CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM LAO ĐỘNG – TIỀN LƯƠNG VÀ QUẢN LÝ LAO ĐỘNG, TIỀN LƯƠNG CỦA CÔNG TY TNHH MTV MAI LINH HƯNG YÊN 1.Đặc điểm lao động của Công ty TNHH MTV Mai Linh Hưng Yên: Lao động là hoạt động chân tay, trí óc của con người, con người sử dụng tư liệu sản xuất nhằm tác động làm biến đổi các vật tự nhiên thành các vật phẩm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của con người. Trong mỗi chế độ xã hội việc sáng tạo ra của cải vật chất là không tách rời lao động. Lao động là điều kiện đầu tiên cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người, là yếu tố cơ bản có tác động quyết định trong quá trình phát triển kinh doanh của các doanh nghiệp nói riêng được diễn ra một cách thường xuyên liên tục thì một vấn đề thiết yếu là phải sản xuất sức lao động. Vì vậy, khi họ tham gia lao động sản xuất ở các doanh nghiệp thì đòi hỏi các doanh nghiệp phải trả theo lao động cho họ.
Trong nền kinh tế hàng hóa thì lao động được biểu hiện bằng thước đo giá trị gọi là tiền lương. Cơ cấu lao động trong Công ty TNHH MTV Mai Linh Hưng Yên thể hiện ở bảng sau: Chỉ tiêu Đơn vị Năm 2011 Năm 2012 Năm 2013 Tổng cộng lao động Người 81 105 167 Lái xe Người 40 48 107 Tổng đài Người 11 14 18 Đội xe Người 12 16 15 Xưởng sửa chữa Người 8 12 12 Quản lý doanh nghiệp Người 10 15 15 (Bảng 1. Cơ cấu lao động trong Công ty) Sinh viên thực hiện: Hoàng Thị Trúc Mai 10 MSSV: TC421312 Trường ĐH Kinh Tế Quốc Dân Chuyên đề tốt nghiệp Viện Kế Toán – Kiểm Toán - Nguồn lao động trong Công ty TNHH MTV Mai Linh Hưng Yên: chủ yếu là tuyển từ đơn vị khác đến hoặc tuyển từ các trung tâm đào tạo lái xe. - Công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực tại Công ty: + Việc xác định nhu cầu lao động nhằm đảm bảo cho Công ty có được đúng người đúng việc vào đúng thời điểm cần thiết và linh hoạt với sự thay đổi của thị trường.
+ Đối với lái xe (nhân viên trực tiếp sản xuất): Công ty thường xuyên tuyển lái xe. Lái xe vào Công ty sẽ phải qua một lớp đào tạo nghề lái taxi: học về đường phố, học cách phục vụ khách hàng, học tay lái, học cách sử dụng thẻ taxi card (thẻ sử dụng cho khách hàng thường xuyên, cuối tháng thanh toán một lần). + Đối với nhân viên quản lý: Số lượng nhân viên quản lý thường không có biến động trừ trường hợp nhân viên được chuyển công tác, công ty tuyển nhân viên mới có đủ trình độ phù hợp với chức năng và nghiệp vụ mình đảm trách. + Hàng năm, Công ty có tổ chức cuộc thi lái xe an toàn, hưởng ứng phong trào của Tỉnh, Thành phố đề ra.
+ Đồng thời, Công ty cũng thường xuyên kiểm tra tay lái của lái xe, cũng như chuyên môn của cán bộ quản lý. - Các chính sách khác liên quan đến người lao động tại Công ty hiện nay: Công ty áp dụng đầy đủ các chính sách liên quan đến người lao động theo như Bộ luật lao động quy định.2 Các hình thức trả lương của Công ty TNHH MTV Mai Linh Hưng Yên: Việc tính trả lương có thể thực hiện theo nhiều hình thức khác nhau, tùy theo đặc điểm hoạt động kinh doanh, tính chất công việc và trình độ quản lí. Trên thực tế, thường áp dụng các hình thức trả lương sau: Sinh viên thực hiện: Hoàng Thị Trúc Mai 11 MSSV: TC421312 Trường ĐH Kinh Tế Quốc Dân Chuyên đề tốt nghiệp Viện Kế Toán – Kiểm Toán 1. Hình thức lương theo thời gian: Trong doanh nghiệp hình thức tiền lương theo thời gian được áp dụng cho các nhân viên làm văn phòng như hành chính quản trị, tổ chức lao động, thống kê, tài vụ - kế toán.
