CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÂN SỰ 1.1 Lý luận chung về quản lý nhân sự. Nguồn lực con người đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của các doanh nghiệp hay tổ chức. Do đó việc khai thác tốt nguồn lực này để phục vụ phát triển doanh nghiệp và xã hội là một vấn đề quan trọng trong việc quản lý các tổ chức và doanh nghiệp. Việc quản lý nguồn lực đòi hỏi sự hiểu biết về con người ở nhiều khía cạnh, và quan niệm rằng con người là yếu tố trung tâm của sự phát triển.
Các kỹ thuật quản lý nhân lực (quản lý nhân sự) thường có mục đích tạo điều kiện để con người phát huy hết khả năng tiềm ẩn, giảm lãng phí nguồn lực, tăng hiệu quả của tổ chức.1 Khái niệm và vai trò của quản lý nhân sự.1 Khái niệm về quản lý nhân sự. Nhân sự hay nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người, gồm có thể lực và trí lực. Nguồn nhân sự (nguồn nhân lực) trong tổ chức bao gồm tất cả mọi cá nhân tham gia bất cứ hoạt động nào với bất cứ vai trò nào của trong tổ chức. Trong quá trình hoạt động của tổ chức, việc tận dụng tiềm năng nhân lực giai đoạn vừa qua chủ yếu là về mặt thể lực, trong khi việc khai thác tiềm năng trí lực còn mới mẻ.
Đến nay, tiềm năng về mặt trí lực của nhân lực đang ngày càng được coi trọng. Quản lý được hiểu là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo hay chỉ đạo, kiểm tra hay kiểm soát các nguồn lực và hoạt động của tổ chức nhằm thực hiện mục đích của tổ chức với hiệu lực và hiệu quả cao một cách bền vững trong điều kiện môi trường luôn luôn biến động. Có nhiều cách hiểu về quản lý nhân sự (còn gọi là Quản trị nhân sự, Quả trị nhân lực, Quản lý nguông nhân lực). Khái niệm Quản lý nhân lực có thể trình bày ở nhiều góc độ khác nhau: Với tư cách là một trong những chức năng cơ bản của Quản lý tổ chức thì Quản lý nhân sự bao gồm việc hoạch định (kế hoạch hóa), tổ chức, lãnh đạo hay chỉ đạo, kiểm tra hay kiểm soát các hoạt động nhằm thu hút, sử dụng phát triển con người để có thể đạt được những mục tiêu của tổ chức.
Đi sâu vào việc làm của Quản lý nhân sự, người ta còn có thể hiểu Quản lý nhân sự là việc tuyển mộ, tuyển chọn, duy trì, phát triển, sử dụng, động viên và cung cấp tiện nghị cho nhân lực thông qua tổ chức đó. SV: Hà Ngọc Chính Lớp: Quản lý công 48 Chuyên dề thực tập tốt nghiệp 11 GVHD: GS. Đàm Văn Nhuệ Song dù ở giác độ nào đi nữa thì Quản lý nhân sự hay Quản lý nguồn nhân lực là sự khai thác và sử dụng nguồn nhân lực của một tổ chức hay một doanh nghiệp một cách hợp lý và hiệu quả. Quản lý nhân sự có thể áp dụng cho mọi lĩnh vực, không riêng gì trong sản xuất kinh doanh.
Đối tượng của Quản lý nhân sự là người lao động với tư cách là những cá nhân, cán bộ, công nhân viên trong tổ chức và các vấn đề liên quan đến họ như công việc và các quyền lợi, nghĩa vụ của họ trong tổ chức. Mục tiêu cơ bản của bất kỳ một tổ chức nào cũng là sử dụng một cách có hiệu suất và hiệu quả nguồn nhân lực để đạt được mục tiêu của tổ chức đó. Quản lý nhân lực nhằm củng cố và duy trì đầy đủ số lượng và chất lượng lao động cần thiết cho tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra. Quản lý nhân lực giúp tìm kiếm và phát triển những hình thức, những phương pháp tốt nhất để người lao động có thể đóng góp nhiều sức lực cho việc đạt được các mục tiêu của tổ chức, đồng thời cũng tạo cơ hội để phát triển không ngừng của chính bản thân người lao động.2 Vai trò của quản lý nhân sự.
Yếu tố giúp chúng ta nhận biết được một doanh nghiệp, tổ chức hoạt động có hiệu quả hay không hiệu quả, thành công hay không thành công chính là lực lượng nhân sự của doanh nghiệp, tổ chức đó - Những con người cụ thể với lòng nhiệt tình và giàu sức sáng tạo. Mọi thứ còn lại như: máy móc thiết bị, của cải vật chất, công nghệ khoa học kỹ thuật đều có thể mua được, nâng cấp được, sao chép được, nhưng con người thì không thể. Vì vậy có thể khẳng định rằng quản lý nhân sự có vai trò thiết yếu đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Trong doanh nghiệp quản lý nhân sự thuộc chức năng chính của nhà quản lý, giúp nhà quản lý đạt được mục đích thông qua nỗ lực của người khác.
Các nhà quản lý có vai trò đề ra các kế hoạch, vạch ra các đường lối, chính sách và chủ trương có tính chất định hướng cho sự phát triển của doanh nghiệp do đó nhà quản lý phải là người biết nhìn xa trông rộng, có trình độ chuyên môn cao. Người thực hiện các đường lối chính sách mà nhà quản lý đề ra là các nhân viên, công nhân. Kết quả công việc hoàn thành tốt hay không phụ thuộc rất nhiều vào năng lực của nhân viên, vì vậy cho nên có thể nói rằng: “mọi quản lý suy cho cùng cũng là quản lý con người”. Quản lý nhân sự góp phần vào việc giải quyết các mặt kinh tế xã hội của vấn đề lao động.
