Hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng thương mại cổ phần phương đông phòng giao dịch nguyễn trãi

Bài viết phân tích công tác tài chính khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng Phương Đông, phòng giao dịch Nguyễn Trãi, nâng cao hiệu quả dịch vụ.

• Tác giả: Lại Ngọc Hà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Đào
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Cải Tiến Phân Tích Tài Chính Khách Hàng Doanh Nghiệp Tại Ngân Hàng Phương Đông
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ VÀ BIỂU ĐỒ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tổng quan nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Sự cần thiết của phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp
• 1.3. Nguồn thông tin phục vụ phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp
• 1.4. Quy trình phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại NHTM
• 1.5. Các phương pháp chủ yếu sử dụng trong phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại NHTM
• 1.5.1. Phương pháp so sánh
• 1.5.2. Phương pháp tỷ số
• 1.5.3. Phương pháp phân tích tài chính Dupont
• 1.5.4. Phương pháp xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố
• 1.5.5. Phương pháp cân đối
• 1.6. Nội dung phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại NHTM
• 1.6.1. Phân tích khái quát tình hình tài chính của khách hàng qua các báo cáo tài chính
• 1.6.2. Phân tích các nhóm chỉ số tài chính
• 1.7. Nhân tố ảnh hưởng đến công tác phân tích tài chính doanh nghiệp khách hàng trong hoạt động tín dụng của các ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN PHƯƠNG ĐÔNG (OCB) – PGD NGUYỄN TRÃI
• 2.1. Khái quát ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) – Nguyễn Trãi
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông (OCB) – PGD Nguyễn Trãi
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng TMCP Phương Đông – PGD Nguyễn Trãi
• 2.2. Thực trạng phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) – PGD Nguyễn Trãi
• 2.2.1. Tổ chức công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp
• 2.2.2. Tài liệu phân tích OCB yêu cầu khách hàng cung cấp
• 2.2.3. Quy trình phân tích
• 2.2.4. Phương pháp phân tích đang sử dụng
• 2.2.5. Nội dung phân tích
• 2.2.6. Ví dụ minh họa về khách hàng vay vốn tại ngân hàng OCB – PGD Nguyễn Trãi
• 2.3. Đánh giá chung về phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại ngân hàng TMCP Phương Đông – PGD Nguyễn Trãi
• 2.3.1. Những điểm mạnh
• 2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN PHƯƠNG ĐÔNG (OCB) – PGD NGUYỄN TRÃI
• 3.1. Mục tiêu của ngân hàng TMCP Phương Đông – PGD Nguyễn Trãi trong hoạt động tín dụng trong thời gian tới
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại ngân hàng TMCP Phương Đông – Nguyễn Trãi
• 3.3. Một số kiến nghị
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ VÀ BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cải Tiến Phân Tích Tài Chính Khách Hàng Doanh Nghiệp

Cải tiến phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Phương Đông (OCB) là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Ngân hàng thương mại cổ phần Phương Đông đã có những bước tiến đáng kể trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ và quản lý tài chính. Việc cải tiến này không chỉ giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình cho vay mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế đang phục hồi sau đại dịch, nhu cầu về vốn của doanh nghiệp ngày càng tăng cao.

1.1. Khái Niệm Phân Tích Tài Chính Khách Hàng Doanh Nghiệp

Phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp là quá trình đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp thông qua các báo cáo tài chính. Điều này giúp ngân hàng hiểu rõ hơn về khả năng trả nợ và tiềm năng phát triển của khách hàng. Việc này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn.

1.2. Vai Trò Của Ngân Hàng Trong Phân Tích Tài Chính

Ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin tài chính cho khách hàng doanh nghiệp. Thông qua việc phân tích, ngân hàng có thể đưa ra các quyết định cho vay hợp lý, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững. Điều này cũng giúp ngân hàng tối ưu hóa lợi nhuận từ hoạt động tín dụng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Phân Tích Tài Chính Khách Hàng Doanh Nghiệp

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại OCB cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là việc thu thập thông tin chính xác và đầy đủ từ khách hàng. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa có thói quen cung cấp thông tin tài chính minh bạch, dẫn đến khó khăn trong việc đánh giá chính xác tình hình tài chính của họ.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Thu Thập Dữ Liệu

Việc thu thập dữ liệu tài chính từ khách hàng doanh nghiệp thường gặp khó khăn do thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính. Nhiều doanh nghiệp không cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết, điều này ảnh hưởng đến chất lượng phân tích và quyết định cho vay của ngân hàng.

