CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG - CCDV VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Sự cần thiết phải tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh 1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại Hoạt động kinh doanh thương mại là hoạt động lưu thông phân phối hàng hoá trên thị trường buôn bán hàng hoá của từng quốc gia riêng biệt hoặc giữa các quốc gia với nhau. Nội thương là lĩnh vực hoạt động thương mại trong từng nước, thực hiện quá trình lưu chuyển hàng hoá từ nơi sản xuất, nhập khẩu tới nơi tiêu dùng.
Hoạt động thương mại có đặc điểm chủ yếu sau: - Lưu chuyển hàng hoá trong kinh doanh thương mại bao gồm hai giai đoạn: Mua hàng và bán hàng qua khâu chế biến làm thay đổi hình thái vật chất của hàng. - Đối tượng kinh doanh thương mại là các loại hàng hoá phân theo từng nghành hàng: + Hàng vật tư, thiết bị (tư liệu sản xuất – kinh doanh); + Hàng công nghệ phẩm tiêu dùng; + Hàng lương thực, thực phẩm chế biến. Khái niệm bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Bán hàng là quá trình người bán chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa, dịch vụ gắn với phần lợi ích và rủi ro cho người mua để thu về một lượng giá trị tiền tệ nào đó. Về bản chất kinh tế, bán hàng là quá trình thay đổi quyền sở hữu hàng hóa từ người bán sang người mua và thay đổi quyền sở hữu tiền tệ từ người mua sang người bán.
Khi đó, doanh nghiệp sẽ nhận được một khoản tiền tệ gọi là doanh thu bán hàng, một trong những căn cứ để xác định kết quả hoạt động kinh doanh. Kết quả hoạt động kinh doanh là chỉ tiêu kinh tế phản ánh kết quả cuối cùng của doanh nghiệp một thời kỳ nhất định. Được tính là phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế mà doanh nghiệp đã thực hiện. Kết quả sẽ là lãi nếu doanh thu lớn hơn chi phí, và là lỗ nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí.
Kết quả hoạt động kinh doanh bao gồm: - Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh: là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và giá trị vốn hàng bán (gồm cả sản phẩm, hàng hóa, bất động sản đầu tư và NGUYỄN MINH HIỀN 3 LỚP: K20CLCH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN NGÂN HÀNG dịch vụ. Giá thành sản phẩm của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư, như: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. - Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa doanh thu hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính. - Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác.
Yêu cầu quản lý đối với nghiệp vụ bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để đáp ứng được các yêu cầu quản lý về hàng hóa, bán hàng xác định kết quả và phân phối kết quả của hoạt động bán hàng. Kế toán phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau đây: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động bán hàng trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động bán hàng, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động bán hàng.
- Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả. Từ những phân tích ở trên, chúng ta có thể đi đến kết luận: việc tổ chức kế toán bán hàng, xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp là rất cần thiết. Nó giúp doanh nghiệp nhận biết được tình hình của từng mặt hàng, khả năng thanh toán của từng khách hàng, lợi nhuận thu được hoạt động án hàng để từ đó doanh nghiệp đề ra những giải pháp tích cực nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh trong thời gian tới. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1.
Vai trò của kế toán bán hàng Bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh có vai trò quan trọng NGUYỄN MINH HIỀN 4 LỚP: K20CLCH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN NGÂN HÀNG trong việc phát triển của bản thân mỗi doanh nghiệp. Bán hàng là cầu nối giữa người sản xuất với người tiêu dùng, giữa nơi cung cấp với nơi tiêu thụ. Quá trình này sẽ giúp cho doanh nghiệp kịp thời bổ sung nguồn vốn đang tập trung ở phần hàng tồn kho, sang loại hình có tính thanh khoản cao hơn, từ đó một số chi tiêu tài chính của doanh nghiệp có thể có chuyển biến ngày một tích cực. Xác định kết quả kinh doanh là cơ sở để xét xem quá trình này có hiệu quả hay không, mang tính quyết định cho sự phát triển của doanh nghiệp.
