Chương 1. Giới thiệu nghiên cứu Chương 2. Khung phân tích Chương 3. Thực trạng việc cân đối và sử dụng nguồn lực tài chính để cung ứng dịch vụ giáo dục ở các trường công lập trên địa bàn thành phố Sa Đéc – tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2011-2018 Chương 4.
Những khuyến nghị nhằm cân đối nguồn lực địa phương để cung cấp dịch vụ giáo dục ở các trường công lập trên địa bàn thành phố Sa Đéc. Kết luận TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 CHƯƠNG II KHUNG PHÂN TÍCH 2. Lý thuyết về phân cấp ngân sách 2. Khái niệm phân cấp ngân sách - Khái niệm: Phân cấp ngân sách là việc xác định phạm vi, trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền các cấp, các đơn vị dự toán ngân sách trong việc quản lý ngân sách nhà nước phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội.
- Nguyên tắc phân cấp của ngân sách địa phương Ngân sách địa phương được phân cấp nguồn thu bảo đảm chủ động trong thực hiện những nhiệm vụ được giao; tăng cường nguồn lực cho ngân sách. Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là cấp tỉnh) quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách các cấp chính quyền địa phương phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng – an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn. Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân. Phân cấp ngân sách địa phương được thực hiện theo nguyên tắc: + Ngân sách trung ương, ngân sách mỗi cấp chính quyền địa phương được phân định nguồn thu, nhiệm vụ chi cụ thể.
Việc phân định được đảm bảo theo pháp luật. Các cấp chính quyền không được phép đặt ra hoặc điều chỉnh khoản thu của ngân sách cấp mình. Mỗi cấp ngân sách chỉ phải tiến hành nhiệm vụ thu chi trên cơ sở luật định. + Bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới phải đảm bảo công bằng, đảm bảo yêu cầu phát triển cân đối giữa các vùng, địa phương.
Số bổ sung này là khoản thu của ngân sách cấp dưới. Việc bổ sung không thực hiện đồng loạt đối với mọi cấp ngân sách mà dựa trên khả năng thu, nhiệm vụ chi của mỗi cấp ngân sách mà ngân sách cấp trên sẽ thực hiện việc bổ sung. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 + Không được dùng ngân sách cấp này để chi cho nhiệm vụ của NS cấp khác. Trường hợp cơ quan quản lý nhà nước cấp trên ủy quyền cho cơ quan quản lý nhà nước cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi thuộc chức năng của mình thì phải chuyển kinh phí từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới thực hiện nhiệm vụ đó.
Nguyên tắc phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa ngân sách các cấp ở địa phương ở Việt Nam theo luật ngân sách Nhà nước hiện hành. HĐND cấp tỉnh quyết định phân cấp cụ thể nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách các cấp ở địa phương theo nguyên tắc sau: - Phù hợp với phân cấp nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng – an ninh đối với từng lĩnh vực và đặc điểm kinh tế, địa lý dân cư, trình độ quản lý của từng vùng, từng địa phương - Ngân sách xã, thị trấn được phân chia nguồn thu từ các khoản: thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thuế môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh; thuế sử dụng đất nông nghiệp thu từ hộ gia đình; lệ phí trước bạ nhà, đất. - Ngân sách cấp huyện, ngân sách cấp xã không có nhiệm vụ chi nghiên cứu khoa công nghệ. - Trong phân cấp nhiệm vụ chi đối với thị xã, thành phố thuộc tỉnh phải có nhiệm vụ chi đầu tư xây dựng các trường phổ thông công lập các cấp, điện chiếu sáng, cấp thoát nước, giao thông đô thị, vệ sinh đô thị và các công trình phúc lợi công cộng khác.
Từ những cơ sở nêu trên, nhà nước phải thực hiện chính sách phân cấp quản lý ngân sách để việc điều hành quản lý ngân sách hiệu quả hơn, nhằm góp phần phát triển kinh tế nước nhà. Khi nền kinh tế phát triển thì nhu cầu về hàng hóa tư và công cũng phát triển. Tăng tính dân chủ và sáng tạo cho các đơn vị công quyền. Sự đa dạng về truyền thống tín ngưỡng và văn hóa được đảm bảo.
Từ đó, người dân thấy rõ và sẵn sàng chi trả các dịch vụ công cung cấp. Các quyết định của người dân trong việc tạo ra TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 hàng hóa/dịch vụ công phản ánh đúng nhu cầu của họ (Hiệu quả phân bổ). Tăng cường tính kiểm tra và chống tham nhũng. Những điều kiện tiên quyết để phân cấp quản lý ngân sách nhà nước đạt hiệu quả Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước cho chính quyền địa phương các cấp đòi hỏi chính quyền địa phương các cấp phải chuẩn bị cho mình điều kiện để tiếp nhận sự phân cấp.
Đồng thời, chính quyền địa phương cấp trên cần hỗ trợ cho chính quyền địa phương cấp dưới có đủ được những điều kiện đó. Những công trình nghiên cứu tổng kết kinh nghiệm về phân cấp quản lý ngân sách cho chính quyền địa phương của các nước cũng chỉ ra những điều kiện tiên quyết cần có. Đó là: Thứ nhất, tăng cường năng lực thực thi quản lý ngân sách nhà nước của chính quyền địa phương các cấp. Thứ hai, thiết kế một cách khoa học mối quan hệ đối tác giữa chính quyền Trung ương và chính quyền địa phương các cấp về thực hiện nhiệm vụ quản lý ngân sách được chuyển giao.
