Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Đề xuất cấu trúc bài học cho SGK Lịch sử lớp 7 ở Việt Nam trên cơ sở nghiên cứu SGK Lịch sử của Australia" của tác giả Nguyễn Thu Trang được thực hiện năm 2019 tại Khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, dưới sự hướng dẫn của ThS. Ninh Thị Hạnh. Đề tài thuộc chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học Lịch sử.

Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW và các định hướng của Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X, XII về chuyển mạnh quá trình giáo dục từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và xu thế toàn cầu hóa, sách giáo khoa (SGK) vẫn giữ vai trò là phương tiện dạy học then chốt, song chương trình và SGK Lịch sử cấp Trung học cơ sở (THCS) tại Việt Nam (biên soạn từ năm 2003) bộc lộ nhiều điểm hạn chế: khối lượng kiến thức nặng nề, dàn trải, thiên về liệt kê sự kiện chính trị – quân sự, thiếu cân đối với các lĩnh vực kinh tế – văn hóa và thiếu các hoạt động thực hành, phát triển kỹ năng tư duy lịch sử.

Trước yêu cầu triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo cơ chế "một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa", việc học tập kinh nghiệm quốc tế từ các nền giáo dục tiên tiến là cần thiết. Australia là quốc gia áp dụng thành công cơ chế nhiều bộ SGK với các nhà xuất bản uy tín như Macmillan Education và Pearson. SGK Lịch sử lớp 7 của Australia có sự tương đồng nhất định về nội dung lịch sử thế giới cổ – trung đại, đồng thời sở hữu cấu trúc bài học hiện đại, phong phú về kênh hình, tư liệu văn hiến và hệ thống bài tập định hướng phát triển năng lực.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là trên cơ sở khẳng định vai trò của SGK và phân tích cấu trúc bài học trong SGK Lịch sử 7 của Australia, đề xuất cấu trúc bài học mới cho SGK Lịch sử lớp 7 ở Việt Nam, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Đề tài xác định 5 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

  1. Tìm hiểu cơ sở lí luận về xây dựng và biên soạn SGK Lịch sử THCS ở Việt Nam và trên thế giới.
  2. Điều tra thực trạng sử dụng SGK trong dạy và học Lịch sử của giáo viên (GV) và học sinh (HS) ở một số trường THCS hiện nay nhằm chỉ ra ưu điểm và hạn chế của SGK hiện hành.
  3. Tìm hiểu mô hình cấu trúc bài học trong SGK Lịch sử THCS của Australia và rút ra các bài học kinh nghiệm có khả năng vận dụng vào Việt Nam.
  4. Đề xuất cấu trúc bài học trong SGK Lịch sử lớp 7 trường THCS tại Việt Nam đáp ứng yêu cầu sau năm 2018.
  5. Tiến hành thử nghiệm sư phạm đối với cấu trúc bài học đã đề xuất để kiểm chứng tính khả thi.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Cấu trúc bài học trong SGK Lịch sử lớp 7 của Australia và việc đề xuất cấu trúc bài học cho SGK Lịch sử lớp 7 tại Việt Nam.
  • Phạm vi nội dung: Tập trung khảo sát cấu trúc bài học trong SGK Lịch sử 7 của hai nhà xuất bản Australia (Macmillan Education và Pearson) thuộc giai đoạn Thế giới Cổ đại (The Ancient World).
  • Phạm vi khảo sát thực tế: Thực hiện điều tra bằng phiếu hỏi tại các trường THCS: THCS Yên Định (Nam Định), THCS Vinschool, Hệ thống giáo dục Alpha School, Trường Phổ thông Liên cấp Quốc tế Gateway, THCS Pascal, THCS Ninh Xá, THCS Thị Trấn Đông Anh (Hà Nội).
  • Phạm vi thử nghiệm sư phạm: Triển khai thử nghiệm với chủ đề "Những phát kiến lớn về địa lí" trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại Trường THCS Pascal (Hà Nội).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống luận cứ dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và giáo dục lịch sử, các văn bản quy phạm pháp luật (Luật Giáo dục năm 2001, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 môn Lịch sử và Địa lí cấp THCS), cùng các công trình nghiên cứu lí luận dạy học của các tác giả trong và ngoài nước (N. Đai-ri, I. Lecne, Kharlamop, Robert J. Marzano, Fred Orr, Phan Ngọc Liên, Trần Bá Hoành, Nguyễn Thị Côi, Vũ Quang Hiển, Hoàng Thanh Tú).