Dựa vào các số liệu đó, nhà quản lý có thể nắm bắt được tình hình của doanh nghiệp và có thể đưa ra những dự đoán kịp thời về tương lai của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có bán được hàng, thì mới có khả năng chi trả cho những khoản chi phí đã bỏ ra, mới có khả năng đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng Nhằm phát huy vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh, kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp cần thực hiện tốt những nhiệm vụ sau: - Theo dõi, ghi chép kịp thời tình hình biến động của các loại hàng hóa, dịch vụ được tiêu thụ một cách đúng đắn về số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. Thực hiện được nhiệm vụ này thì việc theo dõi kho trên sổ sách sẽ được chính xác, khớp với kho thực tế.
Công việc kế toán sẽ nhẹ nhàng hơn, nắm bắt được tình hình hàng hóa trong kho để có phương án thích hợp. Nếu như sắp hết hàng hóa nào đó, thì có thể báo cáo với giám đốc để liên hệ nhà cung cấp nhập hàng. Còn nếu như dư nhiều hàng hóa nào đó, có thể đề xuất những chiến dịch quảng cáo hay chương trình giảm giá phù hợp; - Theo dõi, ghi chép kịp thời doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và các chi phí của doanh nghiệp. Đây là những chỉ tiêu quan trọng để xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ.
Nếu những chỉ tiêu này được theo dõi và ghi chép kịp thời thì việc xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp sẽ chính xác, đúng đắn hơn, số liệu trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh sẽ đáng tin cậy hơn; - Xác định chính xác kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và chấp hành nghĩa vụ với Nhà Nước (Cơ quan Thuế). Việc xác định này được thể hiện NGUYỄN MINH HIỀN 5 LỚP: K20CLCH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN NGÂN HÀNG thông qua báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hàng tháng, hàng quý, hàng năm của doanh nghiệp. Nếu bảng cân đối kế toán như bức tranh toàn cảnh của doanh nghiệp được chụp ở thời điểm đầu kỳ, cuối kỳ thì báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh chính là lý giải cho sự biến động giữa đầu kỳ và cuối kỳ. Nhà quản trị của doanh nghiệp sẽ nắm được tình hình sức khỏe của doanh nghiệp một cách cụ thể tường tận hơn thông qua báo cáo này.
Bên cạnh đó, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh sẽ đưa ra số liệu Thuế thu nhập doanh nghiệp mà doanh nghiệp phải nộp trong kỳ. Dựa vào đó, doanh nghiệp sẽ thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước đúng theo quy định; - Mặt khác, theo dõi việc thanh toán công nợ với nhà cung cấp và khách hàng của doanh nghiệp. Việc giữ mối làm ăn tốt đẹp giữa doanh nghiệp với nhà cung cấp là một điều không thể không nhắc đến ở đây. Thanh toán tiền hàng đúng hạn và nhanh chóng sẽ xây dựng niềm tin cũng như chứng minh được tiềm lực tài chính của doanh nghiệp với nhà cung cấp, giúp cho việc mua bán giữa 2 bên những lần sau được diễn ra suôn sẻ hơn.
Bên cạnh đó là mối quan hệ giữa doanh nghiệp và khách hàng. Xây dựng điều khoản thanh toán chặt chẽ, theo dõi tình hình thanh toán sát sao để kịp thời đưa ra phương án cần thiết cho từng trường hợp. Các vấn để cơ bản về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại 1. Các phương thức bán hàng và phương thức thanh toán 1.
Các phương thức bán hàng Bán buôn là hình thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất,… Đặc điểm của hàng hóa bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng, do vậy giá trị và các giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được thực hiện. Hàng hóa buôn thường được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng lớn. Giá biến động tùy thuộc vào số lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Phương thức thanh toán bao gồm 2 phương thức: - Phương thức bán buồn hàng hóa qua kho: Bán buôn hàng hóa qua kho là phương thức bán buôn hàng hóa mà trong đó, hàng bán phải được xuất kho từ kho bảo quản của doanh nghiệp.
Bán buôn hàng hóa qua kho có thể thực hiện dưới hai hình thức: NGUYỄN MINH HIỀN 6 LỚP: K20CLCH KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN NGÂN HÀNG +Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức trực tiếp: Theo hình thức này, bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp thương mại để nhận hàng. Doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hóa giao trực tiếp cho đại diện bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ ahnfg, thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác định là tiêu thụ.