2.2. Rủi Ro Từ Thông Tin Sai Lệch

Thông tin sai lệch từ báo cáo tài chính có thể dẫn đến những quyết định sai lầm trong việc cho vay. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng mà còn có thể gây ra nợ xấu, ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống tài chính.

III. Phương Pháp Cải Tiến Phân Tích Tài Chính Tại Ngân Hàng Phương Đông

Để nâng cao hiệu quả phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp, OCB đã áp dụng nhiều phương pháp cải tiến. Các phương pháp này không chỉ giúp ngân hàng đánh giá chính xác hơn về tình hình tài chính của khách hàng mà còn giảm thiểu rủi ro trong hoạt động cho vay.

3.1. Phương Pháp So Sánh Trong Phân Tích

Phương pháp so sánh giúp ngân hàng đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp qua các chỉ số tài chính so với các doanh nghiệp cùng ngành. Điều này giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan hơn về vị thế của khách hàng trên thị trường.

3.2. Phương Pháp Tỷ Số Tài Chính

Sử dụng các tỷ số tài chính như tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu, tỷ lệ thanh toán nhanh giúp ngân hàng đánh giá khả năng thanh toán và rủi ro tín dụng của doanh nghiệp. Phương pháp này cung cấp thông tin rõ ràng và cụ thể về tình hình tài chính của khách hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phân Tích Tài Chính Tại OCB

Việc áp dụng các phương pháp phân tích tài chính tại OCB đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Ngân hàng đã cải thiện đáng kể quy trình cho vay và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Các doanh nghiệp cũng dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn nhờ vào quy trình phân tích nhanh chóng và hiệu quả.

4.1. Kết Quả Nâng Cao Chất Lượng Cho Vay

Nhờ vào việc cải tiến phân tích tài chính, OCB đã nâng cao chất lượng cho vay, giảm tỷ lệ nợ xấu xuống mức thấp. Điều này không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng bền vững mà còn hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

4.2. Tăng Cường Mối Quan Hệ Với Khách Hàng

Cải tiến trong phân tích tài chính cũng giúp OCB xây dựng mối quan hệ tốt hơn với khách hàng. Doanh nghiệp cảm thấy được hỗ trợ và tin tưởng hơn khi tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng.

V. Kết Luận Về Cải Tiến Phân Tích Tài Chính Khách Hàng Doanh Nghiệp

Cải tiến phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Phương Đông là một bước đi quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng. Những nỗ lực này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn. Trong tương lai, OCB cần tiếp tục cải tiến quy trình này để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Ngân hàng cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao khả năng phân tích tài chính. Điều này sẽ giúp OCB duy trì vị thế cạnh tranh và phát triển bền vững.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Phân Tích Tài Chính

Phân tích tài chính không chỉ là công cụ hỗ trợ cho ngân hàng mà còn là yếu tố quyết định đến sự phát triển của doanh nghiệp. Việc nâng cao chất lượng phân tích sẽ giúp cả hai bên cùng có lợi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động tín dụng luôn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu thu nhập của các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTM CP) tại Việt Nam, song đi kèm với đó là rủi ro tín dụng mang tính hệ thống. Tính đến cuối quý III/2020, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành ngân hàng lên đến 2,14%, trong khi chỉ một số ngân hàng lớn như Vietcombank (0,6%), Techcombank (0,5%), Vietinbank (0,94%) duy trì được mức dưới 1%. Tình trạng phổ biến được mô tả là "ngân hàng thừa vốn, doanh nghiệp thiếu vốn" xuất phát từ rào cản tiếp cận vốn lẫn yêu cầu kiểm soát chất lượng khoản vay từ phía ngân hàng. Trước bối cảnh đó, tác giả nhận định việc hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp là một trong những biện pháp then chốt để hạn chế nợ xấu và nâng cao chất lượng tín dụng bền vững.

Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) được đánh giá là chủ thể thận trọng trong hoạt động tín dụng, được Moody's Investors Service xếp hạng B2 từ năm 2016 và nâng bậc vào năm 2019, đứng trong nhóm xếp hạng cao nhất tại Việt Nam. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước về công tác phân tích tài chính tại OCB đều sử dụng số liệu cũ hoặc tập trung vào chi nhánh tại TP.HCM và miền Trung, chưa có tài liệu nghiên cứu cụ thể về khu vực Hà Nội, đặc biệt là PGD Nguyễn Trãi trong giai đoạn 2018–2020.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Tổng hợp cơ sở lý luận liên quan đến phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại NHTM.
2. Nhận xét, đánh giá thực trạng công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại OCB – PGD Nguyễn Trãi, chỉ ra điểm mạnh và hạn chế cần khắc phục.
3. Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại OCB – PGD Nguyễn Trãi.