Trả lương theo thời gian là hình thức trả lương cho người lao động căn cứ vào thời gian lao động thực tế, theo ngành nghề và trình độ thành thạo nghề nghiệp, nghiệp vụ kỹ thuật chuyên môn của người lao động. Tùy theo mỗi ngành nghề, tính chất công việc, đặc thù doanh nghiệp mà áp dụng bậc lương khác nhau. Độ thành thạo kỹ thuật nghiệp vụ chuyên môn chia thành nhiều bậc lương, mỗi bậc lương có mức lương nhất định, đó là căn cứ để trả lương, tiền lương theo thời gian có thể được chia ra: + Lương tháng, thường được quy định sẵn với bậc lương trong các thang lương, lương tháng được áp dụng để trả lương cho các nhân viên làm công tác quản lý kinh tế, quản lý hành chính và các nhân viên thuộc ngành hoạt động không có tính chất sản xuất. Lương tháng= + Lương tuần: được áp dụng trả cho các đối tượng lao động có thời gian lao động không ổn định mang tính chất thời vụ.
Lương tuần = + Lương ngày là tiền lương trả cho người lao động theo mức lương ngày và số ngày làm việc thực tế trong tháng. Lương ngày thường áp dụng để trả lương cho lao động trực tiếp hưởng lương thời gian, tính lương cho người Sinh viên thực hiện: Hoàng Thị Trúc Mai 12 MSSV: TC421312 Trường ĐH Kinh Tế Quốc Dân Chuyên đề tốt nghiệp Viện Kế Toán – Kiểm Toán lao động trong những ngày hội họp, học ập hoặc làm nghĩa vụ khác và làm căn cứ để tính trợ cấp BHXH. Mức lương ngày = + Lương giờ: dùng để trả lương trực tiếp cho người lao động trong thời gian làm việc không hưởng lương theo sản phẩm. Ưu điểm của hình thức này đó là tận dụng được thời gian lao động của công nhân nhưng nhược điểm là vẫn chưa gắn tiền lương với kết quả của từng người lao động, theo dõi phức tạp.
Mức lương giờ = (Mức lương giờ: là tiền lương trả cho một giờ làm việc và được xác định bằng cách lấy tiền lương ngày chia cho số giờ tiêu chuẩn theo quy định của luật lao động, không quá 8h/ngày). Hình thức tiền lương theo thời gian có mặt hạn chế là mang tính bình quân, nhiều khi không phù hợp với kết quả lao động thực tế của người lao động. Các chế độ tiền lương theo thời gian: - Lương theo thời gian: Đó là tiền lương nhận được của mỗi công nhân tùy theo mức lương cấp bậc cao hay thấp và thời gian làm việc của họ nhiều hay ít quyết định. - Lương theo thời gian có thưởng: đó là mức lương tính theo thời gian đơn giản cộng với số tiền thưởng mà họ được thưởng.