Về khái niệm cấu trúc SGK, tác giả phân tích hai quan niệm chính trong lí luận dạy học:

  • Quan niệm thứ nhất: Cấu trúc SGK gồm Kênh chữ (thông tin thành văn, bài viết chính, tóm tắt, tư liệu, chú thích) và Kênh hình (tranh ảnh, bản đồ, lược đồ, sơ đồ). Tác giả nhận định cách chia này chỉ nhấn mạnh khía cạnh cung cấp thông tin, chưa làm nổi bật chức năng sư phạm tổ chức hoạt động học tập.
  • Quan niệm thứ hai: Cấu trúc bài học SGK gồm hai thành tố hữu cơ là Phần bài viết (nội dung tri thức cơ bản được trình bày ngắn gọn) và Phần cơ chế sư phạm (hệ thống chỉ dẫn học tập, câu hỏi, bài tập, tư liệu tham khảo, kênh hình, bảng biểu nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và kiểm tra đánh giá). Khóa luận lựa chọn tiếp cận cấu trúc SGK theo quan niệm thứ hai này.

Về đặc trưng nhận thức và tâm lý, nghiên cứu căn cứ vào đặc điểm lứa tuổi học sinh THCS (12 – 15 tuổi) với sự chuyển tiếp mạnh mẽ từ tư duy trực quan sang tư duy trừu tượng, hình thành khả năng tự ý thức và nhu cầu học tập hợp tác, từ đó đòi hỏi SGK phải có thiết kế trực quan, giảm tải thuyết minh lý thuyết và tăng cường cơ chế sư phạm dẫn dắt tự học.

Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng trong khóa luận gồm:

  • Phương pháp phân tích – tổng hợp tài liệu lý luận: Nghiên cứu các quan điểm giáo dục, chương trình môn học, sách chuyên khảo và tạp chí khoa học chuyên ngành.
  • Phương pháp so sánh, đối chiếu: Khảo sát, phân tích cấu trúc, tỉ lệ nội dung, cách trình bày giữa SGK Lịch sử 7 hiện hành của Việt Nam và SGK Lịch sử 7 của Australia (NXB Macmillan Education và NXB Pearson).
  • Phương pháp điều tra thực tiễn (xã hội học giáo dục): Sử dụng phiếu điều tra dạng câu hỏi đóng/mở đối với giáo viên môn Lịch sử và học sinh khối 7; kết hợp quan sát, dự giờ, trao đổi chuyên môn.
  • Phương pháp thử nghiệm sư phạm: Thiết kế bài học thực nghiệm theo mô hình cấu trúc mới và tiến hành dạy thử nghiệm tại cơ sở giáo dục phổ thông để đo lường tính khả thi.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu gồm:

  • Sách giáo khoa Lịch sử lớp 7 hiện hành (NXB Giáo dục Việt Nam, 2003).
  • Chương trình Giáo dục phổ thông môn Lịch sử và Địa lí (cấp THCS) năm 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
  • Sách giáo khoa Lịch sử 7 của Australia: History 7 (NXB Macmillan Education, in màu, 251 trang) và Pearson History 7 (NXB Pearson).
  • Kết quả xử lý phiếu điều tra thu thập từ 4 giáo viên Lịch sử và học sinh khối 7 tại các trường THCS trên địa bàn Hà Nội và Nam Định.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đề xuất cấu trúc bài học trong sách giáo khoa Lịch sử ở trường THCS của Australia

Chương 1 làm rõ các vấn đề lý luận về SGK môn Lịch sử, phân tích thực trạng chương trình và SGK hiện hành tại Việt Nam, đồng thời đi sâu phân tích mô hình cấu trúc bài học trong SGK Lịch sử 7 của Australia.

