Cạnh Tranh Trong Ngành Xây Dựng: Chiến Lược Tăng Cường Hiệu Quả

Bài viết đề xuất biện pháp nâng cao khả năng thắng thầu xây lắp tại công ty xây lắp vật tư xây dựng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn 1.

• Trường học: Bé Xây Dựng
• Chuyên ngành: Xây Dựng
• Đề tài: Cạnh Tranh Trong Ngành Xây Dựng: Chiến Lược Tăng Cường Hiệu Quả
• Loại tài liệu: tiểu luận
• Năm xuất bản: 1999
• Địa điểm: Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cạnh Tranh Trong Ngành Xây Dựng Hiện Nay

Ngành xây dựng Việt Nam đang trải qua giai đoạn cạnh tranh khốc liệt. Đấu thầu xây lắp được xem như một hình thức cạnh tranh đặc thù giữa các doanh nghiệp (DN) xây dựng khi tham gia thực hiện các chính sách phát triển kinh tế theo cơ chế thị trường. Cạnh tranh là tất yếu trong cơ chế thị trường, thúc đẩy hoạt động kinh tế hiệu quả hơn và loại bỏ hoạt động kém hiệu quả. Trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, các DN xây dựng trong nước đang cạnh tranh lẫn nhau và với các DN nước ngoài. Cơ chế mở cửa của nền kinh tế thị trường đã thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, trong đó vốn đầu tư cho lĩnh vực xây dựng cơ bản chiếm một lượng đáng kể, tạo ra tính cạnh tranh gay gắt và quyết liệt hơn. Các DN xây dựng cần đưa ra các biện pháp riêng biệt để nâng cao khả năng thắng thầu, vì thắng thầu là vấn đề sống còn đối với mỗi DN. Theo tài liệu gốc, "đấu thầu xây lắp được xem như một hình thức cạnh tranh đặc thù của các doanh nghiệp xây dựng".

1.1. Bản Chất Của Đấu Thầu Trong Ngành Xây Dựng

Đấu thầu trong xây dựng là phương thức cạnh tranh để lựa chọn đơn vị nhận thầu (khảo sát thiết kế, xây lắp công trình, mua sắm thiết bị) có khả năng đáp ứng các yêu cầu của dự án. Chủ đầu tư đưa ra các yêu cầu của mình về dự án và thông báo cho các nhà thầu. Các nhà thầu, dựa vào yêu cầu của chủ đầu tư, sẽ đưa ra các phương pháp thi công xây lắp và trình bày năng lực của mình để chủ đầu tư xem xét đánh giá và lựa chọn. Thực chất của đấu thầu trong xây lắp là việc ứng dụng phương pháp xét hiệu quả kinh tế trong việc lựa chọn tổ chức thi công xây dựng. Đây cũng là biện pháp quản lý kinh tế - kỹ thuật trong xây dựng, và là phương pháp áp dụng phổ biến nhất để tranh giành hợp đồng xây dựng giữa các nhà thầu.

1.2. Đặc Điểm Cạnh Tranh Trong Đấu Thầu Xây Lắp

Yếu tố cạnh tranh trong nhận thầu là đặc điểm cơ bản của phương thức đấu thầu. Đây là một hoạt động mua bán công việc, khác với mua bán thông thường ở chỗ người mua là chủ đầu tư và người bán là các nhà thầu. Chủ đầu tư sẽ chọn người bán nào có giá thấp nhất với các công việc như nhau. Theo quan điểm của nhà thầu thì đấu thầu có hình thức may rủi. Nhà thầu thường dùng đến các yêu sách đòi hỏi để đảm bảo lợi nhuận thực tế cao, vì đơn dự thầu gốc dựa trên cơ sở dự toán chi phí thấp. Theo lý thuyết về hành vi người tiêu dùng thì trong một vụ mua bán, người mua luôn cố gắng mua được hàng với giá thấp nhất mà chất lượng vẫn đảm bảo, trong khi đó người bán lại cố gắng bán được mặt hàng đó với giá cao nhất.

II. Thách Thức Cạnh Tranh Ảnh Hưởng Đến Doanh Nghiệp Xây Dựng

Sự cạnh tranh khốc liệt trong ngành xây dựng đặt ra nhiều thách thức cho các doanh nghiệp. Việc giảm giá thầu để giành dự án có thể dẫn đến giảm chất lượng công trình, ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần phải đối mặt với áp lực về chi phí, thời gian thi công và chất lượng. Đồng thời, sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài với tiềm lực tài chính mạnh và kinh nghiệm quản lý tiên tiến cũng là một thách thức lớn. Theo tài liệu gốc, "tính chất cạnh tranh giữa các DN xây dựng thêm gay gắt và quyết liệt hơn". Các doanh nghiệp xây dựng cần phải có chiến lược rõ ràng để vượt qua những thách thức này và duy trì sự phát triển bền vững.

2.1. Áp Lực Giảm Giá Thầu Và Nguy Cơ Giảm Chất Lượng

Để thắng thầu, các doanh nghiệp thường phải giảm giá thầu đến mức tối thiểu. Điều này có thể dẫn đến việc cắt giảm chi phí vật liệu, nhân công và các chi phí khác, gây ảnh hưởng đến chất lượng công trình. Việc chạy theo giá rẻ mà bỏ qua chất lượng sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng về an toàn, tuổi thọ công trình và uy tín của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần tìm ra giải pháp cân bằng giữa giá cả và chất lượng để đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh và bền vững.

2.2. Cạnh Tranh Từ Doanh Nghiệp Xây Dựng Nước Ngoài

Sự tham gia của các doanh nghiệp xây dựng nước ngoài vào thị trường Việt Nam mang đến nhiều cơ hội nhưng cũng tạo ra không ít thách thức. Các doanh nghiệp nước ngoài thường có lợi thế về vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản lý và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp trong nước cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh để đối phó với sự cạnh tranh này, thông qua việc đầu tư vào công nghệ mới, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng thương hiệu uy tín.

III. Cách Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Chi Phí Trong Xây Dựng

Quản lý chi phí hiệu quả là yếu tố then chốt để nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp xây dựng. Doanh nghiệp cần phải kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí, từ chi phí vật liệu, nhân công, máy móc thiết bị đến chi phí quản lý và chi phí khác. Việc áp dụng các công nghệ mới, quy trình quản lý tiên tiến và biện pháp tiết kiệm chi phí có thể giúp doanh nghiệp giảm giá thành sản phẩm, tăng lợi nhuận và nâng cao sức cạnh tranh. "Thông qua viÖc tæ chøc ®Êu thÇu thóc ®Èy c¸c chñ ®Çu t vµ c¸c nhµ thÇu ph¶i tÝnh to¸n hiÖu qu¶ kinh tÕ nh»m tiÕt kiÖm vèn ®Çu t".

