CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về nguồn nhân lực trong doanh nghiệp 1. Khái niệm cơ bản về nhân lực Nhân lực được coi là một nguồn lực không thể thiếu trong bất kì một doanh nghiệp nào. Không đơn vị nào có thể tồn tại nếu như không có nguồn lực đáp ứng được sự hoạt động và vận hành của bộ máy công ty.
Có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm nhân lực: Theo tác giả Mai Thanh Lan và Nguyễn Thị Minh Nhàn (2016), Giáo trình Quản trị nhân lực căn bản, NXB Thống kê, Trường Đại học Thương mại: “Nhân lực trong tổ chức/doanh nghiệp được hiểu là toàn bộ những người làm việc trong tổ chức/doanh nghiệp được trả công, khai thác và sử dụng có hiệu quả nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức/doanh nghiệp” [1] Theo tác giả Lê Xuân Sinh (2016), Giáo trình Bài giảng Quản trị nhân lực của trường Đại học Công Đoàn thì “Nhân lực hay còn gọi là nguồn lực con người, là khả năng của mỗi người lao gồm: thể lực, tâm lực, khả năng của các giác quan, khả năng tiềm tàng về trí lực bao gồm cả tư tưởng, quan điểm, đạo đức, nhân cách, tác phong niềm tin, lý tưởng.v của con người. Hoàng Văn Hải, ThS. Vũ Thùy Dương (2008): “Tuyển dụng nhân lực là một tìm kiếm và lựa chọn nhân sự để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của doanh nghiệp và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp”. [3] Theo Liên Hợp quốc thì “Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước”.
Như vậy, nguồn lực về con người được coi như một nguồn vốn bên cạnh các loại vốn vật chất khác như: vốn tiền tệ, công nghệ, tài nguyên thiên nhiên. 7 Ngoài ra, nguồn nhân lực còn được hiểu theo hai cách dưới đây: - Theo nghĩa rộng, nguồn nhân lực là nguồn cung cấp sức lao động cho sản xuất xã hội, được cung cấp nguồn lực về con người cho sự phát triển. Vì vậy, nhân lực bao gồm toàn bộ dân cư có thể phát triển bình thường. - Theo nghĩa hẹp, nguồn nhân lực là khả năng lao động của xã hội, là nguồn lực giúp thúc đẩy cho sự phát triển kinh tế - xã hội, nó bao gồm các nhóm cư dân trong độ tuổi lao động, có khả năng tham gia vào lao động, sản xuất xã hội, tức là tất cả các cá nhân cụ thể tham gia vào quá trình lao động, là tổng thể các yếu tố về thể lực, trí lực của họ được huy động và sử dụng vào quá trình lao động Tóm lại, nguồn nhân lực là tài nguyên quan trọng nhất của một tổ chức, doanh nghiệp hoặc quốc gia.
Nó bao gồm tất cả những người lao động, nhân viên và những người có kỹ năng, kiến thức, kinh nghiệm và khả năng để thực hiện các nhiệm vụ và đóng góp vào sự phát triển của tổ chức, doanh nghiệp hoặc quốc gia đó. Nguồn nhân lực được xem là tài sản quý giá của một tổ chức và cần được quản lý và phát triển một cách hiệu quả để đảm bảo rằng tổ chức hoạt động một cách hiệu quả và bền vững trong thời gian dài. Vai trò của nguồn nhân lực Nguồn nhân lực là yếu tố chủ chốt ảnh hưởng đến sự phát triển của một Doanh nghiệp, là những người đã và đang làm việc ở nhiều vị trí khác nhau trong một tổ chức. Mặc dù trang thiết bị, tài sản, nguồn tài chính là những nguồn tài nguyên mà các tổ chức đều cần phải có, nhưng trong đó tài nguyên nhân văn- con người lại đặc biệt quan trọng.
Không có những con người làm việc hiệu quả thì tổ chức đó không thể nào đạt tới mục tiêu. Chính vì vậy, họ là người chịu trách nhiệm trực tiếp đối với những hoạt động kinh doanh, sáng tạo, tạo ra lợi thế cạnh tranh cho Doanh nghiệp. Bởi vậy, sự quan trọng của nguồn nhân lực nên công tác quản lý nhân sự luôn được đặt lên hàng đầu. 8 Nguồn nhân lực là nguồn lực mang tính chiến lược: Ngày nay, khi nền kinh tế đang dần chuyển sang kinh tế tri thức, vai trò của nguồn nhân lực ngày càng được đề cao hơn so với các nguồn lực về vốn, nguyên vật liệu,… Nguồn nhân lực đại diện cho những con người trong tổ chức.
Chính vì thế, nguồn nhân lực thể hiện được rõ đặc tính năng động và sáng tạo từ người lao động. Các hoạt động về trí óc của người lao động sẽ giúp Doanh nghiệp đạt được các bứt phá trong hoạt động kinh doanh. Nguồn nhân lực là nguồn lực vô tận: Xã hội không ngừng tiến lên, doanh nghiệp ngày càng phát triển và nguồn lực con người là vô tận. Nếu biết khai thác nguồn lực này đúng cách sẽ tạo ta nhiều của cải vật chất cho xã hội, thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của con người.