Về mặt lý luận, tác giả xác định chức năng kép của SGK Lịch sử: vừa là phương tiện cung cấp hệ thống tri thức cơ bản, khoa học, vừa là công cụ định hướng phương pháp dạy học cho giáo viên và phát triển năng lực tự học cho học sinh. Cấu trúc bài học tối ưu phải kết hợp hài hòa giữa phần bài viết súc tích và phần cơ chế sư phạm đa dạng.

Về thực tiễn SGK Lịch sử 7 hiện hành tại Việt Nam, tác giả chỉ ra các ưu điểm (bám sát chuẩn kiến thức, tính khoa học ổn định) cùng 6 hạn chế căn bản:

  1. Trình bày kiến thức dày đặc trong 3–4 trang giấy, nặng về diễn biến và truyền đạt một chiều.
  2. Mất cân đối giữa lịch sử thế giới và lịch sử dân tộc; nặng về chính trị, quân sự, nhẹ về kinh tế, văn hóa, xã hội.
  3. Kiến thức mang tính hàn lâm, dàn trải nhưng lại thiếu cập nhật các thành tựu sử học hiện đại (như lịch sử chủ quyền biển đảo).
  4. Thiếu sự cân đối giữa lý thuyết và thực hành, ít dạng bài tập giải quyết vấn đề.
  5. Nguồn tư liệu, tranh ảnh còn nghèo nàn, chưa xây dựng được biểu tượng lịch sử sinh động về các nhân vật.
  6. Hình thức in đen trắng, bố cục chưa hấp dẫn thị giác học sinh lứa tuổi 12–15.

Kết quả điều tra thực trạng sử dụng SGK Lịch sử 7 cho thấy rõ sự cần thiết phải đổi mới:

Nhóm đối tượng khảo sát Chỉ số/Tiêu chí ghi nhận Tỷ lệ / Nội dung phản ánh từ dữ liệu khảo sát
Giáo viên Lịch sử (N=4 trường: Yên Định, Vinschool, Alpha, Gateway) Tần suất sử dụng SGK Chủ yếu dùng để hướng dẫn học trên lớp và kiểm tra đánh giá; chưa dùng nhiều cho tự học ở nhà và thực hiện dự án.
Đánh giá về kênh hình Kênh hình phù hợp nhưng số lượng ít, thiếu hướng dẫn học tập đi kèm, màu sắc chưa bắt mắt.
Đánh giá câu hỏi, bài tập 60% đánh giá phù hợp đối tượng; 60% cho rằng chưa khuyến khích kỹ năng vẽ bảng biểu, sơ đồ và liên hệ thực tiễn địa phương.
Học sinh khối 7 (THCS Pascal, Ninh Xá, Đông Anh) Mức độ yêu thích SGK hiện hành 25,4% Rất yêu thích; 61,9% Bình thường; 12,7% Không thích.
Lý do không thích Sách dài dòng, khô khan, nhiều chữ khó hiểu, liệt kê sự kiện.
Khó khăn khi sử dụng Hình ảnh ít và thiếu hấp dẫn; thiếu nội dung thực hành và bài tập dự án.

Phân tích SGK Lịch sử 7 của Australia:

  • Bộ sách của NXB Macmillan Education (251 trang, in màu toàn bộ):
    • Phần khái quát chủ đề: Ngắn gọn từ 6–8 dòng, định hướng nhận thức ban đầu (ví dụ phần dẫn nhập Chương 3: Ai Cập cổ đại).
    • Kênh hình và biểu đồ thời gian (Timeline): Hình ảnh sắc nét, có giá trị tư liệu cao (như Chân dung Pharaoh Rameses III, hoạt động canh tác, tuốt lúa, đánh cá trên sông Nile, đồ đồng nhà Thương).
    • Câu hỏi khai thác tư liệu (Source question): Đặt trực tiếp dưới từng kênh hình/nguồn văn bản để rèn luyện kỹ năng phân tích chứng cứ.
    • Tư liệu tham khảo chuyên sâu (mục Spotlight): Cung cấp thông tin mở rộng, đa chiều về di sản và nhân vật (như tư liệu về Đội quân đất nung Tần Thủy Hoàng, chân dung chính khách Pericles thời hoàng kim Athens, bài ca thần sông Nile Hapi).
    • Hệ thống câu hỏi phân hóa 3 cấp độ: Biết, Hiểu, Vận dụng (yêu cầu viết nhật ký đóng vai nông dân Ai Cập, thiết kế mô hình máy múc nước Shaduf).
    • Mục "Thử thách lịch sử" (History Challenge): Giao các dự án nghiên cứu tích hợp công nghệ thông tin (như thiết kế phòng trưng bày Thế giới Địa Trung Hải về La Mã cổ đại).
  • Bộ sách của NXB Pearson:
    • Thiết kế cấu trúc phân bổ thời lượng rõ ràng: Khái quát bài học chiếm 10%, 3 tiết nghiên cứu chuyên sâu mỗi tiết chiếm 30% (tiêu biểu như chủ đề "Nền văn minh đầu tiên – Sumer" với 4 câu hỏi khái quát và tài liệu khai quật Lăng mộ Hoàng gia Ur của Leonard Woolley).