Đối tượng nghiên cứu: Công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại NHTM CP.

Phạm vi nghiên cứu: Giới hạn tại OCB – PGD Nguyễn Trãi (238B–240 Đường Nguyễn Trãi, Xã Trung Văn, Huyện Từ Liêm, Hà Nội), giai đoạn 2018–2020, có cập nhật số liệu đến quý I năm 2021.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm nền tảng

Khóa luận xây dựng khung lý luận dựa trên định nghĩa phân tích tài chính doanh nghiệp từ giáo trình Phân tích tài chính doanh nghiệp của TS. Lê Thị Xuân (2016): "Phân tích tài chính doanh nghiệp là một quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu về tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp nhằm mục đích đánh giá thực trạng tài chính, dự tính các rủi ro và tiềm năng tương lai." Quy trình tín dụng doanh nghiệp tại OCB được điều chỉnh theo Quyết định số 114/2012/QĐ–OCB ngày 23/02/2012 về Ban hành quy trình kinh doanh cho cán bộ quan hệ khách hàng doanh nghiệp. Đây là văn bản nội bộ quy định toàn bộ cơ sở, yêu cầu tài liệu, quy trình và nội dung phân tích.

Khóa luận cũng tham chiếu một số nghiên cứu tiền nhiệm: luận văn thạc sĩ của Hoàng Ngọc Minh Hiếu (2013) về OCB – Chi nhánh Trung Việt, luận văn thạc sĩ của Hà Thị Tuyết Nhung (2015) về HDBank – Chi nhánh Đà Nẵng, và khóa luận của Vũ Thị Phương Anh (2018) về OCB – Chi nhánh Hải Phòng.

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận sử dụng kết hợp hai nhóm phương pháp:

• Phương pháp thu thập thông tin: kết hợp tài liệu học thuật, giáo trình kinh tế và dữ liệu thực tế thu thập trong thời gian thực tập tại PGD Nguyễn Trãi; áp dụng phương pháp duy vật biện chứng và đối chiếu lịch sử.
• Phương pháp phân tích: so sánh (ngang, dọc), phân tích tổng hợp, hệ thống hóa lý luận gắn với thực trạng để rút ra kết luận và đề xuất giải pháp.

Nguồn dữ liệu: Báo cáo kết quả kinh doanh dịch vụ khách hàng MSME, báo cáo huy động vốn, báo cáo cho vay, báo cáo nợ quá hạn của OCB – PGD Nguyễn Trãi giai đoạn 2019–2021; hồ sơ tài chính của khách hàng điển hình (Công ty TNHH Cơ điện lạnh KTECK Việt Nam); dữ liệu CIC và báo cáo quản trị nhân lực nội bộ.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại

Chương này hệ thống hóa toàn bộ nền tảng lý luận. Tác giả lần lượt trình bày sự cần thiết của công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp đối với NHTM — từ việc kiểm soát nợ xấu, xếp hạng tín dụng, trích lập dự phòng đến duy trì quan hệ khách hàng dài hạn.

Chương phân tích bốn nhóm nguồn thông tin: Bảng cân đối kế toán (BCDKT), Báo cáo kết quả kinh doanh (BCKQKD), Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (BCLCTT) và Thuyết minh BCTC — cùng với các thông tin phi tài chính về nền kinh tế, ngành và đặc điểm doanh nghiệp. Quy trình phân tích được trình bày gồm bốn bước: lập kế hoạch phân tích → thu thập và xử lý thông tin → phân tích, đánh giá → kết luận và ra quyết định.

Năm phương pháp phân tích được trình bày chi tiết kèm công thức: (1) phương pháp so sánh (tuyệt đối, tương đối, dọc, ngang); (2) phương pháp tỷ số theo bốn nhóm chỉ tiêu — khả năng thanh toán, cơ cấu nguồn vốn, hiệu suất hoạt động, khả năng sinh lời; (3) phương pháp Dupont phân tích ROA và ROE — phát minh bởi F. Donaldson Brown; (4) phương pháp xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố (thay thế liên hoàn, số chênh lệch); (5) phương pháp cân đối. Phần cuối chương phân tích các nhân tố chủ quan (quy trình, nguồn thông tin, trình độ cán bộ) và khách quan (chất lượng BCTC khách hàng, hệ thống chỉ tiêu trung bình ngành) ảnh hưởng đến chất lượng công tác phân tích.

