Lời mở đầu Công ước quốc tế Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em. 11 là quyền được sống còn, quyền được phát triển, quyền được bảo vệ và quyền được tham gia. Đầu tiên là nhóm quyền được sống còn. Trẻ em từ khi sinh ra có quyền được sống và được đảm bảo sự sống đấy.
Bởi chỉ khi còn sống, trẻ em mới có thể được hưởng những quyền lợi hợp pháp khác của mình mà đảm bảo cho quá trình phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần. Đây là điểm quan trọng nhất phải được nhà nước, gia đình và xã hội đặc biệt chú trọng. Vì thế có thể nói, nhóm quyền này là nền tảng để các quyền khác để trẻ em được tồn tại thì mới phát sinh được các quyền khác. Điều này cũng được thể hiện trong Công ước quốc tế Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em rằng nhóm quyền được sống còn được quan tâm một cách đặc biệt.
Trong đó, có những quyền được quy định như Điều 6 về quyền được sống12, tức mọi trẻ em đều có quyền cố hữu được sống và nhà nước có nghĩa vụ bảo đảm đến mức tối đa có thể được sự sống còn và phát triển của trẻ em. Điều này đã nói lên rằng quyền này của trẻ có quan hệ mật thiết tới nhà nước và được đảm bảo bằng sức mạnh của nhà nước. Hay quyền được có họ tên và quốc tịch ở Điều 7 là trẻ có quyền được đăng ký lập tức khi sinh ra và có quyền có họ tên, quốc tịch ngay từ khi chào đời. Bởi lẽ, họ tên được xem là một cách nhận diện từng cá thể trong xã hội; nên việc đứa trẻ có họ tên, được đăng ký họ tên lập tức cũng có nghĩa là giúp cho đứa trẻ có tên riêng của mình và được ghi nhận thông tin trong xã hội.
Ngoài những quyền khác được quy định trong nhóm quyền này thì có quyền không bị tách khỏi cha, mẹ ở Điều 09, đáng được chú ý. Nó giúp bảo rằng đứa trẻ sẽ không bị tách khỏi cha, mẹ của mình khi trẻ không muốn, trừ trường hợp do các cơ quan có thẩm quyền quyết định và các thủ tục áp dụng theo pháp luật cho rằng việc tách khỏi cha, mẹ như vậy là cần thiết cho lợi ích tốt nhất của trẻ em trong quá trình sinh sống và phát triển toàn diện. Bởi lẽ, mối quan hệ giữa trẻ em với cha, mẹ là mối quan hệ thiêng liêng, cũng như cha, mẹ luôn mong có thể đem tới những điều tốt nhất của nhau; nên việc tách con ra khỏi cha, mẹ của mình có thể khiến hai bên bị ảnh hưởng về tâm lý hoặc có thể gây khó khăn trong quá trình trưởng thành, phát triển của con. Đồng thời, nhóm tác giả cho rằng về mặt sinh lý thì lúc này trẻ vẫn chưa phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần nên cần được cha, mẹ hướng dẫn, dẫn dắt, hỗ trợ trẻ để có thể lớn lên khỏe mạnh và được phát triển toàn diện.
Ngoài ra, còn có mặt xã hội, bởi cha, mẹ có ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển xã hội của con của mình như cách giao tiếp, cư xử,… các kỹ năng xã hội khác, từ đó, hình thành nên tính cách, suy nghĩ, hành động của trẻ. Ngoài ra, đứa trẻ còn cần sự đồng hành, chăm sóc của cha, mẹ cho tới khi có đầy đủ năng lực hành vi 12 Điều 6 Công ước quốc tế Liên Hợp Quốc về quyền trẻ em. 12 dân sự, có khả năng nhận thức, hành động một cách hoàn chỉnh và có khả năng tự chăm sóc, lo lắng cho bản thân mình. Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho con chưa thành niên, một số quốc gia có biện pháp là chấm dứt quyền của cha, mẹ nhằm bảo vệ con trước hành vi vi phạm quyền cha, mẹ, quyền của con chưa thành niên; đây cũng là chế tài được cơ quan có thẩm quyền quyết định với sự quyết định của Tòa án được nhắc tới trong Điều 09 Công ước quốc tế về quyền trẻ em.
Nhóm quyền thứ hai là nhóm quyền được phát triển, nó là những quyền với mục đích đảm bảo cho sự phát triển đầy đủ của trẻ em về vật chất và tinh thần. Trong đó có quyền được học tập, vui chơi, tự do tôn giáo, văn hóa… đã được Công ước quốc tế quy định. Những quy định này tác động đến việc phát triển của trẻ em theo chiều hướng tích cực hay không. Đây là điểm vô cùng quan trọng vì trẻ em như là nền móng của xã hội, đồng thời cũng là nguồn nhân lực tri thức lớn trong tương lai.
Do đó, quá trình phát triển của trẻ cũng sẽ tác động đến tương lai quốc gia sau này, một quốc gia vững mạnh là một quốc gia nơi trẻ em được học tập, phát triển một cách tích cực. Các chế tài dành cho trẻ em cũng phải được quy định trên cơ sở tôn trọng nhóm quyền của trẻ, để lấy sự răn đe làm nền tảng đồng thời đảm bảo được lợi ích của trẻ. Vì thế, việc chú trọng đến nhóm quyền này của trẻ khi lập pháp là vô cùng cần thiết. Thứ nhất kể đến là quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng để phát triển thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức.