3.1. Kiểm Soát Chi Phí Vật Liệu Xây Dựng

Chi phí vật liệu xây dựng chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng chi phí của dự án. Do đó, việc kiểm soát chi phí vật liệu là rất quan trọng. Doanh nghiệp cần phải tìm kiếm các nhà cung cấp uy tín với giá cả cạnh tranh, quản lý chặt chẽ lượng vật liệu sử dụng, giảm thiểu lãng phí và thất thoát. Việc sử dụng vật liệu thay thế, vật liệu tái chế cũng là một giải pháp hiệu quả để tiết kiệm chi phí.

3.2. Tối Ưu Hóa Chi Phí Nhân Công Xây Dựng

Chi phí nhân công cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm. Doanh nghiệp cần phải tối ưu hóa chi phí nhân công thông qua việc nâng cao năng suất lao động, đào tạo kỹ năng cho công nhân, áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả và xây dựng hệ thống lương thưởng phù hợp. Việc sử dụng máy móc thiết bị hiện đại cũng có thể giúp giảm thiểu chi phí nhân công.

IV. Chiến Lược Tăng Cường Hiệu Quả Đầu Tư Công Nghệ Mới

Đầu tư vào công nghệ mới là một chiến lược quan trọng để nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp xây dựng. Các công nghệ mới như BIM (Building Information Modeling), robot xây dựng, in 3D trong xây dựng có thể giúp doanh nghiệp tăng năng suất, giảm chi phí, cải thiện chất lượng và rút ngắn thời gian thi công. Theo tài liệu, cần đẩy mạnh "®æi míi kü thuËt c«ng nghÖ còng nh c¸ch thøc thùc hiÖn ®Ó cã thÓ hy väng nhËn ®îc thÇu trong t¬ng lai".

4.1. Ứng Dụng BIM Trong Quản Lý Dự Án Xây Dựng

BIM là một quy trình tạo lập và quản lý thông tin về công trình xây dựng trong suốt vòng đời của nó. BIM giúp các bên liên quan trong dự án (chủ đầu tư, nhà thầu, kiến trúc sư, kỹ sư) cộng tác hiệu quả hơn, giảm thiểu sai sót, cải thiện chất lượng và tiết kiệm chi phí. Ứng dụng BIM là xu hướng tất yếu trong ngành xây dựng hiện đại.

4.2. Sử Dụng Robot Trong Thi Công Xây Dựng

Robot xây dựng có thể thực hiện các công việc nặng nhọc, nguy hiểm và lặp đi lặp lại một cách nhanh chóng và chính xác. Sử dụng robot giúp giảm thiểu tai nạn lao động, tăng năng suất và cải thiện chất lượng công trình. Tuy nhiên, việc đầu tư vào robot xây dựng đòi hỏi chi phí lớn và cần có đội ngũ kỹ thuật có chuyên môn cao để vận hành và bảo trì.

V. Bí Quyết Thắng Thầu Xây Dựng Thương Hiệu Và Uy Tín

Thương hiệu và uy tín là tài sản vô giá của doanh nghiệp xây dựng. Doanh nghiệp cần phải xây dựng một thương hiệu mạnh và uy tín trên thị trường thông qua việc cung cấp các sản phẩm và dịch vụ chất lượng cao, thực hiện đúng cam kết, giữ chữ tín với khách hàng và đối tác. Một thương hiệu uy tín sẽ giúp doanh nghiệp thu hút khách hàng, giành được các dự án lớn và tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững. Nhà thầu cần có trách nhiệm cao đối với công việc nhận thầu "nhằm gi÷ uy tÝn ®èi víi kh¸ch hµng, do vËy chÊt lîng c«ng tr×nh ®îc n©ng cao, gi¸ thµnh x©y dùng ®- îc chó träng".

5.1. Nâng Cao Chất Lượng Công Trình Và Dịch Vụ

Chất lượng công trình và dịch vụ là yếu tố quan trọng nhất để xây dựng uy tín của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần phải đảm bảo chất lượng công trình từ khâu thiết kế, thi công đến nghiệm thu và bảo hành. Đồng thời, cần cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp, tận tâm và chu đáo để làm hài lòng khách hàng.

5.2. Xây Dựng Mối Quan Hệ Tốt Với Khách Hàng Và Đối Tác

Mối quan hệ tốt với khách hàng và đối tác là yếu tố quan trọng để tạo dựng uy tín của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần phải xây dựng mối quan hệ tin cậy, hợp tác và lâu dài với khách hàng và đối tác, thông qua việc giao tiếp cởi mở, lắng nghe ý kiến phản hồi và giải quyết các vấn đề một cách nhanh chóng và hiệu quả.

VI. Tương Lai Cạnh Tranh Hợp Tác Và Phát Triển Bền Vững

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, hợp tác và phát triển bền vững là xu hướng tất yếu của ngành xây dựng. Doanh nghiệp cần phải hợp tác với các đối tác khác để chia sẻ rủi ro, tận dụng lợi thế của nhau và tạo ra giá trị gia tăng. Đồng thời, cần phải chú trọng đến phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng. Điều này "giúp chóng ta hoµ nhËp vµo c¸c khu vùc thÕ giíi t¹o tiÒn ®Ò cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña níc ta".

6.1. Hợp Tác Giữa Các Doanh Nghiệp Xây Dựng

Hợp tác giữa các doanh nghiệp xây dựng có thể mang lại nhiều lợi ích, như chia sẻ rủi ro, tận dụng nguồn lực và kinh nghiệm của nhau, mở rộng thị trường và tăng cường khả năng cạnh tranh. Các hình thức hợp tác có thể bao gồm liên doanh, liên kết, hợp đồng hợp tác kinh doanh và các hình thức hợp tác khác.

6.2. Phát Triển Xây Dựng Xanh Và Bền Vững

Phát triển xây dựng xanh và bền vững là xu hướng tất yếu của ngành xây dựng trong tương lai. Xây dựng xanh là việc thiết kế, xây dựng và vận hành các công trình sao cho thân thiện với môi trường, tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu tái chế và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Phát triển bền vững cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải quan tâm đến các vấn đề xã hội, như tạo việc làm, đảm bảo an toàn lao động và đóng góp vào sự phát triển của cộng đồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, ngành xây dựng cơ bản tại Việt Nam đã có những chuyển biến sâu sắc. Khi các chính sách kinh tế mở cửa được triển khai, nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài cũng như vốn ngân sách Nhà nước dành cho lĩnh vực xây dựng cơ bản gia tăng đáng kể. Điều này thúc đẩy sự cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp xây dựng trong nước với nhau và giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài.