Chương 2: Thực trạng phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại OCB – PGD Nguyễn Trãi

Chương mở đầu bằng giới thiệu OCB: thành lập ngày 10/06/1996, vốn điều lệ ban đầu 70 tỷ đồng, hiện có hơn 200 chi nhánh và PGD trên toàn quốc. OCB trở thành ngân hàng đầu tiên triển khai Basel II toàn hệ thống năm 2017, được Forbes xếp hạng thứ 4 trong 10 NHTM CP kinh doanh hiệu quả nhất và nhận danh hiệu "Ngân hàng chuyển đổi số tốt nhất Việt Nam 2020" từ tạp chí IFM. PGD Nguyễn Trãi thành lập năm 2002, phụ trách một khu vực địa lý rộng tại Nam Từ Liêm và lân cận; Trung tâm MSME có 6 nhân sự kinh doanh.

Về tình hình hoạt động, số liệu cho thấy:

Chỉ tiêu	Năm 2019	Năm 2020	KH 2021
Quy mô huy động cuối kỳ (triệu đồng)	191.436	239.742	327.121
Quy mô cho vay cuối kỳ (triệu đồng)	134.693	171.731	415.876
Tỷ lệ nợ xấu	—	—	0,93%
Tỷ lệ nợ quá hạn (lũy kế Q1/2021)	—	—	0,16%

Năm 2020, lợi nhuận trước thuế của Trung tâm MSME đạt 6.212 triệu đồng; thu thuần từ lãi đạt 10.009 triệu đồng, trong đó thu từ cho vay chiếm 46% (4.599 triệu đồng) và thu từ huy động chiếm 31% (3.163 triệu đồng).

Quy trình phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại OCB – PGD Nguyễn Trãi gồm bốn bước: (1) kiểm tra thông tin và thẩm định độ tin cậy tài liệu qua CIC, đối chiếu sao kê giao dịch; (2) xem xét các khoản mục phát sinh bất thường hoặc chiếm tỷ trọng lớn; (3) xếp hạng tín dụng nội bộ trên website quản lý tín dụng của OCB, đánh giá cả yếu tố định tính lẫn định lượng với thang xếp hạng từ D2 (thấp nhất) đến B1 (cao nhất), yêu cầu tối thiểu đạt C2; (4) ra quyết định cấp tín dụng — yêu cầu tỷ lệ thu từ khách hàng qua OCB/mức cho vay phải trên 3% đối với khách hàng MSME tái vay.

Minh họa thực tế được thực hiện với Công ty TNHH Cơ điện lạnh KTECK Việt Nam qua 19 bảng số liệu bao gồm: BCDKT, BCKQKD, chỉ số cấu trúc tài chính, khả năng thanh toán, tốc độ tăng trưởng, dự kiến doanh thu theo công trình, cơ cấu chi phí, khả năng sinh lời, hiệu quả hoạt động, chất lượng công nợ phải thu, chất lượng công nợ phải trả, đánh giá hàng tồn kho, và xếp hạng khách hàng.

Đánh giá tổng thể xác định các điểm mạnh trong công tác phân tích hiện tại và chỉ ra các hạn chế cùng nguyên nhân, trong đó vấn đề chất lượng thông tin đầu vào từ BCTC của khách hàng (bao gồm cả trường hợp số liệu không phản ánh đúng thực tế) được xác định là hạn chế cốt lõi — tương đồng với phát hiện của Hoàng Ngọc Minh Hiếu (2013) tại OCB Chi nhánh Trung Việt.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại OCB – PGD Nguyễn Trãi

Chương trình bày mục tiêu hoạt động tín dụng năm 2021 của PGD Nguyễn Trãi: dư nợ cuối kỳ đặt kế hoạch 415.876 triệu đồng (tăng 142% so với 2020), dư nợ bình quân 287.658 triệu đồng (tăng 99%). Kế hoạch kiểm soát tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn được minh họa qua Biểu đồ 3.1 (cơ cấu nợ quá hạn) và Biểu đồ 3.2 (tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn năm 2020 và kế hoạch 2021).

