Chương 1: Cơ sở khoa học về kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất. Chương 2: Thực trạng công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH MTV Trường Sơn Vĩnh Thịnh, TP Huế. Chương 3: Một số biện pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty TNHH MTV Trường Sơn Vĩnh Thịnh. 4 PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.
Một số vấn đề lý luận chung về kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò, yêu cầu quản lý nguyên vật liệu. Khái niệm nguyên vật liệu “Nguyên vật liệu là những đối tượng lao động doanh nghiệp mua ngoài hoặc tự chế dùng cho sản xuất, kinh doanh, cung cấp dịch vụ. Nguyên vậ liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh nhất định.
Khi tham gia vào quá trình sản xuất, kinh doanh, dưới tác động của lao động, nguyên vật liệu bị tiêu hao toàn bộ và thay đổi hình thái vật chất ban đầu để tạo thành thực thể của sản phẩm”. Đặc điểm của nguyên vật liệu Nguyên vật liệu tồn tại dƣới nhiều dạng hình thái vật chất khác nhau, có thể ở thể rắn nhƣ là sắt, thép, ở thể lỏng nhƣ là xăng, dầu, ở dạng bột nhƣ cát, vôi, tùy từng loại hình sản xuất. Trong các doanh nghiệp sản xuất nguyên vật liệu đƣợc coi là đối tƣợng lao động chủ yếu đƣợc tiến hành gia công chế biến ra sản phẩm. Nguyên vật liệu có các đặc điểm chủ yếu nhƣ sau: + Tham gia vào từng chu kỳ sản xuất để chế tạo ra sản phẩm mới thƣờng không giữ lại hình thái vật chất ban đầu.
+ Các nguyên vật liệu tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất kinh doanh (một chu kỳ sản xuất kinh doanh). + Toàn bộ giá trị của nguyên vật liệu đƣợc chuyển trực tiếp vào sản phẩm, là căn cứ cơ sở để tính giá thành. 5 Những đặc điểm trên đã tạo ra những đặc điểm riêng trong công tác hạch toán nguyên vật liệu từ khâu tính giá, đến hạch toán chi tiết, hạch toán tổng hợp nguyên vật liệu và sử dụng quản lý tốt nguyên vật liệu. Vai trò của nguyên vật liệu Nguyên vật liệu là một trong những yếu tố vật chất chiếm một ví trí quan trọng nhất trong quá trình sản xuất, là cơ sở vật chất chủ yếu cấu thành nên sản phẩm.
Nguyên vật liệu chính là yếu tố đầu vào không thể thiếu để đảm bảo cho quá trình sản xuất đƣợc diễn ra liên tục đúng tiến bộ và có hiệu quả. Nguyên vật liệu của công ty chiếm một tỉ trọng lớn trong cơ cấu sản phẩm hoàn thành. Nguyên vật liệu có tầm quan trọng không chỉ trong quá trình sản xuất mà còn ảnh hƣởng không nhỏ đến kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Nên việc phấn đấu hạ giá thành đồng nghĩa với việc giảm chi phí nguyên vật liệu một cách hợp lý thì lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ tăng, đồng thời với một lƣợng nguyên vật liệu không đổi có thể làm ra đƣợc nhiều sản phẩm nhất tức là hiệu quả sử dụng vốn đƣợc nâng cao.
Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu: Xuất phát từ vai trò và đặc điểm của nguyên vật liệu trong quá trình sản xuất kinh doanh đòi hỏi phải thục hiện tốt công tác quản lý nguyên vật liệu cụ thể, doanh nghiệp cần quản lý chặt chẽ nguyên vật liệu theo từng chủng loại, từng nguồn nhập và từng mục đích sử dụng. Quan trọng hơn doanh nghiệp cần phải bám sát quản lý sự vận động của nguyên vật liệu trong từng khâu và yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý là không giống nhau. Khâu thu mua: Đòi hỏi quản lý về khối lƣợng, chất lƣợng, quy cách chủng loại, giá cả họp lý. Phải lựa chọn nguồn thu mua sao cho nguyên vật liệu đƣợc cung cấp đầy đủ thƣờng xuyên và kịp thời.