Sinh viên thực hiện: Hoàng Thị Trúc Mai 13 MSSV: TC421312 Trường ĐH Kinh Tế Quốc Dân Chuyên đề tốt nghiệp Viện Kế Toán – Kiểm Toán 1. Hình thức tiền lương theo sản phẩm: Khác với hình thức tiền lương theo thời gian, hình thức lương theo sản phẩm thực hiện việc tính trả lương cho người lao động theo số lượng và chất lượng sản phẩm công việc đã hoàn thành. Tổng tiền lương phải trả = x Slượng sphẩm hoàn thành Hình thức tiền lương theo sản phẩm gồm có: + Hình thức tiền lương theo sản phẩm trực tiếp: Tiền lương trả cho người lao động được tính trực tiếp theo số lượng sản phẩm hoàn thành đúng quy cách phẩm chất và đơn giá tiền lương sản phẩm đã quy định, không chịu bất cứ một sự hạn chế nào. Tổng tiền lương phải trả = Số lượng sản phẩm thực tế hoàn thành x Đơn giá TL + Hình thức tiền lương theo sản phẩm gián tiếp: Là tiền lương trả người lao động gián tiếp ở các bộ phận sản xuất, như bảo dưỡng máy móc thiết bị họ không trực tiếp tạo ra sản phẩm nhưng họ gián tiếp ảnh hưởng tới năng suất lao động trực tiếp vì vậy họ được hưởng lương dựa vào căn cứ kết quả của lao động trực tiếp làm ra để tính lương cho lao động gián tiếp.
Nói chung hình thức tính lương theo sản phẩm gián tiếp này không được chính xác, còn có nhiều mặt hạn hế và không thực tế công việc. + Tiền lương theo sản phẩm có thưởng có phạt: Theo hình thức này, ngoài tiền lương theo sản phẩm trực tiếp người lao động còn được thưởng trong sản xuất, thưởng về tăng năng suất lao động, tiết kiệm vật tư. Hình thức tiền lương theo sản phẩm có thưởng này cơ ưu điểm khuyến khích người lao động hăng say làm việc, năng suất lao động tăng cao, có lợi cho doanh nghiệp cũng như đời sống của công nhân viên được cải thiện. Sinh viên thực hiện: Hoàng Thị Trúc Mai 14 MSSV: TC421312 Trường ĐH Kinh Tế Quốc Dân Chuyên đề tốt nghiệp Viện Kế Toán – Kiểm Toán Trong trường hợp người lao động làm ra sản phẩm hỏng, lãng phí vật tư, không đảm bảo ngày công quy định … thì có thể phải chịu mức tiền phạt trừ vào mức tiền lương theo sản phẩm mà họ được hưởng.
Hình thức này đánh vào lợi ích người lao động, làm tốt được thưởng, làm ẩu phải chịu mức phạt tương ứng, do đó, tạo cho người công nhân có ý thức trong công việc, hăng say lao động. + Tiền lương theo sản phẩm lũy tiến: Theo hình thức này, ngoài tiền lương theo sản phẩm trực tiếp còn có một phần tiền thưởng được tính ra trên cơ sở tăng đơn giá tiền lương ở mức năng suất cao. Hình thức tiền lương này có ưu điểm kích thích người lao động nâng cao năng suất lao động, duy trì cường độ lao động ở mức tối đa, nhằm giải quyết kịp thời thời hạn theo đặt hàng, hợp đồng…. Tuy nhiên hình thức lương này cũng không tránh khỏi nhược điểm là làm tăng khoản mục chi phí nhân công trong giá thành sản phẩm của doanh nghiệp, vì vậy mà chỉ được sử dụng khi cần phải hoàn thành gấp một đơn hàng, hoặc trả lương cho người lao động ở khâu sản xuất khó nhất để đảm bảo tính đồng bộ cho sản phẩm.
Nói tóm lại hình thức trả lương theo thời gian còn nhiều hạn chế là chưa gắn chặt tiền lương với kết và chất lượng lao động, kém tính kích thích người lao động. Để khắc bớt hạn chế này, ngoài việc tổ chức theo dõi, ghi chép đầy đủ thời gian làm việc của công nhân viên, kết hợp với chế độ khen thưởng hợp lí. So với hình thức tiền lương theo thời gian thì hình thức tiền lương theo sản phẩm có nhiều ưu điểm hơn. Quán triệt đầy đủ hơn nguyên tắc trả lương theo số lượng, chất lượng lao động, gắn chặt thu nhập tiền lương với kết quả sản xuất của người lao động.