Từ thực trạng phân tích, tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện và một số kiến nghị đối với cơ quan quản lý, hướng đến cải thiện chất lượng thông tin đầu vào, nâng cao năng lực cán bộ và tối ưu quy trình phân tích.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính từ dữ liệu thực tế

OCB – PGD Nguyễn Trãi duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 1% (0,93% lũy kế đến Q1/2021) trong bối cảnh toàn ngành chịu áp lực lớn từ dịch bệnh. Lợi nhuận trước thuế năm 2020 đạt 6.212 triệu đồng; thu thuần từ lãi 10.009 triệu đồng. Quy mô huy động và cho vay đều tăng trưởng lần lượt khoảng 25% và 27% trong năm 2020 so với 2019. Tần suất tái phân tích tài chính khách hàng được gắn với chu kỳ tái cấp hạn mức 12 tháng một lần.

Giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất

Tác giả đề xuất các giải pháp xuất phát từ ba nhóm hạn chế được xác định: (1) nâng cao chất lượng kiểm tra và thẩm định tính trung thực của BCTC khách hàng; (2) mở rộng kênh thu thập thông tin đa chiều (CIC, sao kê tại nhiều ngân hàng, đối chiếu tờ khai thuế, thực địa); (3) nâng cao trình độ chuyên môn và tính khách quan của chuyên viên quan hệ khách hàng. Các kiến nghị hướng đến việc xây dựng hệ thống chỉ tiêu trung bình ngành làm cơ sở tham chiếu, vốn đang là điểm thiếu hụt khách quan trong môi trường phân tích tín dụng tại Việt Nam.

Đóng góp so với nghiên cứu trước

Tác giả tự nêu rằng các công trình trước về OCB đều có số liệu không còn mới và tập trung vào các địa bàn khác (TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng). Khóa luận này bổ sung nghiên cứu cập nhật (2018–2021) về một PGD cụ thể tại Hà Nội, nơi đặc điểm khách hàng chủ yếu là doanh nghiệp MSME trong lĩnh vực xây dựng — nhóm ngành có đặc thù chu kỳ thu hồi vốn dài và rủi ro riêng biệt.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Tác giả thừa nhận trong lời cảm ơn rằng kiến thức còn hạn chế và thời gian thực tập có giới hạn, do đó bài viết còn nhiều thiếu sót. Văn bản không liệt kê cụ thể các hạn chế học thuật hay hướng mở trong phần riêng biệt.

Xét từ phạm vi nghiên cứu, có thể ghi nhận một số giới hạn tự nhiên của đề tài: nghiên cứu chỉ bao gồm một đơn vị (PGD Nguyễn Trãi) nên kết quả khó khái quát hóa cho toàn hệ thống OCB hay các NHTM CP khác; dữ liệu minh họa dừng ở một khách hàng điển hình (KTECK) nên chưa kiểm chứng tính đại diện; và việc thiếu hệ thống chỉ tiêu trung bình ngành tại Việt Nam — vốn được tác giả nêu là nhân tố khách quan — vẫn là hạn chế mang tính môi trường cần giải quyết ở tầm chính sách.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo đối với các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng đang thực hiện đề tài về tín dụng doanh nghiệp hoặc phân tích BCTC: phần Chương 1 cung cấp tổng hợp lý luận có hệ thống từ khái niệm đến quy trình và phương pháp; phần minh họa thực tế với KTECK ở Chương 2 cho thấy cách triển khai phân tích từng nhóm chỉ tiêu cụ thể.
• Sinh viên làm đề tài về OCB hoặc NHTM CP tại Hà Nội: đây là một trong số ít nghiên cứu tập trung vào OCB – PGD Nguyễn Trãi với số liệu giai đoạn 2018–2021, có thể làm nền so sánh theo thời gian.
• Người nghiên cứu về tín dụng MSME (doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa): Bảng 2.1 đến 2.5 và cơ cấu tổ chức Trung tâm MSME cung cấp thông tin về mô hình quản trị tín dụng theo phân khúc khách hàng của một NHTM CP đang hoạt động.
• Cán bộ tín dụng mới vào nghề: quy trình bốn bước tại OCB và hệ thống tài liệu yêu cầu khách hàng cung cấp có thể làm tài liệu đối chiếu thực tiễn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tần suất phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại OCB – PGD Nguyễn Trãi là bao lâu một lần? Theo quy định nội bộ của OCB, tần suất phân tích gắn liền với chu kỳ tái cấp hạn mức tín dụng là 12 tháng một lần.

2. Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ của OCB gồm những mức nào và mức tối thiểu để được cấp tín dụng là gì? Thang xếp hạng gồm các mức: D2, D1, C2, C1, B2, B1 (cao nhất). Để được cấp tín dụng, khách hàng phải đạt tối thiểu mức C2 và không có nợ xấu từ nhóm 2 trở lên.

3. OCB – PGD Nguyễn Trãi yêu cầu điều kiện gì về dòng tiền giao dịch đối với khách hàng MSME tái vay? Tỷ lệ các khoản thu của khách hàng thông qua giao dịch tại OCB so với mức cho vay phải đạt trên 3% đối với khách hàng MSME đã vay vốn OCB trước đó.

4. Khách hàng doanh nghiệp chủ yếu đến vay vốn tại PGD Nguyễn Trãi thuộc lĩnh vực nào và tỷ lệ nợ xấu cuối quý I/2021 là bao nhiêu? Khách hàng doanh nghiệp tại PGD Nguyễn Trãi chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực xây dựng. Tỷ lệ nợ xấu lũy kế đến hết quý I/2021 là 0,93%, tỷ lệ nợ quá hạn là 0,16%.

5. Năm 2020, nguồn thu chính trong cơ cấu thu nhập của Trung tâm MSME tại PGD Nguyễn Trãi đến từ đâu? Thu thuần từ lãi chiếm tỷ trọng lớn nhất với 10.009 triệu đồng, trong đó thu từ cho vay đóng góp 4.599 triệu đồng (khoảng 46%), thu từ huy động 3.163 triệu đồng (khoảng 31%), và thu từ bảo lãnh 2.248 triệu đồng (khoảng 23%).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lại Ngọc Hà thuộc ngành Tài chính – Ngân hàng, được thực hiện tại Học viện Ngân hàng (2021), nghiên cứu công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại OCB – PGD Nguyễn Trãi giai đoạn 2018–2021. Khóa luận xây dựng khung lý luận bài bản từ khái niệm, quy trình đến các phương pháp phân tích, đồng thời đối chiếu với thực tiễn vận hành tại một PGD cụ thể thông qua số liệu hoạt động thực tế và minh họa phân tích khách hàng điển hình. Trên cơ sở đánh giá điểm mạnh và hạn chế của công tác hiện tại, tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, góp phần kiểm soát nợ xấu và phát triển tín dụng bền vững theo định hướng của OCB.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu quan trong trong quá trình phân tích xác định rõ phương hướng, đây sẽ là cơ sở cho các bước tiếp theo trong quy trình. Bước 2: Thu thập và xử lí thông tin Nhà phân tích thu thập các thông tin cần thiết bao gồm cả thông tin tài chính và thông tin phi tài chính. Các thông tin này có thể do khách hàng doanh nghiệp cung cấp theo yêu cầu từ phía ngân hàng, hay thông tin tự tìm kiếm thu thập. Bước 3: Phân tích, đánh giá tình hình tài chính của khách hàng 11 Từ những thông tin thu thập được, các nhà phân tích tiến hành phân tích sử dụng các phương pháp phân tích như phương pháp so sánh, phương pháp tính tỷ số, phương pháp cân đối.

Trình bày bày kết quả một cách trực quan, dễ hiểu. Từ đó đánh giá điểm mạnh, yếu của khách hàng, tìm ra những vẫn đề đáng quan tâm và xác định nghuyên nhân của nó. Bước 4: Kết luận, dự đoán và ra quyết định Từ những nội dung phân tích được các nhà phân tích tổng hợp kết quả, rút ra nhận xét và dự bảo xu hướng của khách hàng trong tương lai đồng thời ra quyết định phù hợp. Để phân tích tài chính doanh nghiệp được triển khai một cách có hiệu quả, cung cấp được thông tinh hữu ích kịp thời cho quá trình ra quyết định, thì quy trình phân tích phải được tổ chức khoa học, hợp lý, phù hợp với đặc điểm kinh doanh, cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính của doanh nghiệp và phù hợp với mục tiêu của nhà phân tích.

Các phương pháp chủ yếu sử dụng trong phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại NHTM Để tiến hành phân tích tài chính của một doanh nghiệp, các nhà phân tích thường kết hợp sử dụng các phương pháp, kỹ thuật khác nhau như phương pháp so sánh, phương pháp loại trừ, phương pháp dự báo, phương pháp Dupont. Mỗi một phương pháp có những tác dụng khác nhau và được sử dụng một cách hòa hợp, đem lại kết quả tốt nhất co người phân tích. Các phương pháp phân tích thường được sử dụng: 1. Phương pháp so sánh Phương pháp so sánh là phương pháp đơn giản nhất và được sử dụng phổ biến hầu hết trong tất cả các báo cáo phân tích.