Trước đây, công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản bộc lộ nhiều yếu kém: hàng năm gây thất thoát, lãng phí từ 30% đến 40% tổng vốn đầu tư; nhiều công trình có số vốn thực tế bỏ ra vượt 20% đến 25% so với vốn dự toán phê duyệt mà vẫn chậm bàn giao; thống kê giai đoạn 1994 - 1997 cho thấy có tới 60% số công trình xây dựng bị vượt dự toán ban đầu phải tiến hành điều chỉnh. Cơ chế giao thầu chỉ định trước đây dẫn đến tình trạng móc ngoặc, kéo dài thời gian thi công và suy giảm chất lượng công trình. Việc áp dụng cơ chế đấu thầu xây lắp trở thành phương thức bắt buộc nhằm tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, tiết kiệm vốn đầu tư và nâng cao hiệu quả kinh tế - kỹ thuật.

Đối với các nhà thầu xây lắp, trúng thầu là điều kiện tiên quyết để ký kết hợp đồng, bảo đảm việc làm cho người lao động, tạo doanh thu và quyết định sự tồn tại, phát triển của doanh nghiệp. Đề tài chuyên đề thực tập được xác định là: "Một số biện pháp nhằm nâng cao khả năng thắng thầu xây lắp ở Công ty Xây lắp & Vật tư xây dựng I. Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn".

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm 3 nội dung chính:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về đấu thầu xây lắp, bản chất, vai trò, các nguyên tắc, hình thức và chỉ tiêu đánh giá trong công tác đấu thầu theo quy chế hiện hành của Nhà nước.
2. Phân tích thực trạng tổ chức sản xuất kinh doanh, nguồn lực (máy móc thiết bị, lao động, nguyên vật liệu, tài chính) và tình hình hoạt động đấu thầu xây lắp tại Công ty Xây lắp & Vật tư xây dựng I thuộc Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn.
3. Đề xuất các nhóm biện pháp khả thi nhằm củng cố lợi thế cạnh tranh và nâng cao tỷ lệ thắng thầu xây lắp cho công ty trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động đấu thầu và các biện pháp nâng cao khả năng thắng thầu xây lắp.
• Phạm vi không gian: Công ty Xây lắp & Vật tư xây dựng I - Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn (trụ sở chính tại Hà Nội, cơ sở sản xuất tại Vĩnh Phúc, các văn phòng đại diện tại Việt Trì, Lào Cai và các công trường tại Việt Nam cùng thị trường nước bạn Lào).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu dữ liệu hoạt động và số liệu tài chính quyết toán trong 3 năm tài chính gần nhất của doanh nghiệp, gắn với khung pháp lý đấu thầu tại thời điểm ban hành Nghị định số 88/1999/NĐ-CP.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và các văn bản quy phạm pháp luật được sử dụng làm nền tảng trong nghiên cứu:

• Quy chế Đấu thầu: Căn cứ pháp lý chủ chốt là Nghị định số 88/1999/NĐ-CP ngày 01/9/1999 của Chính phủ ban hành Quy chế Đấu thầu (thay thế Nghị định số 43/CP ngày 16/7/1996 và Nghị định số 93/CP ngày 23/8/1997).
• Thông lệ quốc tế: Hướng dẫn chuẩn mực của Hiệp hội Quốc tế các Kỹ sư Tư vấn (FIDIC - Fédération Internationale Des Ingénieurs-Conseils).
• Lý thuyết kinh tế: Quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị, quy luật cung cầu trong kinh tế thị trường; lý thuyết hành vi người tiêu dùng áp dụng cho quan hệ giữa Bên mời thầu (Chủ đầu tư/Bên A) và Nhà thầu (Bên B).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Hệ thống hóa các khái niệm, quy trình đấu thầu, các hình thức hợp đồng xây lắp và tiêu chí đánh giá hồ sơ dự thầu.
• Phương pháp thống kê và so sánh số liệu: Thu thập, tổng hợp các chỉ tiêu về nhân sự, máy móc, cơ cấu chi phí nguyên vật liệu, tình hình tài chính trong 3 năm tài chính để đánh giá năng lực nội tại của doanh nghiệp.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phân tích mô hình tổ chức bộ máy, năng lực thi công thực tế tại các công trình dân dụng, công nghiệp, thủy lợi, giao thông tại thị trường nội địa và thị trường Lào.

Nguồn dữ liệu:

• Báo cáo tài chính quyết toán 3 năm của Công ty Xây lắp & Vật tư xây dựng I.
• Hồ sơ pháp lý, các giấy phép hành nghề xây dựng do Bộ Xây dựng, Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn cấp cho công ty.
• Các số liệu thống kê ngành xây dựng cơ bản giai đoạn 1994 - 1997 từ các cơ quan quản lý nhà nước.

---

Nội dung chính theo từng chương

Cấu trúc chuyên đề gồm 3 phần cụ thể:

Phần I: Đấu thầu xây lắp - Một hình thức quản lý có hiệu quả trong ngành Xây dựng

Phần I tập trung làm rõ bản chất, đặc điểm, vai trò, nguyên tắc và các hình thức đấu thầu trong xây lắp:

1. Bản chất và mục tiêu của đấu thầu xây lắp: Đấu thầu xây lắp là phương thức cạnh tranh kinh tế - kỹ thuật nhằm lựa chọn nhà thầu đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của dự án (khảo sát thiết kế, xây lắp, cung ứng thiết bị) với chi phí hợp lý. Đây không thuần túy là thủ tục hành chính mà là hệ thống giải pháp tổng thể tối ưu hóa chất lượng, kỹ thuật, tiến độ và tài chính.

   • Đối với Nhà nước: Nâng cao hiệu quả vốn ngân sách, giảm thất thoát 30-40%, chuyển từ quản lý vi mô can thiệp trực tiếp sang quản lý chuẩn mực pháp lý và kiểm soát chất lượng sản phẩm cuối cùng.
   • Đối với Chủ đầu tư: Lựa chọn nhà thầu đủ năng lực, chống độc quyền giá, kích thích các nhà thầu hoàn thiện lực lượng sản xuất.
   • Đối với Nhà thầu: Tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, buộc nhà thầu phải đổi mới công nghệ, nâng cao trình độ quản lý để tồn tại.

2. Các nguyên tắc cốt lõi trong đấu thầu:

   • Nguyên tắc cạnh tranh công bằng (bình đẳng về thông tin tiếp cận).
   • Nguyên tắc bí mật (bảo mật thông tin hồ sơ và giá dự thầu).
   • Nguyên tắc đánh giá công bằng (hội đồng xét thầu đánh giá lượng hóa theo tiêu chí chuẩn mực).
   • Nguyên tắc đòi hỏi về năng lực (nhà thầu và chủ đầu tư phải đủ điều kiện thực tế về kỹ thuật, tài chính, máy móc).
   • Nguyên tắc trách nhiệm (xác lập trách nhiệm pháp lý rõ ràng trong hợp đồng).

