Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng công tác kế toán kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần HAPACO H. Chương 3: Một số nhận xét và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần HAPACO H. Do thời gian và trình độ có hạn nên khóa luận của em không tránh khỏi thiếu sót.
Em rất mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp của các thầy cô để bài viết của em đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Sinh viên: Nguyễn Thị Thu Thủy – Lớp QT 1102K Trang 5 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP 1. Sự cần thiết của tổ chức kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp: 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của nguyên vật liệu: 1.
Khái niệm nguyên vật liệu: Theo chuẩn mực số 02 “Hàng tồn kho” là những tài sản: - Đƣợc giữ để bán trong kỳ sản xuất, kinh doanh bình thƣờng. - Đang trong quá trình sản xuất, kinh doanh dở dang. - Nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ để sử dụng trong quá trình sản xuất, kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ. Nguyên vật liệu là một bộ phận của hàng tồn kho, là một trong những yếu tố cơ bản của quá trình sản xuất kinh doanh, tham gia thƣờng xuyên và trực tiếp vào quá trình sản xuất sản phẩm, ảnh hƣởng trực tiếp đén chất lƣợng của sản phẩm.
Đặc điểm nguyên vật liệu: Trong quá trình tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh nguyên vật liệu có đặc điểm sau: - Về mặt hiện vật: Nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh nhất định. Khi tham gia vào quá trình sản xuất, kinh doanh dƣới tác động của lao động, nguyên vật liệu bị tiêu hao toàn bộ hoặc thay đổi hình thái vật chất ban đầu để tạo thành thực thể của sản phẩm. - Về mặt giá trị: Khi tham gia vào một chu kỳ sản xuất nguyên vật liệu dịch chuyển một lần toàn bộ giá trị của chúng vào sản phẩm mới. Trong doanh nghiệp sản xuất thì nguyên vật liệu là đối tƣợng lao động do doanh nghiệp sản xuất mua ngoài, tự sản xuất … dùng cho mục đích sản xuất kinh doanh.
Nhƣ vậy nguyên vật liệu có một giá trị quan trọng không thể phủ nhận đƣợc trong quá trình sản xuất. Sinh viên: Nguyễn Thị Thu Thủy – Lớp QT 1102K Trang 6 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng 1. Vai trò của nguyên vật liệu: Nguyên vật liệu có vai trò là cở sở vật chất hình thành nên sản phẩm, là một trong ba yếu tố không thể thiếu trong quá trình sản xuất kinh doanh. Việc cung cấp nguyên liệu vật liệu có kịp thời hay không, số lƣợng chủng loại có phù hợp hay không, điều này ảnh hƣởng trực tiếp tới quá trình sản xuất kinh doanh.
Mặt khác chi phí nguyên liệu vật liệu thƣờng chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng chi phí sản xuất. Vì vậy trong quá trình sản xuất kinh doanh cần phải theo dõi quản lý chặt chẽ nguyên liệu vật liệu về cả mặt hiện vật và giá trị ở tất cả các khâu mua sắm dự trữ, bảo quản và sử dụng. - Ở khâu mua hàng phải quản lí việc thực hiện kế hoạch mua hàng về số lƣợng, khối lƣợng, chất lƣợng, qui cách, phẩm chất, chủng loạị, giá mua, chi phí mua cũng nhƣ đảm bảo đúng tiến độ thời gian đáp ứng kịp thời nhu cầu của sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp. - Ở khâu bảo quản phải tổ chức tốt kho tàng bến bãi, trang bị đầy đủ các phƣơng tiện đo lƣờng cần thiết, tổ chức và kiểm tra việc thực hiện chế độ bảo quản với từng loại nguyên liệu vật liệu tránh hƣ hỏng, mất mát đảm bảo an toàn tài sản.