Khâu bảo quản: Phải có hệ thống kho chứa, bến bãi, trang bị đầy đủ các phƣơng tiện cần thiết nhƣ cân, đong, đo, đếm, …thực hiện đúng chế độ bảo quản 6 đối với từng loại vật liệu phù hợp với tính chất của chúng để tránh hƣ hỏng, mất mát. Ngoài ra cần bố trí nhân viên bảo vệ kho tang bến bãi, thủ kho thực hiện việc ghi chép nguyên vật liệu nhập xuất ở kho. Khâu dự trữ: Phải sử dụng hợp lý tiết kiệm dựa trên cơ sở các định mức sử dụng vật liệu, dự toán chi phí nhằm hạ thấp mức tiêu hao vật liệu nhƣng vẫn phải đảm bảo chất lƣợng sản phẩm. Vì vậy, trong khâu này doanh nghiệp cần tổ chức việc ghi chép, phản ánh tình hình xuất dùng trong quá trình sản xuất.
Khâu sử dụng: Phải sử dụng hợp lý tiết kiệm dựa trên cơ sở các định mức sử dụng vật liệu, dự toán chi phí nhằm hạ thấp mức tiêu hao vật liệu nhƣng vẫn phải đảm bảo chất lƣợng sản phẩm. Vì vậy trong khâu này doanh nghiệp cần tổ chức việc ghi chép, phản ánh tình hình xuất dùng trong quá trình sản xuất. Để quá trình kinh doanh liên tục và sử dụng vốn tiết kiệm thì doanh nghiệp phải dự trữ nguyên vật liệu ở một mức độ hợp lý, Do vậy doanh nghiệp phải xây dựng định mức tồn kho tối đa và tối thiểu cho từng danh điểm nguyên vật liệu, tránh việc dự trữ quá nhiều hoặc quá ít cho một loại nguyên vật liệu nào đó. Định mức tồn kho của nguyên vật liệu tồn kho là cơ sở để xây dựng kế hoạch thu mua nguyên vật liệu và kế hoạch tài chính của doanh nghiệp.
Để bảo quản tốt nguyên vật liệu dự trữ, giảm thiểu hƣ hao, mất mát, các doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống kho hàng, bến bãi đủ tiêu chuẩn, kỹ thuật, bố trí thủ kho có đủ nhân phẩm đạo đức và trình độ chuyên môn để quản lý nguyên vật liệu tồn kho và thực hiện các nghiệp vụ nhập, xuất, tránh việc kiêm nhiệm chức năng thủ kho với tiếp liệu và kế toán NVL. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp. Vai trò của kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp Từ yêu cầu quản lý nguyên vật liệu đƣợc tốt thì công tác kế toán nguyên vật liệu là việc làm không thể thiếu đƣợc, là công cụ đắc lực giúp cho lãnh đạo doanh nghiệp nắm đƣợc tình hình và chỉ đạo hoạt động sản xuất kinh doanh. Hạch toán 7 nguyên vật liệu phản ánh chính xác đầy đủ kịp thời về tình hình nhập – xuất – tồn và tình hình luân chuyển của nguyên vật liệu cả về giá trị và hiện vật.