3. Các hình thức đấu thầu và hợp đồng:

   • Hình thức đấu thầu trong nước và quốc tế: Đấu thầu rộng rãi (thông báo công khai tối thiểu 10 ngày trước khi phát hành hồ sơ mời thầu); Đấu thầu hạn chế (mời tối thiểu 5 nhà thầu đủ năng lực); Chỉ định thầu (áp dụng cho sự cố thiên tai địch họa khẩn cấp báo cáo Thủ tướng, công trình nghiên cứu thử nghiệm/bí mật quốc gia/an ninh quốc phòng, gói thầu đặc biệt được thẩm định bởi Bộ Kế hoạch và Đầu tư).
   • Hình thức hợp đồng: Hợp đồng trọn gói (giá cố định) và Hợp đồng có điều chỉnh giá (gói thầu có thời gian thực hiện trên 12 tháng; trượt giá tính từ tháng thứ 13, giá trị điều chỉnh không vượt tổng mức đầu tư phê duyệt).
   • Quy định liên danh: Trường hợp liên danh dự thầu, đơn vị đại diện đứng đầu liên danh phải nắm giữ tối thiểu 40% vốn của liên danh.

Hình thức đấu thầu	Số lượng nhà thầu tham gia	Điều kiện áp dụng chính	Yêu cầu pháp lý đặc thù
Đấu thầu rộng rãi	Không hạn chế	Gói thầu tiêu chuẩn, áp dụng phổ biến nhất	Thông báo đại chúng trước ≥ 10 ngày; sơ tuyển với gói lớn/phức tạp
Đấu thầu hạn chế	Tối thiểu 5 nhà thầu	Gói thầu yêu cầu kỹ thuật cao, nguồn vốn chỉ định	Phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt danh sách mời
Chỉ định thầu	Chọn trực tiếp 1 nhà thầu	Bất khả kháng (thiên tai, địch họa), bí mật quốc gia, thử nghiệm	Báo cáo Thủ tướng/Bộ KH&ĐT thẩm định; không bắt buộc bảo lãnh dự thầu

4. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hồ sơ dự thầu:

   • Vòng 1 (Sơ tuyển năng lực): Tình trạng tài chính (doanh thu bình quân 2 năm gần nhất); năng lực quản trị và đội ngũ kỹ thuật; số lượng và chất lượng máy móc thiết bị sẵn có; kinh nghiệm thi công trong 5 năm gần nhất.
   • Vòng 2 (Xét chọn trúng thầu): Chỉ tiêu chất lượng - giải pháp kỹ thuật thi công; chỉ tiêu giá dự thầu (không vượt giá xét thầu/giá trần của chủ đầu tư); chỉ tiêu tiến độ hoàn thành công trình.

5. Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực đấu thầu của nhà thầu: Chính sách pháp luật của Nhà nước; biến động cung - cầu thị trường xây dựng; các nhân tố nội bộ doanh nghiệp (máy móc thiết bị đồng bộ, tiềm lực tài chính và khả năng huy động vốn lưu động, chất lượng nguồn nhân lực, nguồn cung ứng nguyên vật liệu ổn định giá rẻ, cơ cấu tổ chức quản lý linh hoạt).

---

Phần II: Phân tích tình hình đấu thầu xây lắp của Công ty Xây lắp & Vật tư xây dựng I - Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn

Phần II tập trung phân tích lịch sử hình thành, tư cách pháp nhân, đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và các nguồn lực cạnh tranh của Công ty Xây lắp & Vật tư xây dựng I:

1. Quá trình phát triển và cơ sở pháp lý hoạt động:

   • Tiền thân: Xí nghiệp Xuất nhập khẩu & Cung ứng vật tư xây lắp thuộc Bộ Nông nghiệp & Công nghiệp thực phẩm.
   • Thành lập theo Quyết định ngày 04/3/1993 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp & Công nghiệp thực phẩm.
   • Trụ sở chính: Phường Phương Mai, quận Đống Đa, TP. Hà Nội.
   • Chi nhánh / Văn phòng đại diện: TP. Việt Trì (Phú Thọ), Tỉnh Lào Cai.
   • Cơ sở sản xuất 2: Huyện Tam Đảo, Tỉnh Vĩnh Phúc (chuyên sản xuất gạch ngói và vật liệu xây dựng).
   • Hệ thống giấy phép hành nghề:
     • Giấy phép số 222 BXD/QLXD (20/9/1993) của Bộ Xây dựng: Xây dựng dân dụng cấp 2, bao che công nghiệp nhỏ.
     • Quyết định số 255 NN-TCCB/QĐ (09/3/1996) của Bộ NN&PTNT: Bổ sung xây dựng giao thông, thủy lợi, kinh doanh bất động sản.
     • Giấy phép số 251/CGĐ (25/3/1996) của Bộ GTVT: Thi công cầu đường, sân bay, bến cảng quy mô vừa và nhỏ trên toàn quốc.
     • Giấy phép số 65-GP/NN (25/8/1996) của Bộ NN&PTNT: Thi công công trình thủy lợi quy mô vừa và nhỏ toàn quốc.

2. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản trị:

   • Ban Giám đốc: 01 Giám đốc do Bộ trưởng Bộ NN&PTNT bổ nhiệm phụ trách chung; 01 Phó Giám đốc thường trực; 01 Phó Giám đốc phụ trách Cơ sở 2 Tam Đảo (Vĩnh Phúc).
   • Bộ phận chuyên môn nghiệp vụ: Phòng Tài vụ kế toán, Phòng Tổ chức hành chính, Phòng Kế hoạch, Phòng Xây dựng cơ bản, Phòng Kinh tế dự thầu (chuyên trách công tác mở rộng thị trường, lập hồ sơ dự thầu, tính toán giá bỏ thầu).

