CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 1. Các khái niệm cơ bản, phương thức bán hàng và phương thức thanh toán 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về bán hàng Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích và rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán. Khái niệm xác định kết quả bán hàng Xác định kết quả bán hàng là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra và thu nhập kinh doanh đã thu về trong kỳ, phản ánh kết quả cuối cùng của hoạt động bán hàng trong doanh nghiệp. Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lãi, thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lỗ. Việc xác định kết quả bán hàng thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm, tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp.
Phương thức bán hàng Quá trình bán hàng của doanh nghiệp có thể được thực hiện thông qua các phương thức bán hàng khác nhau, có thể hiểu là cách thức doanh nghiệp sử dụng để tiêu thụ hàng hóa, thành phẩm. Trong doanh nghiệp thường sử dụng các phương thức bán hàng sau: 1. Phương thức bán buôn Là hình thức bán hàng theo lô, bán với số lượng lớn, thực chất người mua hàng hóa là những nhà cung cấp trung gian. Bán buôn hàng hóa có thể theo các phương thức sau: - Phương thức bán buôn qua kho: Là hình thức bán hàng theo lô hoặc bán với số lượng lớn, thực chất người mua hàng hóa là những nhà cung cấp trung gian, hàng hóa sau khi bán buôn chưa đến tay người tiêu dùng trực tiếp.
Phương thức bán buôn qua kho có thể thực hiện theo hai hình thức: + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp 6 + Bán buôn hàng hoá qua kho theo hình thức chuyển hàng. - Phương thức bán buôn vận chuyển thẳng: sau khi mua hàng, doanh nghiệp không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua, có thể thực hiện theo hai hình thức: + Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp + Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng. Phương thức bán lẻ Là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị mua về mang tính chất tiêu dùng nội bộ. Bán lẻ thường bán đơn chiếc hoặc bán với số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định.
Bán lẻ có thể thực hiện dưới các hình thức sau: - Bán lẻ thu tiền tập trung: là hình thức bán hàng mà trong đó tách rời nghiệp vụ giao hàng cho người mua và thu tiền của người mua. Mỗi quầy hàng có một nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hoá đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng. Hết ca (hoặc hết ngày) bán hàng, nhân viên bán hàng căn cứ vào hoá đơn và tích kê giao hàng cho khách, kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ngày, trong ca và lập báo cáo bán hàng. - Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách và giao hàng cho khách.
Hết ca, hết ngày bán hàng, nhân viên bán hàng làm giấy nộp tiền và nộp tiền cho thủ quỹ. Đồng thời, kiểm kê hàng hoá tồn quầy để xác định số lượng hàng đã bán trong ca, trong ngày và lập báo cáo bán hàng. Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp Bán hàng trả chậm, trả góp là khi giao hàng cho người mua, thì lượng hàng chuyển giao được coi là tiêu thụ, doanh thu bán hàng được tính theo giá bán trả tiền ngay, khách hàng chỉ thanh toán một phần tiền mua hàng để nhận hàng và phần còn lại trả dần trong một thời gian và chịu khoản lãi trả chậm theo quy định trong hợp đồng. Phương thức bán hàng đại lý Doanh nghiệp sẽ giao hàng cho bên nhận đại lý.
Bên nhận đại lý sẽ trực tiếp bán hàng và thanh toán tiền cho doanh nghiệp đồng thời được hưởng hoa hồng. Số hàng gửi đại lý vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp và được xác định là tiêu thụ khi doanh nghiệp nhận được tiền do bên nhận đại lý thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Phương thức gửi hàng Theo phương thức gửi hàng, định kỳ doanh nghiệp gửi hàng cho khách hàng trên cơ sở thỏa thuận hợp đồng mua bán giữa hai bên và giao hàng tại địa điểm đã quy ước trong hợp đồng. Doanh thu được ghi nhận trong các trường hợp sau: - Doanh nghiệp nhận được tiền do khách hàng thanh toán - Khách hành đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán - Khách hàng ứng trước tiền hàng và hàng đã gửi đi bán - Hai bên thỏa thuận thanh toán theo kế hoạch.