- Ở khâu sử dụng đòi hỏi phải sử dụng hợp lý, tiết kiệm chấp hành tốt các định mức dự toán nhằm tiết kiệm chi phí nguyên liệu vật liệu góp phần quan trọng vào việc hạ giá thành sản phẩm, tăng doanh thu và tích luỹ cho đơn vị. Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu trong doanh nghiệp: Xuất phát từ khái niệm, đặc điểm ta thấy rằng nguyên vật liệu là tài sản dự trữ kinh doanh, thƣờng xuyên biến động. Để hoạt động kinh doanh diễn ra bình thƣờng, doanh nghiệp phải thƣờng xuyên mua nguồn nguyên vật liệu và xuất dùng cho sản xuất. Nguyên vật liệu đƣợc nhập từ nhiều nguồn và giá trị của vật liệu thƣờng xuyên biến động trên thị trƣờng.
Do đó để làm tốt công tác quản lý nguyên vật liệu phải theo dõi chặt chẽ ở tất cả các khâu: thu mua, bảo quản, sử dụng và dự trữ. Và để làm đƣợc điều đó thì đối với doanh nghiệp có nhiều loại nguyên vật liệu cần xây dựng một hệ thống danh điểm nguyên vật liệu nhằm thống nhất tên gọi, Sinh viên: Nguyễn Thị Thu Thủy – Lớp QT 1102K Trang 7 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng quy cách, ký hiệu, đơn vị tính, giá hạch toán của từng danh điểm nguyên vật liệu. Hệ thống danh điểm của nguyên vật liệu phải rõ ràng, dễ nhớ, tƣơng ứng với quy cách, chủng loại của nguyên vật liệu. Trong quá trình này nếu quản lý không tốt sẽ ảnh hƣởng tới chất lƣợng, giá trị sản phẩm.
Cụ thể yêu cầu của công tác quản lý vật liệu là: - Trong khâu thu mua: Phải quản lý về khối lƣợng, quy cách đúng chủng loại và chất lƣợng, giá mua, chi phí thu mua của vật liệu phải đƣợc đánh giá đầy đủ và chính xác, kế hoạch mua vật liệu phải đúng tiến độ thời gian phù hợp với kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Trong khâu bảo quản: Để tránh mất mát hƣ hỏng, hao hụt, đảm bảo an toàn vật liệu phải tổ chức kho tàng , bến bãi, thực hiện đúng chế độ bảo quản đối với từng loại nguyên vật liệu. Nếu không thực hiện tốt công tác này sẽ ảnh hƣởng trực tiếp đến tiến độ và chất lƣợng công việc. - Trong khâu sử dụng vật liệu: + Phải thực hiện tốt định mức tiêu hao, sử dụng hợp lý, tiết kiệm trên cơ sở các định mức và dự toán chi phí nhằm phát huy hiệu quả sử dụng vật liệu nâng cao chất lƣợng và có ý nghĩa quan trọng trong việc hạ thấp chi phí sản xuất, giảm giá thành sản phẩm, tăng thu nhập, tăng tích lũy cho doanh nghiệp.
+ Đồng thời phải thƣờng xuyên hoặc định kỳ phân tích tình hình thực hiện định mức tiêu hao nguyên vật liệu sản xuất, do đó cũng là cơ sở làm tăng thêm sản phẩm cho xã hội. Do vậy trong khâu sử dụng cần phải tổ chức tốt việc ghi chép phản ánh tình hình xuất dùng và sử dụng vật liệu trong sản xuất kinh doanh. - Trong khâu dự trữ: Để đảm bảo cho quá trình tham gia vào sản xuất kinh doanh đƣợc bình thƣờng không ngƣng trệ, gián đoạn do cung ứng không kịp thời hoặc gây ra tình trạng đọng vốn do dự trữ quá nhiều đòi hỏi doanh nghiệp phải đƣợc xác định mức tối đa, tối thiểu. - Nhân viên thủ kho phải có trình độ chuyên môn và phải có phẩm chất đạo đức.