3. Hiện trạng các nguồn lực sản xuất và cạnh tranh:

   • Nguồn nhân lực: Tổng số cán bộ công nhân viên (CBCNV) chính thức là 463 người. Cơ cấu trình độ: 79 người có trình độ Đại học và trên Đại học; 34 người có trình độ Trung cấp; 350 công nhân kỹ thuật bậc 4/7 trở lên; lao động nữ gồm 70 người (chiếm tỷ lệ 15%). Lực lượng lao động thuê ngoài theo mùa vụ dao động từ 300 đến 400 người (được công ty đào tạo ngắn hạn về chuyên môn và an toàn lao động trước khi thi công).
   • Máy móc thiết bị: Công ty đã trang bị máy trộn bê tông, máy đào, máy ủi, máy cắt, máy mài và ứng dụng công nghệ tin học vào tính toán, thiết kế dự thầu. Tuy nhiên, một số thiết bị còn thiếu đồng bộ, công nghệ lạc hậu cần phải thanh lý và đầu tư mới.
   • Nguyên vật liệu: Chi phí nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng từ 50% đến 75% tổng chi phí xây dựng công trình. Doanh nghiệp duy trì lợi thế chủ động nguồn gạch ngói từ cơ sở Tam Đảo (Vĩnh Phúc), giúp hạ giá thành cho các công trình khu vực lân cận.
   • Năng lực tài chính: Vốn lưu động còn hạn hẹp, thường xuyên chịu áp lực vốn do công trình kéo dài, thanh toán từ chủ đầu tư chậm trễ, phát sinh nợ đọng xây lắp dở dang. Chi phí bảo lãnh thực hiện hợp đồng đòi hỏi mức ký quỹ/bảo lãnh từ 10% đến 15% tổng giá trị hợp đồng khi trúng thầu, tạo gánh nặng chi phí lãi vay ngân hàng.
   • Thị trường hoạt động: Mở rộng phạm vi thi công khắp cả nước và phát triển thị trường chiến lược sang nước bạn Lào với nhiều công trình quy mô lớn được nghiệm thu đạt chuẩn.

Tiêu chí nguồn lực	Hiện trạng tại Công ty Xây lắp & Vật tư XD I	Ảnh hưởng đến năng lực đấu thầu
Tổng số CBCNV chính thức	463 người (79 ĐH/trên ĐH, 34 trung cấp, 350 công nhân bậc ≥ 4/7)	Đủ điều kiện dự thầu gói vừa; thiếu lực lượng cơ hữu cho gói thầu lớn
Lao động thuê ngoài mùa vụ	300 - 400 lao động thời vụ	Linh hoạt điều động nhưng phát sinh chi phí đào tạo an toàn
Cơ sở vật liệu trực thuộc	Cơ sở 2 tại Tam Đảo (Vĩnh Phúc) sản xuất gạch ngói	Giảm 50-75% tỷ trọng giá thành vật tư cho công trình lân cận
Bảo lãnh thực hiện hợp đồng	Tỷ lệ yêu cầu từ 10% - 15% giá trị hợp đồng	Áp lực bảo lãnh ngân hàng và quay vòng vốn lưu động

---

Phần III: Một số biện pháp nhằm nâng cao khả năng thắng thầu xây lắp ở Công ty Xây lắp & Vật tư xây dựng I - Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn

Dựa trên việc phân tích điểm mạnh và điểm nghẽn tại Phần II, Phần III của chuyên đề xác lập các giải pháp nâng cao tỷ lệ trúng thầu:

1. Nâng cao chất lượng lập Hồ sơ dự thầu:

   • Tăng cường vai trò chuyên trách của Phòng Kinh tế dự thầu trong việc thu thập thông tin dự án, khảo sát kỹ hiện trường và các chỉ dẫn kỹ thuật của chủ đầu tư.
   • Xây dựng biện pháp tổ chức thi công tiên tiến, ứng dụng phần mềm tin học để tối ưu hóa tiến độ (lập tiến độ thi công chi tiết, bố trí hợp lý các khâu hoàn thành để sớm giải ngân vốn tạm ứng).

2. Tối ưu hóa giá dự thầu và chi phí nguyên vật liệu:

   • Bóc tách khối lượng và tính toán định mức chi phí sát với mặt bằng giá thị trường.
   • Phát huy lợi thế cung ứng vật liệu từ xí nghiệp trực thuộc tại Tam Đảo; đàm phán hợp đồng nguyên tắc dài hạn với các nhà cung cấp vật liệu xây dựng (sắt, thép, xi măng, đá) gần địa điểm thi công nhằm cắt giảm chi phí vận chuyển.

3. Đổi mới máy móc thiết bị và công nghệ thi công:

   • Đầu tư có trọng điểm các thiết bị cơ giới chuyên dụng (máy đào, máy ủi, trạm trộn bê tông) có tính đồng bộ cao, rút ngắn vòng đời công nghệ, nâng cao năng suất và chất lượng bề mặt công trình.
   • Hạn chế tối đa việc thuê ngoài máy móc thi công chính nhằm tăng điểm đánh giá năng lực tại vòng sơ tuyển.

4. Tăng cường năng lực tài chính và liên danh đấu thầu:

   • Cải thiện cơ cấu nợ, chủ động nguồn vốn đối ứng để đáp ứng yêu cầu bảo lãnh dự thầu và bảo lãnh thực hiện hợp đồng (10-15%).
   • Tích cực thu hồi nợ đọng xây lắp dở dang để tái tạo nguồn vốn lưu động.
   • Đối với các gói thầu có quy mô vượt quá hạn mức giấy phép hoặc năng lực tài chính đơn lẻ, chủ động liên danh với Tổng công ty Xây dựng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn hoặc các đối tác quốc tế (đặc biệt tại thị trường Lào).

5. Đào tạo và quản trị nhân sự:

   • Chuẩn hóa đội ngũ chỉ huy trưởng công trường, kỹ sư quản lý dự án có chứng chỉ hành nghề và thâm niên thi công.
   • Duy trì các lớp đào tạo ngắn hạn về kỹ thuật, kỷ luật và an toàn lao động cho lực lượng thời vụ 300 - 400 người.

---

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết quả cụ thể gắn liền với số liệu của đơn vị thực tập:

• Hệ thống hóa toàn diện các yêu cầu pháp quy theo Nghị định số 88/1999/NĐ-CP, quy trình sơ tuyển 2 giai đoạn và các chỉ tiêu bắt buộc trong đánh giá hồ sơ thầu xây lắp.
• Phác thảo bức tranh thực trạng về năng lực cạnh tranh của Công ty Xây lắp & Vật tư xây dựng I qua cơ cấu 463 CBCNV chính thức, năng lực sản xuất gạch ngói tại Tam Đảo, kinh nghiệm mở rộng thị trường thi công sang Lào.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ (hoàn thiện hồ sơ dự thầu, định giá dự thầu, hiện đại hóa máy móc, kiểm soát dòng tiền/liên danh, nâng cao chất lượng lao động) có tính thực tiễn cao, giúp doanh nghiệp tháo gỡ điểm nghẽn về vốn lưu động và tăng khả năng trúng thầu các dự án giao thông, thủy lợi, dân dụng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Chuyên đề tập trung chủ yếu vào số liệu nội bộ của một doanh nghiệp nhà nước trực thuộc Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn tại thời điểm chuyển đổi cơ chế quản lý; chưa có điều kiện khảo sát định lượng chi tiết cơ cấu điểm số đánh giá của các hội đồng xét thầu độc lập trên phạm vi toàn quốc.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Nghiên cứu tác động của việc áp dụng các mô hình chấm thầu theo thang điểm kết hợp giá đánh giá; phân tích sâu cơ chế quản lý rủi ro trượt giá trong hợp đồng xây lắp dài hạn khi thị trường nguyên vật liệu biến động mạnh.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu thực tế hữu ích cho:

• Sinh viên các ngành Kinh tế xây dựng, Quản trị kinh doanh, Quản lý dự án xây dựng tham khảo về cấu trúc và phương pháp làm chuyên đề thực tập tốt nghiệp.
• Cán bộ làm công tác đấu thầu tại các doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ trong việc xây dựng hồ sơ năng lực, lập dự toán giá dự thầu và quản lý nhân lực - thiết bị phục vụ công tác đấu thầu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nghị định số 88/1999/NĐ-CP quy định những hình thức lựa chọn nhà thầu xây lắp nào?
Nghị định quy định 3 hình thức chính: Đấu thầu rộng rãi (không hạn chế nhà thầu, thông báo công khai trước tối thiểu 10 ngày), Đấu thầu hạn chế (mời tối thiểu 5 nhà thầu đủ năng lực) và Chỉ định thầu (áp dụng cho trường hợp bất khả kháng, bí mật quốc gia, thử nghiệm hoặc gói thầu đặc biệt được Thủ tướng/Bộ Kế hoạch và Đầu tư chấp thuận).

2. Hợp đồng có điều chỉnh giá trong xây lắp được áp dụng trong điều kiện nào?
Hợp đồng điều chỉnh giá áp dụng cho các gói thầu không đủ điều kiện xác định chính xác số lượng/khối lượng tại thời điểm ký kết, có biến động lớn về chính sách giá của Nhà nước và có thời gian thực hiện trên 12 tháng. Trượt giá chỉ bắt đầu được tính từ tháng thứ 13 kể từ thời điểm thực hiện hợp đồng.

3. Cơ cấu nhân sự và lao động của Công ty Xây lắp & Vật tư xây dựng I như thế nào?
Công ty có 463 CBCNV cơ hữu, gồm 79 người có trình độ đại học/trên đại học, 34 trung cấp, 350 công nhân kỹ thuật bậc 4/7 trở lên và 70 lao động nữ (15%). Ngoài ra, doanh nghiệp thường xuyên thuê 300 - 400 lao động mùa vụ đã qua đào tạo ngắn hạn.

4. Chi phí nguyên vật liệu chiếm bao nhiêu phần trăm trong giá thành xây dựng công trình của công ty?
Chi phí nguyên vật liệu chiếm từ 50% đến 75% tổng chi phí xây dựng công trình. Doanh nghiệp chủ động sản xuất gạch ngói tại cơ sở Tam Đảo (Vĩnh Phúc) để tối ưu hóa chi phí này.

5. Mức bảo lãnh thực hiện hợp đồng khi trúng thầu xây lắp thường chiếm bao nhiêu phần trăm giá trị hợp đồng?
Chủ đầu tư thường yêu cầu mức bảo lãnh thực hiện hợp đồng từ 10% đến 15% tổng giá trị hợp đồng sau khi nhà thầu trúng thầu.

---

Kết luận

Chuyên đề tốt nghiệp đã phân tích một cách có hệ thống cơ sở lý luận về đấu thầu xây lắp gắn với các quy định của Nghị định 88/1999/NĐ-CP, đồng thời phản ánh toàn diện thực trạng nguồn lực của Công ty Xây lắp & Vật tư xây dựng I - Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn. Trên cơ sở làm rõ những ưu thế về năng lực sản xuất vật liệu và hạn chế về vốn lưu động, tác giả đã đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác lập hồ sơ dự thầu, định giá bỏ thầu và mở rộng liên danh. Đây là công trình nghiên cứu mang tính thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xây lắp trong cơ chế thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Më ®Çu §Êu thÇu x©y l¾p ®îc xem nh lµ mét h×nh thøc c¹nh tranh ®Æc thï cña c¸c doanh nghiÖp x©y dùng khi chóng ta tham ra thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch, ®êng lèi ph¸t triÓn kinh tÕ theo c¬ chÕ thÞ trêng cña §¶ng vµ nhµ níc ®Ò ra. C¹nh tranh lµ mét tÊt yÕu trong c¬ chÕ thÞ trêng hiÖn nay, nã gãp phÇn thóc ®Èy c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ cã hiÖu qu¶ h¬n vµ lo¹i bá nh÷ng ho¹t ®éng kh¸c khi chóng kh«ng cã hiÖu qu¶. Trong lÜnh vùc x©y dùng c¬ b¶n còng vËy, c¸c DN x©y dùng trong níc ®ang c¹nh tranh lÉn nhau vµ c¹nh tranh víi c¸c doanh nghiÖp níc ngoµi. §Æc biÖt víi c¬ chÕ më cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng, trong mét vµi n¨m qua, chóng ta ®· thu hót ®îc kh¸ nhiÒu vèn ®Çu t níc ngoµi vµo ViÖt Nam, trong ®ã vèn ®Çu t cho lÜnh vùc x©y dùng c¬ b¶n chiÕm mét lîng ®¸ng kÓ.

§iÒu ®ã t¹o cho tÝnh chÊt c¹nh tranh gi÷a c¸c DN x©y dùng thªm gay g¾t vµ quyÕt liÖt h¬n. §øng tríc t×nh h×nh ®ã, khi chóng ta ®· cã h×nh thøc ®Êu thÇu lµm ph¬ng thøc giao nhËn c¸c dù ¸n gi÷a Chñ ®Çu t vµ c¸c nhµ thÇu th× c¸c DN x©y dùng cÇn ph¶i ®a ra c¸c biÖn ph¸p riªng biÖt nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng th¾ng thÇu cña m×nh. §©y lµ môc tiªu quan träng nhÊt cña c¸c DNXD hiÖn nay. Th¾ng thÇu lµ vÊn ®Ò sèng cßn ®èi víi mçi DNXD.

V× vËy trong chuyªn ®Ò thùc tËp nµy ®Ò cËp ®Õn ®Ò tµi : "Mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng th¾ng thÇu x©y l¾p ë C«ng ty X©y l¾p & VËt t x©y dùng I. Bé N«ng nghiÖp & Ph¸t triÓn N«ng th«n " víi mong muèn gãp phÇn thùc hiÖn 1 c«ng t¸c ®Êu thÇu x©y l¾p ®¹t hiÖu qu¶ h¬n. Chuyªn ®Ò gåm 3 phÇn: PhÇn I : §Êu thÇu x©y l¾p - Mét h×nh thøc qu¶n lý cã hiÖu qu¶ trong ngµnh X©y dùng. PhÇn II : Ph©n tÝch t×nh h×nh ®Êu thÇu x©y l¾p cña C«ng ty X©y l¾p & VËt t x©y dùng I.

