phần mở đầu và phần kết luận, luận văn đƣợc kết cấu gồm 3 chƣơng với nội dung cụ thể sau: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về Kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN đối với các đơn vị sự nghiệp y tế qua KBNN. Thực trạng công tác Kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN đối với các đơn vị sự nghiệp y tế tại KBNN Đà Nẵng. Giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác Kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN đối với các đơn vị sự nghiệp y tế tại KBNN Đà Nẵng.
Tổng quan tài liệu Để thực hiện đề tài “Hoàn thiện công tác Kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước đối với các đơn vị sự nghiệp y tế tại KBNN Đà Nẵng”, tác giả đã tham khảo các luận văn có liên quan, cụ thể nhƣ sau: Luận văn Thạc sĩ kinh tế “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên Ngân sách Nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc Gia Lai” của tác giả Thân Tùng Lâm năm 2012 tại Đại học Đà Nẵng đã trình bày khá đầy đủ những vấn đề lý luận về kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đã ch ra những hạn chế, tồn tại và đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN Gia Lai. Tuy nhiên, các giải pháp đƣợc đƣa ra còn chung chung, chƣa đƣa ra đƣợc các giải pháp cụ thể hoàn thiện công tác KSC thƣờng xuyên NSNN qua KBNN Gia Lai nhằm đẩy mạnh thực hiện mục tiêu chiến lƣợc phát triển Kho bạc điện tử đến năm 2020, đặc biệt là các giải pháp về công nghệ thông tin. Luận văn “Thực trạng công tác kiểm soát chi Ngân sách Nhà nƣớc tại Kho bạc Nhà nƣớc Hai Bà Trƣng – Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Thu Trang đã trình bày về thực trạng công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN bao gồm cả kiểm soát chi thƣờng xuyên và chi đầu tƣ xây dựng cơ bản; trong đó nêu rõ những hạn chế, vƣớng mắc trong thực tế công tác đồng thời đề xuất các giải pháp về việc hoàn thiện tổ chức bộ máy, con ngƣời; phát triển và sử dụng hiệu quả công nghệ và kỹ thuật trong kiểm soát chi NSNN; hiện đại hóa và nghiên cứu phát triển quy trình, nội dung kiểm soát chi NSNN phù hợp với thực tiễn;.
Đặc biệt, luận văn có đề cập đến kinh nghiệm kiểm soát chi NSNN của một số quốc gia trên thế giới mà trên cơ sở đó có thể xem xét để đƣa ra các giải pháp mang tính thiết thực nhằm hoàn thiện hơn nữa kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN đối với các đơn vị sự nghiệp y tế tại KBNN Đà Nẵng. Tuy nhiên, với phạm vi nghiên cứu khá rộng là công tác kiểm soát chi 5 NSNN tại KBNN, bao gồm cả kiểm soát chi thƣờng xuyên và kiểm soát chi đầu tƣ xây dựng cơ bản, vì vậy việc nghiên cứu về công tác Kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN chƣa đƣợc cụ thể, trong đó tác giả đã đề cập đến phƣơng thức kiểm soát chi theo kết quả đầu ra, một phƣơng thức cấp phát NSNN tiên tiến, đƣợc áp dụng tại các nƣớc trên thế giới, nhƣng tác giả luận văn chƣa đƣa ra các giải pháp cụ thể để áp dụng phƣơng thức này để kiểm soát chi tại nƣớc ta. Luận văn Thạc sĩ kinh tế “Hoạt động kiểm soát chi Ngân sách Nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc tại địa bàn t nh Lâm Đồng” của tác giả Nguyễn Tố Loan năm 2012 trình bày khá đầy đủ các nội dung, vấn đề cơ bản về kiểm soát chi NSNN qua KBNN bao gồm KSC thƣờng xuyên và KSC đầu tƣ xây dựng cơ bản. Tuy nhiên, đây cũng là đề tài khá rộng, vì vậy việc trình bày các hạn chế và giải pháp còn chung chung, chƣa đi sâu vào những tồn tại, hạn chế trong hoạt động kiểm soát chi thƣờng xuyên tại KBNN Lâm Đồng, để từ đó đƣa ra các giải pháp cụ thể.
Luận văn chƣa đề cập đến mô hình tổ chức hoạt động và quy trình kiểm soát chi; vai trò của công tác thanh tra, kiểm tra nội bộ hoạt động Kiểm soát chi tại KBNN Lâm Đồng. Đây là những hạn chế của hệ thống KBNN, cần thiết phải hoàn thiện để nâng cao chất lƣợng và hiệu quả công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN. Luận văn Thạc sĩ kinh tế “Tăng cƣờng kiểm soát chi Ngân sách Nhà nƣớc đối với các đơn vị sự nghiệp có thu do Kho bạc Nhà nƣớc Đà Nẵng thực hiện” của tác giả Phan Xuân Tƣờng năm 2013 tại Đại học Đà Nẵng đã trình bày khá chi tiết những hạn chế và đề xuất giải pháp trong công tác kiểm soát chi đối với các đơn vị sự nghiệp có thu, trong đó đơn vị sự nghiệp y tế là một bộ phận quan trong trong hệ thống các đơn vị sự nghiệp có thu. Do vậy, tác giả có thể xem xét nghiên cứu này để kế thừa những giải pháp mang tính thiết thực nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên Ngân 6 sách Nhà nƣớc đối với các đơn vị sự nghiệp y tế tại Kho bạc Nhà nƣớc Đà Nẵng.