Đó là một vấn đề chung của xã hội, mọi hoạt động kinh tế nói chung SV: Hà Ngọc Chính Lớp: Quản lý công 48 Chuyên dề thực tập tốt nghiệp 12 GVHD: GS. Đàm Văn Nhuệ đều đi đến một mục đích sớm hay muộn là làm sao cho người lao động hưởng thành quả do họ làm ra. Quản lý nhân sự gắn liền với mọi tổ chức, bất kỳ một cơ quan tổ chức nào cũng cần phải có bộ phận nhân sự. Quản lý nhân sự là một yếu tố rất quan trọng của chức năng quản lý, nó có gốc rễ và các nhánh trải rộng khắp nơi trong mọi tổ chức.
Quản lý nhân sự có mặt ở khắp các phòng ban, bất cứ cấp quản lý nào cũng có nhà quản lý và nhân viên dưới quyền vì thế đều phải có quản lý nhân sự. Cung cách quản lý nhân sự tạo ra bầu không khí văn hoá cho một doanh nghiệp. Đây cũng là một trong những yếu tố quyết định đến sự thành bại của một doanh nghiệp. Quản lý nhân sự có vai trò to lớn đối với hoạt động kinh doanh của một doanh nghiệp, nó là hoạt động bề sâu chìm bên trong doanh nghiệp nhưng lại quyết định kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.3 Nội dung của quản lý nhân sự.
Quản lý nhân sự là một hoạt động của quản lý doanh nghiệp, là quá trình tổ chức nguồn lao động cho doanh nghiệp, là phân bố sử dụng nguồn lao động một cách khoa học và có hiệu quả trên cơ sở phân tích công việc, bố trí lao động hợp lý, trên cơ sở xác định nhu cầu lao động để tiến hành tuyển dụng nhân sự, đào tạo và phát triển nhân sự, đánh giá nhân sự thông qua việc thực hiện. SV: Hà Ngọc Chính Lớp: Quản lý công 48 Chuyên dề thực tập tốt nghiệp 13 GVHD: GS. Đàm Văn Nhuệ Nội dung của quản lý nhân sự có thể khái quát theo sơ đồ sau: Sơ đồ 1.1: Nội dung chủ yếu của quản lý nhân sự Phân tích công việc: Xác định nội dung đặc điểm của từng công việc, đánh giá tầm quan trọng của nó, và đưa ra các yêu cầu cần thiết đối với người thực hiện. Tuyển dụng nhân sự: Chiêu mộ và chọn ra những người có khả năng thực hiện công việc.
Đào tạo và phát triển nhân sự: Giúp người lao động xác định được mục tiêu hướng đi của mình, tạo môi trường thuận lợi để người lao động làm việc tốt. Sắp xếp và sử dụng người lao động: Đảm bảo sự phù hợp, sự tương xứng giữa công việc và người thực hiện công việc. Đảm bảo mọi công việc được thực hiện tốt. Đánh giá và đãi ngộ nhân sự: Nhằm kích 1.2 Một vài học thích thuyết người laovề quản động lý nhân nâng sự.
quả kinh cao hiệu doanh,X:thực 1.1 Thuyết hiện mục Thuyết con tiêu của kinh người doanhtế (Taylor, Gant, Ghinbert, nghiệp. Thuyết này cho rằng: Bản chất của con người là lười biếng luôn trốn tránh công việc khi có thể, máy móc vô tổ chức. Con người chỉ làm việc cầm chừng để kiếm sống và luôn tránh né công việc, chỉ thích vật chất không cần giao lưu bạn bè hội họp. Vì vậy cách giải quyết hợp lý nhất là phân chia công việc thành những thao tác lặp đi lặp lại để học một cách dễ dàng.
Ngoài ra các nhà quản lý cần phải thưởng khi họ làm việc hăng say và phải phạt khi họ không làm việc, cần phải có sự SV: Hà Ngọc Chính Lớp: Quản lý công 48 Chuyên dề thực tập tốt nghiệp 14 GVHD: GS. Đàm Văn Nhuệ kiểm soát đối với họ, có kiểm soát thì mới làm tốt công việc. Với cách quản lý như thế này sẽ làm cho nhân viên cảm thấy lo lắng và sợ hãi. Họ chấp nhận cả các công việc nặng nhọc vì lương cao và người chủ hà khắc.
Trong điều kiện như thế người lao động sẽ cảm thấy mệt mỏi, chán nản, tổn hại đến sức khoẻ và tinh thần, thiếu đi óc sáng tạo trong quá trình hoàn thành công việc được giao. Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Thuyết Y: Thuyết con người xã hội (Gregor, Maslow, Likest). Thuyết này đánh giá khả năng tiềm ẩn bên trong con người là rất lớn cần được khơi gợi và khai thác.
Con người ở bất kỳ cương vị nào cũng có tinh thần trách nhiệm với công việc cao và làm việc hết sức mình để hoàn thành các công việc được giao. Ai cũng thấy mình có ích và được tôn trọng, được chia sẻ trách nhiệm, được tự khẳng định mình. Từ cách nhìn nhận và đánh giá này thì phương pháp quản lý được áp dụng là thông qua sự tự giác, tạo điều kiện thuận lợi để nhân viên chủ động làm việc và kiểm tra công việc của mình. Nhà quản lý phải tin tưởng chủ động lôi cuốn nhân viên vào công việc, có quan hệ hiểu biết và thông cảm lẫn nhau giữa cấp trên và cấp dưới.
Với phong cách quản lý này người nhân viên tự thấy mình quan trọng và có vai trò trong tập thể làm cho họ càng có trách nhiệm hơn với công việc được giao phó.