyến đòi hỏi phải có chiến lược truyền thông hiệu quả để nâng cao nhận thức và xây dựng lòng tin từ người bệnh ngoại trú.

3.1. Mức độ Hiểu biết về Đơn thuốc Điện tử

Mức độ nhận thức của người bệnh về đơn thuốc điện tử là một thách thức lớn trong việc triển khai dịch vụ. Nhiều bệnh nhân chưa hiểu rõ các lợi ích của đơn thuốc số, chẳng hạn như minh bạch thông tin, dễ dàng quản lý, và giảm sai sót. Cần có chương trình giáo dục sức khỏe và hỗ trợ hướng dẫn sử dụng cụ thể để nâng cao nhận thức.

3.2. Những Lo ngại và Thách thức Chính

Người bệnh vẫn còn lo ngại về bảo mật dữ liệu cá nhân, độ tin cậy của hệ thống, và khó khăn trong việc truy cập ứng dụng chăm sóc sức khỏe trực tuyến. Ngoài ra, không phải ai cũng có kiến thức công nghệ hoặc thiết bị thích hợp để sử dụng dịch vụ này. Việc giải quyết những thách thức này là chìa khóa để nâng cao nhu cầu sử dụng dịch vụ.

IV. Chiến lược Triển khai và Nâng cao Nhận thức Người bệnh

Để thành công trong việc triển khai chăm sóc sức khỏe trực tuyến và đơn thuốc điện tử, cần có chiến lược toàn diện. Thứ nhất, nâng cao nhận thức người bệnh thông qua các chương trình giáo dục, hội thảo, và tài liệu thông tin dễ hiểu. Thứ hai, cải thiện giao diện ứng dụng để dễ sử dụng cho mọi lứa tuổi. Thứ ba, xây dựng hệ thống bảo mật mạnh mẽ để tăng lòng tin của người bệnh ngoại trú. Kết quả khảo sát tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cơ sở Hoàng Mai cho thấy, khi được hướng dẫn chi tiết, mức độ nhu cầu sử dụng dịch vụ tăng đáng kể. Cuối cùng, cần có sự hỗ trợ từ nhân viên y tế và quy trình bán thuốc tối ưu để đảm bảo mức độ hài lòng cao của bệnh nhân.

4.1. Các Biện pháp Nâng cao Nhận thức Công chúng

Chiến lược nâng cao nhận thức nên tập trung vào giáo dục sức khỏe qua các kênh đa dạng: mạng xã hội, tờ rơi, hội thảo tại bệnh viện, và tư vấn từ nhân viên y tế. Cần nhấn mạnh lợi ích như sự minh bạch, tiện lợi, và an toàn của đơn thuốc điện tử. Phải tạo ra các nội dung dễ hiểu, thực tế để người bệnh ngoại trú có thể áp dụng trong cuộc sống hàng ngày.

4.2. Hỗ trợ Kỹ thuật và Dịch vụ Chăm sóc Sau khi Triển khai

Hệ thống hỗ trợ kỹ thuật 24/7 là cần thiết để giải quyết các vấn đề khi người bệnh sử dụng ứng dụng chăm sóc sức khỏe trực tuyến. Đội ngũ nhân viên y tế phải được đào tạo tốt để hướng dẫn người bệnh sử dụng dịch vụ và trả lời các câu hỏi. Cần có quy trình phản hồi rõ ràng để nâng cao mức độ hài lòng và xây dựng lòng tin dài hạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm qua, với sự phát triển của cách mạng công nghiệp 4.0 cũng như sự tác động của công nghệ thông tin vào đa lĩnh vực thì ngành y tế cũng không ngoại lệ, đặc biệt là trong lĩnh vực quản lý và bán thuốc. Đơn thuốc điện tử và dịch vụ chăm sóc sức khoẻ trực tuyến ngày càng được phổ biến ở các bệnh viện và phòng khám. Nó không chỉ được xem là một giải pháp hiện đại hoá quy trình kê đơn mà còn góp phần nâng cao hiệu quả trong hoạt động bán thuốc, giảm thiểu sai sót do tác động của con người và cải thiện nâng cao trải nghiệm của người bệnh. Trên thế giới, đã có nhiều nghiên cứu được triển khai để đánh giá mức độ hài lòng của người bệnh với hệ thống đơn thuốc điện tử trên toàn quốc và được người bệnh hưởng ứng mạnh mẽ như nghiên cứu của Lamsa năm 2018 tại Phần Lan [1], nghiên cứu về sự hài lòng của người bệnh khi triển khai hồ sơ bệnh án điện tử tại bệnh viện tuyến cuối ở miền Bắc Trung Nigeria năm 2018 [2].

Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành thông tư số 27/2021/TT-BYT về quy định kê đơn thuốc bằng hình thức điện tử tại các cơ sở khám chữa bệnh [3]. Tuy nhiên, mới chỉ có 8000 cơ sở khám chữa bệnh thường xuyên thực hiện liên thông vào hệ thống đơn thuốc quốc gia, chiếm khoảng 16% tổng số cơ sở trên toàn quốc [4]. Mặc dù đã có nghiên cứu về mức độ hài lòng của người bệnh với dịch vụ y tế như nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Đống Đa năm 2022 [5], tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2020 [6], song việc khảo sát nhu cầu sử dụng đơn thuốc điện tử và dịch vụ trực tuyến tại các nhà thuốc bệnh viện còn hạn chế. Đối với Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, năm 2023 đã chính thức đưa nền tảng y tế từ xa My HMUH vào sử dụng, với mong muốn đem đến cho người dân Việt Nam một giải pháp chăm sóc sức khoẻ thông minh, tiện lợi và an toàn.

Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào đánh giá nhận thức của người bệnh đối với hoạt động bán thuốc theo đơn thuốc giấy và nhu cầu sử dụng ứng dụng chăm sóc sức khoẻ trực tuyến. Đặc biệt, với Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cơ sở 2 là một cơ sở mới triển khai và đang đi vào hoạt động. Do đó, căn cứ vào thực tiễn tôi đã thực hiện đề tài “Khảo sát nhận thức và nhu cầu của người bệnh ngoại trú đối với ứng dụng chăm sóc sức khoẻ trực tuyến tại cơ sở 2 Bệnh viện Đại học Y Hà Nội” với hai mục tiêu: - Mô tả nhận thức của người bệnh ngoại trú đối với đơn thuốc truyền thống và đơn thuốc điện tử tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2025. - Mô tả nhu cầu của người bệnh ngoại trú đối với ứng dụng chăm sóc sức khoẻ trực tuyến tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội năm 2025.

1 Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp dữ liệu quan trọng, là tiền đề cho sự phát triển của Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cơ sở 2, và góp phần đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ bán thuốc, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người bệnh trong thời đại công nghệ số ngày càng phát triển. Tổng quan về nhu cầu của khách hàng 1. Khái niệm Có rất nhiều khái niệm về “nhu cầu” được các nhà tâm lý học, các chuyên gia diễn giải theo các góc nhìn khác nhau. Theo Maslow nhu cầu là những điều kiện thiết yếu để một cá nhân tồn tại và phát triển, sự xuất hiện một nhu cầu thường dựa trên sự thoả mãn trước đó của một nhu cầu khác, nhu cầu của con người được sắp xếp theo thứ bậc của tính ưu việt.

Vậy nên, ông phân loại nhu cầu của con người thành 5 bậc theo thứ tự từ thấp đến cao bao gồm [7]: - Nhu cầu sinh lý: những nhu cầu cần thiết cho sự sống của con người, bao gồm thức ăn, nước uống, nơi ở, quần áo,… - Nhu cầu an toàn: là những nhu cầu cần thiết để bảo vệ con người khỏi những nguy hiểm, bao gồm sự bảo vệ về sức khoẻ, tài chính, môi trường sống an toàn,… - Nhu cầu xã hội: là những nhu cầu cần thiết cho sự giao tiếp và tương tác với những người khác, bao gồm các mối quan hệ gia đình, bạn bè, tình yêu,… - Nhu cầu được tôn trọng: là những nhu cầu cần thiết để cảm thấy tự tin, có giá trị và có năng lực bao gồm sự tôn trọng từ bản thân, sự tôn trọng từ người khác, và thành tích đạt được,… - Nhu cầu được thể hiện: là những nhu cầu cần thiết để phát triển và hoàn thiện bản thân, bao gồm sự tự do, sự sáng tạo, sự thành công,. Thuyết cấp bậc nhu cầu của Maslow Trong nghiên cứu của Holmes và Warelow (1997) về “Văn hoá, nhu cầu và điều dưỡng” nhu cầu có thể được xem như là các cấu trúc lý thuyết phản ánh các nguyên tắc chung của sự tồn tại con người. Mọi hệ tư tưởng chính trị đều bị chi phối bởi một số dạng lý thuyết về nhu cầu. Họ cho rằng, điều này đúng với lý thuyết và thực hành điều dưỡng, không chỉ là trọng tâm của các chính sách xã hội, nhu cầu còn được xem là yếu 3 tố xác lập tính hợp pháp của các chính sách công [8].

Nếu Maslow chia nhu cầu thành 5 bậc thì Bradshaw (1972) một nhà kinh tế y tế đã phân loại nhu cầu y tế theo 4 nhóm [10]: - Nhu cầu theo tiêu chuẩn: Được xác định bởi các chuyên gia y tế dựa trên các tiêu chuẩn mong muốn. - Nhu cầu cảm nhận: Là mong muốn chủ quan của cá nhân dựa trên nhận thức của họ. - Nhu cầu thể hiện: Khi nhu cầu cảm nhận được biến thành hành động, ví dụ như tìm kiếm dịch vụ y tế. - Nhu cầu so sánh: Khi có sự khác biệt về mức độ tiếp cận dịch vụ giữa những người trong hoàn cảnh tương tự.