Trong đó, nhà nước có nghĩa vụ bảo đảm sự sống còn và phát triển của trẻ em; quyền được cha, mẹ chăm sóc sau khi ra đời; quyền sống chung với cha, mẹ, quyền đoàn tụ gia đình… đã được quy định ở các Điều 6, 7, 9, 10 của Công ước quốc tế về quyền trẻ em; nhằm tạo điều kiện cho trẻ em phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần và đạo đức. cha, mẹ, người giám hộ có trách nhiệm hàng đầu trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng và phát triển trẻ em; những lợi ích tốt nhất của trẻ em phải là điều quan tâm cơ bản của họ theo Điều 18 và xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, tạo môi trường lành mạnh cho sự phát triển toàn diện của trẻ em. Thứ hai là Điều 24 về quyền được chăm sóc, bảo vệ sức khỏe, trẻ em có quyền được hưởng mức cao nhất về sức khỏe, các phương tiện chữa bệnh và phục hồi sức khoẻ. Các quốc gia phải đặc biệt chú trọng đến việc chăm sóc sức khỏe ban đầu như: chống bệnh tật, suy dinh dưỡng, giúp đỡ y tế và chăm sóc sức khỏe cho tất cả trẻ em; phải thực hiện những biện pháp thích hợp để giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em và trẻ sơ sinh; cha, mẹ và trẻ em được thông tin, giáo dục về bảo vệ sức khỏe và dinh dưỡng của trẻ em, phát triển công tác phòng bệnh và các dịch vụ kế hoạch hoá gia đình; xóa bỏ những tập tục có hại cho sức khỏe của trẻ em và tăng cường hợp tác quốc tế trong việc chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ của trẻ em.
Thứ ba, quyền có mức sống đủ để phát triển toàn diện, mọi trẻ em có quyền có mức sống đủ để phát triển về thể chất, trí tuệ, tinh thần, đạo đức và xã hội. cha, mẹ, người nuôi dưỡng có trách nhiệm 13 hàng đầu trong việc bảo đảm cho trẻ em được hưởng mức sống ấy. Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm và giúp đỡ cha, mẹ, người có trách nhiệm nuôi dưỡng thực hiện quyền này. Trong trường hợp cần thiết phải thực hiện các chương trình hỗ trợ và giúp đỡ vật chất, đặc biệt về dinh dưỡng, quần áo và nhà ở.
Điều này nhắm tới việc đảm bảo, hỗ trợ trẻ có môi trường phát triển toàn diện tốt nhất, nó giúp cho trẻ sẽ trở thành một người có ích cho xã hội, tránh những hành vi vi phạm pháp luật, trái đạo đức xã hội. Bởi nếu không có mức sống đủ để phát triển toàn diện, trẻ sẽ phải đối mặt với việc tự hoàn thiện bản thân không có sự hỗ trợ từ bất cứ đâu ở một mặt nào đó và quá trình đó sẽ tồn đọng nhiều thách thức, khó khăn khi trẻ không được hướng dẫn, giúp đỡ; như thế, trẻ sẽ dễ bị sa vào những điều tiêu cực hoặc có lối sống, suy nghĩ không lành mạnh. Cuối cùng, trong những quyền khác của nhóm quyền này thì quyền được học tập ở Điều 28 là một quyền tối quan trọng. Nó là một trong những quyền cơ bản của trẻ em và loại quyền này liên quan đến tất cả các loại quyền kinh tế, xã hội, văn hóa.
Xét theo khía cạnh nào đó, đây cũng là quyền dân sự và quyền chính trị bởi quyền giáo dục được xem là trung tâm để thực thi một cách có hiệu quả tất cả các quyền khác. Chỉ khi trẻ được giáo dục đúng cách, thì trẻ em mới có thể biết, hiểu và được hưởng đúng quyền lợi của mình. Bởi giáo dục là nơi mà các tri thức, kỹ năng đều đã trải qua quá trình chọn lọc, cân nhắc kỹ càng trước khi đưa đến cho người chưa thành niên nhằm giúp họ có nhận thức đúng đắn và kiến thức phù hợp trong các mối quan hệ xã hội của mình cũng như đối với bản thân. Do đó, quyền giáo dục của trẻ em là điều phải được quan tâm, để ý tới vì nó có thể ảnh hưởng tới nhận thức ở các quyền khác của trẻ cũng như ảnh hưởng những quyền đó.
Thứ ba là quyền được bảo vệ, trong quá trình phát triển thì trẻ em có khả năng bị tác động bởi các yếu tố khách quan như các hành vi vi phạm nghĩa vụ của cha, mẹ, lạm dụng trẻ em, xâm hại, bắt cóc buôn bán trẻ em,… để lại những hậu quả không lường trước được. Vì trẻ cần phải được gia đình, Nhà nước và xã hội tôn trọng, bảo vệ tính mạng, thân thể, nhân phẩm và danh dự, thực hiện các biện pháp phòng ngừa tai nạn cho trẻ em. Do đó, hành vi xâm phạm tính mạng, thân thể, nhân phẩm, danh dự của trẻ em cần được xử lý kịp thời, nghiêm minh theo quy định của pháp luật. Trong đó có thể kể đến quyền về không phân biệt đối xử đối với trẻ em ở Điều 2, bởi nguyên tắc cơ bản của Công ước là mọi trẻ em phải được hưởng quyền của mình và không có bất cứ sự phân biệt về chủng tộc, màu da, giới tính, tôn giáo, khuyết tật, nguồn gốc dân tộc hay xuất thân giàu nghèo… Sự quy định này cũng đảm bảo các trẻ em có quyền hưởng mọi điều kiện như nhau, môi trường học như nhau,… để giúp trẻ có thể phát triển một cách tốt nhất, tích cực nhất.
Kế đó là Điều 19 về quyền được bảo vệ chống lại bạo lực, lạm dụng và sao nhãng đối với trẻ em; bảo vệ trẻ em khởi sự bóc lột.