Thứ ba, có con người, vật lực và nguồn tài chính cần thiết để hoạt động thực thi nhiệm vụ quản lý ngân sách của chính quyền địa phương được đảm bảo. Thứ tư, mở rộng sự tham gia của công dân thông qua các cơ quan đại diện cũng như những tổ chức quần chúng. Thứ năm, hoàn thiện việc đánh giá thông tin về kinh tế - xã hội, từ đó đưa ra được những quyết định hợp lý cho cả nước và từng địa phương. Thứ sáu, phân cấp phải được gắn kết giữa quyền tự chủ - tự chịu trách nhiệm về tài chính với chức năng và thẩm quyền cung ứng dịch vụ công của chính quyền địa phương.
Nhờ tự chủ - tự chịu trách nhiệm về tài chính, không những giúp cho những nhà lãnh đạo địa phương đảm bảo nguồn lực cho các quyết định của mình mà còn đảm bảo thực hiện những cam kết trước cử tri. Thứ bảy, người dân ở địa phương phải được cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn lực mà địa phương hiện có, chi phí cho các dịch vụ công, cũng như các TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 phương án lựa chọn khi cung cấp dịch vụ công để người dân có thể tham gia vào quá trình ra quyết định, nhất là quyết định về phân cấp ngân sách. Thứ tám, phải có cơ chế lấy ý kiến của người dân trong cộng đồng để họ được trình bày nguyện vọng của mình, cũng như buộc các đại biểu dân cử phải có trách nhiệm đối với các nguyện vọng đó. Như vậy, mới tạo động lực cho người dân tham gia tích cực vào quá trình phân cấp Thứ chín, cần phải có những quy định buộc chính quyền địa phương phải báo cáo công khai minh bạch và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động để người dân có thể giám sát họ chặt chẽ hơn.
Thứ mười, nên thiết lập những công cụ cho phân cấp như: hệ thống ngân sách; khung pháp lý; bộ máy tổ chức v. Cân bằng ngân sách nhà nước - Mất cân bằng hàng dọc Theo Wilon (1996): mất cân bằng hàng dọc dùng để chỉ khoảng cách giữa nhu cầu chi tiêu và nguồn thu sẵn có của các cấp chính quyền. Theo Odd Helge Fjeldstad (2001): “Hầu như không có ngoại lệ, các nước phân định chức năng chi tiêu cho chính quyền địa phương luôn nhiều hơn nguồn thu được phân giao cho cấp chính quyền đó. Kết quả của sự không tương khớp giữa chức năng và nguồn lực này gọi là mất cân bằng hàng dọc_ là các chính quyền địa phương thường phụ thuộc vào khoản chuyển giao từ các cấp chính quyền cao hơn”.
Theo Bird và Tarasov (2004): “Kết quả sự khác nhau giữa chi tiêu và nguồn tự thu của các cấp chính quyền khác nhau gọi là mất cân bằng hàng dọc”. Một cách nhìn khác của Rodden (2003), Oates (2006) “xem mất cân bằng hàng dọc là sự phụ thuộc khoản chuyển giao”. Chỉ số mất cân bằng hàng dọc – VFI Theo Eyraud và Lusinyan (2013), chỉ số mất cân bằng hàng dọc -VFI (vertical fiscal imbalance): VFI=1- rown/sown TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Trong đó rown và sown là nguồn tự thu và chi tiêu của cơ quan địa phương. Nếu VFI= 0,5 có nghĩa cơ quan địa phương nhận khoản chuyển giao từ Trung ương chiếm tỷ trọng 50% tổng thu ngân sách địa phương hay đáp ứng 50% tổng chi ngân sách địa phương.
- Mất cân bằng hàng ngang Mất cân bằng hàng ngang là những khác biệt về năng lực và nhu cầu giữa các đơn vị cơ quan địa phương trong cùng một cấp chính quyền. Cân đối ngân sách nhà nước Khái niệm cân đối ngân sách nhà nước - Xét về bản chất, cân đối ngân sách nhà nước là cân đối giữa nguồn thu mà Nhà nước huy động được tập trung vào ngân sách nhà nước trong một năm và sự phân phối, sử dụng nguồn thu đó thỏa mãn nhu cầu chi tiêu của Nhà nước trong năm đó. - Xét về gốc độ tổng thể, cân đối ngân sách nhà nước phản ánh mối tương quan giữa thu và chi trong năm tài khóa. Nó không chỉ là sự tương quan giữa tổng thu và tổng chi mà còn thể hiện sự phân bổ hợp lý giữa cơ cấu các khoản thu và cơ cấu các khoản chi của ngân sách nhà nước.
- Xét về phương diện phân cấp quản lý nhà nước, cân đối ngân sách nhà nước là cân đối về phân bổ và chuyển giao nguồn thu giữa các cấp ngân sách, giữa Trung ương và địa phương và giữa các địa phương với nhau để thực hiện chức năng và nhiệm vụ được giao. Đảm bảo cân đối ngân sách là một đòi hỏi có tính chất khách quan xuất phát từ vai trò nhà nước trong can thiệp vào nền kinh tế thị trường với mục tiêu ổn định, hiệu quả và công bằng. Tính toán nhu cầu chi sát với khả năng trong khi lập ngân sách ngân sách là rất quan trọng. Các khoản chi chỉ được phép thực hiện khi đã có đủ các nguồn thu bù đắp.