Trong lĩnh vực thương mại thì nhu cầu của khách hàng là khách hàng biết rõ mình muốn gì và có thể lựa chọn sản phẩm hoặc dịch vụ phù hợp không cần chuyên môn để xác định nhu cầu cá nhân, khách hàng có quyền tự quyết và dựa trên sở thích mong muốn của cá nhân cao hơn. Trong khi đó, ở lĩnh vực y tế thì nhu cầu bệnh nhân là bệnh nhân có thể không biết rõ về tình trạng sức khoẻ của mình và những mong muốn của bệnh nhân phải phụ thuộc vào chuyên gia y tế để xác định nhu cầu. Vậy nên nhu cầu của khách hàng không thể hoàn toàn giống nhu cầu của bệnh nhân, nhu cầu của khách hàng mang tính chủ quan hơn, còn nhu cầu của bệnh nhân có yếu tố khách quan là dựa vào chuyên môn y tế [10]. Các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu chăm sóc sức khoẻ Nhu cầu sử dụng dịch vụ của người bệnh chịu tác động bởi nhiều yếu tố khách quan và chủ quan.

Một trọng những mô hình được các nghiên cứu áp dụng nhiều nhất đó là mô hình của tác giả Andersen và Newman [11]. Theo tác giả thì yếu tố ảnh hưởng tới sử dụng dịch vụ y tế được chia thành 3 nhóm nhân tố lớn là: i. Các nhân tố về nhân khẩu và xã hội (như các đặc điểm văn hoá – xã hội của cá nhân); ii. Các nhân tố môi trường thúc đẩy việc sử dụng dịch vụ y tế được diễn ra; iii.

Các nhân tố thể hiện nhu cầu về sức khoẻ là nhân tố trực tiếp quyết định việc sử dụng dịch vụ y tế. Mô hình các nhân tố quyết định việc sử dụng dịch vụ y tế của Andersen và Newman Các yếu tố thuộc về nhân khẩu học như tuổi, giới tính, nghề nghiệp, văn hoá… những yếu tố này xuất hiện từ trước khi người bệnh phát sinh nhu cầu về dịch vụ y tế, nó giúp hình thành nhận thức và thái độ của mỗi con người với nhu cầu khám chữa bệnh. Thông thường, những người có độ tuổi thấp trong giai đoạn thanh thiếu niên sẽ thích áp dụng các dịch vụ công nghệ trong chăm sóc sức khoẻ. Nhưng trái lại, những người cao tuổi lại ngại thay đổi và thích tiếp cận theo phương thức truyền thống hơn.

Yếu tố về khu vực cư trú cũng là yếu tố ảnh hưởng đến sự quyết định nhu cầu sử dụng dịch vụ. Theo nghiên cứu của Sonia Marrone năm 2007 đã chỉ ra rằng những người sống ở khu vực nông thôn, ngôn ngữ giao tiếp và tình trạng kinh tế là yếu tố dẫn tới sự khác biệt trong việc tiếp cận và nhu cầu sử dụng các dịch vụ y tế [12]. Yếu tố về cơ sở y tế: Ở những cơ sở y tế tuyến trên, điều kiện và nhân lực, trang thiết bị y tế tốt sẽ là điểm thu hút sự tiếp cận và gia tăng nhu cầu mong muốn sử dụng dịch vụ của người bệnh. Với nghiên cứu của tác giả Trần Đăng Khoa năm 2013, thì khi cơ sở vật chất, trang thiết bị còn hạn chế của bệnh viện tuyến huyện thì người bệnh đi khám chữa bệnh thấp hơn so với khi được cải tạo và nâng cấp cơ sở, tỉ lệ người ốm không đi khám bệnh đã giảm từ 16,7% trước can thiệp xuống còn 2,2% [13].

Nhóm yếu tố nhu cầu về sức khoẻ: bao gồm tình trạng sức khoẻ thực tế của người bệnh là cấp tính, hay mạn tính. Khi người bệnh cảm thấy rõ ràng về vấn đề sức khoẻ của mình trở lên nặng hơn thì nhu cầu khám chữa bệnh cũng như sử dụng các dịch vụ y tế sẽ tăng lên. Ngược lại nếu các triệu chứng chưa rõ ràng, người bệnh không nhận ra mức độ của bệnh và thường không chủ động tìm kiếm đến các dịch vụ y tế. Đơn thuốc điện tử và dịch vụ chăm sóc sức khoẻ trực tuyến 1.

Đơn thuốc điện tử trong hoạt động bán thuốc tại nhà thuốc bệnh viện Đơn thuốc điện tử đang được triển khai ở nhiều nước trên thế giới để giải quyết các vấn đề của đơn giấy và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong chăm sóc sức khoẻ. Đơn thuốc điện tử có thể được định nghĩa đơn giản là bằng các cách tiếp cận khác nhau như mã hoá toàn bộ dữ liệu của đơn thuốc thành mã QR hoặc thẻ nhớ [14]. Đơn thuốc điện tử là một thực tế vượt xa việc chỉ sử dụng máy tính để viết và lưu đơn thuốc.