Bé N«ng nghiÖp & Ph¸t triÓn N«ng th«n. PhÇn III : Mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng th¾ng thÇu x©y l¾p ë C«ng ty X©y l¾p & VËt t x©y dùng I. Bé N«ng nghiÖp & Ph¸t triÓn N«ng th«n. PhÇn I §Êu thÇu x©y l¾p - Mét h×nh thøc qu¶n lý cã hiÖu qu¶ trong ngµnh X©y dùng.

Thùc chÊt cña ®Êu thÇu 1. Giíi thiÖu chung vÒ thÇu x©y l¾p Trong nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung quan liªu, bao cÊp, kh¸i niÖm vÒ ®Êu thÇu c¸c c«ng tr×nh cña Nhµ níc hay cña t nh©n ®Òu kh«ng ®îc ®Ò cËp ®Õn. Tuy nhiªn, tõ khi nÒn kinh tÕ níc ta chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ trêng, cã sù qu¶n lý cña Nhµ níc th× dÇn dÇn kh¸i niÖm ®Êu thÇu ®· ®îc c¸c tæ chøc, ®¬n vÞ., thuéc nhiÒu lÜnh vùc quan t©m nghiªn cøu, ¸p dông trong c¸c ho¹t ®éng cña m×nh. §Ó lµm lµnh m¹nh thÞ trêng x©y l¾p, t¨ng cêng hiÖu lùc qu¶n lý.

Ngµy 01 th¸ng 9 n¨m 1999 ChÝnh phñ ®· ra nghÞ ®Þnh sè 88/ 1999/ N§-CP ban hµnh Quy chÕ §Êu thÇu, thay thÕ Quy chÕ §Êu thÇu ®· ban hµnh kÌm theo nghÞ ®Þnh sè 2 43/CP ngµy 16 th¸ng 7 n¨m 1996 vµ NghÞ ®Þnh sè 93/ CP ngµy 23 th¸ng 8 n¨m1997 cña ChÝnh phñ. §©y lµ v¨n b¶n ph¸p quy híng dÉn ®Êu thÇu x©y l¾p c¸c c«ng tr×nh x©y dùng trong c¶ níc, quy ®Þnh : c¸c dù ¸n thuéc së h÷u nhµ níc ®Òu ph¶i tæ chøc ®Êu thÇu theo quy chÕ cña nhµ níc ban hµnh, c¸c c«ng tr×nh cã vèn ®Çu t trùc tiÕp cña níc ngoµi, c¸c c«ng tr×nh kh«ng thuéc quyÒn së h÷u cña nhµ níc nÕu tæ chøc ®Êu thÇu còng vËn dông theo quy chÕ nµy. §Êu thÇu nãi chung lµ mét ph¹m trï kinh tÕ g¾n liÒn víi nÒn kinh tÕ hµng ho¸. §ã thùc chÊt lµ mét h×nh thøc ®Ó chän mua mét sè hµng ho¸ nµo ®ã víi møc gi¸ cã thÓ chÊp nhËn ®îc trong ®iÒu kiÖn cã mét ngêi mua nhng l¹i cã nhiÒu ngêi muèn b¸n.

§èi víi Doanh nghiÖp x©y dùng th× ho¹t ®éng ®Êu thÇu x©y l¾p lµ vÊn ®Ò mµ hä rÊt quan t©m ®Ó ký kÕt ®îc hîp ®ång, qua ®ã t¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho ngêi lao ®éng, t¨ng doanh thu., v× thÕ c¸c Doanh nghiÖp cÇn ph¶i cã nh÷ng nhËn thøc c¬ b¶n vÒ ho¹t ®éng ®Êu thÇu x©y l¾p. Mét h×nh thøc c¹nh tranh ®Æc thï cña c¸c Doanh nghiÖp x©y dùng. Trong lÜnh vùc x©y dùng, ®Êu thÇu lµ mét ph¬ng thøc c¹nh tranh nh»m lùa chän §¬n vÞ nhËn thÇu (kh¶o s¸t thiÕt kÕ, x©y l¾p c«ng tr×nh, mua s¾m thiÕt bÞ.,) cã kh¶ n¨ng ®¸p øng c¸c yªu cÇu cña dù ¸n. Chóng ta cã thÓ tãm t¾t néi dung c¬ b¶n cña ®Êu thÇu x©y l¾p nh sau: * Chñ ®Çu t (thêng gäi lµ bªn A lµ ngêi cã nhu cÇu x©y dùng c«ng tr×nh) ®a ra c¸c yªu cÇu cña m×nh vÒ dù ¸n vµ th«ng b¸o cho c¸c Nhµ thÇu.

3 * C¸c Nhµ thÇu (thêng gäi lµ bªn B) c¨n cø vµo yªu cÇu cña Chñ ®Çu t sÏ ®a ra c¸c ph¬ng ph¸p thi c«ng x©y l¾p vµ tr×nh bµy c¸c n¨ng lùc cña m×nh ®Ó chñ ®Çu t xem xÐt ®¸nh gi¸ vµ tæ chøc lùa chän. Thùc chÊt cña ®Êu thÇu trong x©y l¾p lµ viÖc øng dông ph¬ng ph¸p xÐt hiÖu qu¶ kinh tÕ trong viÖc lùa chän tæ chøc thi c«ng x©y dùng. §©y còng lµ mét biÖn ph¸p qu¶n lý kinh tÕ - kü thuËt trong x©y dùng, vµ lµ mét ph¬ng ph¸p ¸p dông phæ biÕn nhÊt ®Ó tranh giµnh hîp ®ång x©y dùng gi÷a c¸c nhµ thÇu muèn x©y dùng c«ng tr×nh. Th«ng qua viÖc tæ chøc ®Êu thÇu thóc ®Èy c¸c chñ ®Çu t vµ c¸c nhµ thÇu ph¶i tÝnh to¸n hiÖu qu¶ kinh tÕ nh»m tiÕt kiÖm vèn ®Çu t, ®¶m b¶o chÊt lîng, kü thuËt, mü thuËt vµ thêi gian x©y dùng c«ng tr×nh, nhanh chãng ®a vµo sö dông.