Từ kinh nghiệm của Australia, tác giả rút ra các bài học: cần tinh giản phần bài viết chính văn; đa dạng hóa hệ thống tư liệu sơ cấp và thứ cấp; thiết kế câu hỏi ngay dưới kênh hình; xây dựng các bài tập dự án gắn với thực hành sáng tạo.

Chương 2: Đề xuất cấu trúc bài học cho sách giáo khoa Lịch sử lớp 7 sau năm 2018 trên cơ sở nghiên cứu cấu trúc bài học sách giáo khoa Lịch sử 7 ở Australia

Chương 2 trình bày các nguyên tắc biên soạn, xác định cấu trúc tổng thể của bài học Lịch sử 7 theo Chương trình 2018 và thể nghiệm cấu trúc đó vào một chủ đề cụ thể.

Các yêu cầu biên soạn cấu trúc bài học mới:

  • Đáp ứng mục tiêu phát triển năng lực lịch sử của Chương trình 2018: năng lực tìm hiểu lịch sử, năng lực nhận thức và tư duy lịch sử, năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học.
  • Đảm bảo tính khoa học, chuẩn xác, hiện đại, tích hợp nội môn và liên môn (đặc biệt liên môn Địa lí).
  • Cân đối tỷ lệ giữa phần bài viết và phần cơ chế sư phạm, phù hợp với tâm lý lứa tuổi 12–15.

Đề xuất khung cấu trúc bài học chuẩn:

  1. Cấu trúc Phần bài viết:
    • Trình bày ngắn gọn, cô đọng nội dung tri thức cốt lõi.
    • Giảm tải tối đa việc mô tả diễn biến chiến trường hoặc liệt kê số liệu thuần túy; tập trung phân tích bối cảnh, nguyên nhân, tính chất và tác động lịch sử.
  2. Cấu trúc Phần cơ chế sư phạm:
    • Phần mở đầu: Mục tiêu bài học và đoạn văn dẫn dắt (6–8 dòng) kèm câu hỏi nêu vấn đề định hướng toàn bài.
    • Kênh hình và biểu đồ thời gian: Bản đồ chuyên đề, sơ đồ tiến trình, hình ảnh hiện vật có chú thích chi tiết và hệ thống câu hỏi khai thác nguồn (Source questions).
    • Mục Tư liệu tham khảo (Góc mở rộng/Spotlight): Trích đoạn văn bản lịch sử gốc, chân dung nhân vật lịch sử tiêu biểu, các câu chuyện lịch sử thú vị liên hệ với cuộc sống hiện đại.
    • Hệ thống câu hỏi, bài tập sau bài học: Phân hóa theo 3 cấp độ (Nhận biết – Thông hiểu – Vận dụng).
    • Tiểu mục "Thử thách lịch sử / Dự án học tập": Các hoạt động đóng vai, vẽ sơ đồ tư duy, làm mô hình, tìm hiểu lịch sử địa phương và ứng dụng công nghệ thông tin.