Ta có thể so sánh giữa số thực tế kỳ này với số thực tế kỳ trước để thấy rõ xu hướng biến đổi của doanh nghiệp; so sánh giữa số thực tế với số kế hoạch để thấy rõ mức độ hoàn thành kế hoạch của doanh nghiệp; so sánh giữa số thực tế kỳ này với mức trung bình của ngành để thấy vị thế của doanh nghiệp so với doanh nghiệp cùng ngành… 12 Có dạng so sánh là so sánh bằng số tuyệt đối, so sánh bằng số tương đối. Trong phân tích tài chính, so sánh theo chiều dọc để thấy tỷ trọng của từng chỉ tiêu đối với chỉ tiêu gốc và qua đó chỉ ra ý nghĩa, mức độ ảnh hưởng của các chỉ tiêu cấu thành; so sánh theo chiều ngang để thấy được sự biến động cả về số tuyệt đối và số tương đối của một khoản mục nào đó qua các kỳ kế toán liên tiếp. So sánh bằng số tuyệt đối sẽ phản ánh qui mô của chỉ tiêu nghiên cứu, các nhà phân tích sẽ thấy rõ được sự biến động về qui mô của chỉ tiêu nghiên cứu giữa kỳ phân tích với kỳ gốc. Khi so sánh bằng số tương đối, các nhà quản lý sẽ nắm được kết cấu, mối quan hệ, tốc độ phát triển, xu hướng biến động, của các chỉ tiêu kinh tế.

Khi sử dụng phương pháp này các nhà phân tích phải lưu ý đến việc lựa chọn gốc so sánh và khả năng so sánh được của các chỉ tiêu. Gốc so sánh phải được chọn đảm bảo có ý ngĩa kinh tế, bao hàm được các chỉ tiêu cần thiết, gốc so sánh có thể là gốc về không gian hoặc gốc về thời gian tùy thuộc vào mục đích phân tích. Các chỉ tiêu muốn so sánh được phải dảm bảo thống nhất về nội dung kinh tế, phương tính toán, thời gian và đơn vị tính toán, đo lường. Mục tiêu chung của phương pháp này là chỉ ra được xu hướng biến động của các chỉ tiêu kinh tế từ đó suy ra quy luật biến động của chỉ tiêu đó, dự đoán trong tương lai phục vụ cho việc ra quyết định.

Ngoài ra nó còn cho thấy cơ cấu của chỉ tiêu gốc, mức độ ảnh hưởng của các chỉ tiêu cấu thành đến chỉ tiêu gốc. Phương pháp tỷ số Phương pháp tỷ số là phương pháp phổ biến khi phân tích tài chính doanh nghiệp, phương pháp này thường lấy những tỷ số giữa chỉ tiêu này so với chỉ tiêu khác để phân tích. Một tỷ số được sử dụng sẽ biểu hiện trực tiếp mối quan hệ giữa các chỉ tiêu được sử dụng. Muốn sử dụng phương pháp này để đánh giá tài chính doanh nghiệp, cần xác định được các ngưỡng, những định mức, nên kết hợp so sánh các tỷ lệ của doanh nghiệp với các tỷ lệ tham chiếu.

Đây là phương pháp giúp người phân tích khai thác những số liệu một cách hiệu quả, nghiên cứu phân tích hàng loạt 13 các tỷ lệ một cách có hệ thống trong các khoảng thời gian liên tục hoặc theo từng giai đoạn. Trong phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp, các tỷ số được phân vào các nhóm với các đặc trưng riêng biệt, phản ảnh những nội dung tương tự nhau. Các nhóm tỷ số thường được sử dụng là nhóm tỷ số về khả năng thanh toán, tỷ số về cơ cấu tài sản và nguồn vốn, tỷ số về khả năng sinh lời, tỷ số phản ánh năng lực hoạt động của doanh nghiệp… Tùy vào mục đích phân tích mà các nhà phân tích lựa chọn một số các nhóm chỉ tiêu khác nhau phù hợp với đối tượng phân tích. Tỷ số được sử dụng để phân tích phải hàm chứa những ý nghĩa kinh tế nhất định, nghĩa là các yếu tố cấu thành phải có mối quan hệ có nghĩa, ví dụ: Mối quan hệ giữa lợi nhuận và doanh thu, trong đó doanh thu là bộ phận cấu thành lên lợi nhuận của doanh nghiệp, việc thay đổi doanh thu sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận đồng thời thể hiện hiệu quả sử dụng chi phí của doanh nghiệp đó.