Căn cứ vào thực tế để lập kế hoạch cung ứng NVL, lập kế hoạch sử dụng nguyên vật liệu cho sản xuất. Ngoài ra việc tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu kịp thời, chính xác không những là cơ sở cung cấp số liệu cho việc hạch toán giá thành sản phẩm mà còn giúp các nhà quản trị doanh nghiệp biết đƣợc tình hình sử dụng vốn lƣu động, từ đó có biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tăng nhanh vòng quay vốn lƣu động. Chức năng nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu Đáp ứng yêu cầu quản lý và là công cụ quản lý có hiệu quả, kế toán nguyên vật liệu phải thực hiện tốt các nhiệm vụ: - Việc tổ chức chứng từ, tài khoản, sổ kế toán phù hợp với phƣơng pháp kế toán hàng tồn kho áp dụng trong doanh nghiệp để ghi chép phân loại, tổng hợp số liệu về tình hình hiện có và sự biến động của vật liệu trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, cung cấp số liệu kịp thời để tính giá thành sản phẩm. - Tính toán, xác định chính xác số lƣợng và giá trị vật liệu thực tế đƣa vào sử dụng từ đó phân bổ hợp lý giá trị vật liệu sử dụng cho các đối tƣợng tập hợp chi phí.
- Giám sát, kiểm tra việc chấp hành chế độ bảo quản dự trữ và sử dụng vật liệu. Phát hiện, ngăn ngừa và đề xuất những biện pháp xử lý vật liệu thiếu thừa, ứ đọng, kém phẩm chất để hạn chế đến mức tối đa thiệt hại. - Tham gia kiểm kê và đánh giá lại vật liệu theo chế độ quy định, tham gia phân tích đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch mua, tình hình thanh toán với ngƣời bán ngƣời cung cấp và tình hình sử dụng vật liệu trong quá tình sản xuất kinh doanh. - Thực hiện việc đánh giá, phân loại vật liệu phù hợp với nguyên tắc yêu cầu quản lý thống nhất của Nhà nƣớc và yêu cầu quản trị doanh nghiệp.
Phân loại nguyên vật liệu trong doanh nghiệp Do vật liệu sử dụng trong các doanh nghiệp sản xuất có rất nhiều loại, nhiều 8 thứ có vai trò công dụng khác nhau trong quá trình sản xuất kinh doanh. Trong điều kiện đó, đòi hỏi các doanh nghiệp phải phân loại nguyên vật liệu thì mới tổ chức tốt việc quản lý và hạch toán nguyên vật liệu. Theo thông tƣ 133/2016/TT-BTC của Bộ tài chính ban hành vào ngày 28 tháng 6 năm 2016. Nguyên vật liệu đƣợc phân loại nhƣ sau: Nguyên liệu, vật liệu chính: Là những loại nguyên liệu và vật liệu khi tham gia vào quá trình sản xuất thì cấu thành thực thể vật chất, thực thể chính của sản phẩm.
Vì vậy khái niệm nguyên vật liệu gắn liền với từng doanh nghiệp sản xuất cụ thể. Trong các doanh nghiệp kinh doạnh thƣơng mại, dịch vụ, không đặt ra các khác niệm nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ. Nguyên vật liệu cũng bao gồm cả nửa thành phẩm mua ngoài với mục đích tiếp tục quá trình sản xuất và chế tạo ra thành phẩm. Vật liệu phụ: là những loại vật liệu khi tham gia vào quá trình sản xuất, không cấu thành thực thể chính của sản phẩm nhƣng có kết hợp với vật liệu chính làm thay đổi màu sắc, mùi vị, hình dáng bề ngòai, tăng thêm chất lƣợng của sản phẩm hoặc tạo điều kiện cho quá trình chế tạo sản phẩm đƣợc thực hiện bình thƣờng, hoặc phục vụ cho nhƣ cầu công nghệ, kỹ thuật, bảo quản đóng gói, phục vụ cho quá trình lao động.
Nhiên liệu: là những thứ có tác dụng cung cấp nhiệt lƣợng trong quá trình sản xuất kinh doanh tạo điều kiện cho quá trình chế tạo sản phẩm diễn ra bình thƣờng. Nhiên liệu có thể tồn tại đƣợc ở thể lỏng, rắn, khí. NVL thay thế: là những NVL dùng để thay thế, sữa chữa máy móc thiết bị, phƣơng tiện vận tải, công cụ, dụng cụ sản xuất Vật liệu và thiết bị xây dựng cơ bản: là những loại vật liệu và thiết bị đƣợc sử dụng cho công việc xây dựng cơ bản.