Vận dụng thiết kế mẫu cho chủ đề "Những phát kiến lớn về địa lí":

  • Xác định mục tiêu: Giúp HS nêu được nguyên nhân, điều kiện và các cuộc phát kiến địa lí lớn (B. Đi-a-xơ, C. Cô-lôm-bô, V. Ga-ma, Ph. Ma-gien-lan); đánh giá được tác động tích cực và tiêu cực của các cuộc phát kiến địa lí đối với tiến trình lịch sử nhân loại.
  • Thiết kế cụ thể: Tích hợp bản đồ các tuyến hải trình, trích đoạn nhật ký hàng hải của C. Cô-lôm-bô, hệ thống câu hỏi phân tích nguồn tư liệu và bài tập thực hành vẽ lược đồ hành trình Ma-gien-lan vòng quanh thế giới.

Khóa luận tiến hành thử nghiệm sư phạm bài học đã thiết kế tại Trường THCS Pascal (Hà Nội). Quá trình thử nghiệm sử dụng phiếu học tập, quan sát mức độ tương tác và bài kiểm tra đánh giá năng lực của học sinh khối 7, từ đó khẳng định tính khả thi, mức độ hứng thú và hiệu quả nâng cao năng lực tư duy lịch sử của cấu trúc bài học mới.

Kết quả và đóng góp

Về mặt dữ liệu và kết quả nghiên cứu:

  • Khóa luận đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về cấu trúc SGK Lịch sử bậc THCS, làm rõ mối quan hệ giữa hai thành tố "Phần bài viết" và "Phần cơ chế sư phạm".
  • Cung cấp số liệu khảo sát thực nghiệm phản ánh trung thực thực trạng sử dụng SGK Lịch sử 7 tại các trường công lập và tư thục: chỉ 25,4% học sinh thực sự yêu thích SGK hiện hành, trong khi 60% giáo viên phản ánh SGK thiếu các dạng bài tập thực hành và câu hỏi kích thích liên hệ thực tiễn.
  • Khảo cứu chi tiết cấu trúc sư phạm của 2 bộ SGK Lịch sử 7 Australia (Macmillan Education 251 trang và Pearson History 7), chỉ ra các thành phần sư phạm tiên tiến như Timeline, Spotlight, Source questions, History Challenge.
  • Xây dựng hoàn chỉnh mô hình cấu trúc bài học Lịch sử 7 định hướng phát triển năng lực và thiết kế thực nghiệm bài học mẫu chủ đề "Những phát kiến lớn về địa lí".

Về đóng góp học thuật và thực tiễn:

  • Đóng góp luận cứ thực chứng và kinh nghiệm quốc tế so sánh trực tiếp từ SGK Australia cho quá trình biên soạn SGK Lịch sử THCS tại Việt Nam sau năm 2018.
  • Chuyển đổi cách tiếp cận biên soạn SGK từ "nội dung – truyền thụ một chiều" sang "tổ chức hoạt động học tập – phát triển năng lực", tăng cường tính chủ động của người học thông qua việc khai thác tư liệu lịch sử.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

  • Quy mô mẫu khảo sát giáo viên còn hạn chế (thu về 4 phiếu điều tra hợp lệ trên 10 phiếu phát ra), chưa bao quát đầy đủ các địa bàn vùng sâu, vùng xa có điều kiện dạy học khó khăn.
  • Địa bàn thử nghiệm sư phạm mới chỉ thực hiện tại một trường tư thục tại Hà Nội (Trường THCS Pascal), nơi có điều kiện cơ sở vật chất và khả năng tiếp cận công nghệ thông tin tương đối đồng bộ, chưa đại diện cho toàn bộ các vùng miền trên cả nước.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

  • Mở rộng phạm vi khảo sát và thực nghiệm sư phạm trên các nhóm trường công lập, nông thôn và miền núi nhằm hoàn thiện tính tương thích của mô hình SGK đối với nhiều đối tượng học sinh.
  • Ứng dụng mô hình cấu trúc bài học đã đề xuất để biên soạn cho các chủ đề khác trong toàn bộ chương trình Lịch sử các lớp 6, 8, 9 theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
  • Nghiên cứu tích hợp các yếu tố công nghệ số, học liệu điện tử tương tác đi kèm với cấu trúc bài học SGK giấy.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn đối với:

  • Các tác giả biên soạn SGK: Cung cấp nguồn tư liệu so sánh quốc tế, khung cấu trúc bài học cụ thể gồm phần bài viết và cơ chế sư phạm (đặc biệt là cách thiết kế câu hỏi phân tích nguồn tư liệu và dự án thực hành).
  • Giáo viên môn Lịch sử và Địa lí cấp THCS: Cung cấp ý tưởng thiết kế kế hoạch bài dạy (giáo án), phương pháp khai thác tranh ảnh, trích đoạn văn bản lịch sử gốc và xây dựng bài tập phân hóa theo 3 cấp độ nhận thức.
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học Lịch sử, Giáo dục học: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp nghiên cứu so sánh SGK quốc tế, phương pháp điều tra thực trạng và quy trình thiết kế bài học thực nghiệm sư phạm.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận lựa chọn tiếp cận cấu trúc sách giáo khoa Lịch sử theo quan niệm nào?
Khóa luận lựa chọn tiếp cận cấu trúc SGK theo quan niệm gồm hai thành tố: Phần bài viết (nội dung cơ bản trình bày ngắn gọn) và Phần cơ chế sư phạm (tất cả các thành tố còn lại như câu hỏi, bài tập, tranh ảnh, lược đồ, tư liệu tham khảo nhằm tổ chức hoạt động nhận thức và kiểm tra đánh giá của học sinh).

2. Điểm nổi bật nhất trong cấu trúc SGK Lịch sử 7 của NXB Macmillan Education (Australia) được tác giả phân tích là gì?
Đó là việc tích hợp hệ thống câu hỏi phân tích nguồn ngay dưới từng kênh hình/văn bản (Source questions), chuyên mục tư liệu mở rộng về nhân vật và di sản (Spotlight), hệ thống bài tập phân hóa 3 cấp độ (Biết – Hiểu – Vận dụng đóng vai/làm mô hình), và mục thử thách dự án nghiên cứu (History Challenge).

3. Khảo sát thực tế trong khóa luận chỉ ra tỷ lệ học sinh yêu thích SGK Lịch sử 7 hiện hành (năm 2003) là bao nhiêu?
Kết quả khảo sát học sinh cho thấy chỉ có 25,4% học sinh rất yêu thích SGK Lịch sử 7 hiện hành; 61,9% học sinh ở mức độ bình thường và 12,7% học sinh không thích do sách dài dòng, khô khan và nặng về liệt kê sự kiện.

4. Chủ đề nào được lựa chọn để thiết kế bài học mẫu và tiến hành thử nghiệm sư phạm?
Chủ đề "Những phát kiến lớn về địa lí" trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được lựa chọn để thiết kế bài học mẫu và tiến hành thử nghiệm sư phạm tại Trường THCS Pascal (Hà Nội).

5. Giáo viên trong diện khảo sát đánh giá mặt nào của SGK Lịch sử hiện hành còn yếu nhất?
60% giáo viên cho rằng câu hỏi và bài tập trong SGK hiện hành chưa khuyến khích được kỹ năng thực hành bộ môn (như vẽ bảng biểu, sơ đồ tư duy) và chưa khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức vào thực tế hoặc tìm hiểu lịch sử địa phương.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thu Trang là công trình nghiên cứu nghiêm túc thuộc chuyên ngành Lí luận và phương pháp dạy học Lịch sử, kết hợp hài hòa giữa cơ sở lý luận giáo dục học hiện đại và kinh nghiệm biên soạn SGK của Australia. Đề tài đã phân tích sâu sắc cấu trúc SGK Lịch sử 7 của hai nhà xuất bản quốc tế uy tín, chỉ ra thực trạng bất cập của SGK hiện hành tại Việt Nam qua số liệu điều tra thực tiễn. Mô hình cấu trúc bài học gồm hai phần "Bài viết" và "Cơ chế sư phạm" cùng bài học thực nghiệm chủ đề "Những phát kiến lớn về địa lí" đã khẳng định tính khả thi, đóng góp thiết thực cho việc đổi mới biên soạn SGK và nâng cao chất lượng dạy học Lịch sử THCS theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.