Các tỷ số này đều có những khoảng biến động, qua đó ta đánh giá được chất lượng của chỉ tiêu đồng thời kết hợp với việc so sánh với tỷ lệ của các kỳ trước ta thấy được xu hướng biến động của chỉ tiêu, xu hướng này là tích cực hay tiêu cực đối với doanh nghiệp? và nguyên nhân của xu hương đó là gì? Phương pháp này cũng bộc lộ nhiều khuyết điểm như các tỷ lệ được phản ánh bằng giá trị số học và chưa được tiêu chuẩn hóa hoàn toàn, các hạn mức là tương đối. Nhưng vì có tính thực tiễn cao nên phương pháp này vẫn được sử dụng rộng rãi và để hiểu được chính xác bản chất của số liệu, của mối liên hệ giữa các chỉ tiêu ta nên kết hợp sử dụng với các phương pháp phân tích khác. Phương pháp này cũng là cơ sở của nhiều phương pháp phân tích khác. Phương pháp phân tích tài chính Dupont Phương pháp phân tích tài chính Dupont phát minh bởi F.

Donaldson Brown- một kỹ sư điện làm việc tại bộ phận tài chính của một công ty hóa học. Ông đã chỉ ra mối quan hệ tương hỗ giữa các chỉ số hoạt động trên phương diện chi phí và các chỉ số hiệu quả sử dụng vốn. mà sử dụng nhiều nhất cho việc phân tích các tỷ số ROA (Tỷ suất lợi nhuận trên tài sản), ROE (Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu). 14 Phương pháp này được sử dụng để phân tích mối liên hệ giữa các chỉ tiêu tài chính.

Nhờ đó, ta có thể phát hiện ra những nhân tố đã ảnh hưởng đến chỉ tiêu ROE, ROA theo một trình tự nhất định. Nếu phân tích theo Dupont ta được (ROS: Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu) Tương tự với chỉ tiêu ROE Như vậy nhờ có phương pháp Dupont ta đã phân tích các tỷ số phức tạp thành các tỷ số thành phần, bao quát được các nhân tố ảnh hưởng đến chỉ tiêu đó. Qua đó thấy được mối quan hệ giữa các chỉ tiêu, tình trạng hiện tại của doanh nghiệp, làm cơ sở đánh giá các nguyên nhân ảnh hưởng đến doanh nghiệp và giúp các nhà quản trị ra quyết định phù hợp. Tuy nhiên chất lượng phương pháp này chịu ảnh hưởng lớn vào mức độ đáng tin cậy của số liệu từ BCTC.

Phương pháp xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố Đây là phương pháp được sử dụng để xác định xu hướng và mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến sự biến động của chỉ tiêu nghiên cứu. Có nhiều phương pháp để xác định ảnh hưởng của các nhân tố, sử dụng phương pháp nào sẽ do nhà 15 phân tích lựa chọn tuỳ thuộc vào mối quan hệ giữa chỉ tiêu phân tích với các nhân tố ảnh hưởng. Phương pháp xác này còn gọi là phương pháp loại trừ bởi vì để nghiên cứu ảnh hưởng của một nhân tố ta phải giữ nguyên nhân tố đó và loại trừ ảnh hưởng của nhân tố khác. Đặc điểm của phương pháp này là luôn đặt đối tượng phân tích vào các giả định khác nhau.

Các phương pháp xác định ảnh hưởng là phương pháp thay thế liên hoàn, phương pháp số chênh lệch hay phương pháp cân đối. Phương pháp thay thế liên hoàn là phương pháp xác định ảnh hưởng của từng nhân tố bằng cách thay thế lần lượt từ giá trị kỳ gốc sang kỳ phân tích các nhân tố để xác định giá trị của chỉ tiêu khi nhân tố đó thay đổi. Sau đó, so sánh giá trị của chỉ tiêu vừa tính được với giá trị của chỉ tiêu khi chưa có sự thay đổi của nhân tố cần xác định ta sẽ tính được mức độ ảnh hưởng của nhân tố đó. Chỉ tiêu phản ánh đối tượng nghiên cứu là Q và chịu ảnh hưởng bởi ba nhân tố a, b, c.