Luận văn đã nêu đƣợc những điểm hạn chế trong quy trình kiểm soát chi NSNN, phƣơng thức kiểm soát chi theo “đầu vào”, quá trình thực hiện nghiệp vụ KSC thƣờng xuyên NSNN. Đồng thời đã đƣa ra các giải pháp cụ thể, thiết thực với tình hình tổ chức thực hiện công tác kiểm soát chi tại đơn vị. Đó là: hạn chế trong quy trình kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN và từ đó xây dựng quy trình thanh toán séc để bổ sung cho quy trình kiểm soát chi thƣờng xuyên hiện nay. Hạn chế trong phƣơng thức KSC thƣờng xuyên NSNN đối với các tài khoản tiền gửi đối với đơn vị SNCT.
Yêu cầu hồ sơ kiểm soát chặt chẽ đối với các khoản chi từ tài khoản tiền gửi song các khoản chi này không đƣợc quản lý, theo dõi theo mục lục ngân sách. Tác giả đã đƣa ra đƣợc những bất cập trong các quy định kiểm soát chi đối với 02 loại tài khoản này và giải pháp là đƣa ra các đoạn mã hỗ trợ việc quản lý các khoản chi NSNN từ tài khoản tiền gửi. Tuy nhiên, giải pháp này chƣa phù hợp với cơ chế nâng cao tinh thần tự chủ tài chính, mang lại tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp, mà thay vào đó, phải có quy định cụ thể và nâng cao tính kỷ luật và chịu trách nhiệm của đơn vị tự chủ; đồng thời tăng cƣờng chức năng thanh tra chuyên ngành KBNN, trong đó KBNN thực hiện việc thanh tra, kiểm tra tình hình sử dụng NSNN trực tiếp tại các đơn vị sự nghiệp y tế nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi thƣờng xuyên NSNN qua KBNN đối với các đơn vị sử dụng NSNN. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP Y TẾ QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1.
TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Khái niệm chi Ngân sách Nhà nƣớc NSNN là một phạm trù lịch sử, phản ánh các quan hệ kinh tế trong điều kiện kinh tế hàng hoá - tiền tệ và đƣợc sử dụng nhƣ một công cụ để thực hiện chức năng của Nhà nƣớc. Sự ra đời và tồn tại của NSNN gắn liền với sự tồn tại và phát triển của Nhà nƣớc. Trong thực tiễn, hoạt động NSNN là hoạt động tạo lập và sử dụng quỹ tiền tệ của Nhà nƣớc.
Trong quá trình phân phối tổng sản phẩm xã hội, nguồn tài chính luôn vận động giữa một bên là Nhà nƣớc một bên là các chủ thể kinh tế xã hội. Đằng sau các hoạt động đó chứa đựng các mối quan hệ giữa Nhà nƣớc với các chủ thể khác, thông qua việc tạo lập sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nƣớc, chuyển dịch một bộ phận thu nhập bằng tiền của các chủ thể đó thành thu nhập của Nhà nƣớc và Nhà nƣớc chuyển dịch thu nhập đó đến các chủ thể đƣợc thụ hƣởng để thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nƣớc. Có thể hiểu một cách khái quát, NSNN xét ở thể tĩnh và hình thức biểu hiện bên ngoài là bảng dự toán thu chi bằng tiền của Nhà nƣớc cho một khoảng thời gian nhất định nào đó, phổ biến cho một năm hoặc một số năm; xét ở thể động và trong suốt một quá trình, NSNN là khâu cơ bản, chủ đạo của tài chính Nhà nƣớc, đƣợc Nhà nƣớc sử dụng để động viên phân phối một bộ phận nguồn lực của xã hội dƣới dạng tiền tệ về cho Nhà nƣớc để đảm bảo điều kiện vật chất nhằm duy trì sự hoạt động bình thƣờng của bộ máy Nhà 8 nƣớc và phục vụ thực hiện các chức năng, nhiệm vụ về kinh tế - xã hội mà Nhà nƣớc phải gánh vác. Theo Luật NSNN đƣợc Quốc hội khoá IX, kỳ họp thứ hai thông qua ngày 16/12/2002: “Ngân sách Nhà nƣớc là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc đƣợc cơ quan có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm nhằm thực hiện chức năng của Nhà nƣớc”.1] Chi NSNN là việc Nhà nƣớc phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo điều kiện vật chất để duy trì sự hoạt động và thực hiện chức năng của Nhà nƣớc và đáp ứng nhu cầu đời sống kinh tế xã hội theo các nguyên tắc nhất định.
Nhƣ vậy, phạm vi chi NSNN rất rộng, bao trùm mọi lĩnh vực đời sống, liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến mọi đối tƣợng. Quản lý chi Ngân sách Nhà nƣớc, đối tƣợng, mục tiêu quản lý chi Ngân sách Nhà nƣớc Quản lý chi NSNN là quá trình vận dụng các cơ chế, chính sách của Nhà nƣớc trong quản lý kinh tế, đồng thời sử dụng các công cụ và phƣơng pháp quản lý nhằm tác động đến quá trình sử dụng nguồn vốn NSNN để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc một cách có hiệu quả nhất. Đối tƣợng quản lý chi NSNN là toàn bộ các khoản chi của NSNN đƣợc cấp phát, thanh toán để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc trong từng thời kỳ nhất định. Mục tiêu cơ bản của quản lý chi NSNN là nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn vốn NSNN; không để nguồn vốn của Nhà nƣớc bị thất thoát, lãng phí hoặc sử dụng sai mục đích.
Đồng thời, giải quyết hài hòa mối quan hệ về lợi ích kinh tế giữa một bên là Nhà nƣớc và một bên là các chủ thể khác trong xã hội. Chu trình quản lý chi Ngân sách Nhà nƣớc a.