Phương thức hàng đổi hàng Là phương thức mà người bán đem vật tư, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của mình đổi lấy vật tư, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của người mua. Giá trao đổi là giá bán vật tư, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ tương tự trên thị trường. Phương thức thanh toán Sau khi giao hàng cho bên mua và nhận được chấp nhận thanh toán thì bên bán có thể nhận tiền hàng theo nhiều phương thức khác nhau tuỳ vào sự tín nhiệm, thoả thuận giữa 2 bên mà lựa chọn các phương thức thanh toán cho phù hợp. Hiện nay, doanh nghiệp có thể áp dụng 1 số phương thức thanh toán sau: 1.
Phương thức thanh toán trả ngay Đây là phương thức sau khi nhận được hàng, người mua thanh toán ngay tiền cho người bán. Hình thức này đảm bảo thu tiền nhanh, tránh rủi ro thanh toán. Khi sử dụng phương thức thanh toán này, người mua có thể thanh toán bằng tiền mặt, tiền tạm ứng, chuyển khoản, séc, hoặc bằng hàng đổi hàng. Phương thức thanh toán trả chậm, trả góp Đây là phương thức thanh toán mà khách hàng chưa thanh toán tiền ngay cho doanh nghiệp sau khi nhận được hàng.
Việc thanh toán được thực hiện tại một thời điểm khác theo sự thỏa thuận của hai bên. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng 1. Vai trò của kế toán bán hàng Để quản lý tốt nhất hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp thường có những công cụ quản lý khác nhau trong đó kế toán được coi là một công cụ hữu hiệu nhất. Đặc biệt, trong nền kinh tế thị trường hiện nay, kế toán - kế toán bán hàng được 8 coi là một phần không thể thiếu của doanh nghiệp.
Các con số của kế toán bán hàng ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, lợi nhuận của doanh nghiệp, quyết định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ kế toán. Đối với một doanh nghiệp nói chung và một doanh nghiệp thương mại nói riêng, tổ chức công tác bán hàng có vai trò quan trong từng bước hạn chế được sự thất thoát hàng hoá, phát hiện được những hàng hoá chậm luân chuyển để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn. Các số liệu mà kế toán bán hàng cung cấp giúp cho doanh nghiệp nắm bắt được mức độ bán hàng từ đó tìm những biện pháp khắc phục kịp thời những thiếu sót, mất cân đối giữa các khâu mua, dự trữ và xuất bán. Từ các số liệu trên báo cáo tài chính mà kế toán bán hàng cung cấp, nhà nước nắm được tình hình kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó có thể dễ dàng thực hiện công tác quản lý đối với doanh nghiệp.
Ngoài ra, thông qua số liệu mà kế toán bán hàng cung cấp, đối tác của doanh nghiệp biết được khả năng mua - dự trữ - bán các mặt hàng của doanh nghiệp để từ đó có thể quyết định đầu tư, cho vay vốn… 1. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng Trong nền kinh tế thị trường, kế toán được sử dụng như một công cụ đắc lực không thể thiếu đối với mỗi doanh nghiệp cũng như đối với sự quản lý vĩ mô của nhà nước. Chính vì vậy kế toán bán hàng cần thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau: - Thực hiện việc theo dõi và ghi chép, phản ánh kịp thời về số lượng sản phẩm hàng hóa được bán ra, hàng hóa tiêu thụ nội bộ, giá cả hàng hóa. - Tính giá trị vốn, chi phí của số hàng đã bán, chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác như thuế giá trị gia tăng lần đầu bán ra (nếu có).
- Xác định được giá mua thực tế đối với số lượng hàng hóa, sản phẩm đã được tiêu thụ một cách chính xác, phân bổ chi phí để xác định được kết quả bán hàng. - Tổ chức thực hiện, giám sát, kiểm tra tiến độ thực hiện của kế hoạch bán hàng đã đề ra, xây dựng và xác định được kế hoạch về lợi nhuận, phân phối lợi nhuận. - Thực hiện các nhiệm vụ của kế toán bán hàng theo đúng quy định, kỷ luật của doanh nghiệp và theo quy định của pháp luật. Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1.
Kế toán doanh thu và các khoản giảm trừ doanh thu 1. Kế toán doanh thu a. Khái niệm và điều kiện ghi nhận doanh tthu Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả năm điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn - Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.