Tuyển dụng nguồn nhân lực 1. Khái niệm tuyển dụng Tuyển dụng nhân lực là một nội dung rất quan trọng trong công tác quản trị nhân lực. Công tác tuyển dụng nhân sự trong doanh nghiệp có một ý nghĩa cực kỳ to lớn, và là một yếu tố quan trọng để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Theo cách tiếp cận của tác giả Trần Kim Dung (2006), Quản trị nhân lực, NXB Thống kê thì “Tuyển dụng là quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn các nhu cầu sử dụng của tổ chức và bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức.” [4] Theo tác giả Nguyễn Hữu Thân(2008), Quản trị nhân sự, NXB Lao động - Xã hội “Tuyển dụng là quá trình bao gồm 2 hoạt động: tuyển mộ và tuyển chọn.
Tuyển mộ là quá trình thu hút những ứng viên từ nhiều nguồn khác nhau, đến đăng ký, nộp đơn xin việc. Tuyển chọn lại là quyết định lựa chọn trong số các ứng viên, ai là người hội tụ đủ các tiêu chuẩn để có thể làm việc cho công ty.”[5] Theo Phạm Bá Thắng (2017) “Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm 9 kiếm, thu hút, lựa chọn và đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp bổ sung lực lượng lao động cần thiết nhằm đáp ứng được yêu cầu sử dụng lao động của tổ chức. Quá trình tuyển dụng được coi là hoàn tất khi bao gồm cả hoạt động định hướng nhân viên, hướng dẫn nhân viên mới hòa nhập trong môi trường của tổ chức”.[6] Qua các khái niệm trên ta có thể nhận thấy tuyển dụng là giai đoạn đầu tiên của tuyển dụng nguồn nhân lực và đều thể hiện: Tuyển dụng được hiểu là tiến trình thu hút nhân lực từ các nguồn khác nhau và lựa chọn đúng người có tiêu chuẩn phù hợp để sử dụng vào đúng vị trí công việc mà doanh nghiệp có nhu cầu về nhân lực thông qua 2 quá trình là tuyển mộ và tuyển chọn. Mục tiêu của công tác tuyển dụng Mục tiêu của việc tuyển dụng nhân sự là làm sao thu hút được được những nhân viên có trình độ học vấn, có năng lực kinh nghiệm và đáp ứng đúng nhu cầu mà doanh nghiệp đã đề ra.
Khi doanh nghiệp có cho mình một quy trình phù hợp và thực hiện quy trình được đề ra một cách nghiêm túc và bài bản thì công việc tuyển dụng sẽ đi theo đúng hướng mà mỗi doanh nghiệp để đặt từ ban đầu. Vai trò của công tác tuyển dụng ❖ Đối với doanh nghiệp - Việc tuyển dụng có hiệu quả sẽ cung cấp cho doanh nghiệp một đội ngũ lao động lành nghề năng động, sáng tạo, bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tuyển dụng có tầm quan trọng rất lớn đối với doanh nghiệp vì nó là khâu đầu tiên của công tác quản trị nhân sự, chỉ khi làm tốt khâu tuyển dụng mới có thể làm tốt các khâu tiếp theo. - Chất lượng của đội ngũ nhân sự tốt sẽ giúp doanh nghiệp cạnh tranh bền vững với đối thủ đồng thời tạo chỗ đứng vững chãi trên thị trường, giảm 10 chi phí kinh doanh và dùng ngân sách hiệu quả.
- Tuyển dụng tốt giúp doanh nghiệp thực hiện tốt các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất, bởi vì tuyển dụng tốt nhất tức là tìm ra được người thực hiện công việc có năng lực vậy phẩm chất để hoàn thành công việc được giao. Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh phát triển đội ngũ, đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh trong điều kiện toàn cầu hóa - Chất lượng của đội ngũ nhân sự tạo ra năng lực cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp, tuyển dụng nhân sự tốt góp phần quan trọng vào việc tạo ra “ đầu vào ” của nguồn nhân lực, nó quyết định đến chất lượng, năng lực, trình độ cán bộ nhân viên, đáp ứng đòi hỏi nhân sự của doanh nghiệp. - Tuyển dụng nhân lực tạo động lực cho nội bộ nhân viên thi đua, cạnh tranh lành mạnh giúp cho doanh nghiệp có môi trường văn hóa lành mạnh và phát triển. ❖ Đối với người lao động - Tuyển dụng nhân lực giúp người lao động có việc làm, có cơ hội thăng tiến và nâng cao thu nhập cải thiện đời sống.
- Tuyển dụng nhân lực giúp cho người lao động trong doanh nghiệp hiểu rõ thêm về triết lý, quan điểm của các nhà quản trị, từ đó sẽ định hướng cho họ theo những quan điểm đó. - Giúp cho người lao động có cơ hội đánh giá về bản thân, đánh giá năng lực cá nhân từ đó mà có cơ sở phát triển năng lực. - Tuyển dụng nhân sự tạo ra không khí thi đua, tinh thần cạnh tranh trong nội bộ những người lao động của doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh. ❖ Đối với xã hội Việc tuyển dụng nguồn nhân lực của doanh nghiệp giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế – xã hội: người lao động có việc làm, có thu nhập, 11 giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác.
Đồng thời việc tuyển dụng nguồn nhân lực của doanh nghiệp còn giúp cho việc sử dụng nguồn lực của xã hội một cách hữu ích nhất, trình độ dân trí nâng cao, người lao động có tay nghề ngày một được trọng dụng,…. Tóm lại tuyển dụng nguồn nhân lực là một công việc rất quan trọng, nhà quản trị giỏi phải trực tiếp theo dõi và thực hiện những công đoạn quan trọng trong quy trình tuyển dụng nguồn nhân lực.