Không bố trí thủ kho kiêm nhiệm việc tiếp liệu và kế toán nguyên vật liệu, Sinh viên: Nguyễn Thị Thu Thủy – Lớp QT 1102K Trang 8 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng công cụ dụng cụ. Nhƣ vậy, nguyên vật liệu là yếu tố đầu tiên trong quá trình tạo ra sản phẩm muốn đạt tiêu chuẩn, chất lƣợng cao và tạo đƣợc uy tín trên thị trƣờng nhất thiết phải tổ chức quản lý nguyên vật liệu. Nhiệm vụ hạch toán nguyên vật liệu: Trong nền kinh tế thị trƣờng cạnh tranh gay gắt hiện nay, để có thể tồn tại và phát triển vững chắc một trong những yếu tố quan trọng đòi hỏi các doanh nghiệp phải làm tốt đó là tổ chức quản lý, bố trí, sắp xếp các công việc nhịp nhàng theo guồng máy hoạt động để không bộ phận nào phải dừng. Nguyên vật liệu là yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất, nếu quản lý và sử dụng tốt sẽ tạo cho các sản phẩm đầu ra có chất lƣợng tốt.
Vì vậy, quản lý chặt chẽ tình hình cung cấp, bảo quản , dự trữ và sử dụng nguyên vật liệu là một trong những nội dung quan trọng trong công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Để góp phần nâng cao chất lƣợng và hiệu quả quản lý nguyên vật liệu, kế toán vật liệu cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Tổ chức ghi chép, phản ánh kịp thời số liệu về tình hình thu mua, vận chuyển, bảo quản tình hình nhập, xuất, tồn kho nguyên vật liệu, tính giá thực tế của nguyên vật liệu thu mua, nhập kho, xuất kho. Kiểm tra chặt chẽ tình hình thu mua vật liệu trên các mặt: số lƣợng, chất lƣợng, chủng loại, giá trị và thời gian cung cấp. - Tính toán và phân bổ chính xác kịp thời giá trị vật liệu xuất dùng cho các đối tƣợng khác nhau, kiểm tra chặt chẽ việc thực hiện định mức tiêu hao vật liệu, phát hiện và ngăn chặn kịp thời những trƣờng hợp sử dụng nguyên vật liệu sai mục đích, lãng phí.
- Thƣờng xuyên kiểm tra việc thực hiện đúng định mức dự trữ vật liệu, phát hiện kịp thời các vật liệu ứ đọng, kém phẩm chất, chƣa cần dùng và có biện pháp giải phóng để thu hồi vốn nhanh chóng, hạn chế các thiệt hại. - Thực hiện kiểm kê vật liệu theo yêu cầu quản lý, lập các báo cáo vật liệu, tham Sinh viên: Nguyễn Thị Thu Thủy – Lớp QT 1102K Trang 9 Khóa luận tốt nghiệp Trường ĐHDL Hải Phòng gia công tác phân tích vịêc thực hiện kế hoạch thu mua, dự trữ, sử dụng vật liệu. Nhƣ vậy tổ chức kế toán nguyên vật liệu sẽ góp phần thúc đẩy cung cấp kịp thời đồng bộ cho sản xuất, giúp doanh nghiệp hoàn thành vƣợt kế hoạch đề ra. Phân loại và đánh giá nguyên vật liệu: 1.
Phân loại nguyên vật liệu: Nguyên vật liệu sử dụng trong doanh nghiệp bao gồm nhiều loại có công dụng khác nhau, đƣợc sử dụng ở nhiều bộ phận khác nhau, có thể đƣợc bảo quản và dự trữ trên nhiều địa bàn khác nhau. Do vậy để thống nhất công tác quản lý vật liệu giữa các bộ phận có liên quan, phục vụ cho yêu cầu phân tích, đánh giá tình hình cung cấp, sử dụng vật liệu cần phải có cách phân loại thích ứng. Vì vậy ngƣời ta phân loại nguyên vật liệu nhƣ sau: 1.