V× vËy ph¶i cã mét c¸ch nh×n nhËn ®óng ®¾n vÒ ®Êu thÇu trong x©y l¾p. Nã kh«ng ph¶i lµ mét thñ tôc thuÇn tuý, trªn thùc tÕ ®©y lµ mét c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, mét hÖ thèng c¸c gi¶i ph¸p cho nh÷ng vÊn ®Ò kh«ng thÓ bá qua trong sù phèi hîp gi÷a c¸c chñ thÓ trùc tiÕp liªn quan ®Õn c¸c qu¸ tr×nn x©y dùng, cung øng thiÕt bÞ vµ môc ®Ých lµ ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh nµy thùc hiÖn víi kÕt qu¶ tèi u xÐt theo quan ®iÓm tæng thÓ: tèi u vÒ chÊt lîng, kü thuËt vµ tiÕn ®é, vÒ tµi chÝnh, ®ång thêi h¹n chÕ tèi ®a nh÷ng diÔn biÕn c¨ng th¼ng vÒ quan hÖ vµ ph¬ng h¹i uy tÝn cña c¸c bªn h÷u quan. HiÖn nay ®Êu thÇu ®îc sö dông nh lµ mét ®iÒu tÊt yÕu trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. §Æc ®iÓm cña ®Êu thÇu x©y l¾p 4 §Æc ®iÓm c¬ b¶n cña ph¬ng thøc ®Êu thÇu lµ yÕu tè c¹nh tranh trong nhËn thÇu.

§©y lµ mét ho¹t ®éng mua b¸n, nh- ng nã kh¸c víi nh÷ng vô mua b¸n th«ng thêng ë chç nã mua b¸n c«ng viÖc, ë ®©y Ngêi mua lµ chñ ®Çu t, Ngêi b¸n lµ c¸c nhµ thÇu. Chñ ®Çu t sÏ chän ngêi b¸n nµo cã gi¸ thÊp nhÊt víi c¸c c«ng viÖc nh nhau. Theo quan ®iÓm cña Nhµ thÇu th× ®Êu thÇu cã h×nh thøc may rñi. §«i khi Nhµ thÇu sÏ th¾ng cuéc trong khi cho r»ng gi¸ cña m×nh kh¸ cao, ®«i khi l¹i thÊt b¹i khi nghÜ r»ng gi¸ cña m×nh qu¸ thÊp.

Khi ®· giµnh ®îc hîp ®ång, Nhµ thÇu thêng dïng ®Õn c¸c yªu s¸ch ®ßi hái ®Ó ®¶m b¶o lîi nhuËn thùc tÕ cao, v× ®¬n dù thÇu gèc dùa trªn c¬ së dù to¸n chi phÝ thÊp. Theo lý thuyÕt vÒ hµnh vi ngêi tiªu dïng th× trong mét vô mua b¸n bao giê ngêi mua còng cè g¾ng ®Ó mua ®îc hµng víi gi¸ thÊp nhÊt mµ chÊt lîng vÉn ®¶m b¶o, trong khi ®ã ngêi b¸n l¹i cè g¾ng b¸n ®îc mÆt hµng ®ã víi gi¸ cao nhÊt. Do ®ã n¶y sinh sù c¹nh tranh gi÷a ngêi mua vµ ngêi b¸n. Gi÷a c¸c nhµ thÇu th× cè g¾ng c¹nh tranh víi nhau ®Ó b¸n ®îc hµng.

Th«ng qua ®ã sÏ t×m ®îc nhµ thÇu nµo cã gi¸ rÎ nhÊt, mµ vÉn ®¶m b¶o chÊt lîng theo yªu cÇu. Môc tiªu cña ®Êu thÇu x©y l¾p trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng a. Víi nhµ níc: - Th«ng qua ho¹t ®éng ®Êu thÇu n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông nguån vèn tËp trung (vèn do ng©n s¸ch nhµ níc cÊp) tr¸nh l·ng phÝ kh«ng ®¸ng cã trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn dù ¸n do sù mãc ngoÆc gi÷a A vµ B 5 - §Êu thÇu gãp phÇn ®æi míi qu¶n lý hµnh chÝnh nhµ níc víi ho¹t ®éng ®Çu t vµ x©y dùng. Tríc kia trong x©y dùng còng nh c¸c ngµnh kinh doanh kh¸c, nhµ níc qu¶n lý tõ trªn xuèng díi, mäi quyÕt ®Þnh nh x©y dùng c«ng tr×nh nµo, ai thi c«ng, vèn bao nhiªu, thêi gian x©y dùng trong bao l©u,.

®Òu do nhµ nhµ níc trùc tiÕp ®iÒu khiÓn nh vËy t¹o ra sù yÕu kÐm vÒ tiÕn ®é thi c«ng, vÒ chÊt l- îng c«ng tr×nh, l·ng phÝ vèn,. víi c¬ chÕ ®Êu thÇu míi nhµ níc chØ cßn qu¶n lý s¶n phÈm cuèi cïng tøc lµ c«ng tr×nh ®· hoµn chØnh víi chÊt lîng ®¶m b¶o.ViÖc thi c«ng nh thÕ nµo, gi¸ thi c«ng lµ bao nhiªu lµ tuú thuéc vµo c¸c nhµ thÇu kh¸c nhau ®a ra khi tham ra ký kÕt hîp ®ång (gi¸ hîp lý)., Nhµ níc kh«ng cßn qu¶n lý nh tríc n÷a mµ tr¸ch nhiÖm cña c¬ quan qu¶n lý nhµ n- íc vÒ x©y dùng giê ®©y chñ yÕu chuyÓn sang viÖc nghiªn cøu ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch, quy chuÈn vÒ x©y dùng ®Ó ®iÒu tiÕt trong lÜnh vùc nµy. Víi chñ ®Çu t - Th«ng qua ®Êu thÇu, chñ ®Çu t lùa chän ®îc nhµ thÇu nµo cã n¨ng lùc ®¸p øng c¸c yªu cÇu kü thuËt, chÊt lîng, tiÕn ®é, tr×nh ®é thi c«ng vµ gi¸ c¶ hîp lý cña c«ng tr×nh. - Chèng ®éc quyÒn gi¸ c¶ cña c¸c nhµ thÇu, vµ do ®ã cã thÓ qu¶n lý, sö dông cã hiÖu qu¶ vèn ®Çu t x©y dùng.

- T¹o c¬ héi n©ng cao tr×nh ®é n¨ng lùc cña ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý kinh tÕ, kü thuËt cña chñ ®Çu t. - KÝch thÝch c¹nh tranh gi÷a c¸c nhµ thÇu, do ®ã cã thÓ thóc ®Èy qu¸ tr×nh hoµn thiÖn lùc lîng s¶n xuÊt cña c¸c nhµ thÇu. §èi víi nhµ thÇu - Víi h×nh thøc c«ng khai vµ b×nh ®¼ng, tæ chøc ®Êu thÇu ®¶m b¶o tÝnh c«ng b»ng ®èi víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, kh«ng ph©n biÖt ®èi xö gi÷a c¸c Nhµ thÇu. - Do ph¶i c¹nh tranh nªn tÊt yÕu c¸c Nhµ thÇu ®Òu ph¶i t×m mäi biÖn ph¸p ®Ó ngµy cµng ®æi míi kü thuËt c«ng nghÖ còng nh c¸ch thøc thùc hiÖn ®Ó cã thÓ hy väng nhËn ®îc thÇu trong t¬ng lai.